VỞ tập vẽ lớp 5 NGUYỄN QUỐC TOẢN tái bản lần THỨ 16

HƯỚNG DAN SU’ DUNG Vở Tập vẽ 5 được biên soạn theo chương trình và sách giáo khoa SGK Mĩ thuật 5, nhằm giúp học sinh lớp 5 thuận lợi trong thực hành môn Mĩ thuật.. Phần này, cùng với các

b 4 g NGUYEN QUOC TOAN (Chủ biên)

NGUYEN QUOC TOAN (Chi bién) - NGUYỄN NGỌC ÂN - BẠCH NGỌC DIỆP

NGUYÊN HỮU HẠNH - NGÔ THANH HƯƠNG - ĐÀM LUYỆN

NGUYÊN ĐỨC TOÀN - PHẠM NGỌC TỚI

VỞ TẬP VẼ 5

(Tái bản lần thứ mười sáu)

NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM

Học sinh đang giới thiệu bài vẽ trước lớp, trong giờ Mĩ thuật

HƯỚNG DAN SU’ DUNG

Vở Tập vẽ 5 được biên soạn theo chương trình và sách giáo khoa (SGK) Mĩ thuật 5, nhằm giúp học sinh lớp 5 thuận lợi trong thực hành môn Mĩ thuật Mỗi bài trong Vở Tập vẽ 5 tương ứng với một bài học trong SGK Mĩ thuật 5

Cấu trúc mỗi bài trong Vở Tập vẽ 5 gồm hai phần chính:

1 Quan sát và tìm hiểu Phần này, cùng với các tranh, ảnh liên quan đến nội dung bài là những lời giới thiệu, giải

thích, những câu hỏi gợi ý để học sinh quan sát, suy nghĩ, tìm hiểu; qua đó, củng cố nội dung kiến thức đã học và là bước

khởi động cho việc thực hành của học sinh

2 Thực hành Phần này có các dạng bài tập và gợi ý cách thực hành những bài tập đó Đây là những bài tập

về Vẽ theo mẫu, vẽ tranh tĩnh vật; Vẽ tranh đề tài, vẽ tranh phong cảnh, vẽ tranh chân dung; Trang trí đường diềm, hình

vuông, hình tròn, hình chữ nhật, tạo hoạ tiết trang trí, vẽ tiếp và vẽ màu; Tập nặn và tạo dáng con vật, đồ vật, tạo mô hình;

Xem tranh của các hoạ sĩ, của thiếu nhi và của các bạn

Ngoài ra, còn có mục Giới thiệu - Đánh giá (vì giới hạn của các trang vở nên mục này không xuất hiện đều đặn sau mỗi bài tập.) Đây là hoạt động quan trọng, góp phần giúp học sinh hình thành và phát triển năng lực giao tiếp Sau

khi hoàn thành bài tập, khuyến khích học sinh tự giới thiệu và chia sẻ về bài làm của mình với bạn bè và thầy/cô giáo, về cách làm bài của mình, về bố cục, màu sắc, về việc chọn nội dung vẽ cho các bức tranh và các sản phẩm tạo hình, Các

em tự đánh giá bài làm của mình về mức độ hoàn thành (đã hoàn thành, chưa hoàn thành), về chất lượng (đạt yêu cầu, chưa đạt yêu cầu) hay mức độ hài lòng về bài vẽ của mình (chưa thích, thích, rất thích)

Khi làm bài tập, các em cần vẽ hình sao cho cân đối với khổ giấy quy định, vẽ màu theo cảm nhận riêng, không chép hình minh hoạ sang phần bài tập của mình; đồng thời chú ý lắng nghe thầy/cô giáo giảng bài và gợi ý trong khi

thực hành

Mong các em cố gắng trong học tập, luôn yêu thích cái đẹp và vẽ đẹp

CÁC TÁC GIẢ

ệ

oasis Xem tranh Thiếu nữ bên hoa hué

#a

Ï os sát và tìm hiểu - Trong tranh có những hình ảnh nào?

- Em có nhận xét gì về bố cục của bức tranh?

- Nhận xét về màu sắc vẽ trong bức tranh

- Hình tượng thiếu nữ và hoa huệ có gì liên quan đến nhau?

Ghi trả lời các cầu hồi

2 Thực hành: Vẽ tranh đề tài tự do (tranh phong cảnh, tranh sinh hoạt, )

@ Bai 2 Mau sac trong trang tri

%§

- Gọi tên các bài trang trí ở hình 1, 2, 3, 4, 5

- Hoạ tiết trong mỗi hình trên là những hình gì? Được sắp xếp như thề nào?

- Màu sắc ở các hoạ tiết giống nhau thì vẽ như thế nào?

- Em có nhận xét gì về màu sắc trong các bài trang trí (hình 1, 2, 3, 4) so với

màu sắc trong bài vẽ tranh đề tài (hình 5)?

- Màu nền đậm thì màu hoạ

tiết sáng, và ngược lại

- Hình giống nhau vẽ cùng

màu

Vẽ màu kín và đều

©) Phác thảo trang trí bức tường trong căn phòng của em theo ý thích

Bức tường trang trí (hình tham khảo)

về

oe 3 Vẽ tranh đề tài Trường em

- Các tranh, ảnh minh hoạ có đúng

với đề tài Trường em chưa?

Giờ ra chơiởsântrường — _ Tặng hoa cô giáo

(tranh sáp màu của Lê Phương Thảo - 11 tuổi) (tranh sáp màu của học sinh)

2A VỠ TẬP VẼ 5

- Chọn nội dung: Vui chơi ở sân trường, Dọn vệ sinh, Tưới hoa,

~ Tìm hình ảnh chính, hình ảnh phụ phù hợp với nội dung

- Vẽ hình ảnh chính trước, hình ảnh phụ sau (chú ý: vẽ hình ảnh chính

ở chỗ nào trên khung giấy, vẽ to hay nhỏ)

- Vẽ màu theo ý thích, có màu đậm, có màu nhạt

10 2B vO TAP VES

"bức tranh về đề tài Trường em

ae

Bài 4 Vẽ khối hộp và khối cầu

1 Quan sát và tìm hiểu

- Hình và khối có gì khác.nhau?

- Trong ba hình minh hoạ, cách sắp đặt khối cầu và khối hộp

có giống nhau không? Khác nhau ở chỗ nào?

- Độ đậm nhạt của khối hộp và khối cầu như thế nào?

- Ba mặt của khối hộp có độ đậm nhạt khác nhau như thế nào?

(mặt nào sáng nhất, mặt nào đậm nhất.)

- Độ đậm nhạt trên khối cầu chuyển biến thế nào?

2 Thực hành: Vẽ khối hộp và khối cầu (bằng bút chì đen)

Gợi ý cách vẽ:

- Dựa vào mẫu và chỗ ngồi vẽ mà

chọn hướng đặt giấy ngang hay dọc

cho phù hợp

- Ước lượng chiều cao, chiều rộng

của mẫu, vẽ khung hình chung

- Ước lượng tỉ lệ giữa khối hộp và

khối cầu, vẽ khung hình của từng

- Trong thiên nhiên có nhiều con vật có hình

dáng, màu sắc rất đẹp

- Các con vật thường có những bộ phận chính:

thân, đầu, chân, đuôi và một số chỉ tiết quan

trọng như mắt, mũi, mồm, tai,

- Có thể tạo ra các sản phẩm mĩ thuật về các

con vật (vẽ, xé dán, nặn, )

Hình dáng một số con vật

- Tạo dáng: đi, đứng, chạy cho sinh động

* Tham khảo cách tạo con ếch (hình bên) với cách

- Dán, dính trên nền giấy khác màu

- Xé dán hoặc vẽ thêm khung cảnh xung quanh

Vẽ hoặc xé dán tranh con vật yêu thích

Gợi ý cách vẽ:

- Chon con vật dé vẽ

- Con vat dang hoat động

gì? (chạy, trèo, vươn

- Hình vẽ nào có nhiều trục đối xứng?

- Hình vẽ hai bên trục đối xứng như thế nào?

- Màu sắc của hình vẽ đối xứng có giống nhau

2 Thực hành

Gợi ý cách vẽ hoạ tiết: a) Vẽ tiếp hình và vẽ màu vào hoạ tiết

- Nhận biết hoạ tiết là hình gì (hoa, lá,

con vật, hay hình vuông, tròn, tam

giác, )

- Kẻ trục đối xứng

- Vẽ các hình, nét giống nhau theo trục

- Vẽ màu giống nhau ở hai bên trục

b) Vẽ tiếp hình và vẽ màu vào đường diềm

c) Vẽ hoặc gấp cắt giấy màu tao hoạ tiết trang trí đối xứng theo ý thích

- Trong tranh bạn vẽ, có những hình ảnh nào?

- Hình ảnh chính thể hiện nội dung của bức tranh

được sắp đặt như thế nào?

- Màu sắc trong tranh được vẽ như thế nào?

- Mỗi bức tranh được vẽ bằng chát liệu gi?

Em đội mũ bảo hiểm (tranh của học sinh)

20

Gợi ý cách vẽ:

- Có thể chọn nhiều nội dung khác

nhau để vẽ: Không chơi dưới lòng

đường; Đi sang đường đúng nơi

quy định; Giao thông ở ngã ba,

ngã tư; An toàn giao thông đường

bộ, đường sắt, đường thuỷ,

- Lựa chọn hình ảnh chính vẽ ở

trung tâm của bức tranh

- Vẽ hình ảnh phụ

- Vẽ màu theo ý thích Hãy tuân thủ Luật An toàn giao thông Tiết học an toàn giao thông

- Tham khảo tranh của các bạn (tranh sáp màu của Lê Hà My - 10 tuổi) (tranh sáp màu của thiếu nhỉ)

An toàn giao thông (tranh bút dạ của Sang đường đúng nơi quy định

Phạm Ngọc Diệu Linh, học sinh tiểu học) (tranh sáp màu của Nguyễn Đăng Dung, học sinh tiểu học)

Vẽ một bức tranh về An toàn giao thông

5 ~ Zz x x ` a

» Bai 8 V6 mẫu có dạng hình trụ và hình cầu

1 Quan sát và tìm hiểu

- Cái lọ và cái phích có dáng hình trụ

- Qua tao va qua bong là dạng hình gì?

- Cach đặt mẫu ở hai bài minh hoạ có

khác nhau không?

Bài vẽ lọ và quả (hình tham khảo) Bài vẽ cái phích nước và quả (hình tham khảo)

- Tim chiều cao và chiều

ngang của mẫu để vẽ

b) Tạo dáng và trang trí cái phích đựng nước theo ý thích

Gợi ý cách vẽ:

- Tạo dáng hình thân và nắp phích trên

cơ sở hình trụ, sau đó điều chỉnh độ thu

hẹp, độ cong theo ý muôn

- Có thể trang trí đối xứng hoặc sắp đặt

tự do

- Vẽ màu theo ý thích

Một số mẫu phích đựng nước (ảnh)

= Bài 9 Giới thiệu sơ lược về điêu khắc cổ Việt Nam

được làm bằng chất liệu gì? Phật Tuyết Sơn (tượng gỗ sơn, Phật Bà Quan Âm nghìn mắt, nghìn tay

chùa Tây Phương, Hà Nội) (tượng gỗ sơn, chùa Bút Tháp, Bắc Ninh)

- Tượng Phật Bà Quan Âm nghìn mắt, nghìn tay

+ Phật Bà Quan Âm ngồi thiền trên bục cao: hai tay chính chắp trước ngực, mắt nhắm, tập trung

Một số tác phẩm điêu khắc cổ Việt Nam:

- Tượng Phật Tuyết Sơn ở chùa Tây Phương, Hà Nội

đặt trên chân, ngồi xếp tròn Tay trái đặt trên đầu gối TP Xung quanh po nhieu cảnh fay nl 7 Đầu hơi nghiêng Mắt nhắm, suy nghĩ + Vòng tròn phía sau là những bàn lay, mol bàn tay có

+ Tượng Phật Tuyết Sơn thể hiện dang vé tram tư suy moticon mat, tao Vòng Hảo quang =" eee

nghĩ như đang suy ngẫm về “nhân tình thế thái” + Tượng Phat Ba Quan Am nghinemet, aghin tay: le: au

vật của nền mĩ thuật cỗ Việt Nam

4B VỠ TẬP VẼ 5

b) Phù điêu

- Phù điêu là hình ảnh được đắp, tạc nồi

- Phù điêu có thể được tạc trên gỗ, đá, hoặc đắp nổi trên một mặt

phẳng, hay gò trên kim loại (đồng, sắt, )

- Phù điêu thường mô tả cảnh, vật, sinh hoạt trong cuộc sống

2 Thực hành: Vẽ mô phỏng theo bức phù điêu Đá cẩu

Gợi ý cách vẽ:

~ Ước lượng tỉ lệ kích thước hai

phù điêu, vẽ phác hình mảng lớn

bao quát hình hai người

- Ước lượng tỉ lệ giữa các bộ phận

(đầu, cổ, thân, tay, chân), vẽ

sê

@Bài 10 Trang trí đối xứng qua trục

Gee

te sát và tìm hiểu

- Thế nào là đối xứng qua trục?

- Có những kiểu trục đối xứng nào?

(đứng, ngang, nghiêng)

- Hình hoạ tiết hai bên trục phải như

thê nào?

- Màu sắc, đậm nhạt của hoạ tiết đối

xứng có phải giống nhau không?

- Những đồ vật nào thường được

trang trí đôi xứng?

2 Thực hành

a) Vẽ tiếp hoạ tiết đối xứng qua trục và vẽ

màu vào hình vuông trang trí

Trang trí đối xứng qua trục (hình tròn)

Trang trí đối xứng qua trục (ám pha trà)

2g

b) Trang trí hình vuông hoặc hình chữ nhật theo trục đối xứng Gợi ý cách vẽ:

- Đường nét của các hoạ tiết cần

hài hoà và cùng phong cách

- Vẽ màu tự do nhưng phải hài

Tặng hoa cô giáo nhân ngày 20-11

(tranh sáp màu của thiếu nhi)

Chúc mừng cô giáo nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam Chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam

(tranh màu bột của thiếu nhỉ) (tranh màu nước của thiếu nhi)

w

2 Thực hành

a) Vẽ một số hình dáng và sắp xếp nhóm hình ảnh chính về đề tài Ngày Nhà giáo Việt Nam 20 - 11

32

b) Vẽ tranh về đề tài Ngày Nhà giáo Việt Nam 20 - 11

Bài 12 Vẽ mẫu có hai vật mẫu

1 Quan sát và tìm hiểu

- Hình dáng của các vật mẫu trong các hình bên

như thế nào? (cao - thấp, to - nhỏ)

- Vị trí của các vật mẫu? (gần - xa, trong - ngoài)

- Độ đậm nhạt của màu sắc trên mẫu? Vật nào

màu đậm nhất? Vật nào màu nhạt?

- Đặt mẫu vẽ thế nào cho đẹp?

Bài vẽ cái chai và cái chén (tham khảo)

Một số mẫu vẽ có hai vật mẫu (ảnh)

2 Thực hành

a) Vẽ cái chai và quả, hoặc mẫu khác có dạng tương tự

Gợi ý cách vẽ:

- Chọn hướng đặt giấy vẽ (ngang hoặc

dọc) phù hợp với tỉ lệ chiều cao và

chiều ngang của mẫu

- Vẽ phác khung hình chung của cả mẫu

và khung hình riêng của từng vật mẫu

b) Vẽ hoặc xé dán một tranh tĩnh vật theo ý thích

- Mô tả hình dáng người khi đi, đứng,

chạy, nhảy, ngồi,

2 Thực hành

a) Nặn một số dáng người

Gợi ý cách nặn:

- Chọn các dáng đặc trưng: đi, đứng, chạy, nhảy, ngồi,

- Nặn thân trước, sau đó nặn từng bộ phận

- Ghép, đính các bộ phận

- Nặn thêm các chỉ tiết: quần áo, mũ, giầy dép, phù

hợp với dáng và nội dung (đi chơi, đá bóng, múa, )

- Chỉnh sửa hình dáng cho sinh động

của học sinh

37

b) Vẽ một số dáng người khác nhau và vẽ màu theo ý thích (hoặc xé dán bằng giấy màu)

Hình tham khảo

ute a linden shite lel bee

@ Bài 14 Trang trí đường diém ở đô vật

trang trí đường diềm ở hình 2

không? Khác nhau như thế nào?

Hình 2 Trang trí đường diềm của học sinh

39

diém trên hình đô vật

(miệng, cổ, thân, đáy, )

b) Trang trí một đường diềm theo ý thích (tham khảo hoạ tiết và màu sắc trên vải thổ cẩm của dân tộc Thái)

_ 2

» Bai 15 Vé tranh dé tài Quân đội

4

1 Quan sat va tim hiéu

- Vẽ tranh đề tài Quân đội, em có thể vẽ về

những nội dung gì?

(Bộ đội không quân, Bộ đội tăng - thiết giáp,

Bộ đội hải quân; Chân dung chú bộ đội,

Chúng em đi thăm các chú bộ đội, )

- Nhận xét về hình ảnh chính và cách sắp xếp

trong từng tranh

- Mô tả về màu sắc trong từng bức tranh

Chúng em thăm tàu hải quân

(tranh sáp màu của Hoàng Khánh Linh - 9 tuổi)

42 6B VO TAP VES

2 Thực hành

a) Vẽ tranh chân dung chú/cô bộ đội

Chú Hải quân oai dũng Chân dung cô bộ đội

(tranh của bạn Ngọc Dũng - (tranh sáp màu của Mỹ Anh -

§

nào ở phía trước, che

khuất phần nào của vật

của các phần trên mẫu

b) Vẽ hoặc xé dán tranh tĩnh vật lọ hoa và quả

Gợi ý cách vẽ:

- Có thể bày mẫu hoặc vẽ theo trí nhớ

- Xác định kiểu dáng lọ và loại hoa

- Chọn một số loại quả có hình dáng

khác nhau

- Sắp xếp, bố cục cho chặt chẽ, hài hoà

- Vẽ màu: thể hiện được tương quan độ

đậm nhạt giữa màu của lọ, hoa và quả

47

(tranh màu bột của hoạ sĩ Nguyễn Đỗ Cung)

- Trong tranh có những hình ảnh nào?

- Mô tả về khung cảnh của tranh

- Hình dáng các du kích khác nhau thế nào?

- Gam màu chủ đạo của bức tranh là gì? Màu sắc có

hỗ trợ nội dung tranh không?

48

Ghi trả lời các câu hỏi

2 Thực hành: Vẽ tranh đề tài Bộ đội

49

- Vẽ hoạ tiết theo trục

đôi xứng cho cân đôi,

Giới thiệu - Đánh felfe}

- Giới thiệu bài vẽ của em với thầy/cô giáo và các bạn

- Mức độ hài lòng của em về bài vẽ của mình?

51