Sáng kiến kinh nghiệm môn mĩ thuật

Sáng kiến kinh nghiệm môn mĩ thuật

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

1 Đặt vấn đề

1.1 Cơ sở lý luận

Nghệ thuật trang trí rất quan trọng đối với đời sống thẩm mĩ của con người

Nó làm tăng thêm vẽ đẹp cho các sự vật đồng thời nó còn khẳng định tính nghệthuật cũng như người sử dụng sự vật đó

Yếu tố quan trọng chiếm phần khẳng định tính nghệ thuật trong trang tríchính là màu sắc Màu sắc rất quan trọng đối với cảnh vật xung quanh ta Nếucảnh vật không có màu sắc thì tất cả đều là bóng tối Màu sắc thể hiện mọi sắcthái, trạng thái của sự vật củng như sự thể hiện tình cảm, cảm xúc của con ngườimuốn truyền đạt qua sự vật

Chính vì vậy, không chỉ đối với nghệ thuật mà đối với tất cả các ngànhkhoa học khác, nghiên cứu tìm hiểu màu sắc là một vấn đề thiết thực cần quantâm nhằm bổ sung và hổ trợ thêm cho kho kiến thức màu sắc và cảm thụ về màu

sắc của nhân loại Vì vậy, “Hướng dẫn cách hiểu màu sắc và cảm thụ màu của học sinh” là một đề tài cần được nghiên cứu nhằm hổ trợ cho sự nghiệp

giáo dục môn mĩ thuật trong chương trình của học sinh Tiểu học Đó lí do củaviệc chọn đề tài này

1.2 Cơ sở thực tiễn

Được sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường, tạo điều kiện tốt nhất choviệc dạy và học của giáo viên và học sinh Nên học sinh có tinh thần thi đua, họctập tốt, hầu hết các em có thái độ đúng đắn trong học tập, ngoan hiền lễ phép vớiThầy, Cô giáo Bên cạnh đó, qua thực tế giảng dạy tại trường điều làm tôi luôntrăn trở đó là tâm lý của các bật phụ huynh và các em học sinh còn xem môn học

là môn phụ nên thường khoán trắng cho giáo viên chưa quan tâm nhiều đến cácem

2 Mục đích đề tài

Sáng kiến nhằm góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và bổ sung vốnkinh nghiệm, vốn hiểu biết cho bản thân Từ đó giúp cho học sinh thực hiện bàithực hành trên lớp nhanh hơn, đạt hiệu quả học tập tốt hơn

Qua nhiều năm dạy học môn Mĩ thuật theo phương pháp mới của SAEPS,bản thân tôi vừa dạy vừa nghiên cứu thực tế tình hình học tập của từng đốitượng, từng khối lớp nên tôi áp dụng một số phương pháp để nâng cao hiệu quảcho học sinh các khối có thể dễ dàng làm quen và học tốt môn mĩ thuật theophương pháp mới của dự án SAEPS

3 Lịch sử đề tài

Ở đề tài này tôi nghiên cứu cách hiểu màu sắc và cảm thụ màu cho học sinh

Năm học 2020- 2021 tôi đã nghiên cứu đề tài “Hướng dẫn cách hiểu màu sắc và cảm thụ màu của học sinh”, tìm hiểu thực trạng, xác định nguyên nhân,

giải pháp thay thế

Phân tích dữ liệu, kết luận giải pháp đưa ra năm 2021- 2022

4 Phạm vi, đối tượng áp dụng

II NỘI DUNG CÔNG VIỆC ĐÃ LÀM

1 Thực trạng đề tài

Mĩ thuật là môn học nghệ thuật, trong các bài vẽ có liên quan đến màu sắc

và cảm thụ màu sắc rất qua trọng và nó ảnh hưởng đến tất cả các bài học khác,Học sinh vẽ trang trí tốt sẽ giúp các em có kiến thức vững chắc để học tốt cácphân môn còn lại Ngoài ra phân môn này sẽ giúp các em nhận ra vẻ đẹp củamàu sắc, biết cảm thụ màu sắc, tạo ra bài vẽ đẹp, phát huy trí tướng tượng, sángtạo, dùng màu sắc để làm đẹp cho cuộc sống hàng ngày, từ đó hình thành trongcác em cảm xúc thẩm mĩ, giúp các em phát triển toàn diện nhân cách Đức – Trí– Thể - Mĩ

Nhưng tùy theo từng trình độ nhận thức và năng khiếu của từng em, từng

độ tuổi khác nhau mà giáo viên biết quá trình nhận thức diễn ra ở từng em khácnhau như thế nào Vì vậy không thể tác động đến quá trình nhận thức của các cánhân bằng một biện pháp như nhau được Có học sinh ta phải tác động từ từ, cóhọc sinh phải vừa trực tiếp và vừa gián tiếp ở nhiều phía, mới nắm bắt được Cóhọc sinh chỉ cần tác động ít thời gian đã nắm bắt ngay được nội dung bài học.Nếu như không có sự gợi mở gây hứng thú của giáo viên thì học sinh không có

sự ham thích tìm tòi học tập

Để có thể kết hợp màu sắc như vậy không phải là điều dễ dàng Đặc biệtđối với trường tôi nằm ở vùng sâu, vùng xa thì điều kiện cũng như đồ dùng dạyhọc: tranh ảnh về màu sắc còn rất hạn chế Học sinh chủ yếu ở vùng nông thônthiếu đồ dùng học tập cũng như ít có điều kiện tiếp xúc với mĩ quan thiên nhiênnên khi các em thực hành Đặc biệt khi sử dụng màu sắc thì lúng túng, vụn về,

có sự chênh lệch về gam màu rất lớn, màu sắc còn chung chung làm bài không

rõ trọng tâm Mặc dù các em có bố cục đẹp nhưng không biết sử dụng màu chophù hợp làm cho chất lượng bài giảm sút Nguyên nhân là do các em chưa có

kỹ năng sử dụng màu trong bài vẽ

Chính vì lí do trên, với cương vị là một giáo viên dạy mĩ thuật ở trường,Tôi thấy phải đầu tư hơn nữa để tìm ra giải pháp tốt nhất phù hợp với khả năng

từng em nên bản thân tôi chọn đế tài : “Hướng dẫn cách hiểu màu sắc và cảm thụ màu cho học sinh” để khắc phục tình trạng trên của học sinh trong nhà

trường

Quan niệm về trang trí trong cuộc sống

Trang trí là nghệ thuật xắp xếp đường nét, hình mảng, hình khối đậm nhạt,màu sắc trên mặt phẳng hay không gian để tạo nên sản phẩm đẹp, phục vụ đờisống con người

Con người luôn yêu cái đẹp, luôn muốn làm đẹp cho cuộc sống Từ tronggia đình đến ngoài xã hội, ở đâu cũng có sự sắp xếp, tô điểm của con ngườinhằm làm cho mọi vật thêm đẹp, cuộc sống thêm vui tươi

Trong nhu cầu cao về thẩm mĩ đó, màu sắc đóng vai trò quan trọng với

chức năng thu hút và điều tiết cái gọi là “cảm thụ thẩm mĩ” ở mỗi con người.

Vì vậy, nghiên cứu về phương pháp cảm thụ màu sắc nhằm phát triển kĩ năng vẽ màu trong phân môn vẽ trang trí ở học sinh Tiểu học là vấn đề cần thiết, quan trọng nhằm nâng cao cảm thụ thẩm mĩ cho lứa tuổi các em

Tìm hiểu về màu sắc, cách sử dụng màu sắc và một số nguyên tắc cơ bản trong vẽ trang trí.

Màu sắc và cách sử dụng màu sắc.

Ánh sáng chiếu dọi làm cho mọi vật có màu sắc Ngược lại, trong bóng tối thì mọi vật đều không có màu

Màu sắc làm cho mọi vật thêm đẹp, cuộc sống thêm vui tươi và trở nên có nghĩa hơn Chúng ta thử hình dung thế giới này không có màu sắc thì cuộc sống

sẽ vô vị và tẻ nhạt biết chừng nào? Màu sắc có sức mạnh làm tâm hồn chúng ta rung động Người ta có thể dung màu sắc để nói lên ý tưởng của mình mà không cần đến lời nói hay câu văn Màu sắc ngoài cái vẻ đẹp trời cho nó còn có một chiều sâu kín dáo, chính điều kì diệu ấy đã làm rung động lòng người

Màu sắc quanh ta rất phong phú và đa dạng Quan sát thiên nhiên ta thấy

màu sắc thay đổi và biến ảo không ngừng của biển trời, mây nước, núi non ,

sắc thái muôn màu, muôn vẽ của cỏ cây, hoa, lá, chim, thú , và mọi vật đều được điểm tô những màu sắc lôi cuốn, hấp dẫn Màu sắc trong thiên nhiên khi qua một lăng kính thuỷ tinh, chúng ta thấy một hiện tượng gọi là quang phổ Đó là sự phân tích màu sắc có trong ánh sáng thành 7 màu riêng biệt: Đỏ- Cam- Vàng- Lục- Lam- Chàm- Tím Trong 7 màu này, có 3 màu gốc (màu nguyên chất) và 4 màu do các màu nguyên pha trộn thành - Các nguyên tắc cơ bản khi sử dụng màu: + Ba màu gốc là: Đỏ Vàng Lam * Màu gốc còn được gọi là màu cơ bản, màu nguyên chất vì không thể dùng các màu khác để pha trộn ra màu gốc mà chỉ có thể dùng màu gốc để pha trộn ra các màu khác + Màu nhị hợp: Cam:

Lục:

Tím:

* Màu nhị hợp là màu do hai màu cơ bản pha trộn với nhau mà thành + Các cặp màu bổ túc: Đỏ - Lục:

Cam – Lam:

Vàng – Tím:

* Màu bổ túc là những cặp màu hỗ trợ nhau, khi đứng cạnh nhau sẽtôn nhau lên, tạo cho nhau thên rực rỡ, tươi sáng Nhưng nếu pha trộn chúng vớinhau thì sẽ thành màu xám xỉn.

+ Màu trung tín: Trắng và Đen Là màu không thuộc hệ nóng hay hệ lạnh,khi pha trộn màu trung tín với các màu khác thì sẽ làm cho các màu đó đậm lênhay nhạt đi

+ =

+ =

Màu sắc khi để riêng lẻ thì chưa bộc lộ hết giá trị của nó, chỉ khi phối hợpchúng mới nhau màu sắc mới đem lại hiệu quả rõ ràng: Hoặc tươi sáng, hoặc êmdịu, trầm ấm hay loè loẹt, xám xỉn

Muốn có sự hài hoà khi dùng màu sắc phải nắm được quy luật hoà sắc Đóchính là sự hoà hợp màu sắc khi phối hợp chúng với nhau Có các loại hoà sắcnhư:

* Hoà sắc nóng:

* Hoà sắc lạnh:

- Khi sử dụng màu cần lưu ý:

* Nên sử dụng màu trung gian cho màu sắc dễ hoà hợp

* Muốn màu nào đó thêm rực rỡ thì đặt cạnh màu bổ túc của nó

* Phải có sự hài hoà giữa màu nóng và màu lạnh trong một bài vẽ

* Phân bố màu hợp lí tong toàn bài vẽ

- Khi vẽ màu cần tiến hành theo trình tự:

+ Vẽ từng màu, vào các mãng đã định, xong mới vẽ sang màu khác ở cácmảng tiếp theo Nên vẽ màu từ độ trung gian trước, trên cơ sở đó để điều chỉnhđậm nhạt Cứ vẽ như vậy đến màu cuối cùng và hoàn thành bài vẽ

Nhìn lại toàn bộ bài vẽ để đều chỉnh về đậm nhạt cho phù hợp

Một số nguyên tắc cơ bản khi sử dụng màu sắc trong vẽ trang trí.

Nguyên tắc tương phản: Là cách sử dụng các yếu tố có tính chất đối lậpnhau nhằm lấy cái này để tôn cái kia lên

Nguyên tắc cân đối trong trang trí: Đó là sự sắp xếp hài hoà, hợp lí giữa cácmảng trong tổng thể Không có mảng to quá phá vỡ khung hình định dạng banđầu hay mảng nhỏ quá làm cho bố cục lỏng lẻo, vụn vặt

2 Nội dung cần giải quyết

2.1 Phương pháp hệ thống hóa, phân tích tổng hợp lí thuyết

2.2 Phương pháp khảo sát

2.4 Phương pháp gợi trí tò mò cho học sinh

2.5 Nâng cao khả năng cảm thụ màu sắc trong phân môn vẽ trang trí củahọc sinh Tiểu học phát triển qua từng khối lớp

2.6 Biện pháp lồng ghép nhằm giúp các em có ý thức hơn về việc cảm thụmàu sắc

3 Biện pháp cần giải quyết

Nhằm tìm hiểu về sự cảm thụ màu sắc và cách sử dụng màu sắc của họcsinh Tiểu học trong phân môn vẽ trang trí Từ đó có biện pháp cụ thể để độngviên, khuyến khích các học sinh có tư duy màu sắc tốt đồng thời khắc phụcnhững hạn chế kiến thức và khả năng sử dụng màu ở một số học sinh còn chậmtrong việc dùng màu

Giúp học sinh thấy được tầm quan trọng của màu sắc trong nghệ thuật hộihọa Hiểu được màu sắc do đâu mà có, sự chuyển biến màu sắc trong thiên nhiên

và sức ảnh hưởng của màu sắc đến tâm lí con người qua kênh thị giác Cụ thểtừng vấn đề được giải quyết dưới đây

3.1 Biện pháp thứ nhất: Phương pháp hệ thống hóa, phân tích tổng hợp

lí thuyết.

Giáo viên nghiên cứu nội dung bài học trên sách giáo khoa từ đó xây dụngbài học sao cho có tính hấp dẫn, thu hút học sinh.

Ví dụ: Giáo viên có thể xây dựng bài học theo chủ đề: Sắc màu trong cuộcsống thường ngày

3.2 Biện pháp thứ hai: Phương pháp khảo sát.

Đây là giai đoạn giáo viên cho học sinh trả lời những bài tập trắc nghiệmhay trả lời tự luận những câu hỏi về màu sắc

Ví dụ: 1 Em hay cho biết đâu là màu cơ bản

2 Em hãy cho biết các cặp màu: đỏ-vàng, vàng – xanh lam, vàng – đỏ là

màu gì?

a Màu bổ túc b Màu nhị hợp c Màu tương phản

3.3 Biện pháp thứ 3: Phương pháp gợi trí tò mò cho học sinh.

Khuyến khích các em tự tìm tòi, tư duy sáng tạo về cách pha trộn màu,cách đặt các màu cạnh nhau trong bài trang trí Nhằm tạo cơ sở cho sự pháttriển khả năng cảm thụ màu sắc của các em Cho học sinh làm việc theo nhóm

để các em tự xây dựng bài theo ý tưởng của nhóm, không gò bó các em theo mộtquy chuẩn nhất định để các em tự do sáng tạo

Ví dụ: Bài em sáng tạo cùng những con chữ Giáo viên có thể gợi ý họcsinh sử dụng một số kiểu chữ ở báo hoặc ở sách vở có sẵn trong bài, để tạothành bài trang trí Khi tạo dáng và trang trí kiểu chữ học sinh có thể trang tạodáng tùy ý và trang trí bằng họa tiết hoặc chỉ cần sử dụng những nét cong, thẳng,xiên, khác nhau trên hình vẽ và tô bằng nhiều màu khác nhau,… Hay trong bàitạo hình tự do và trang trí bằng nét, giáo viên có thể cho các em tự tạo dáng haythiết kế những chiếc áo dài cách tân, quần, sáo sơ mi cho lứa tuổi học sinh các

em mà có thể các em đang sử dụng hàng ngày, vừa gợi được trí tưởng tượng,sáng tạo vừa có thể khiến học sinh thích thú Giáo viên cũng có thể cho học sinhquan sát những hình ảnh trang phục được tạo hình bằng hoa, đồ ăn,…vừa có tạohình đẹp và màu sắc cũng rất phong phú Giáo viên không nhất thiết phải yêucầu học sinh tạo dáng và trang trí bằng họa tiết cách điệu như vậy các em sẽ thấythoải mái, không bị gò bó khi học bài, ngược lại các em còn nảy sinh ra những ýtưởng mới, ý tưởng hay

3.4 Biện pháp thứ 4: Nâng cao khả năng cảm thụ màu sắc trong phân môn vẽ trang trí của học sinh Tiểu học phát triển qua từng khối lớp.

3.5.1 Đối với học sinh khối 1:

Các em bắt đầu tìm hiểu về sự đa dạng của màu sắc trong cuộc sống, hiểu

về các màu cơ bản hay gặp, đồng thời biết được vai trò của màu sắc trong trangtrí Giáo viên giới thiệu cơ bản về cách dùng màu và cách đặt các màu cạnh

nhau trong một bài vẽ trang trí Từ đó giúp học sinh ban đầu có được những ýthức cảm thụ về màu sắc.

Sau khi học sinh có được những cảm thụ ban đầu về màu sắc, tôi đã hướngcác em ý thức hơn đến các khái niệm về màu, cách pha màu đơn giản và cách sửdụng màu trong bài vẽ trang trí Yêu cầu các em biết liên hệ trực tiếp với nhữngmàu sắc trong thiên nhiên nhằm hình thành và phát triển khả năng cảm thụ màusắc của mình

3.5.2 Đối với họch sinh khối 2:

Chương trình khối 2 giúp học sinh biết được sự phong phú khi sử dụngmàu sắc trong từng bài, từ đó cần sử dung màu sắc phù hợp với nội dung

Ở học sinh lớp 2, tôi giúp các em căn bản lại những màu gốc (màu cơ bản),màu nhị hợp hay các màu bổ túc đã học ở lớp 1 Qua đó hướng dẫn các em hiểu

rõ sự phong phú, hài hoà của màu sắc khi sử dụng vào bài vẽ, đồng thời giúp các

em hiểu rõ sự hài hoà của màu sắc trong trang trí nói chung và trong trang tríứng dụng nói riêng Đối với đối tượng học sinh này, tôi đi sâu vào các bài trangtrí ứng dụng, qua các bài trang trí ứng dụng trong chương trình, các em sẽ hiểu

rõ hơn về cách trang trí ứng dụng phải như thế nào, màu sắc trong các bài trangtrí ứng dụng phải phù hợp với thời gian., không gian và thích hợp với đối tượngcần trang trí Ví dụ như trong bài cặp sách xinh xắn màu sắc trong bài cần nhẹnhàng, hài hoà

Để các em khối lớp này cảm thụ được màu sắc theo nội dung cần đạt, tôisưu tầm và giới thiệu cho các em các bài vẽ trang trí ứng dụng, những đồ vậttrang trí ứng dụng thực tế đẹp mắt Qua đó, giúp các em biết phân tích quan hệcác màu sắc đặt cạnh nhau, quan hệ giữa các mảng chính, mảng phụ của bài vẽ nhằm tạo tiền đề về khả năng hoà sắc, khả năng sử dụng gam màu chủ đạo trongmột bài trang trí sau này

3.5.3 Đối với học sinh khối 3:

Tôi đã giúp các em nâng cao về khả năng phân tích và cảm nhận màu sắctrong bài, trang trí một cách có cơ sở khoa học Ở khối lớp này, các em đã bắtđầu tiếp xúc với các bài trang trí ứng dụng mang tính chất cao hơn và sâu hơn.Những kiến thức nâng cao khả năng tư duy sáng tạo trong các bài trang trí chocác em ở chương trình này thể hiện qua những tiết “Tạo hinhg tự do và trang tríbằng nét ” Đồng thời nội dung ở khối lớp này còn yêu cầu các em cần hiểu hơn

về gam màu nóng, gam màu lạnh, sự hài hoà màu sắc trong bài vẽ trang trí mụcđích yêu cầu không những cần các em biết sử dụng màu phù hợp, mà cần các embiết cảm thụ về màu Qua đó biết tư duy màu sắc cần sử dụng trong bài vẽ Cụthể như yêu cầu cần đạt được trong bài “Lễ hội quê em” các em không nhữngcần sử dụng màu sắc phù hợp đối với nội dung bài mà cần phải có một tư duysâu sắc khi đưa màu sắc vào bài vẽ của mình Nhằm giúp đối tượng khối lớp nàycảm thụ về màu sắc thích hợp trong các bài trang trí, tôi sử dụng tư liệu, tranhảnh phong phú và đa dạng Tôi sử dụng các bài minh hoạ hay đồ dùng dạy học,cần có gam màu chủ đạo, phân tích tầm quan trọng của gam màu chủ đạo trongbài trang trí và sự hỗ trợ độc đáo của những màu phụ nhằm tôn lên giá trị của

màu chủ đạo trong bài Ngoài ra, tôi chỉ cho các em kỉ thuật pha trộn màu đơngiản (màu bột, màu nước, sáp màu ) tại lớp Khuyến khích các em tự tìm tòi, tưduy sáng tạo về cách pha trộn màu, cách đặt các màu cạnh nhau trong bài trangtrí nhằm tạo cơ sở cho sự phát triển khả năng cảm thụ màu sắc của các em.

3.5.4 Đối với học sinh khối lớp 4 và 5:

Đối tượng này yêu cầu khi cảm thụ màu sắc cần đi đôi với khả năng tư duy

về màu Đồng thời cần biết cơ bản về việc thể hiện tình cảm, cảm xúc của mìnhkhi sử dụng màu Chương trình đặt ra với khối lớp này đòi hỏi các em cần xácđịnh rõ vai trò của màu sắc đối với từng loại bài có trong sách giáo khoa Ví dụnhư:

Màu sắc trong bài những mảng màu thú vị, em sáng tạo cùng những conchữ, âm nhac và sắc màu…

Đối với màu sắc trang trí trong bài sáng tạo họa tiết và trang trí đồ vật, tôihướng dẫn các em sử dụng màu có sự đối lập, tương phản rõ ràng Song cũngtuỳ từng nội dung để có sự lựa chọn thích hợp

Để giúp các em khối lớp này lĩnh hội được kiến thức bài vẽ trang trí nhằmnâng cao khả năng cảm thụ về màu sắc, tôi sử dụng các tư liệu, bài vẽ thực tếphong phú và đa dạng Sử dụng phương pháp tích hợp kiến thức đối với cácmôn học khác nhằm giúp các em hiểu hơn về ý nghĩa của màu sắc và cách thểhiện tình cảm qua màu sắc Bên cạnh đó, tôi hướng dẫn, động viên để các emtìm được cho mình một gam màu chủ đạo riêng mang tính chất cá nhân Haycòn gọi là “gu” màu riêng của mình trong bài trang trí Từ đó, các em có thểphát triển khả năng cảm thụ, sử dụng màu sắc của mình lâu dài sau này

Qua sự phân tích về việc cảm thụ màu sắc theo từng khối lớp như trên Làmột người giáo viên giảng dạy môn mĩ thuật ở tiểu học nói chung và môm mĩthuật ở trường Tiểu học Thạnh Phước nói riêng, tôi có kinh nghiệm của bản thân

về việc dẫn dắt các em theo đúng hướng khi cảm thụ về màu sắc để sử dụng phùhợp trong bài vẽ trang trí như sau:

Trước tiên, ta phải bám theo yêu cầu của những bài vẽ trang trí trong phânkhối chương trình của các khối lớp Qua đó ta nhận thấy có sự thay đổi theo cấp

độ tăng dần về kiến thức yêu cầu học sinh cần nắm được Đối với học sinh khối

1 và 2, yêu cầu đơn giản chỉ cần các em hiểu được những màu cơ bản, cách phamàu đơn giản và nắm được sự đa dạng của màu sắc trong cuộc sống Lên khối 4

và 5, các em được yêu cầu cao hơn về kĩ năng vẽ bài, làm quen với các bài trangtrí ứng dụng đồng thời giúp các em hiểu sự hài hoà của các màu sắc trong trangtrí và khả năng sử dụng màu Trong chương trình khối 5, các em cần phải nângcao việc sử dụng màu trong bài trang trí nói chung và bài trang trí vận dụng sángtạo nói riêng Yêu cầu đặt ra cho các em là phải biết phân tích về màu sắc và ýnghĩa của màu sắc khi sử dụng chúng Giúp các em biết về gam màu chủ đạo vàtác dụng của gam màu chủ đạo trong bài vẽ trang trí Ở lớp 5, kiến thức các emcần lĩnh hội là khả năng sử dụng màu khá nhuần nhuyễn, biết tư duy về màu khi

sử dụng chúng trong bài vẽ Biết nêu lên ý nghĩa và giá trị của màu sắc trong bàitrang trí của mình

Trên cơ sở đó, ta cần chú ý hướng dẫn về kiến thức màu sắc cho các emtheo đúng đối tượng, đúng khối lớp Có như vậy chúng ta mới giúp các em cảmthụ giá trị của màu sắc trong phân môn vẽ trang trí Khi cảm thụ được màu sắc,các em mới nâng cao khả năng thẩm mĩ và phát huy việc vẽ màu trong các bài vẽtrang trí trong chương trình học cũng như trong các bài sáng tác.

3.5 Biện pháp thứ 5: Lồng ghép nhằm giúp các em có ý thức hơn về việc cảm thụ màu sắc

Trong thiết kế bài giảng Mĩ thuật nói chung và bài vẽ trang trí nói riêng,giáo viên cần biết lồng ghép những kiến thức về màu sắc và đưa ra những câuhỏi nhằm kích thích việc tư duy về màu sắc cho các em Ví dụ như: Trong bàitrang trí: Mảng chính có màu vàng, nếu tư đưa mảng phụ có màu xanh nhạt vàoliệu có hợp lí không? Từ đó, học sinh sẽ biết phân biệt, biết cách cảm thụ vànâng cao được kĩ năng vẽ màu trong bài vẽ trang trí

Một vấn đề nữa đặt ra nhằm giúp các em cảm thụ màu sắc tốt hơn bằngbiện pháp gợi trí tò mò hay kính tích sự khao khát lĩnh hội kiến thức ở các embằng các thí nghiệm khoa học vui đối với học sinh khối 4 và 5 Ví dụ:

* Thí nghiệm 1: Lấy 1 tờ giấy nhuộm màu xanh mang đặt ra ngoài nắng Trên

tờ giấy đó ta úp 1 chiếc đĩa tròn Sau liên tục vài giờ đồng hồ, ta cho các em quan sát

sự thay đổi trên tờ giấy (Phần bị chiếc đĩa tròn che khuất sẽ giữ lại màu ban đầu, cácphần tiếp xúc với ánh nắng mặt trời sẽ bị nhạt hơn)

* Thí nghiệm 2: Lấy 1 que tròn nhúng vào giấm (hay nước vắt ra từ quảchanh) rồi viết một từ lên tờ giấy trắng Để tờ giấy khô hẳn sau đó hơ từ từ tờgiấy đó lên một ngọn lửa Yêu cầu các em quan sát tờ giấy trước và sau khi hơ(Ta thấy chữ viết từ từ hiện lên trên tờ giấy trắng)

* Thí nghiệm 3: Cho các em quan sát các hình vuông màu đen giống nhauđặt dày đặc lên trên một nền trắng Ta xếp các hình vuông màu đen cách đềunhau bằng một khoảng hở nhỏ trên nền trắng đó Khi quan sát, ta thấy ở giữakhoảng trắng của 4 hình vuông chụm lại với nhau như có một chấm màu xámnổi lên (thật sự là không có chấm xám nào cả) Đó chính là cách sắp xếp đánhlừa thị giác của con người

* Thí nghiệm 4: Cho các em học sinh vừa nghe nhạc vừa thực hiện bài vẽ,những bài hát có nội dung về quê hương đất nước, về thầy cô và mái trường, vềtình cảm gia đình,… để đem lại cho các em tâm lý thoải mái, không quá gò bókhì thực hành bài vẽ Âm nhạc cũng có vai trò rất quan trọng trong cuộc sống,trong âm nhạc cũng có rất nhiều ca từ mang màu sắc rất đẹp, rất lung linh có thểkhơi gời óc sáng tạo của học sinh

* Thí nghiệm 5: Cho học sinh cắt dán giấy màu, vải màu, sử dụng nhữngvật liệu có màu khác nhau để đưa vào bài trang trí Tạo hình trang trí, đồ vậttrang trí bằng vỏ hộp bằng giấy, nhựa để tạo ra những đồ vật có hình dáng vàtrang trí đẹp như lọ hoa, hộp bút, …

Như vậy, qua các thí nghiệm kích thích đó, học sinh vô tình đã gián tiếpquan tâm đến vấn đề "màu sắc" và phần nào đó ảnh hưởng tích cực đến việc cảm

thụ màu sắc của các em (Ví dụ: ta yêu cầu các em về nhà làm lại thí nghiệm với

tờ giấy màu khác ở thí nghiệm 1 và thí nghiệm 3)

Trong quá trình giảng dạy môn mĩ thuật, chúng ta cũng cần sưu tầm,nghiên cứu và tìm tòi về ý nghĩa của các màu sắc để giới thiệu lồng ghép vào bàigiảng Có như thế, các em mới dễ thể hiện cảm xúc của mình vào bài vẽ thôngqua những màu mà các em sử dụng Sau đây là ý nghĩa của một số màu sắcchúng ta thường hay gặp (Tư liệu sưu tầm từ Internet)

* Màu đỏ: Là màu của lửa và máu, nó đi liền với sức mạnh, quyền lực và

sự quyết tâm Màu đỏ cũng là biểu tượng của sự đe doạ, nguy hiểm và chiếntranh

* Màu cam: Là màu được thụ hưởng từ sự mạnh mẽ của màu đỏ và sựhạnh phúc của màu vàng Nó đi liền với sự vui tươi, nhẹ nhàng Màu cam biểutrưng cho sự cố gắng, quyến rũ, hạnh phúc và sáng tạo Đối với mắt người, màucam mang lại cảm giác ấm nóng

* Màu vàng: Là màu của ánh nắng mặt trời ấm áp, nó còn là màu của sựthông thái, mạnh mẽ Màu vàng làm tăng sự thích thú và khả năng hoạt động trí

óc Tuy nhiên màu vàng khi được sử dụng quá mức thì nó sẽ mang lại sự khóchịu và giận dữ

* Màu xanh lá cây: Là màu của thiên nhiên, nó tượng trưng cho sự pháttriển, hoà thuận, tươi mát, màu mở Màu xanh lá cây còn mang đến cảm xúc antoàn và có ý nghĩa là phát triển, hy vọng

* Màu xanh dương: Là màu của trời và biển, nó đi liền với cảm giác sâuthẳm, vững vàng và yên bình Màu xanh dương còn có ý nghĩa trong sáng, tinhkhiết Đồng thời nó còn liên hệ đến sự nhận thức và trí tuệ

* Màu tím: Là sự kết hợp giữa mạnh mẽ của màu đỏ và vững chắc của màuxanh Nó là biểu tượng của sức mạnh, quý tộc và sang trọng Ở một gốc độkhác, màu tím còn được coi là sự huyền bí, ma thuật

* Màu trắng: Đi liền với sự trong trắng, tinh khiết, thánh thiện và trinh nguyên

Nó được xem là màu của sự hoàn thiện, có ý nghĩa là đơn giản và an toàn

* Màu đen: Đi liền với quyền lực, thanh nhã, trang trọng Màu đen đôi khi

là hình tượng của cái tang tóc, chết chóc, huyền bí và màu của sự sợ hãi

Thiết kế một bài dạy.

1 Kiến thức: HS hiểu sự đa dạng của không gian sân khấu

2 Kĩ năng: -HS biết sử dụng các vật tìm được để tạo dựng mô hình sân khấu

ba chiều phù hợp với nội dung chương trình, câu chuyện diễn ra trên sân khấu

-HS vận dụng được kiến thức, kĩ năng tạo dáng, trang trí chữ đãhọc vào trang trí sân khấu.

3.Thái độ: HS giới thiệu, nhận xét và nêu được cảm nhận về sản phẩm củanhóm mình, nhóm bạn

3 Hình thức tổ chức:

- Hoạt động cá nhân

- Hoạt động nhóm

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY-HỌC:

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

Tiết 1 KHỞI ĐỘNG:

- Cho HS quan sát hình ảnh một số ca sĩ, sau

đó yêu cầu HS tìm các từ liên quan đến ca sĩ

như sân khấu, trang phục, biểu diễn

- GV nhận xét, giới thiệu chủ đề

HOẠT ĐỘNG 1: TÌM HIỂU

* Mục tiêu:

+ HS tìm hiểu, nắm được khái niệm và hình

thức, hình ảnh dùng để trang trí sân khấu

+ HS nắm được hình thức và một số chất liệu

có thể dùng để tạo hình sản phẩm sân khấu

+ HS tập trung, nắm bắt được kiến thức cần

đạt trong hoạt động này

* Tiến trình của hoạt động:

- Tổ chức HS hoạt động theo nhóm

- Yêu cầu HS quan sát hình 8.1 hoặc hình ảnh

về sân khấu đã chuẩn bị và nêu câu hỏi gợi mở

- Quan sát, tìm các từ mình biếttheo gợi ý của GV

- Lắng nghe, mở bài học

- Tìm hiểu, nắm được khái niệm

và hình ảnh dùng để trang trí sânkhấu

- Nắm được hình thức, một sốchất liệu d ùng tạo hình sản phẩmsân khấu

- Tập trung, ghi nhớ kiến thức củahoạt động

- Hoạt động nhóm

- Quan sát tranh, thảo luận nhóm,

cử đại diện báo cáo