SKKN Hướng dẫn cách hiểu màu sắc và cảm thụ màu của học sinh MĨ THUẬT

SKKN Hướng dẫn cách hiểu màu sắc và cảm thụ màu của học sinh MĨ THUẬT SKKN Hướng dẫn cách hiểu màu sắc và cảm thụ màu của học sinh MĨ THUẬT SKKN Hướng dẫn cách hiểu màu sắc và cảm thụ màu của học sinh MĨ THUẬT SKKN Hướng dẫn cách hiểu màu sắc và cảm thụ màu của học sinh MĨ THUẬT SKKN Hướng dẫn cách hiểu màu sắc và cảm thụ màu của học sinh MĨ THUẬT MỤC LỤC PAGE 2 I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1 Đặt vấn đề 1 1 Cơ sở lý luận Nghệ thuật trang trí rất quan trọng đối với đời sống thẩm mĩ của con người Nó làm tăng thêm vẽ đẹp cho các sự vật đồng thời nó còn khẳ.

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

1 Đặt vấn đề

1.1 Cơ sở lý luận

Nghệ thuật trang trí rất quan trọng đối với đời sống thẩm mĩ của con người

Nó làm tăng thêm vẽ đẹp cho các sự vật đồng thời nó còn khẳng định tính nghệ thuật cũng như người sử dụng sự vật đó

Yếu tố quan trọng chiếm phần khẳng định tính nghệ thuật trong trang trí chính là màu sắc Màu sắc rất quan trọng đối với cảnh vật xung quanh ta Nếu cảnh vật không có màu sắc thì tất cả đều là bóng tối Màu sắc thể hiện mọi sắc thái, trạng thái của sự vật củng như sự thể hiện tình cảm, cảm xúc của con người muốn truyền đạt qua sự vật

Chính vì vậy, không chỉ đối với nghệ thuật mà đối với tất cả các ngành khoa học khác, nghiên cứu tìm hiểu màu sắc là một vấn đề thiết thực cần quan tâm nhằm bổ sung và hổ trợ thêm cho kho kiến thức màu sắc và cảm thụ về màu

sắc của nhân loại Vì vậy, “Hướng dẫn cách hiểu màu sắc và cảm thụ màu của học sinh” là một đề tài cần được nghiên cứu nhằm hổ trợ cho sự nghiệp

giáo dục môn mĩ thuật trong chương trình của học sinh Tiểu học Đó lí do của việc chọn đề tài này

1.2 Cơ sở thực tiễn

Được sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường, tạo điều kiện tốt nhất cho việc dạy và học của giáo viên và học sinh Nên học sinh có tinh thần thi đua, học tập tốt, hầu hết các em có thái độ đúng đắn trong học tập, ngoan hiền lễ phép với Thầy, Cô giáo Bên cạnh đó, qua thực tế giảng dạy tại trường điều làm tôi luôn trăn trở đó là tâm lý của các bật phụ huynh và các em học sinh còn xem môn học

là môn phụ nên thường khoán trắng cho giáo viên chưa quan tâm nhiều đến các em

2 Mục đích đề tài

Sáng kiến nhằm góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và bổ sung vốn kinh nghiệm, vốn hiểu biết cho bản thân Từ đó giúp cho học sinh thực hiện bài thực hành trên lớp nhanh hơn, đạt hiệu quả học tập tốt hơn

Qua nhiều năm dạy học môn Mĩ thuật theo phương pháp mới của SAEPS, bản thân tôi vừa dạy vừa nghiên cứu thực tế tình hình học tập của từng đối tượng, từng khối lớp nên tôi áp dụng một số phương pháp để nâng cao hiệu quả cho học sinh các khối có thể dễ dàng làm quen và học tốt môn mĩ thuật theo phương pháp mới của dự án SAEPS

3 Lịch sử đề tài

Ở đề tài này tôi nghiên cứu cách hiểu màu sắc và cảm thụ màu cho học sinh

Năm học 2020- 2021 tôi đã nghiên cứu đề tài “Hướng dẫn cách hiểu màu sắc và cảm thụ màu của học sinh”, tìm hiểu thực trạng, xác định nguyên nhân,

giải pháp thay thế

Phân tích dữ liệu, kết luận giải pháp đưa ra năm 2021- 2022

4 Phạm vi, đối tượng áp dụng

4.1 Phạm vi đề tài

Học sinh các khối lớp tại Trường tiểu học Thạnh Phước Hoạt động dạy và học trong giờ Mĩ thuật

4.2 Đối tượng

Học sinh các khối lớp và lớp thực nghiệm

II NỘI DUNG CÔNG VIỆC ĐÃ LÀM

1 Thực trạng đề tài

Mĩ thuật là môn học nghệ thuật, trong các bài vẽ có liên quan đến màu sắc

và cảm thụ màu sắc rất qua trọng và nó ảnh hưởng đến tất cả các bài học khác, Học sinh vẽ trang trí tốt sẽ giúp các em có kiến thức vững chắc để học tốt các phân môn còn lại Ngoài ra phân môn này sẽ giúp các em nhận ra vẻ đẹp của màu sắc, biết cảm thụ màu sắc, tạo ra bài vẽ đẹp, phát huy trí tướng tượng, sáng tạo, dùng màu sắc để làm đẹp cho cuộc sống hàng ngày, từ đó hình thành trong các em cảm xúc thẩm mĩ, giúp các em phát triển toàn diện nhân cách Đức – Trí – Thể - Mĩ

Nhưng tùy theo từng trình độ nhận thức và năng khiếu của từng em, từng

độ tuổi khác nhau mà giáo viên biết quá trình nhận thức diễn ra ở từng em khác nhau như thế nào Vì vậy không thể tác động đến quá trình nhận thức của các cá nhân bằng một biện pháp như nhau được Có học sinh ta phải tác động từ từ, có học sinh phải vừa trực tiếp và vừa gián tiếp ở nhiều phía, mới nắm bắt được Có học sinh chỉ cần tác động ít thời gian đã nắm bắt ngay được nội dung bài học Nếu như không có sự gợi mở gây hứng thú của giáo viên thì học sinh không có

sự ham thích tìm tòi học tập

Để có thể kết hợp màu sắc như vậy không phải là điều dễ dàng Đặc biệt đối với trường tôi nằm ở vùng sâu, vùng xa thì điều kiện cũng như đồ dùng dạy học: tranh ảnh về màu sắc còn rất hạn chế Học sinh chủ yếu ở vùng nông thôn thiếu đồ dùng học tập cũng như ít có điều kiện tiếp xúc với mĩ quan thiên nhiên nên khi các em thực hành Đặc biệt khi sử dụng màu sắc thì lúng túng, vụn về,

có sự chênh lệch về gam màu rất lớn, màu sắc còn chung chung làm bài không

rõ trọng tâm Mặc dù các em có bố cục đẹp nhưng không biết sử dụng màu cho phù hợp làm cho chất lượng bài giảm sút Nguyên nhân là do các em chưa có

kỹ năng sử dụng màu trong bài vẽ

Chính vì lí do trên, với cương vị là một giáo viên dạy mĩ thuật ở trường, Tôi thấy phải đầu tư hơn nữa để tìm ra giải pháp tốt nhất phù hợp với khả năng

từng em nên bản thân tôi chọn đế tài : “Hướng dẫn cách hiểu màu sắc và cảm thụ màu cho học sinh” để khắc phục tình trạng trên của học sinh trong nhà

trường

Quan niệm về trang trí trong cuộc sống

Trang trí là nghệ thuật xắp xếp đường nét, hình mảng, hình khối đậm nhạt, màu sắc trên mặt phẳng hay không gian để tạo nên sản phẩm đẹp, phục vụ đời sống con người

Con người luôn yêu cái đẹp, luôn muốn làm đẹp cho cuộc sống Từ trong gia đình đến ngoài xã hội, ở đâu cũng có sự sắp xếp, tô điểm của con người nhằm làm cho mọi vật thêm đẹp, cuộc sống thêm vui tươi

Trong nhu cầu cao về thẩm mĩ đó, màu sắc đóng vai trò quan trọng với chức năng thu hút và điều tiết cái gọi là “cảm thụ thẩm mĩ” ở mỗi con người

Vì vậy, nghiên cứu về phương pháp cảm thụ màu sắc nhằm phát triển kĩ

năng vẽ màu trong phân môn vẽ trang trí ở học sinh Tiểu học là vấn đề cần thiết, quan trọng nhằm nâng cao cảm thụ thẩm mĩ cho lứa tuổi các em

Tìm hiểu về màu sắc, cách sử dụng màu sắc và một số nguyên tắc cơ bản trong vẽ trang trí.

Màu sắc và cách sử dụng màu sắc.

Ánh sáng chiếu dọi làm cho mọi vật có màu sắc Ngược lại, trong bóng tối thì mọi vật đều không có màu

Màu sắc làm cho mọi vật thêm đẹp, cuộc sống thêm vui tươi và trở nên có nghĩa hơn Chúng ta thử hình dung thế giới này không có màu sắc thì cuộc sống

sẽ vô vị và tẻ nhạt biết chừng nào? Màu sắc có sức mạnh làm tâm hồn chúng ta rung động Người ta có thể dung màu sắc để nói lên ý tưởng của mình mà không cần đến lời nói hay câu văn Màu sắc ngoài cái vẻ đẹp trời cho nó còn có một chiều sâu kín dáo, chính điều kì diệu ấy đã làm rung động lòng người

Màu sắc quanh ta rất phong phú và đa dạng Quan sát thiên nhiên ta thấy

màu sắc thay đổi và biến ảo không ngừng của biển trời, mây nước, núi non ,

sắc thái muôn màu, muôn vẽ của cỏ cây, hoa, lá, chim, thú , và mọi vật đều được điểm tô những màu sắc lôi cuốn, hấp dẫn Màu sắc trong thiên nhiên khi qua một lăng kính thuỷ tinh, chúng ta thấy một hiện tượng gọi là quang phổ Đó là sự phân tích màu sắc có trong ánh sáng thành 7 màu riêng biệt: Đỏ- Cam- Vàng- Lục- Lam- Chàm- Tím Trong 7 màu này, có 3 màu gốc (màu nguyên chất) và 4 màu do các màu nguyên pha trộn thành - Các nguyên tắc cơ bản khi sử dụng màu: + Ba màu gốc là: Đỏ Vàng Lam * Màu gốc còn được gọi là màu cơ bản, màu nguyên chất vì không thể dùng các màu khác để pha trộn ra màu gốc mà chỉ có thể dùng màu gốc để pha trộn ra các màu khác + Màu nhị hợp: Cam:

Lục:

Tím:

* Màu nhị hợp là màu do hai màu cơ bản pha trộn với nhau mà thành + Các cặp màu bổ túc: Đỏ - Lục:

Cam – Lam:

Vàng – Tím:

* Màu bổ túc là những cặp màu hỗ trợ nhau, khi đứng cạnh nhau sẽ tôn nhau lên, tạo cho nhau thên rực rỡ, tươi sáng Nhưng nếu pha trộn chúng với nhau thì sẽ thành màu xám xỉn

+ Các cặp màu tương phản: Đỏ - Vàng:

Đỏ - Trắng:

Vàng - Lục:

Vàng - Lam:

Lam - trắng:

* Là những cặp màu khi đặt cạnh nhau sẽ có sự đối lập nhau về sắc độ hay đối lập nhau về sáng tối mạnh mẽ Các màu trong cặp màu tương phản làm cho nhau rõ ràng, tách bạch, nổi bật

+ Màu trung tín: Trắng và Đen Là màu không thuộc hệ nóng hay hệ lạnh, khi pha trộn màu trung tín với các màu khác thì sẽ làm cho các màu đó đậm lên hay nhạt đi

+ =

+ =

Màu sắc khi để riêng lẻ thì chưa bộc lộ hết giá trị của nó, chỉ khi phối hợp chúng mới nhau màu sắc mới đem lại hiệu quả rõ ràng: Hoặc tươi sáng, hoặc êm dịu, trầm ấm hay loè loẹt, xám xỉn

Muốn có sự hài hoà khi dùng màu sắc phải nắm được quy luật hoà sắc Đó chính là sự hoà hợp màu sắc khi phối hợp chúng với nhau Có các loại hoà sắc như:

* Hoà sắc nóng:

* Hoà sắc lạnh:

- Khi sử dụng màu cần lưu ý:

* Nên sử dụng màu trung gian cho màu sắc dễ hoà hợp

* Muốn màu nào đó thêm rực rỡ thì đặt cạnh màu bổ túc của nó

* Phải có sự hài hoà giữa màu nóng và màu lạnh trong một bài vẽ.

* Phân bố màu hợp lí tong toàn bài vẽ

- Khi vẽ màu cần tiến hành theo trình tự:

+ Vẽ từng màu, vào các mãng đã định, xong mới vẽ sang màu khác ở các mảng tiếp theo Nên vẽ màu từ độ trung gian trước, trên cơ sở đó để điều chỉnh đậm nhạt Cứ vẽ như vậy đến màu cuối cùng và hoàn thành bài vẽ

Nhìn lại toàn bộ bài vẽ để đều chỉnh về đậm nhạt cho phù hợp

Một số nguyên tắc cơ bản khi sử dụng màu sắc trong vẽ trang trí.

Nguyên tắc tương phản: Là cách sử dụng các yếu tố có tính chất đối lập nhau nhằm lấy cái này để tôn cái kia lên

Nguyên tắc cân đối trong trang trí: Đó là sự sắp xếp hài hoà, hợp lí giữa các mảng trong tổng thể Không có mảng to quá phá vỡ khung hình định dạng ban đầu hay mảng nhỏ quá làm cho bố cục lỏng lẻo, vụn vặt

2 Nội dung cần giải quyết

2.1 Phương pháp hệ thống hóa, phân tích tổng hợp lí thuyết

2.2 Phương pháp khảo sát

2.4 Phương pháp gợi trí tò mò cho học sinh

2.5 Nâng cao khả năng cảm thụ màu sắc trong phân môn vẽ trang trí của học sinh Tiểu học phát triển qua từng khối lớp

2.6 Biện pháp lồng ghép nhằm giúp các em có ý thức hơn về việc cảm thụ màu sắc

3 Biện pháp cần giải quyết

Nhằm tìm hiểu về sự cảm thụ màu sắc và cách sử dụng màu sắc của học sinh Tiểu học trong phân môn vẽ trang trí Từ đó có biện pháp cụ thể để động viên, khuyến khích các học sinh có tư duy màu sắc tốt đồng thời khắc phục những hạn chế kiến thức và khả năng sử dụng màu ở một số học sinh còn chậm trong việc dùng màu

Giúp học sinh thấy được tầm quan trọng của màu sắc trong nghệ thuật hội họa Hiểu được màu sắc do đâu mà có, sự chuyển biến màu sắc trong thiên nhiên

và sức ảnh hưởng của màu sắc đến tâm lí con người qua kênh thị giác Cụ thể từng vấn đề được giải quyết dưới đây

3.1 Biện pháp thứ nhất: Phương pháp hệ thống hóa, phân tích tổng hợp

lí thuyết.

Giáo viên nghiên cứu nội dung bài học trên sách giáo khoa từ đó xây dụng bài học sao cho có tính hấp dẫn, thu hút học sinh

Ví dụ: Giáo viên có thể xây dựng bài học theo chủ đề: Sắc màu trong cuộc sống thường ngày

3.2 Biện pháp thứ hai: Phương pháp khảo sát.

Đây là giai đoạn giáo viên cho học sinh trả lời những bài tập trắc nghiệm hay trả lời tự luận những câu hỏi về màu sắc

Ví dụ: 1 Em hay cho biết đâu là màu cơ bản

2 Em hãy cho biết các cặp màu: đỏ-vàng, vàng – xanh lam, vàng – đỏ là

màu gì?

a Màu bổ túc b Màu nhị hợp c Màu tương phản

3.3 Biện pháp thứ 3: Phương pháp gợi trí tò mò cho học sinh.

Khuyến khích các em tự tìm tòi, tư duy sáng tạo về cách pha trộn màu, cách đặt các màu cạnh nhau trong bài trang trí Nhằm tạo cơ sở cho sự phát triển khả năng cảm thụ màu sắc của các em Cho học sinh làm việc theo nhóm

để các em tự xây dựng bài theo ý tưởng của nhóm, không gò bó các em theo một quy chuẩn nhất định để các em tự do sáng tạo

Ví dụ: Bài em sáng tạo cùng những con chữ Giáo viên có thể gợi ý học sinh sử dụng một số kiểu chữ ở báo hoặc ở sách vở có sẵn trong bài, để tạo thành bài trang trí Khi tạo dáng và trang trí kiểu chữ học sinh có thể trang tạo dáng tùy ý và trang trí bằng họa tiết hoặc chỉ cần sử dụng những nét cong, thẳng, xiên, khác nhau trên hình vẽ và tô bằng nhiều màu khác nhau,… Hay trong bài tạo hình tự do và trang trí bằng nét, giáo viên có thể cho các em tự tạo dáng hay thiết kế những chiếc áo dài cách tân, quần, sáo sơ mi cho lứa tuổi học sinh các

em mà có thể các em đang sử dụng hàng ngày, vừa gợi được trí tưởng tượng, sáng tạo vừa có thể khiến học sinh thích thú Giáo viên cũng có thể cho học sinh quan sát những hình ảnh trang phục được tạo hình bằng hoa, đồ ăn,…vừa có tạo hình đẹp và màu sắc cũng rất phong phú Giáo viên không nhất thiết phải yêu cầu học sinh tạo dáng và trang trí bằng họa tiết cách điệu như vậy các em sẽ thấy thoải mái, không bị gò bó khi học bài, ngược lại các em còn nảy sinh ra những ý tưởng mới, ý tưởng hay

3.4 Biện pháp thứ 4: Nâng cao khả năng cảm thụ màu sắc trong phân môn vẽ trang trí của học sinh Tiểu học phát triển qua từng khối lớp.

3.5.1 Đối với học sinh khối 1:

Các em bắt đầu tìm hiểu về sự đa dạng của màu sắc trong cuộc sống, hiểu

về các màu cơ bản hay gặp, đồng thời biết được vai trò của màu sắc trong trang trí Giáo viên giới thiệu cơ bản về cách dùng màu và cách đặt các màu cạnh nhau trong một bài vẽ trang trí Từ đó giúp học sinh ban đầu có được những ý thức cảm thụ về màu sắc

Sau khi học sinh có được những cảm thụ ban đầu về màu sắc, tôi đã hướng các em ý thức hơn đến các khái niệm về màu, cách pha màu đơn giản và cách sử dụng màu trong bài vẽ trang trí Yêu cầu các em biết liên hệ trực tiếp với những

màu sắc trong thiên nhiên nhằm hình thành và phát triển khả năng cảm thụ màu sắc của mình

3.5.2 Đối với họch sinh khối 2:

Chương trình khối 2 giúp học sinh biết được sự phong phú khi sử dụng màu sắc trong từng bài, từ đó cần sử dung màu sắc phù hợp với nội dung

Ở học sinh lớp 2, tôi giúp các em căn bản lại những màu gốc (màu cơ bản), màu nhị hợp hay các màu bổ túc đã học ở lớp 1 Qua đó hướng dẫn các em hiểu

rõ sự phong phú, hài hoà của màu sắc khi sử dụng vào bài vẽ, đồng thời giúp các

em hiểu rõ sự hài hoà của màu sắc trong trang trí nói chung và trong trang trí ứng dụng nói riêng Đối với đối tượng học sinh này, tôi đi sâu vào các bài trang trí ứng dụng, qua các bài trang trí ứng dụng trong chương trình, các em sẽ hiểu

rõ hơn về cách trang trí ứng dụng phải như thế nào, màu sắc trong các bài trang trí ứng dụng phải phù hợp với thời gian., không gian và thích hợp với đối tượng cần trang trí Ví dụ như trong bài cặp sách xinh xắn màu sắc trong bài cần nhẹ nhàng, hài hoà

Để các em khối lớp này cảm thụ được màu sắc theo nội dung cần đạt, tôi sưu tầm và giới thiệu cho các em các bài vẽ trang trí ứng dụng, những đồ vật trang trí ứng dụng thực tế đẹp mắt Qua đó, giúp các em biết phân tích quan hệ các màu sắc đặt cạnh nhau, quan hệ giữa các mảng chính, mảng phụ của bài vẽ nhằm tạo tiền đề về khả năng hoà sắc, khả năng sử dụng gam màu chủ đạo trong một bài trang trí sau này

3.5.3 Đối với học sinh khối 3:

Tôi đã giúp các em nâng cao về khả năng phân tích và cảm nhận màu sắc trong bài, trang trí một cách có cơ sở khoa học Ở khối lớp này, các em đã bắt đầu tiếp xúc với các bài trang trí ứng dụng mang tính chất cao hơn và sâu hơn Những kiến thức nâng cao khả năng tư duy sáng tạo trong các bài trang trí cho các em ở chương trình này thể hiện qua những tiết “Tạo hinhg tự do và trang trí bằng nét ” Đồng thời nội dung ở khối lớp này còn yêu cầu các em cần hiểu hơn

về gam màu nóng, gam màu lạnh, sự hài hoà màu sắc trong bài vẽ trang trí mục đích yêu cầu không những cần các em biết sử dụng màu phù hợp, mà cần các em biết cảm thụ về màu Qua đó biết tư duy màu sắc cần sử dụng trong bài vẽ Cụ thể như yêu cầu cần đạt được trong bài “Lễ hội quê em” các em không những cần sử dụng màu sắc phù hợp đối với nội dung bài mà cần phải có một tư duy sâu sắc khi đưa màu sắc vào bài vẽ của mình Nhằm giúp đối tượng khối lớp này cảm thụ về màu sắc thích hợp trong các bài trang trí, tôi sử dụng tư liệu, tranh ảnh phong phú và đa dạng Tôi sử dụng các bài minh hoạ hay đồ dùng dạy học, cần có gam màu chủ đạo, phân tích tầm quan trọng của gam màu chủ đạo trong bài trang trí và sự hỗ trợ độc đáo của những màu phụ nhằm tôn lên giá trị của màu chủ đạo trong bài Ngoài ra, tôi chỉ cho các em kỉ thuật pha trộn màu đơn giản (màu bột, màu nước, sáp màu ) tại lớp Khuyến khích các em tự tìm tòi, tư duy sáng tạo về cách pha trộn màu, cách đặt các màu cạnh nhau trong bài trang trí nhằm tạo cơ sở cho sự phát triển khả năng cảm thụ màu sắc của các em

3.5.4 Đối với học sinh khối lớp 4 và 5:

Đối tượng này yêu cầu khi cảm thụ màu sắc cần đi đôi với khả năng tư duy

về màu Đồng thời cần biết cơ bản về việc thể hiện tình cảm, cảm xúc của mình khi sử dụng màu Chương trình đặt ra với khối lớp này đòi hỏi các em cần xác định rõ vai trò của màu sắc đối với từng loại bài có trong sách giáo khoa Ví dụ như:

Màu sắc trong bài những mảng màu thú vị, em sáng tạo cùng những con chữ, âm nhac và sắc màu…

Đối với màu sắc trang trí trong bài sáng tạo họa tiết và trang trí đồ vật, tôi hướng dẫn các em sử dụng màu có sự đối lập, tương phản rõ ràng Song cũng tuỳ từng nội dung để có sự lựa chọn thích hợp

Để giúp các em khối lớp này lĩnh hội được kiến thức bài vẽ trang trí nhằm nâng cao khả năng cảm thụ về màu sắc, tôi sử dụng các tư liệu, bài vẽ thực tế phong phú và đa dạng Sử dụng phương pháp tích hợp kiến thức đối với các môn học khác nhằm giúp các em hiểu hơn về ý nghĩa của màu sắc và cách thể hiện tình cảm qua màu sắc Bên cạnh đó, tôi hướng dẫn, động viên để các em tìm được cho mình một gam màu chủ đạo riêng mang tính chất cá nhân Hay còn gọi là “gu” màu riêng của mình trong bài trang trí Từ đó, các em có thể phát triển khả năng cảm thụ, sử dụng màu sắc của mình lâu dài sau này

Qua sự phân tích về việc cảm thụ màu sắc theo từng khối lớp như trên Là một người giáo viên giảng dạy môn mĩ thuật ở tiểu học nói chung và môm mĩ thuật ở trường Tiểu học Thạnh Phước nói riêng, tôi có kinh nghiệm của bản thân

về việc dẫn dắt các em theo đúng hướng khi cảm thụ về màu sắc để sử dụng phù hợp trong bài vẽ trang trí như sau:

Trước tiên, ta phải bám theo yêu cầu của những bài vẽ trang trí trong phân khối chương trình của các khối lớp Qua đó ta nhận thấy có sự thay đổi theo cấp

độ tăng dần về kiến thức yêu cầu học sinh cần nắm được Đối với học sinh khối

1 và 2, yêu cầu đơn giản chỉ cần các em hiểu được những màu cơ bản, cách pha màu đơn giản và nắm được sự đa dạng của màu sắc trong cuộc sống Lên khối 4

và 5, các em được yêu cầu cao hơn về kĩ năng vẽ bài, làm quen với các bài trang trí ứng dụng đồng thời giúp các em hiểu sự hài hoà của các màu sắc trong trang trí và khả năng sử dụng màu Trong chương trình khối 5, các em cần phải nâng cao việc sử dụng màu trong bài trang trí nói chung và bài trang trí vận dụng sáng tạo nói riêng Yêu cầu đặt ra cho các em là phải biết phân tích về màu sắc và ý nghĩa của màu sắc khi sử dụng chúng Giúp các em biết về gam màu chủ đạo và tác dụng của gam màu chủ đạo trong bài vẽ trang trí Ở lớp 5, kiến thức các em cần lĩnh hội là khả năng sử dụng màu khá nhuần nhuyễn, biết tư duy về màu khi

sử dụng chúng trong bài vẽ Biết nêu lên ý nghĩa và giá trị của màu sắc trong bài trang trí của mình

Trên cơ sở đó, ta cần chú ý hướng dẫn về kiến thức màu sắc cho các em theo đúng đối tượng, đúng khối lớp Có như vậy chúng ta mới giúp các em cảm thụ giá trị của màu sắc trong phân môn vẽ trang trí Khi cảm thụ được màu sắc, các em mới nâng cao khả năng thẩm mĩ và phát huy việc vẽ màu trong các bài vẽ trang trí trong chương trình học cũng như trong các bài sáng tác

3.5 Biện pháp thứ 5: Lồng ghép nhằm giúp các em có ý thức hơn về việc cảm thụ màu sắc

Trong thiết kế bài giảng Mĩ thuật nói chung và bài vẽ trang trí nói riêng, giáo viên cần biết lồng ghép những kiến thức về màu sắc và đưa ra những câu hỏi nhằm kích thích việc tư duy về màu sắc cho các em Ví dụ như: Trong bài trang trí: Mảng chính có màu vàng, nếu tư đưa mảng phụ có màu xanh nhạt vào liệu có hợp lí không? Từ đó, học sinh sẽ biết phân biệt, biết cách cảm thụ và nâng cao được kĩ năng vẽ màu trong bài vẽ trang trí

Một vấn đề nữa đặt ra nhằm giúp các em cảm thụ màu sắc tốt hơn bằng biện pháp gợi trí tò mò hay kính tích sự khao khát lĩnh hội kiến thức ở các em bằng các thí nghiệm khoa học vui đối với học sinh khối 4 và 5 Ví dụ:

* Thí nghiệm 1: Lấy 1 tờ giấy nhuộm màu xanh mang đặt ra ngoài nắng Trên

tờ giấy đó ta úp 1 chiếc đĩa tròn Sau liên tục vài giờ đồng hồ, ta cho các em quan sát

sự thay đổi trên tờ giấy (Phần bị chiếc đĩa tròn che khuất sẽ giữ lại màu ban đầu, các phần tiếp xúc với ánh nắng mặt trời sẽ bị nhạt hơn)

* Thí nghiệm 2: Lấy 1 que tròn nhúng vào giấm (hay nước vắt ra từ quả chanh) rồi viết một từ lên tờ giấy trắng Để tờ giấy khô hẳn sau đó hơ từ từ tờ giấy đó lên một ngọn lửa Yêu cầu các em quan sát tờ giấy trước và sau khi hơ (Ta thấy chữ viết từ từ hiện lên trên tờ giấy trắng)

* Thí nghiệm 3: Cho các em quan sát các hình vuông màu đen giống nhau đặt dày đặc lên trên một nền trắng Ta xếp các hình vuông màu đen cách đều nhau bằng một khoảng hở nhỏ trên nền trắng đó Khi quan sát, ta thấy ở giữa khoảng trắng của 4 hình vuông chụm lại với nhau như có một chấm màu xám nổi lên (thật sự là không có chấm xám nào cả) Đó chính là cách sắp xếp đánh lừa thị giác của con người

* Thí nghiệm 4: Cho các em học sinh vừa nghe nhạc vừa thực hiện bài vẽ, những bài hát có nội dung về quê hương đất nước, về thầy cô và mái trường, về tình cảm gia đình,… để đem lại cho các em tâm lý thoải mái, không quá gò bó khì thực hành bài vẽ Âm nhạc cũng có vai trò rất quan trọng trong cuộc sống, trong âm nhạc cũng có rất nhiều ca từ mang màu sắc rất đẹp, rất lung linh có thể khơi gời óc sáng tạo của học sinh

* Thí nghiệm 5: Cho học sinh cắt dán giấy màu, vải màu, sử dụng những vật liệu có màu khác nhau để đưa vào bài trang trí Tạo hình trang trí, đồ vật trang trí bằng vỏ hộp bằng giấy, nhựa để tạo ra những đồ vật có hình dáng và trang trí đẹp như lọ hoa, hộp bút, …

Như vậy, qua các thí nghiệm kích thích đó, học sinh vô tình đã gián tiếp quan tâm đến vấn đề "màu sắc" và phần nào đó ảnh hưởng tích cực đến việc cảm thụ màu sắc của các em (Ví dụ: ta yêu cầu các em về nhà làm lại thí nghiệm với

tờ giấy màu khác ở thí nghiệm 1 và thí nghiệm 3)

Trong quá trình giảng dạy môn mĩ thuật, chúng ta cũng cần sưu tầm, nghiên cứu và tìm tòi về ý nghĩa của các màu sắc để giới thiệu lồng ghép vào bài giảng Có như thế, các em mới dễ thể hiện cảm xúc của mình vào bài vẽ thông qua những màu mà các em sử dụng Sau đây là ý nghĩa của một số màu sắc chúng ta thường hay gặp (Tư liệu sưu tầm từ Internet)