Tiểu luận TTHCM Quan điểm Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân và sự vận dụng vào xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay.

TIỂU LUẬN KẾT THÚC MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Đề tài Quan điểm Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân và sự vận dụng vào xây dựng Nhà nước pháp quyền Học viện Báo chí và Tuyên truyền. Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống những luận điểm khoa học rộng lớn, sâu sắc và phong phú về xã hội được nghiên cứu trong suốt quá trình hoạt động tìm đường cứu nước và hoạt động cách mạng của Người. Và tư tưởng của Người về nhà nước phản ánh những quan niệm của người về xây dựng nhà nước kiểu mới của dân, do dân và vì dân. Những giá trị tư tưởng đó đã để lại như một kho tàng kiến thức đủ mọi lĩnh vực để Đảng ta khai thác, bắt kịp với thời đại trong bối cảnh tình hình trong và ngoài nước liên tục thay đổi và còn để đưa vào giáo dục đào tạo sinh viên, Đảng viên trên giảng đường. Một trong những giá trị đó là sự sáng tạo về lý luận của Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân và vì dân. Từ đó, có thể rút ra ý nghĩa to lớn đối với việc xây dựng Nhà nước ta hiện nay.

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN KHOA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

-

TIỂU LUẬN MÔN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Đề tài:

Quan điểm Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân và sự vận dụng vào xây dựng Nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay

Họ và tên: Hoàng Thùy Linh

Mã sinh viên: 2151050003

Lớp tín chỉ: Truyền thông đại chúng - A1

Hà Nội – 2022

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

1 Lý do chọn đề tài 3

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 4

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn 4

6 Kết cấu của tiểu luận 4

NỘI DUNG 5

Chương 1: Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân 5

1.1 Sơ lược về Nhà nước và Nhà nước của dân, do dân, vì dân 5

1.2 Sự hình thành quan điểm Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân 7 1.3 Nội dung cơ bản về quá trình hình thành và phát triển của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 9

1.3.1 Xây dựng Nhà nước thể hiện quyền là chủ và làm chủ của nhân dân 9

1.3.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa bản chất giai cấp công nhân với tính nhân dân và tính dân tộc của Nhà nước 11

1.3.3 Xây dựng Nhà nước có hiệu lực pháp lý mạnh mẽ 14

1.3.3.1 Xây dựng một Nhà nước hợp pháp, hợp hiến 14

1.3.3.2 Hoạt động quản lý nhà nước bằng pháp luật và chú trọng đưa pháp luật vào trong cuộc sống 15

1.3.4 Xây dựng Nhà nước trong sạch, hoạt động có hiệu quả 16

1.3.4.1 Tích cực xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức của Nhà nước đủ đức và tài 16

1.3.4.2 Đề phòng và khắc phục những tiêu cực trong hoạt động của Nhà nước 18

1.3.4.3 Tăng cường tính nghiêm minh của pháp luật đi đôi với đẩy mạnh giáo dục đạo đức cách mạng 19

Chương 2: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay 20

2.1 Thực trạng công cuộc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước Việt Nam hiện nay

20

2.1.1 Thành tựu 20

2.1.2 Những yếu kém, khuyết điểm 22

2.2 Xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay 22

2.3 Xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân trong tình hình mới 24

2.4 Một số giải pháp xây dựng và hoàn thiện Nhà nước hiện nay 25

KẾT LUẬN 29

TÀI LIỆU THAM KHẢO 30

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống những luận điểm khoa học rộng lớn, sâu sắc

và phong phú về xã hội được nghiên cứu trong suốt quá trình hoạt động tìm đường cứu nước và hoạt động cách mạng của Người Và tư tưởng của Người về nhà nước phản ánh những quan niệm của người về xây dựng nhà nước kiểu mới của dân, do dân và vì dân Những giá trị tư tưởng đó đã để lại như một kho tàng kiến thức đủ mọi lĩnh vực để Đảng ta khai thác, bắt kịp với thời đại trong bối cảnh tình hình trong

và ngoài nước liên tục thay đổi và còn để đưa vào giáo dục đào tạo sinh viên, Đảng viên trên giảng đường Một trong những giá trị đó là sự sáng tạo về lý luận của Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân và vì dân Từ đó, có thể rút ra ý nghĩa to lớn đối với việc xây dựng Nhà nước ta hiện nay

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Làm rõ được nội dung và lý luận thực tiễn của Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân Đồng thời luận giải tính thống nhất biện chứng giữa tư tưởng dân chủ và nhà nước của Người

Nắm vững quan điểm của Hồ Chí Minh về Nhà nước của dân, do dân và vì dân Hiểu rõ quan hệ gắn bó giữa tính giai cấp công nhân với tính dân tộc và tính nhân dân của Nhà nước

Hiểu rõ quan điểm của Hồ Chí Minh và nâng cao hiệu lực và hiệu quả của Nhà nước nhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động Liên hệ thực tiễn Việt Nam hiện nay

Phân tích được tính chất, nhiệm vụ, mục tiêu, ý nghĩa của lý luận đối với đất nước ta hiện nay đồng thời đề ra những giải pháp hợp lý cho xu hướng phát triển của đất nước ta trong thời kỳ hiện nay và cả trong tương lai

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng: Quan điểm Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân

Phạm vi nghiên cứu: Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Tiểu luận đã áp dụng các phương pháp nghiên cứu chính đó là: Phương pháp luận khoa học của chủ nghĩa Mác – Lênin về chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; các nguyên tắc, quan điểm có giá trị phương pháp luận của Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân

Phương pháp cụ thể: Vận dụng phương pháp lịch sử và phương pháp logic, phương pháp phân tích – tổng hợp lý thuyết, phân tích rõ hơn nữa về những ứng dụng của tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân đối với nhà nước Việt Nam ta hiện nay Bên cạnh đó còn sử dụng phương pháp phân tích – tổng hợp những nghiên cứu thực tiễn hiện nay để cho bài tiểu luận được hoàn thiện hơn

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân không những có ý nghĩa lịch sử mà còn cung cấp cho chúng ta những kinh nghiệm quý báu

để tiến hành cải cách bộ máy nhà nước, xây dựng đội ngũ cán bộ công chức thực sự

là công bộc của dân, hoàn thiện hệ thống pháp luật, đấu tranh loại bỏ những thói hư, tật xấu trong bộ máy nhà nước, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ có hiệu quả các quyền và lợi ích của nhân dân, đảm bảo cho nhà nước luôn giữ được bản chất cách mạng, từng bước xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

6 Kết cấu của tiểu luận

Tiểu luận được trình bày với nội dung gồm 2 chương chính là:

Chương 1: Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân

Chương 2: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng nhà nước pháp

quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay

NỘI DUNG Chương 1: Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân 1.1 Sơ lược về Nhà nước và Nhà nước của dân, do dân, vì dân

Trên thế giới, Việt Nam là một trong những quốc gia có lịch sử lâu đời, có những hình thức tổ chức nhà nước rất sớm Trong suốt bề dài lịch sử, trải qua nhiều thăng trầm, các triều đại phong kiến đã để lại nhiều giá trị truyền thống tốt đẹp, trở thành bản sắc riêng của dân tộc nhưng qua sự vận động, phát triển không ngừng của thời đại, nhất là với sự phát triển của công nghệ khoa học tiên tiến, mà dần dần trở nên lạc hậu Chính vì vậy, dưới sự thành lập và lãnh đạo của Đảng, sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nhà nước ta đã dần được đổi mới hoàn toàn, xây dựng theo hướng: “Tất cả quyền bính trong nước là của toàn dân Việt Nam.”

Bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa, trong tư tưởng của Hồ Chí Minh, Người khẳng định: “Nước ta là nước dân chủ, bao nhiêu lợi ích đều vì dân, bao nhiêu quyền hạn đều của dân… Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân”, nhưng bản chất giai cấp của Nhà nước ta là bản chất giai cấp công nhân Và đó chính là kết quả vận động hợp quy tắc của xã hội

Nhà nước của dân là quan điểm cơ bản, nhất quán của Hồ Chí Minh về nhà nước kiểu mới ở nước ta Đó là nhà nước mà nhân dân là chủ, tất cả quyền lực thuộc

về nhân dân, dân có địa vị cao nhất, có quyền quyết định những vấn đề quan trọng nhất của đất nước Quyền lực của nhân dân được đặt ở vị trí tối thượng Tức là dân

là chủ thể quyền lực thì bộ máy nhà nước là cơ quan thực hành ý chí, nguyện vọng của dân, cán bộ công chức nhà nước là công bộc của dân Tư tưởng đó được khẳng định trong các bản hiến pháp do Người lãnh đạo soạn thảo, cụ thể ở Điều I và Điều

32 Hiến pháp 1946: “Nước Việt Nam là một nước dân chủ cộng hòa Tất cả quyền bính trong nước là của toàn thể nhân dân Việt Nam, không phân biệt giống gái trai, giàu nghèo, giai cấp, tôn giáo” Bằng thiết chế dân chủ, nhà nước phải có trách nhiệm

bảo đảm quyền làm chủ của dân, để cho nhân dân thực thi quyền làm chủ của mình trong hệ thống quyền lực của xã hội

Nhà nước do dân là nhà nước do nhân dân làm chủ nhà nước, là lực lượng xây dựng, giữ gìn hoàn thiện nhà nước, quy định sức mạnh của nhà nước, như là: Dân phát huy quyền làm chủ để tổ chức lên cơ quan nhà nước thông qua tổng tuyển cử, phổ thông, trực tiếp, bỏ phiếu kín để bầu ra các đại biểu xứng đáng hoặc có quyền bãi miễn đại biểu, cơ quan nhà nước không xứng đáng sự tín nhiệm của mình; Dân tham gia kiểm tra, giám sát hoạt động Nhà nước, tham gia quản lý và đóng góp ý kiến xây dựng; Dân có nghĩa vụ đóng góp đối với Nhà nước, đặc biệt là thuế để Nhà nước chi tiêu hoạt động Chính vì vậy, Hồ Chí Minh thường nhấn mạnh nhiệm vụ của những người cách mạng là phải làm cho dân hiểu, làm cho dân giác ngộ để nâng cao được trách nhiệm làm chủ, nâng cao được ý thức trách nhiệm chăm lo xây dựng nhà nước của mình Bên cạnh đó, Người cũng luôn quan tâm đến việc xây dựng Quốc hội và Hiến pháp

Nhà nước vì dân là nhà nước lấy lợi ích chính đáng của nhân dân làm mục tiêu, tất cả đều vì lợi ích của nhân dân Không có đặc quyền, đặc lợi, thực sự trong sạch, cần kiệm, liêm chính,… đó là một nhà nước thật sự trong sạch, vững mạnh Hồ Chí Minh từng nói: “Việc gì lợi cho dân, ta phải hết sức làm, việc gì hại đến dân, ta phải hết sức tránh” Các cấp chính quyền trước hết phải làm cho dân có ăn, có mặc, có ở

và có học hành Bên cạnh đó, chính sách và pháp luật của nhà nước phải phản ánh được tâm tư và nguyện vọng của nhân dân cả lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dài Một Nhà nước vì dân, theo quan điểm của Người, là từ chủ tịch nước đến công chức bình thường đều phải làm công bộc, làm đầy tớ cho nhân dân chứ không phải "làm quan cách mạng" để "đè đầu cưỡi cổ nhân dân" như dưới thời đế quốc thực dân Trong di chúc, Người nhắc nhở cán bộ Đảng viên phải làm thế nào để xứng đáng vừa là người lãnh đạo vừa là người đầy tớ thật trung thành, tận tụy, chí công vô tư,

lo trước thiên hạ, lo sau thiên hạ Là người lãnh đạo thì phải có trí tuệ hơn người,

minh mẫn sáng suốt, nhìn xa hơn người, gần gũi với dân, trọng dụng người tại Như vậy, theo ý Người, để thay mặt nhân dân phải là người dồm đủ cả tài lẫn đức, vừa hiền vừa minh

Tóm lại, Nhà nước của dân, do dân, vì dân là tính chất và là nội dung thuộc về bản chất dân chủ của Nhà nước dưới sự lãnh đạo của Đảng

1.2 Sự hình thành quan điểm Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, vấn đề cơ bản của mọi cuộc cách mạng là vấn đề quyền lực nhà nước Quá trình hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh liên quan đến việc nhìn nhận, tìm tòi, lựa chọn hình thức và quyền lực nhà nước phù hợp, thúc đẩy sự phát triển của dân tộc Việt Nam theo đúng hướng tiến bộ

xã hội Vì vậy, ngay tại quê hương, ở cái tuổi còn đang cắp sách đi học, Người đã thấy rõ bộ mặt phản dân của nhà nước thực dân phong kiến Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã vạch trần và lên án nghiêm khắc bản chất thật của đất nước, bắt đầu từ bản

án chế độ thực dân Pháp thông qua nhiều hình thức khác nhau như là bài thuyết trình, báo, sách, Từ đó, Hồ Chí Minh đã đặt ra mục tiêu để lật đổ chế độ nhà nước đã trở nên lạc hậu, thối nát

Trong suốt chặng đường dài bôn ba nước ngoài tìm đường cứu nước, tư tưởng của Hồ Chí Minh vẫn giữ nguyên được những nét đặc trưng của nước nhà bởi Người chịu tác động rất lớn từ các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Hồ Chí Minh cũng là người kế thừa những giá trị tư tưởng nhân văn về nhà nước pháp luật, đặc biệt là ở phương Đông, Người đã vận dụng và phát triển tư tưởng “Trị nước bằng đức” (nghĩa là lấy đức để trị nước) đồng thời tiếp cận những tinh hóa văn hóa phương Tây về dân chủ của Walter, Russell, Mendelsky,… Ngoài ra, Người cũng đã nắm bắt và lĩnh hội sâu sắc chủ nghĩa Mác - Lê-nin, lý luận khoa học và đường lối cách mạng dân tộc

Từ đó, Người phát hiện vị trí lịch sử của các chế độ nhà nước đang vận hành,

trên cơ sở phân tích, so sánh và đặt chúng trong dòng chảy của lịch sử Trên thực tế, trong quá trình khảo cứu, Hồ Chí Minh đã tìm hiểu kỹ lưỡng ba loại hình nhà nước hiện thời: Nhà nước thực dân phong kiến; Nhà nước dân chủ tư sản (đại diện Mỹ, Pháp) và Nhà nước xã hội chủ nghĩa ra đời từ Cách mạng Tháng Mười 1917.

Và chỉ sau khi đến Liên Xô, có những khảo sát thực tiễn, Người tìm thấy một

mô hình nhà nước kiểu mới: “phát ruộng đất cho dân cày, giao công xưởng cho thợ thuyền,… ra sức tổ chức kinh tế mới, để thực hành chủ nghĩa thế giới đại đồng” Cùng với tư duy chính trị nhạy cảm, Hồ Chí Minh đã quyết định lựa chọn con đường Cách mạng Tháng Mười, kiểu nhà nước theo học thuyết Mác - Lênin

Trong các văn kiện do Hồ Chí Minh soạn thảo và được Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam đầu năm 1930 thông qua, tư tưởng của Người về kiểu nhà nước cho “dân chúng số nhiều” lần đầu tiên được Người nêu ra trong Chánh cương vắn tắt của Đảng Và ngay khi về nước vào năm 1941, Hồ Chí Minh thành lập Ủy ban Việt minh, Ủy ban giải phóng và Ủy ban nhân dân cách mạng tỉnh, liên tỉnh

Chính phủ lâm thời (Ủy ban giải phóng dân tộc Việt Nam) do Đại hội quốc dân Tân Trào bầu ra (16-8-1945) và Nhà nước hình thành theo quy định của Hiến pháp 1946 đều tiếp tục truyền thống này, thực sự là một nhà nước dân chủ nhân dân

Đến năm 1945, sau khi Cách mạng Tháng Tám thắng lợi vẻ vang, cụ thể ngày 2/9/1945, Người đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á ra đời

Dưới sự lãnh đạo của Hồ Chí Minh, Nhà nước Việt Nam ngày càng được củng

cố và hoàn thiện về mọi mặt: lập pháp, hành pháp và tư pháp_ công cụ quyền lực của nhân dân, đại diện cho ý chí, lợi ích và nguyện vọng của toàn dân tộc Trong xây dựng và lãnh đạo nhà nước, Hồ Chí Minh và Đảng đã tuân thủ các nguyên tắc cơ bản, bảo đảm quyền lực nhà nước là thống nhất, có phân công, phân nhiệm rõ ràng nhằm thực hiện mục tiêu dân tộc độc lập, dân quyền tự do, dân sinh hạnh phúc

Người đã có công đầu tiên trong việc đặt nền móng xây dựng một nhà nước

kiểu mới trong lịch sử dân tộc: Nhà nước của dân, do dân, vì dân; trở thành tấm gương sáng về đạo đức liêm khiết, trong sạch, hết lòng phục vụ nhân dân, đất nước

1.3 Nội dung cơ bản về quá trình hình thành và phát triển của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

1.3.1 Xây dựng Nhà nước thể hiện quyền là chủ và làm chủ của nhân dân

Hồ Chí Minh đã từng phát biểu rất nhiều để thể hiện nhận thức sâu sắc của mình về vai trò của nhân dân đối với một đất nước, một quốc gia: “Dân như nước, mình như cá, lực lượng bao nhiêu là ở dân hết”, “Trong bầu trời không có gì quý bằng nhân dân Trong thế giới không có gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân”, “Dân chúng đồng lòng, việc gì cũng làm được Dân chúng không ủng hộ, việc gì làm cũng không nên”, “Nước lấy dân làm gốc Gốc có vững cây mới bền Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân”

Người cũng từng khẳng định: “Bao nhiêu lợi ích đều vì dân Bao nhiêu quyền hạn đều của dân Công việc đổi mới, xây dựng là trách nhiệm của dân Sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc là công việc của dân Chính quyền từ xã đến Chính phủ trung ương do dân cử ra Đoàn thể từ Trung ương đến xã do dân tổ chức nên Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân”

Đây là quan điểm xuyên suốt có tính chi phối toàn bộ quá trình hình thành và phát triển của nhà nước cách mạng Việt Nam và cũng là nội dung cốt lõi trong tư tưởng dân chủ Hồ Chí Minh, phản ánh giá trị cao nhất, chung nhất của dân chủ là quyền lực thuộc về nhân dân Nội dung cốt lõi của dân chủ bao gồm các nội dung căn bản: Nền dân chủ của nhân dân lao động, vì nhân dân lao động, thể hiện ở việc bảo vệ quyền sống, quyền tự do, và quyền mưu cầu hạnh phúc của nhân dân; thừa nhận nguyên tắc bình đẳng và tự do được bảo đảm về mặt pháp lý để thực hiện quyền làm chủ của nhân dân; có nội dung toàn diện, thể hiện trên các mọi mặt lĩnh vực, trong đó nổi bật là sự tham gia một cách bình đẳng, ngày càng rộng rãi của nhân dân vào việc quản lý nhà nước và xã hội thông qua hình thức dân chủ trực tiếp, dân chủ

đại diện

Theo Hồ Chí Minh, dân chủ trong xã hội nước ta được thể hiện trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, mà trong đó dân chủ thể trên lĩnh vực chính trị là quan trọng nhất, nổi bật nhất và được biểu hiện tập trung trong hoạt động của Nhà nước với tư cách dân có quyền lực tối cao Điều này còn khẳng định giá trị

xã hội đích thực của dân chủ là ở chỗ dành về cho đại đa số nhân dân lao động những quyền lực của chính họ thông qua đấu tranh cải tạo xã hội cũ và xây dựng xã hội mới của chính bản thân quần chúng nhân dân

Quan điểm của Người còn được biểu hiện rất rõ ở phương thức tổ chức xã hội, khẳng định một chế độ dân chủ ở nước ta là bao nhiêu lợi ích đều vì dân quyền hành

và lực lượng đều ở nơi dân Đồng thời Hồ Chí Minh cũng chỉ ra phương thức tổ chức hoạt động của xã hội nước ta, muốn khẳng định là một nước dân chủ thì cần có cấu tạo quyền lực xã hội mà ở đó người dân cử ra và tổ chức nên cả trực tiếp hoặc gián tiếp qua dân chủ đại diện

Khi xác định quyền hành và lực lượng của xã hội, Người còn vạch rõ nguồn gốc lực lượng tạo ra quyền hành đó là nhân dân Đó là quan điểm gốc để Người coi cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân, công cuộc đổi mới xây dựng kháng chiến kiến quốc là trách nghiệm và công việc của dân

Trong Nhà nước của dân thì dân là chủ có nghĩa là xác định vị thế của dân còn dân làm chủ là xác định quyền, nghĩa vụ của dân Với ý nghĩa đó, người dân được hưởng mọi quyền dân chủ Và để cho nhân dân được thực thi quyền làm chủ của mình trong hệ thống quyền lực của xã hội, nhà nước phải có trách nghiệm đảm bảo quyền dân chủ của dân, phải hình thành được các thiết chế dân chủ hợp lý, đáp ứng và thực thi quyền làm chủ của nhân dân Hoàn toàn có thể nói, Quốc hội nước

ta tuy ở vị trí cao nhất song không phải là cơ quan tập trung tất cả quyền lực Khi xuất hiện những công việc liên quan đến vận mệnh của quốc gia, thì sẽ được đưa ra toàn dân phúc quyết

Trong đó, dân chủ và pháp luật phải có mối quan hệ chặt chẽ, khăng khít không thể tách rời, bổ trợ lẫn nhau vì không thể có dân chủ ngoài pháp luật Mọi quyền dân chủ của người dân phải được thể chế hóa bằng hiến pháp và pháp luật, ngược lại hệ thống pháp luật phải bảo đảm cho quyền tự do, dân chủ của người dân được tôn trọng trong thực tế

Quan điểm về quyền làm chủ đất nước và xã hội của nhân dân được Hồ Chí Minh và Đảng ta đề cập hết sức đầy đủ và sâu sắc; được thể chế hóa trong các bản Hiến pháp Điều 2, Hiến pháp năm 2013 quy định: “1 Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân; 2 Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam do Nhân dân làm chủ, tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về Nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức; 3 Quyền lực Nhà nước là thống nhất có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp”

Với xu thế mở cửa, hội nhập quốc tế, cùng với sự phát triển vượt bậc của khoa học công nghêm, Ðảng ta khẳng định Nhà nước là đại diện quyền làm chủ của nhân dân, đồng thời là người tổ chức, thực hiện đường lối chính trị của Ðảng Như vậy, mọi đường lối, chính sách của Ðảng, pháp luật của Nhà nước đều phản ánh lợi ích của đại bộ phận nhân dân Do đó, tại Văn kiện Đại hội đại biểu toàn dân lần thứ XII, Ðảng ta khẳng định: "Trong tổ chức và hoạt động của Nhà nước, phải thực hiện dân chủ, tuân thủ các nguyên tắc pháp quyền và phải tạo ra sự chuyển biến tích cực, đạt kết quả cao hơn"

1.3.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa bản chất giai cấp công nhân với tính nhân dân và tính dân tộc của Nhà nước

 Quan điểm của Hồ Chí Minh về bản chất giai cấp công nhân của Nhà nước Bắt đầu từ lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, nhà nước là sản phẩm trực tiếp của xã hội có giai cấp đối kháng và đấu tranh giai cấp Vì vậy, không có nhà nước

phi giai cấp và siêu giai cấp, bởi nhà nước bao giờ cũng phải gắn liền với một giai cấp nhất định Hay nói một cách khác, nhà nước là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị, là ý chí và sự cai trị của một giai cấp nhất định trong xã hội

Từ vận dụng lý luận của Mác-Lênin, Người nhấn mạnh: “Nhà nước của ta là Nhà nước dân chủ nhân dân dựa trên nền tảng liên minh công nông, do giai cấp công nhân lãnh đạo” Như vậy, Hồ Chí Minh khẳng định nhà nước ta mang bản chất của giai cấp công nhân, được thể hiện ở những điểm sau đây:

- Nhà nước ta do Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo: Đây là một nguyên tắc rất quan trọng mà Người quán triệt, vận dụng trong xây dựng nhà nước Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Nhà nước giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân Đồng thời Đảng lãnh đạo Nhà nước bằng phương thức thích hợp tùy theo từng thời kỳ Theo Hồ Chí Minh, phương thức lãnh đạo của Đảng chung cho các thời kỳ là lãnh đạo bằng đường lối quan điểm chủ trương để nhà nước thể chế hóa thành pháp luật; lãnh đạo chính sách kế hoạch bằng hoạt động của tổ chức Đảng và đảng viên của mình trong bộ máy cơ quan nhà nước; lãnh đạo bằng công tác kiểm tra Qua đó nguyên tắc này phản ánh vai trò, chức năng của Đảng Cộng sản Việt Nam khi lãnh đạo toàn dân khởi nghĩa giành được chính quyền về tay nhân dân Đồng thời Đảng yếu kém thì không thể giữ được vai trò lãnh đạo, Nhà nước sẽ suy yếu, sụp đổ nên Đảng phải không ngừng phấn đấu, rèn luyện để xứng đáng với vai trò người lãnh đạo, “người đầy tớ trung thành của nhân dân”

- Nhà nước dựa trên nền tảng khối đại đoàn kết toàn dân, cốt lõi là liên minh giai cấp công nhân và giai cấp nông dân với đội ngũ trí thức do giai cấp công nhân lãnh đạo: Bởi liên minh công nông trí do giai cấp công nhân lãnh đạo vừa nói lên cơ

sở xã hội rộng lớn, đồng thời khẳng định bản chất giai cấp của nhà nước Đây cũng

là thể hiện thống nhất giai cấp và dân tộc trong việc xác định bản chất giai cấp và cơ

sở xã hội của nhà nước Tập trung phải trên nền tảng dân chủ và dân chủ dưới sự chỉ đạo tập trung Dân chủ càng mở rộng, tập trung càng cao độ, biểu hiện qua việc cấp

dưới phục vụ cấp trên, cấp dưới có quyền kiến nghị với cấp trên trong việc thực hiện các quyết định về tập thể hay cá nhân… Từ đó cần kiên quyết chống lại và diệt trừ tập trung quan liêu, vô tổ chức, vô chính phủ, cục bộ trong bộ máy nhà nước

- Nhà nước tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ

- Nhà nước ta thể hiện sự thống nhất về quyền lực, đồng thời có sự phân công

và phân cấp rõ ràng giữa ba cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp: Đây là điểm sáng tạo của Người về học thuyết của Mác-Lênin Đồng thời có sự phân công, phối hợp, phân cấp rõ ràng, rành mạch về chức năng, nhiệm vụ giữa quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp cùng sự phân công, phối hợp để thống nhất quyền lực về nhân dân

- Nhà nước tổ chức và hoạt động theo các nguyên tắc phổ biến của chủ nghĩa Mác-Lênin về nhà nước chuyên chính vô sản, nhà nước xã hội chủ nghĩa nói chung

- Tính định hướng đưa đất nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội bằng cách phát triển và cải tạo kinh tế quốc dân theo chủ nghĩa xã hội, biến nền kinh tế lạc hậu thành nền kinh tế xã hội chủ nghĩa với công nghiệp và nông nghiệp hiện đại, khoa học, kỹ thuật tiên tiến

 Bản chất giai cấp công nhân thống nhất với tính nhân dân, tính dân tộc của Nhà nước

Sự thống nhất này là nét độc đáo, sáng tạo trong tư tưởng Hồ Chí Minh về nước kiểu mới ở Việt Nam Đó là sự thống nhất ngày càng cao giữa lợi ích về vật chất và tinh thần giữa giai cấp công nhân với lợi ích của đông đảo nhân dân lao động, dân tộc Đó cũng là nhu cầu khách quan của sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người

Hồ Chí Minh là người giải quyết rất thành công giữa các vấn đề giai cấp dân tộc trong xây dựng nhà nước Việt Nam mới Người cũng giải quyết hài hòa, thống nhất giữa bản chất giai cấp với tính nhân dân, tính dân tộc Được biểu hiện qua các đặc điểm sau:

- Thứ nhất, Nhà nước ta ra đời là kết quả của sự đấu tranh lâu dài, gian khổ của rất nhiều thế hệ người Việt Nam: Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỉ XX, trong cuộc đấu tranh trường kỳ chống thực dân Pháp của dân tộc ta, tiêu biểu là các cuộc khởi nghĩa dưới sự lãnh đạo của các nhà cách mạng tiền bối rất oanh liệt, tô thắm cho truyền thống yêu nước của dân tộc, như: Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40-43), khởi nghĩa Lý Bí (năm 542), khởi nghĩa Phùng Hưng (năm 766-791), khởi nghĩa Dương Đình Nghệ (năm 931-938),… Nhưng độc lập dân tộc vẫn chưa trở thành hiện thực cho đến khi đầu năm 1930, Đảng ta ra đời thì sự lớn mạnh của giai cấp công nhân với đội tiên phong của nó là Đảng Cộng sản Việt nam đã vượt qua tất cả các hạn chế, lãnh đạo thắng lợi Cách mạng tháng Tám (1945), đấu tranh giành chính quyền, lập nên nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên của Đống Nam Á

- Thứ hai, nhà nước ta bảo vệ lợi ích của nhân dân, lấy lợi ích của dân tộc làm

cơ bản: Người khẳng định lợi ích cơ bản của giai cấp công nhân của nhân dân lao động và của toàn dân là một Nhà nước ta còn thể hiện ý chí của nhân dân và của toàn dân tộc

- Thứ ba, nhà nước ta đã đảm nhận nhiệm vụ lịch sử là lãnh đạo cách mạng Việt Nam đến bến bờ chiến thắng và đưa đất nước đi theo con đường chủ nghĩa xã hội: Trong suốt những năm tháng kháng chiến không ngừng nghỉ, kiên cường, bất khuất, nhà nước ta đã lãnh đạo nhân dân tiến hành tập cuộc kháng chiến để bảo vệ nền độc lập tự do của tổ quốc, xây dựng một đất nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập dân chủ Góp phần tích cực vào sự phát triển tiến bộ của thế giới trong con đường quá độ lên Chủ nghĩa xã hội Và đi đến chủ nghĩa Cộng sản là con đường

mà Người và Đảng đã xác định, đồng thời cũng là sự nghiệp của chính dân tộc ta

1.3.3 Xây dựng Nhà nước có hiệu lực pháp lý mạnh mẽ

1.3.3.1 Xây dựng một Nhà nước hợp pháp, hợp hiến

Chỉ một ngày sau khi đọc bản Tuyên ngôn độc lập, trong phiên họp đầu tiên của chính phủ lâm thời, Hồ Chí Minh đã đề nghị tổ chức tổng tuyển cử càng sớm

càng tốt để lập Quốc hội Rồi từ đó lập ra chính phủ cà các cơ quan bộ máy chính thức khác của Nhà nước mới Cuộc tổng tuyển cử đầu tiên diễn ra vào ngày mùng 6 tháng 1 năm 1946, bầu ra 333 đại biểu với chế độ phổ thông đầu phiếu Và cũng là lần đầu tiên trong lịch sử hàng nghìn năm của dân tộc Việt Nam cũng như ở Đông Nam Châu Á, tất cả mọi người dân từ 18 tuổi trở lên, không phân biệt nam nữ, giàu nghèo, dân tộc, đảng phái, tôn giáo đều đi bỏ phiếu bầu những đại biểu của mình vào trong Quốc Hội

Trong phiên họp đầu tiên ngày mùng 2 tháng 3 năm 1946, quốc hội đã chuẩn

y lời thỉnh cầu của Người để mở rộng thêm 50 ghế cho Việt Nam Quốc dân Đảng và

20 ghế cho Việt Nam Cách mệnh Đồng minh hội Hồ Chí Minh được Quốc hội nhất trí bầu làm Chủ Tịch Chính phủ liên hợp kháng chiến, đây là chính phủ hợp hiến đầu tiên do đại biểu nhân dân bầu ra với đầy đủ tư cách và hiệu lực trong việc giải quyết mọi vấn đề đối nội đối ngoại của nhà nước mới

Vào ngày 31 tháng 12 năm 1959, Hồ Chí Minh ký sắc lệnh công bố Hiến pháp mới của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 31 tháng 12 năm 1959

Nhà nước hợp hiến, hợp pháp là một Nhà nước ra đời dựa trên những cơ sở pháp lý có hiệu lực, được quảng đại quần chúng nhân dân trong nước thừa nhận và được cộng đồng quốc tế công nhận

1.3.3.2 Hoạt động quản lý nhà nước bằng pháp luật và chú trọng đưa pháp luật vào trong cuộc sống

Quản lý nhà nước là quản lý bằng bộ máy và bằng nhiều biện pháp khác nhau nhưng quan trọng nhất là quản lý bằng hệ thống luật, trong đó quan trọng bậc nhất

là Hiến pháp - đạo luật cơ bản của nước nhà

Theo Hồ Chí Minh, trong một nhà nước dân chủ, pháp luật và dân chủ với đi liền với nhau và đảm bảo được cho chính quyền trở nên mạnh mẽ Có Hiến pháp và pháp luật nhưng không đưa được vào trong cuộc sống thì xã hội cũng sẽ bị rối loạn Không thể có dân chủ ở ngoài pháp luật vì pháp luật là bàn đỡ của dân chủ, mọi