Thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam và liên hệ trách nhiệm của bản thân

Đại học Kinh tế Quốc dân Tiểu luận Chủ nghĩa xã hội khoa học Thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam và liên hệ trách nhiệm của bản thân trong thời đại hiện nay.Việt Nam trong xu thế chung của thế giới cũng đang tiến hành quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Đây là quá trình lâu dài và cũng có nhiều khó khăn. Việc nghiên cứu đề tài này sẽ cung cấp cho ta thêm những thông tin, kiến thức quý báu về tình hình kính tế, chính trị, xã hội trong nước để bước đầu hình thành cho mình những tư duy kinh tế. Qua đó giúp ta hiểu được tình hình quá độ lên chủ nghĩa xã hội ớ Việt Nam hiện nay.Với mong muốn tìm hiểu thêm về vấn đề này, tôi đã chọn đề tài: “Thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam và liên hệ với trách nhiệm của sinh viên hiện nay”

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN VIỆN NGÂN HÀNG - TÀI CHÍNH

TIỂU LUẬN MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

ĐỀ TÀI: Thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam và liên

hệ với trách nhiệm của sinh viên hiện nay

HÀ NỘI, 2021

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN VIỆN NGÂN HÀNG - TÀI CHÍNH

TIỂU LUẬN MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

ĐỀ TÀI: Thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam và liên

hệ với trách nhiệm của sinh viên hiện nay

HÀ NỘI, 2021

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU -2

A Giới thiệu đề tài -3

I Tính cấp thiết của việc nghiên cứu - 3

II Ý nghĩa của việc nghiên cứu - 3

B Nội dung chính -4

I Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu - 4

1 Căn cứ lý luận -4

2 Cơ sở thực tế - 5

II Đánh giá thực trạng của vấn đề nghiên cứu - 6

1 Thực trạng vấn đề - 6

2 Những mặt thành công của vấn đề - 9

3 Những mặt hạn chế của vấn đề -13

4 Nguyên nhân gây ra thực trạng của vấn đề - 14

III Đề xuất giải pháp -16

IV Liên hệ với trách nhiệm của sinh viên hiện nay -17

C Kết luận - 19

LỜI CẢM ƠN - 23

PHỤ LỤC: TÀI LIỆU THAM KHẢO - 24

LỜI MỞ ĐẦU

Hiện nay, thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới nói chung vẫnđang tiếp diễn và con đường “phát triển quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bảnchủ nghĩa” tại các nước chủ nghĩa xã hội nói riêng cũng có cơ sở lịch sử, thực tiễn sâu xa,vững chắc, mang tính quy luật khách quan, tất yếu và hoàn toàn khả thi

Việt Nam trong xu thế chung của thế giới cũng đang tiến hành quá độ lên chủ nghĩa xãhội Đây là quá trình lâu dài và cũng có nhiều khó khăn Việc nghiên cứu đề tài này sẽcung cấp cho ta thêm những thông tin, kiến thức quý báu về tình hình kính tế, chính trị, xãhội trong nước để bước đầu hình thành cho mình những tư duy kinh tế Qua đó giúp tahiểu được tình hình quá độ lên chủ nghĩa xã hội ớ Việt Nam hiện nay

Với mong muốn tìm hiểu thêm về vấn đề này, tôi đã chọn đề tài:“Thời kỳ quá độ lên

Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam và liên hệ với trách nhiệm của sinh viên hiện nay”

A Giới thiệu đề tài

I Tính cấp thiết của việc nghiên cứu

Lý luận về hình thái kinh tế - xã hội của C.Mác cho thấy sự biến đổi của các xã hội làquá trình lịch sử tự nhiên Vận dụng lý luận đó vào phân tích xã hội tư bản, tìm ra các quyluật vận động của nó, C.Mác và Ph.Ăngghen đều cho rằng, phương thức sản xuất tư bảnchủ nghĩa có tính chất lịch sử và xã hội tư bản tất yếu bị thay thế bằng xã hội mới - xã hộicộng sản chủ nghĩa

Trong thời đại ngày nay, mỗi quốc gia dân tộc đều có quyền lựa chọn con đường, sựphát triển cho chính mình sao cho phù hợp với xu thế chung của thời đại, với quy luậtkhách quan của lịch sử và nhu cầu, khát vọng của dân tộc Do vậy, Việt Nam đi lên chủnghĩa xã hội là một tất yếu khách quan hoàn toàn phù hợp với xu thế chung đó

Trước thời cơ và vận hội, nguy cơ và thách thức đan xen nhau thì việc tìm hiểu nhằmnâng cao nhận thức về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là việc làm mangtính cấp thiết, có tầm quan trọng đặc biệt đối với nhận thức và hành động của mỗi chúng

ta trong giai đoạn hiện nay

Và thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là tất yếu khách quan, bất cứ quốc gia nào đilên chủ nghĩa xã hội đều phải trải qua, kể cả các nước có nền kinh tế rất phát triển Do vậy,thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là một vấn đề cấp thiết và cần được tìm hiểu, nghiêncứu một cách kĩ càng

II Ý nghĩa của việc nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lê-nin và những thành tựu về lý luận cũng nhưthực tiễn có được trong quá trình lãnh đạo xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta mấy chụcnăm qua, nhất là trong 25 năm đổi mới, tại Đại hội XI, Đảng ta đã chỉ rõ đi lên chủ nghĩa

xã hội ở nước ta “… là một quá trình cách mạng sâu sắc, triệt để, đấu tranh phức tạp giữacái cũ và cái mới nhằm tạo ra sự biến đổi về chất trên tất cả mọi lĩnh vực của đời sống xãhội, nhất thiết phải trải qua một thời kỳ quá độ lâu dài với nhiều bước phát triển, nhiềuhình thức tổ chức kinh tế, xã hội đan xen”

Như thế, thời kỳ quá độ ở nước ta là một quá trình cách mạng sâu sắc, triệt để, đấutranh phức tạp giữa cái cũ và cái mới Có thể hiểu cái cũ ở đây không chỉ là những tàn dưcủa xã hội tiền tư bản mà xã hội ta mới thoát ra, những di hại của cơ chế tập trung, quanliêu, bao cấp mà xã hội ta đã trải qua mấy chục năm qua, mà hơn thế, cái cũ ở đây còn lànhững yếu tố tư bản chủ nghĩa đang và sẽ hiện diện trong đời sống kinh tế - xã hội Nhữngnhân tố này có thể là mới so với thực trạng xã hội ta (chẳng hạn như sở hữu tư nhân, kinh

tế thị trường ) nhưng lại là cũ so với những nhân tố xã hội chủ nghĩa mà chúng ta đangxây dựng Đặc biệt cần hiểu, sự biến đổi về chất mà Đảng ta đề cập ở đây là sự biến đổimang tính bản chất, căn bản, toàn diện khác với sự biến đổi về lượng, biến đổi của từng

bộ phận, mang tính cục bộ Điều này có nghĩa là trong thời kỳquá độ , ở nước ta sẽ diễn ra

sự biến đổi mang tính bản chất, căn bản và toàn diện ở tất cả mọi lĩnh vực của đời sống xãhội; và, quá trình đó phải diễn ra lâu dài với nhiều bước phát triển, nhiều hình thức tổ

chức kinh tế, xã hội đan xen Đó là do xuất phát điểm của nước ta thấp và xã hội ta cũngchưa trải qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa, vì vậy, thời kỳ quá độ phải diễn ra lâudài là một tất yếu lịch sử.

Có thể khẳng định, khi bước vào thời kỳ quá độ, chúng ta gặp rất nhiều khó khăn Đó

là do, đất nước ta mới trải qua hai cuộc chiến tranh nên mọi lĩnh vực của đời sống xã hộiđều bị tàn phá, chưa kinh qua thời kỳ phát triển tư bản chủ nghĩa nên hầu như chưa cónhững tiền đề thực tiễn cơ bản cho sự ra đời của chủ nghĩa xã hội, hệ thống chủ nghĩa xãhội thế giới tan rã và phong trào cộng sản và công nhân quốc tế đang tạm thời thoái trào.Bên cạnh đó, “các thế lực thù địch tiếp tục chống phá, tìm cách xóa bỏ chủ nghĩa xã hội”.Trong bối cảnh đó, Đảng ta vẫn khẳng định “Chúng ta có nhiều thuận lợi cơ bản: có sựlãnh đạo đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập vàrèn luyện, có bản lĩnh chính trị vững vàng và dày dặn kinh nghiệm lãnh đạo; dân tộc ta làmột dân tộc anh hùng, nhân dân ta có lòng yêu nước nồng nàn, có truyền thống đoàn kết

và nhân ái, cần cù lao động và sáng tạo, luôn ủng hộ và tin tưởng vào sự lãnh đạo củaĐảng; chúng ta đã từng bước xây dựng được những cơ sở vật chất - kỹ thuật rất quantrọng; cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, sự hình thành và phát triển kinh tếtri thức cùng với quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế là một thời cơ để phát triển”

về vai trò và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Theo lý luận này thì: “Quá độ lênchủ nghĩa xã hội là sự chuyển tiếp quá độ bằng Cách mạng để phủ định một trật tự của xãhội cũ sang một trật tự xã hội mới với phương thức sản xuất mới, quan hệ sản xuất và chế

độ sỡ hữu mới mang tính chất xã hội chủ nghĩa, với Nhà nước kiểu mới mà chủ thể quyềnlực là giai cấp công nhân và nhân dân lao động”

Thực chất của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là thời kỳ diễn ra cuộc đấu tranh giaicấp giữa giai cấp tư sản đã bị đánh bại, không còn là giai cấp thống trị và những thế lựcthù địch chống phá chủ nghĩa xã hội với giai cấp công nhân và quần chúng nhân dân lao

động Cuộc đấu tranh này diễn ra trong hoàn cảnh mới là giai cấp công nhân giành đượcchính quyền nhà nước và nó diễn ra trong mọi lĩnh vực.

Tính tất yếu của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội được lý giải từ các căn cứ sau:

• Một là: Chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội khác nhau về bản chất Chủ nghĩa tưbản được xây dựng trên cơ sở chế độ tư hữu tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất, dựa trênchế độ áp bức bóc lột Còn chủ nghĩa xã hội xây dựng trên cơ sở công hữu tư liệu sản xuất

là chủ yếu, không còn các giai cấp đối kháng, không còn chế độ áp bức, bóc lột Muốn cóđược xã hội như vậy thì ta cần phải có một khoảng thời gian nhất định

• Hai là: chủ nghĩa xã hội được xây dựng trên nền sản xuất đại công nghiệp có trình độcao Chủ nghĩa tư bản đã tạo ra tiền đề vật chất - kỹ thuật nhất định cho chủ nghĩa xã hội.Nhưng muốn tiền đề đó phục vụ cho chủ nghĩa xã hội thì chủ nghĩa xã hội cần phải tổchức, sắp xếp lại Đối với những nước chưa trải qua công nghiệp hóa, hiện đại hóa tiến lên

xã hội chủ nghĩa thì thời kỳ quá độ có thể phải kéo dài với nhiệm vụ trọng tâm là là tiếnhành công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa

• Ba là: Các quan hệ xã hội của chủ nghĩa xã hội không tự phát nảy sinh trong lòng chế

độ tư bản chủ nghĩa, đó là kết quả của quá trình xây dựng và cải tạo xã hội chủ nghĩa Dù

sự phát triển của chủ nghĩa tư bản có ở mức cao đến mấy thì cũng chỉ tạo ra tiền đề vậtchất – kỹ thuật, điều kiện hình thành các quan hệ xã hội mới - xã hội chủ nghĩa Do vậy,cần phải có thời gian để xây dựng, phát triển các quan hệ đó

• Bốn là: Xây dựng chủ nghĩa xã hội là một công cuộc mới mẻ, khó khăn và phức tạp,cần phải có thời gian để giai cấp công nhân từng bước làm quen với những công việc đó.Thời kỳ quá độ ở những nước có trình độ phát triển kinh tế xã hội khác nhau thì khác nhau.Nước đã phát triển lên trình độ cao thì tương đối ngắn, còn những nước lạc hậu, kém pháttriển thì phải kéo dài hơn và gặp phải nhiều khó khăn phức tạp hơn

2 Cơ sở thực tế

Ở nước ta, thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội được bắt đầu từ năm 1954 ở miền Bắc

và từ năm 1975 trên phạm vi cả nước, sau khi cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân

đã hoàn thành thắng lợi, đất nước đã hòa bình thống nhất quá độ lên chủ nghĩa xã hội.Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là tất yếu khách quan đối với mọi quốc gia xâydựng chủ nghĩa xã hội, dù điểm xuất phát ở trình độ phát triển cao hay thấp

Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là một tất yếu lịch sử Bởi vì:

• Một là, phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa là phù hợp với quy luật kháchquan của lịch sử

Loài người đã phát triển qua các hình thái kinh tế - xã hội: công xã nguyên thuỷ, chiếmhữu nô lệ, phong kiến, tư bản chủ nghĩa Sự biến đổi của các hình thái kinh tế - xã hội làquá trình lịch sử tự nhiên và hình thái kinh tế - xã hội sau cao hơn, tiến bộ hơn hình tháikinh tế- xã hội trước nó Sự biến đổi của các hình thái kinh tế - xã hội nói trên đều tuântheo quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lựclượng sản xuất

Cho dù ngày nay, chủ nghĩa tư bản đang nắm nhiều ưu thế về vốn, khoa học, côngnghệ và thị trường, đang cố gắng điều chỉnh trong chừng mực nhất định quan hệ sản xuất

để thích nghi với tình hình mới, nhưng không vượt ra khỏi những mâu thuẫn vốn có của

nó, đặc biệt là mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hóa ngày càng cao của lực lượng sản xuấtvới chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất Mâu thuẫn này khôngnhững không dịu đi mà ngày càng phát triển gay gắt và sâu sắc

Sự phát triển mạnh mẽ của lực lượng sản xuất và xã hội hóa lao động làm cho các tiền

đề vật chất, kinh tế, xã hội ngày càng chín muồi cho sự phủ định chủ nghĩa tư bản và sự rađời của xã hội mới - chủ nghĩa xã hội Chủ nghĩa tư bản không phải là tương lai của loàingười Theo quy luật tiến hoá của lịch sử, loài người nhất định sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội

• Hai là, phát triển theo con đường chủ nghĩa xã hội không chỉ phù hợp với xu thế củathời đại, mà còn phù hợp với đặc điểm của cách mạng Việt Nam: cách mạng dân tộc, dânchủ gắn liền với cách mạng xã hội chủ nghĩa

Cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ trước hết là giải phóng dân tộc, giành độc lập, tự do,dân chủ đồng thời nó là tiền đề để “làm cho nhân dân lao động thoát nạn bần cùng, làmcho mọi người có công ăn việc làm, được ấm no, và sống một đời hạnh phúc”, nhằm thựchiện mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” Vì vậy, cuộccách mạng xã hội chủ nghĩa là sự tiếp tục hợp lôgíc cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ, làmcho cách mạng dân tộc, dân chủ được thực hiện triệt để

II Đánh giá thực trạng của vấn đề nghiên cứu

1 Thực trạng vấn đề

Theo chủ nghĩa Mác - Lênin thì thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là một tất yếukhách quan đối với mọi nước đi lên chủ nghĩa xã hội nhưng do đặc điểm của các nướckhác nhau thì cách thức, hình thức thời kỳ quá độ cũng khác nhau

Đối với các nước đã trải qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa mà lên chủ nghĩa xãhội thì đây gọi là thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội Loại hình nàyphản ánh quy luật phát triển tuần tự của lịch sử

Còn đối với các nước kinh tế còn lạc hậu như Việt Nam thì cũng có thể quá độ tiếnthẳng lên chủ nghĩa xã hội mà không cần trải qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa.Đây gọi là quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua giai đoạn phát triển của tư bản chủ nghĩa.Loại hình này phản ánh qui luật phát triển nhảy vọt của tư bản chủ nghĩa

Việt Nam tiến lên chủ nghĩa xã hội trong điều kiện vừa thuận lợi vừa khó khăn đan xen,

có những đặc trưng cơ bản:

- Xuất phát từ một xã hội vốn là thuộc địa, nửa phong kiến, lực lượng sản xuất rất thấp.Đất nước trải qua chiến tranh ác liệt, kéo dài nhiều thập kỷ, hậu quả để lại còn nặng nề.Những tàn dư thực dân, phong kiến còn nhiều Các thế lực thù địch thường xuyên tìmcách phá hoại chế độ xã hội chủ nghĩa và nền độc lập dân tộc của nhân dân ta

- Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đang diễn ra mạnh mẽ, cuốn hút tất

cả các nước ở mức độ khác nhau Nền sản xuất vật chất và đời sống xã hội đang trong quátrình quốc tế hóa sâu sắc, ảnh hưởng lớn tới nhịp độ phát triển lịch sử và cuộc sống cácdân tộc Những xu thế đó vừa tạo thời cơ phát triển nhanh cho các nước, vừa đặt ra nhữngthách thức gay gắt

- Thời đại ngày nay vẫn là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội,cho dù chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ Các nước với chế độ xãhội và trình độ phát triển khác nhau cùng tồn tại, vừa hơp tác vừa đấu tranh, cạnh tranhgay gắt vì lợi ích quốc gia, dân tộc Cuộc đấu tranh của nhân dân các nước vì hòa bình,độc lập dân tộc, dân chủ, phát triển và tiến bộ xã hội dù gặp nhiều khó khăn, thách thức,song theo quy luật tiến hóa của lịch sử, loài người nhất định sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội.Quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa là sự lựa chọn duy nhấtđúng, khoa học, phản ánh đúng quy luật phát triển khách quan của Cách mạng Việt Namtrong thời đại ngày nay Cương lĩnh năm 1930 của Đảng đã chỉ rõ: Sau khi hoàn thànhCách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân, sẽ tiến lên chủ nghĩa xã hội Đây là sự lựa chọn dứtkhoát và đúng đắn của Đảng, đáp ứng nguyện vọng thiết tha của dân tộc, nhân dân, phảnánh xu thế phát triển của thời đại, phù hợp với quan điểm khoa học, cách mạng và sángtạo của chủ nghĩa Mác - Lênin

Quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa như Đại hội IX của ĐảngCộng sản Việt Nam xác định: Con đường đi lên của nước ta là sự phát triển quá độ lênchủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa, tức là bỏ qua việc xác lập vị trí thống trịcủa quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa, nhưng tiếp thu, kế thừanhững thành tựu mà nhân loại đã đạt được dưới chế độ tư bản chủ nghĩa, đặc biệt về khoahọc và công nghệ, để phát triển nhanh lực lượng sản xuất, xây dựng nền kinh tế hiện đại.Đây là tư tưởng mới, phản ánh nhận thức mới, tư duy mới của Đảng ta về con đường đilên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa Tư tưởng này cần được hiểu đầy đủvới các nội dung sau đây:

• Thứ nhất, quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa là con đườngcách mạng tất yếu khách quan, con đường xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủnghĩa xã hội ở nước ta

• Thứ hai, quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa, tức là bỏ quaviệc xác lập vị trí thống trị của quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa.Điều đó có nghĩa là trong thời kỳ quá độ còn nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phầnkinh tế, song sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa và thành phần kinh tế tư nhân tư bản tư bảnchủ nghĩa không chiếm vai trò chủ đạo Thời kỳ quá độ còn nhiều hình thức phân phối;ngoài phân phối theo lao động vẫn là chủ đạo còn phân phối theo mức độ đóng góp vàquỹ phúc lợi xã hội; thời kỳ quá độ vẫn còn quan hệ bóc lột và bị bóc lột, song quan hệbóc lột tư bản chủ nghĩa không giữ vai trò thống trị

• Thứ ba, quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa đòi hỏi phải tiếpthu, kế thừa những thành tựu mà nhân loại đã đạt được dưới chủ nghĩa tư bản, đặc biệt lànhững thành tựu về khoa học và công nghệ, thành tựu về quản lý để phát triển xã hội,quản lý phát triển xã hội, đặc biệt là xây dựng nền kinh tế hiện đại, phát triển nhanh lựclượng sản xuất.

• Thứ tư, quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa là tạo ra sự biếnđổi về chất của xã hội trên tất cả các lĩnh vực, là sự nghiệp rất khó khăn, phức tạp, lâu dàivới nhiều chặng đường, nhiều hình thức tổ chức kinh tế, xã hội có tính chất quá độ đòi hỏiphải có quyết tâm chính trị cao và khát vọng lớn của toàn Đảng, toàn dân

Bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa thực chất là phát triển theo con đường “rút ngắn” quátrình lên chủ nghĩa xã hội Nhưng “rút ngắn” không phải là đốt cháy giai đoạn, duy ý chí,coi thường quy luật, như muốn xóa bỏ nhanh sở hữu tư nhân và các thành phần kinh tế

“phi chủ nghĩa xã hội” hoặc coi nhẹ sản xuất hàng hóa, Trái lại, phải tôn trọng quy luậtkhách quan và biết vận dụng sáng tạo vào điều kiện cụ thể của đất nước, tận dụng thời cơ

và khả năng thuận lợi để tìm ra con đường, hình thức, bước đi thích hợp Phát triển theocon đường “rút ngắn” là phải biết kế thừa những thành tựu mà nhân loại đã đạt được ở chủnghĩa tư bản không chỉ về lực lượng sản xuất mà cả về quan hệ sản xuất, cơ sở kinh tế vàkiến trúc thượng tầng

Khác với những nước tư bản phát triển, khi tiến lên chủ nghĩa xã hội, họ trực tiếp thựchiện bước quá độ từ chủ nghĩa tư bản, Việt Nam khi bước vào thời kỳ quá độ chưa trảiqua sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, dĩ nhiên, chúng ta có đủ cơ sở thực tiễn kháchquan và chủ quan như Đảng ta đã chỉ rõ để thực hiện thành công bước quá độ lên chủnghĩa xã hội

Thời đại ngày nay, quá độ lên chủ nghĩa xã hội là xu hướng khách quan của loài người

Đi trong dòng chảy đó của lịch sử, chúng ta đã, đang và sẽ nhận được sự đồng tình, ủng

hộ ngày càng mạnh mẽ của loài người, của các quốc gia độc lập đang đấu tranh để lựachọn con đường phát triển tiến bộ của mình

Nước ta có nguồn tài nguyên đa dạng, vị trí địa lí thuận lợi và những cơ sở vật chất - kĩthuật đã được xây dựng là những yếu tố hết sức quan trọng để tăng trưởng kinh tế Nhữngtiền đề vật chất trên tạo điều kiện thuận lợi để mở rộng hợp tác kinh tế quốc tế, thu hútvốn đầu tư, chuyển giao công nghệ, tiếp thu kinh nghiệm quản lí tiên tiến của các nướcphát triển.

Qúa độ lên chủ nghĩa xã hội không những phù hợp với quy luật phát triển lịch sử màcòn phù hợp với nguyện vọng của tuyệt đại đa số nhân dân Việt Nam đã chiến đấu, hi sinhkhông chỉ vì độc lập dân tộc mà còn vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc, xây dựng xã hộicông bằng, dân chủ, văn minh Những yêu cầu ấy chỉ có chủ nghĩa xã hội mới đáp ứngđược Quyết tâm của nhân dân sẽ trở thành lực lượng vật chất để vượt qua khó khăn, xâydựng thành công chủ nghĩa xã hội

Xây dựng chủ nghĩa xã hội dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, một Đảnggiàu tinh thần cách mạng và sáng tạo, có đường lối đúng đắn và gắn bó với nhân dân, cóNhà nước xã hội Chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân ngày càng được củng cố vững mạnh

và khối đại đoàn kết toàn dân, đó là những nhân tố chủ quan vô cùng quan trọng bảo đảmthắng lợi công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

2 Những mặt thành công của vấn đề

Trong suốt thời kì quá độ nhất là từ khi thực hiện công cuộc đổi mới (từ 1986) nước ta

đã đạt được những thành tựu to lớn cả về kinh tế, xã hội và chính trị

a) Về kinh tế:

Dưới ách thống trị của thực dân Pháp nền kinh tế nước ta phụ thuộc hoàn toàn vào chủnghĩa đế quốc, kinh tế hết sức nghèo nàn, lạc hậu, nạn đói xảy ra triền miên và kéo dài,nghiêm trọng nhất là vào năm 1945 có tới hàng vạn người có nguy cơ chết đói Nhưng từkhi cuộc kháng chiến trường kì kết thúc thắng lợi, miền Bắc bước vào thời kì quá độ thìdưới sự lãnh đạo của Đảng tính chất nền kinh tế đã thay đổi Từ nền kinh tế thuộc địa nửaphong kiến, chúng ta đã xây dựng được nền kinh tế mang tính độc lập, mang tính chất dânchủ nhân dân, thoát khỏi sự phụ thuộc hoàn toàn vào chủ nghĩa đế quốc

Trong giai đoạn từ 1945 đến 1975 kinh tế đã có những bước phát triển nhất định nhưngkết quả thực sự đáng lưu ý là từ năm 1986 đến nay (thời kì đổi mới) Sau gần 30 năm đổimới kinh tế đã có những bước chuyển biến đáng mừng

Năm 2007 là năm đầu tiên Việt Nam trở thành thành viên chính thức của WTO và thựchiện cam kết Dự luật về Quy chế Thương mại bình thường vĩnh viễn (PNTR) với Hoa Kỳ,

do đó, thị trường xuất khấu mở rộng, các rào cản thương mại Việt Nam với các nướcthành viên WTO được dỡ bỏ hoặc hạn chế Vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế đượcnâng cao qua Hội nghị cấp cao APEC năm 2006 Quan hệ ngoại giao, các hoạt động hợptác kinh tế, đầu tư, mở rộng thị trường xuất khẩu được củng cố và tăng cường thông quacác cuộc thăm cấp cao của lãnh đạo Đảng, Nhà nước cùng với sự tham gia của các nhàdoanh nghiệp Tình hình chính trị ổn định, an ninh quốc phòng bảo đảm, đó tạo môi

trường thuận lợi thu hút các nhà đầu tư nước ngoài cũng như các doanh nghiệp trong nước

Kinh tế tăng trưởng cao, cơ cấu kinh tế chuyến dịch theo hướng tiến bộ là thành tựu nổibật nhất, cơ bản nhất của nền kinh tế Việt Nam năm 2007.

Cơ cấu ngành kinh tế đã có sự chuyến dịch theo hướng khu vực I (gồm nông nghiệp,lâm nghiệp, thuỷ sản) tuy vẫn đạt tốc độ tăng trưởng cao liên tục nhưng tỷ trọng đã giảmxuống trong đó tỷ trọng khu vực II (công nghiệp và xây dựng cơ bản) và khu vực III (gồmcác ngành dịch vụ) đã tăng lên

Nhà nước đã xoá bỏ về cơ bản kinh tế kế hoạch hoá tập trung, quan liêu, bao cấp, xâydựng nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản

lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa Trong quá trình hình thành cơ chế thịtrường, Nhà nước đã dần dần cải tổ bộ máy và các công cụ quản lý Từ chỗ chủ yếu sửdụng phương pháp hành chính coi kế hoạch hoá với các chỉ tiêu pháp lệnh là công cụ đểquản lý, điều hành nền kinh tế sang chủ yếu quản lý bằng pháp luật kết hợp chính sách vàcác công cụ điều tiết vĩ mô như chính sách tài chính, tiền tệ, thu nhập và chính sách kinh

tế đối ngoại

Trong thời kì quá độ, chính sách đối ngoại cũng phát triển mạnh mẽ Chúng ta đã thamgia vào các tổ chức khu vực cũng như trên thế giới: gia nhập ASEAN năm 1995, gia nhậpAFTA năm 1996, gia nhập APEC năm 1998, ký hiệp định thương mại Việt - Mĩ Tháng

10 năm 2004 tổ chức thành công Hội nghị thượng đỉnh Á - Âu lần thứ 5 (ASEM 5)

Tháng 11 năm 2006 Việt Nam gia nhập WTO và cũng trong năm này Việt Nam đã tổchức thành công hội nghị APEC

Trong năm 2007 cả nước đó thu hút 350 lượt dự án tăng vốn với số vốn trên 3,2 tỉ USDvốn đầu tư tăng thêm của các dự án cũ Nét mới trong thu hút vốn FDI năm 2007 là cơ cấuđầu tư đó chuyển dịch từ công nghiệp sang lĩnh vực dịch vụ khách sạn, căn hộ cho thuê,nhà hàng, du lịch, tài chính, ngân hàng Địa bàn đầu tư cũng chuyển mạnh đến các vùng

ít dự án như miền Trung, miền Bắc Năm 2007, cả nước có 52 địa phương thu hút vốnFDI Các tỉnh miền Trung năm 2007 đó thu hút 3,3 tỉ USD vốn đầu tư đăng ký mới, tăng264,5% so với năm 2006 và gần bằng số vốn FD1 của 18 năm trước đó cộng lại (3,5 tỉUSD)

b) Về chính trị:

• Thứ nhất, đã thực hiện tốt Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý Sự lãnh đạo của ĐảngCộng sản Việt Nam đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam là một tất yếu lịch sử và là tấtyếu khách quan Từ khi giành được thắng lợi trong cuộc cách mạng Tháng 8 năm 1945,Đảng Cộng sản Việt Nam về thực chất đã trở thành một Đảng cầm quyền Trong suốt mấychục năm qua Đảng đã thành công trong việc vừa lãnh đạo nhân dân tiến hành các cuộckháng chiến chống ngoại xâm, bảo vệ độc lập và xây dựng một xã hội mới - xã hội xã hộichủ nghĩa Đảng luôn là lực lượng chính trị duy nhất lãnh đạo cách mạng vả lãnh đạonhân dân

Đảng lãnh đạo toàn diện đối với Nhả nước và mọi mặt của đời sống xã hội Ngày nay,với yêu cầu mới của công cuộc đổi mới đặc biệt là xây dựng nền kinh tế định hướng xã

hội chủ nghĩa thì vai trò lãnh đạo của Đảng vả quản lý của Nhà nước được nâng lên Đảng

đã lãnh đạo các cơ quan Nhà nước thể chế hoá đường lối, chủ trương chính sách của Đảngthành pháp luật Chủ trương chính sách của Nhà nước và tổ chức thực hiện thông qua bộmáy Nhà nước Đảng đã lãnh đạo, chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ công chức đáp ứngyêu cầu ngày càng cao của công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩacủa nhân dân, do dân, vì dân Đảng đã và đang lãnh đạo ngày càng tốt hơn công tác kiểmtra, thanh tra, giám sát hoạt động của các cơ quan Nhà nước Nhà nước ta là Nhà nướcpháp quyền cùng với sự lãnh đạo của Đảng thì quản lý Nhà nước cũng được tăng cường.Nhà nước quản lý kinh tế: trong nền kinh tế thị trường, Nhà nước quản lý kinh tế thịtrường tức là điều khiển kinh tế sao cho nó tự vận động đến các mục tiêu mong muốnbằng cách sử dụng các công cụ điều tiết và can thiệp mỗi khi cần thiết Nhà nước chỉ quản

lý vĩ mô nền kinh tế chứ không hề “làm kinh tế” như doanh nghiệp đang làm tức là Nhànước lựa chọn phương án phát triển kinh tế, xã hội Can thiệp điều khiển mỗi khi nền kinh

tế đi chệch ngoài phương án bởi các chấn động kinh tế, chính trị, xã hội bên trong, bênngoài

Đối với việc quản lý xã hội thì Nhà nước ta quản lý xã hội bằng pháp luật, coi trọnggiáo dục nâng cao đạo đức kết hợp biện pháp hành chính với giáo dục tư tưởng, nâng caodân trí Đã kết hợp được sức mạnh pháp luật với sức mạnh quân chúng Đây là nét đặc sắc

và cũng là thành công của Đảng và Nhà nước trong việc kết hợp pháp lý và văn hoátruyền thống của các thế hệ người Việt Nam được đúc kết trong tư tưởng Hồ Chí Minh

• Thứ hai: Trong suốt thời kì quá độ vừa qua nhìn chung chúng ta tiếp tục giữ vững ổnđịnh chính trị, củng cố quốc phòng, an ninh, bảo vệ chế độ, chủ quyền đất nước Mặc dùnhững kẻ thù địch không ngừng chống phá cách mạng trong nước, mặc dù xảy ra khủnghoảng kinh tế, xã hội vào thời kì những năm 1996 - 2000 nhưng chính trị của nước ta vẫnđược ổn định Thành quả này là kết quả tổng hợp của công cuộc đổi mới trong đó quốcphòng an ninh giữ vai trò đặc biệt quan trọng Các nhu cầu củng cố quốc phòng, cải thiệnđời sống của lực lượng vũ trang luôn được quan tâm đáp ứng Chất lượng và sức mạnhquân đội luôn được nâng lên Thế trận quốc phòng toàn dân luôn được củng cố vững chắc,chủ quyền đất nước càng được khẳng định rõ ràng Như vậy, chúng ta đã thực hiện tốtchính sách kết hợp kinh tế và an ninh quốc phòng

• Thứ ba: Chúng ta thực hiện có kết quả nhiều bước quan trọng về hệ thống chính trị vềcủng cố Đảng: Trong thời gian qua Đảng đã từng bước bổ sung, cụ thể hoá đường lối đổimới, làm rõ dần con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta, củng cố về chính trị, tưtưởng, tổ chức, đổi mới phương thức lãnh đạo và tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảngtrong xã hội

Về phát huy quyền làm chủ của nhân dân: Tuy thực hiện cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhànước quản lý nhưng Nhà nước ta là Nhà nước pháp quyền dân chủ, do dân và vì dân Điều

đó thể hiện rõ nhất trong các cuộc bầu cử Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp theo chế độphổ thông đấu phiếu, chính người dân đã trực tiếp được cầm phiếu đi bầu người đại diện