I MỤC LỤC 11 MỞ ĐẦU 11 1 Lý do chọn đề tài 21 2 Mục đích nghiên cứu 31 3 Đối tượng nghiên cứu 31 4 Phương pháp nghiên cứu 31 5 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 42 NỘI DUNG 42 1 Cơ sở lý luận của vấn đề 42.
Trang 11 MỞ ĐẦU 1
1.1 Lý do chọn đề tài 1
1.2 Mục đích nghiên cứu 2
1.3 Đối tượng nghiên cứu 3
1.4 Phương pháp nghiên cứu 3
1.5 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 3
2 NỘI DUNG 4
2.1 Cơ sở lý luận của vấn đề 4
2.2 Thực trạng vấn đề nghiên cứu 4
2.2.1 Thuận lợi 4
2.2.2 Khó khăn 5
2.2.3 Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đặt ra 5
2.3 Các biện pháp giải quyết vấn đề 6
2.3.1 Biện pháp 1: Lập kế hoạch cho việc hình thành biểu tượng số lượng, con số và phép đếm: 7
2.3.2 Biện pháp 2: Sử dụng hành động mẫu kết hợp lời giảng giải (trực quan) 10
2.3.3 Biện pháp 3: Sử dụng hệ thống câu hỏi (dùng lời) 11
2.3.4 Biện pháp 4: Sử dụng hệ thống bài tập (thực hành) 12
2.3.5 Biện pháp 5: Sử dụng hệ thống trò chơi 12
2.3.6 Biện pháp 6: Công tác kết hợp huy động cộng đồng và cha mẹ học sinh 15
2.4 Kết quả đạt được 15
3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 17
3.1 Kết luận 17
3.2 Kiến nghị 17
TÀI LIỆU THAM KHẢO: 19
Trang 2ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG SỐ LƯỢNG
CON SỐ - PHÉP ĐẾM CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI
1 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài
“Trẻ em hôn nay, thế giới ngày mai” Trẻ em là niềm vui, niềm hạnh
phúc, niềm tự hào của mỗi gia đình của đất nước Vì vậy chiến lược giáo dụccon người ở giai đoạn hiện nay đòi hỏi các cấp, các ngành, đặc biệt ngànhgiáo dục phải nâng cao hơn nữa chất lượng đào tạo về mọi mặt
Chăm sóc, bảo vệ và giáo dục trẻ em không chỉ là trách nhiệm của giađình, cá nhân, nhà trường mà nó là trách nhiệm của cả cộng đồng, của toàn xãhội Chủ tịch Hồ Chí Minh nói rằng: “Cái mầm có xanh thì cây mới vững, cái búp có xanh thì lá mới tươi quả mới tốt, con trẻ có được nuôi dưỡng giáo dục hẳn hoi thì dân tộc mới tự cường tự lập” Nhận thức được điều đó mà xã hội
đã có những biện pháp chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em nhằm tạo ranhững con người mới năng động, sáng tạo trong mọi lĩnh vực để trẻ được pháttriển toàn diện nhằm đưa đất nước ngày càng phát triển Vấn đề này đã đặt racho ngành giáo dục một yêu cầu cấp thiết mang tính thời đại
Giáo dục mầm non là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốcdân, trường mầm non là mảnh đất thuận lợi nhất cho sự nảy nở của nhữngphôi thai trí tuệ đang còn ấp ủ ở trẻ, là môi trường thuận lợi cho sự phát triểnnhân cách toàn diện của trẻ, trong đó hình thành biểu tượng toán học sơ đẳngcho trẻ mẫu giáo là nhiệm vụ, nội dung quan trọng trong quá trình giáo dục trítuệ của trẻ
“Toán học” đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống hằng ngày của trẻ,giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh Việc cho trẻ làm quen với số lượng,con số và phép đếm có tác dụng phát triển tính ổn định, tri giác, nhận biết sốlượng, con số và phép đếm ở trẻ trên cơ sở nhận thức về cảm tính, mặt khác
nó được thực hiện logic tư duy và ngôn ngữ Như vậy sự tri giác số lượng phụ
Trang 3thuộc vào kinh nghiệm thao tác thực tiễn với các đồ vật, vào sự phát triển củathị giác như: so sánh, phân tích, tổng hợp, khái quát Cho nên kỹ xảo phânbiệt số lượng như một tính chất đồ vật và diễn đạt bằng lời những điều nhậnbiết là rất quan trọng đối với việc hiểu từng vật riêng lẻ cũng như mối quan hệgiữa chúng Điều đó ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành ở trẻ những kiếnthức đầy đủ về thế giới xung quanh Việc hình thành biểu tượng số lượng, con
số và phép đếm cho trẻ tạo cơ sở cho trẻ nắm vững số lượng như một kháiniệm toán học sau này
Việc cho trẻ làm quen với biểu tượng số lượng, con số và phép đếm đóngvai trò quan trọng đối với sự phát triển trí tuệ cho trẻ mầm non và chuẩn bịcho trẻ học toán ở trường phổ thông Trên thực tế những năm trước đây việc
tổ chức hình thành biểu tượng số lượng, con số và phép đếm ở trường mầmnon chưa đạt yêu cầu đối với sự phát triển của trẻ: Nội dung, yêu cầu, trongquá trình dạy trẻ giáo viên thường chỉ chú trọng tới việc trang bị kiến thức màchưa quan tâm đến trang bị các biện pháp của quá trình hoạt động trí tuệ, việcday học chỉ dừng lại ở sự bắt chước hay thụ động hành động mẫu của cô, sựtích cực họat động của trẻ chưa được chú trọng đến
Thực tiễn việc giáo dục mầm non trước đây chưa theo kịp giữa yêu cầuphát triển của trẻ Vì vậy, cần phải nâng cao hiệu quả của việc hình thành biểutượng số lượng, con số và phép đếm Cũng chính vì thế mà tôi chọn đề tài:
“Một số biện pháp hình thành biểu tượng số lượng - con số - phép đếm cho
trẻ 5 - 6 tuổi ” làm đề tài nghiên cứu với mục đích tìm ra một số biện pháp
nhằm phát triển cho trẻ những biểu tượng về số lượng phép đếm được tốt hơn
1.2 Mục đích nghiên cứu
Nhằm nâng cao hiệu quả của việc hình thành biểu tượng số lượng, con
số và phép đếm cho trẻ 5 - 6 tuổi, nâng cao mức độ nhận thức cho trẻ và gópphần vào đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng, hiệu quả giáodục, phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ
Giáo viên xây dựng kiến thức hình thành biểu tượng số lượng và phépđếm cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi đã có sự khác biệt đáng kể về khả năng thêm
Trang 41.3 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Trẻ trong độ tuổi 5 - 6 tuổi, trường mầm non HoaHồng, huyện Cư Jut, Tỉnh Đăk Nông
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu cơ sở lý luận: Đọc tài liệu sách báo một sốvấn đề có liên quan đến đề tài đang xây dựng
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Trường Mầm non Hoa Hồng,huyện CưJut, Tỉnh Đăk Nông và trong quá trình giảng dạy thực tế ở lớp
- Phương pháp dự giờ hoặc các hoạt động hình thành biểu tượng
- Phương pháp trao đổi giữa cô và trẻ
- Phương pháp nghiên cứu qua sản phẩm của giáo viên và sản phẩm củatrẻ
1.5 Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu: 34 cháu, học sinh lớp lá Đề tài này được thực hiệnnghiên cứu tại trường Mầm Non Hoa Hồng, Huyện Cư Jút, Tỉnh Đăk Nông -đơn vị tôi đang công tác
Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 9 năm 2018 đến tháng 2 năm 2019
Trang 52 NỘI DUNG
2.1 Cơ sở lý luận của vấn đề
Bước vào giai đoạn phát triển đổi mới của đất nước, trước những yêu cầucao về chất lượng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp, công nghiệp hoá - hiệnđại hoá đất nước đòi hỏi ngành giáo dục nói chung và giáo dục mầm non nóiriêng phải tiếp tục đổi mới và không ngừng phát triển nâng cao chất lượngđào tạo để đáp ứng yêu cầu của thời đại Đảng và nhà nước ta quan tâm, chútrọng đến giáo dục, đặc biệt là bộ giáo dục và đào tạo đã từng bước đổi mới
về phương pháp dạy học, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, nâng cao chấtlượng đào tạo, trang bị cơ sở vật chất
Những năm gần đây tuy ngành học mầm non đã được đổi mới nhiều, cónhững bước tiến rõ rệt Đối với việc giáo dục phát triển nhân cách toàn diệncho trẻ em, hoạt động làm quen với toán có một vị trí rất quan trọng, là mộttrong những hoạt động logic kích thích tính sáng tạo ở trẻ mẫu giáo, nó giúptrẻ tìm hiểu, khám phá và thể hiện một cách sinh động những gì chúng nhìnthấy trong thế giới xung quanh, những gì khiến cho trẻ phải tư duy, ghi nhớtính tích cực và sự ham hiểu biết của trẻ
Hoạt động làm quen với toán là một hoạt động có đầy đủ điều kiện đểđảm bảo sự tác động đồng bộ lên mọi mặt phát triển của trẻ em về trí tuệ,thẩm mỹ, thể chất và hình thành các phẩm chất, kỹ năng ban đầu của conngười như một thành viên trong xã hội biết lao động tích cực, sáng tạo
Từ nhận thức thực tế đó, đổi mới hình thức giáo dục làm quen với toán”
ở lứa tuổi 5 - 6 tuổi Đây cũng là đề tài sáng kiến kinh nghiệm của tôi “Một số biện pháp hình thành biểu tượng số lượng - con số - phép đếm cho trẻ 5 - 6 tuổi”.
Trang 6Quyết định 239, nghị định 49, nên tỉ lệ trẻ đến lớp ngày càng cao.
Hội cha mẹ học sinh nhận thức được tầm quan trọng của bậc học mầmnon phụ huynh cho con đi học đều và chuyên cần hơn trước
Giáo viên có tâm huyết với nghề, giáo viên trẻ năng nổ, nhiệt tình, yêunghề mến trẻ, có phẩm chất nghề nghiệp Bản thân nhiệt tình có tâm huyếtluôn tìm cách khắc phục những khó khăn
Trường lớp sạch sẽ, môi trường là trung tâm Thị trấn nên có nhiều sảnphẩm tự tạo sẵn có trong thiên nhiên
Hộ nghèo, cận nghèo có tỷ lệ khá cao
Khả năng tâm sinh lý của trẻ không đồng đều, có cháu sức khoẻ yếu nênphần nào ảnh hưởng đến quá trình nhận thức cũng như củng cố kiến thức, nềnếp thói quen trong sinh hoạt và học tập cho trẻ
Một số cháu còn yếu về trí tưởng tượng, tư duy cũng như kỹ năng đếm,nhận biết, so sánh Gia đình chưa chú ý rèn luyện thường xuyên
Khả năng chú ý có chủ định của trẻ một số cháu còn kém Trẻ dễ dàngnhập cuộc nhưng cũng nhanh chóng tự rút ra khỏi nếu cháu không còn hứngthú cho bài tập của mình
Có một số trẻ đi học chưa đều, đến lớp chưa được tập trung lắm, có một
số trẻ kỹ năng còn yếu
2.2.3 Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đặt ra.
Mỗi một hoạt động học ở trường mầm non nói chung, lớp mẫu giáo 5 - 6tuổi nói riêng đề góp phàn vào việc hình thành và phát triển những cơ sở banđầu của nhân cách đối với trẻ
Môn làm quen với toán có vị trí quan trọng vì:
Giúp trẻ nhận thức được rằng mọi đối tượng, sự vật, hình dạng, luôn liên
Trang 7quan với nhau.
Khuyến khích trẻ biết suy nghỉ độc lập, tư duy, liên tưởng, sáng tạo.Phát triển ở trẻ tính ham hiểu biết, trí thông minh, nhanh nhẹn và có ýthức bảo vệ đồ dùng, đồ chơi, bảo vệ môi trường
Hình thành, phát triển các năng lực trí tuệ của trẻ, đồng thời bồi dưỡng
và phát triển các khả năng: Chú ý, ghi nhớ, tưởng tượng
Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua việc miêu tả diễn đạt những gì trẻnhận thức được
Chất lượng khảo sát đầu năm:
* Cụ thể:
Kết quả Đạt Tỷ lệ % Chưa đạt Tỷ lệ
%
3 Chia nhóm đối tượng 22/34 64,7 12/34 35,5
2.3 Các biện pháp giải quyết vấn đề
* Mục tiêu
Bản thân tôi nhận thấy rằng đối với trẻ 5 - 6 tuổi cho trẻ làm quen vớicác biểu tượng toán học là một vấn đề không thể thiếu được Kinh nghiệmlàm giáo viên đứng lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi khi làm quen với các biểu tượngtoán học, trẻ có đủ tự tin trong giao tiếp và trong cuộc sống xung quanh trẻ
* Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp:
Trang 8Đối với hoạt động “cho trẻ làm quen với các biểu tượng toán học” quaviệc làm quen với các biểu tượng toán học bằng nhiều hình thức để gây hứngthú kích thích sự chú ý và tích lũy kiến thức cho trẻ, tôi tìm ra những giảipháp như sau:
Sáng tác trò chơi, bài hát hấp dẫn, thơ, chuyện, trò chơi, hệ thống câuhỏi, các hình ảnh trực quan, bài tập thực hành, hình thành những biểu tượngcon số…
Sáng tạo trò chơi trên chương trình Kisdmar cho trẻ làm quen với toán
2.3.1 Biện pháp 1: Lập kế hoạch cho việc hình thành biểu tượng số lượng, con số và phép đếm:
Lập kế hoạch để có phương pháp, biện pháp dạy học đạt kết quả cao vàphù hợp với khả năng nhận thức của trẻ
* Ví dụ: Kế hoạch hoạt động cho trẻ làm quen số 9: "Chủ đề thực vật".Thời
Tuần 1
Hình thànhphép đếm: Cho
trẻ đếm tự dotheo khả năngcủa trẻ
Dạy mọi lúcmọi nơi
Luyện tập, trò chơi
Tuần 2 Đếm đến 9,
mối quan hệhơn kém trongphạm vi 9 Số9
- Hoạt độngchung: HĐtiết học
* Trò chơi: "Bé cắm hoa"
- Cách chơi:
+ Chia lớp thành 2 đội chơi Đội
1 có số thẻ màu xanh, đội 2 có
Trang 9hiện, sau đó chạy về đứng cuốihàng và bạn thứ 2 tiếp tục Thờigian kết thúc, đội nào có sốlượng bình hoa đạt yêu cầunhiều hơn đội đó thắng.
- Luật chơi: Mỗi bạn chỉ đượcthêm hoặc bớt cây hoa ở 1 bìnhhoa và khi bạn thứ nhất về bạnthứ hai mới được lên Phải nhảyvào những ô có số 9, bạn nào saiphải về vạch xuất phát thực hiện
lại
nơi - Trò chơi cũng cố ôn luyện.
Tuần 4
Gộp / tách 9
đối tượngthành 2 phần
bằng các cách
khác nhau
Hoạt độngchung: Hoạtđộng tiết học
“Khắc xuất, khắc xuất” thì mỗiđội chia làm 2 nhóm và giơ cao
số tương ứng với số thành viên
Trang 10Trò chơi “Bé cắm hoa”
Trang 11Giáo viên sử dụng tình huống có vấn đề để trẻ suy nghĩ và giải quyết vấn
đề, giáo viên kích thích trẻ suy nghĩ Hành động mẫu có lời minh hoạ dùng ởtiết học đầu và không làm mẫu chỉ dùng lời ở các tiết học tiếp theo Ngoài ra
Trang 12còn sử dụng các hình thức khác nhau của hành động mẫu : Giáo viên yêu cầutrẻ làm, vừa làm cô vừa giải thích hay giáo viên và trẻ cùng làm…
Ví dụ : Mời 1 trẻ lên thực hiện mẫu Cô hướng dẫn trẻ xếp 9 bông hoa từ
trái qua phải Sau đó xếp 8 quả dâu tương ứng với bông hoa Hỏi trẻ số hoa và
số quả như thế nào với nhau? Vì sao con biết? Muốn số quả bằng số hoa taphải làm gì?
Sau khi đã có hình ảnh trực quan làm mẫu yêu cầu trẻ xếp 9 bông hoa, 8quả dâu, so sánh và thêm sao cho mỗi nhóm có số lượng là 9
2.3.3 Biện pháp 3: Sử dụng hệ thống câu hỏi (dùng lời)
Giúp trẻ nắm và cũng cố kiến thức một cách sâu sắc Giúp trẻ sử dụngnhững kiến thức đã học vào giải quyết các tình huống hay nhiệm vụ khác
Trang 13nhau dựa trên câu hỏi của cô.
Giáo viên đặt trẻ vào tình huống có vấn đề
Dùng câu hỏi ngắn gọn, cụ thể để kích thích trẻ tư duy, suy nghĩ trả lời Giáo viên đặt nhiều dạng câu hỏi với một vấn đề cần hỏi
Câu hỏi phải có tính hệ thống và kế thừa
Ví dụ: Khi cho trẻ làm quen số 9, khi hướng dẫn trẻ xếp tương ứng 1: 1
để tạo ra sự khác biệt cô dùng hệ thống câu hỏi để hỏi trẻ: Hai nhóm như thếnào với nhau ? Vì sao con biết ? muốn bằng nhau phải làm sao ?…
2.3.4 Biện pháp 4: Sử dụng hệ thống bài tập (thực hành)
+ Mục đích: Kiểm tra quá trình nhận thức của trẻ cũng như trẻ cũng có
thể tự kiểm tra kết quả của mình
2.3.5 Biện pháp 5: Sử dụng hệ thống trò chơi
Làm tăng hứng thú học tập, làm cho việc học trở nên nhẹ nhàng và thoải
Trang 14mái hơn Trẻ “học mà chơi, chơi mà học” nhiệm vụ học ẩn sau nhiệm vụ chơi.
Sử dụng đan xen vào hoạt động học để trẻ thấy thoải mái, nhẹ nhàng vàtiếp thu kiến thức tốt hơn
Sử dụng sau giờ học để cũng cố kiến thức và ứng dụng kỹ năng và kiếnthức cho trẻ
Bên cạnh đó có thể sử dụng đan xen, lồng ghép các môn học khác: Hoạtđộng góc, tạo hình, thể dục… vào tiết học
Ví dụ: Cho cháu chơi trò chơi đếm bậc thang, xe ô tô…
Trang 15Để làm sống động hơn cho bài giảng của mình, giáo viên có thể giả vờnhư lớp học là một siêu thị nhỏ, có bán nhiều mặt hàng, học sinh có thể muahoa quả và thông qua đó học đếm, học cộng trừ và các phép tính toán khác.Thay vì thực hiện vấn đề này trên mặt giấy, trẻ có thể hóa thân thành các nhânviên bán hàng, khách hàng Hiện thực sinh động như vậy sẽ giúp trẻ ghi nhớtốt hơn các phép toán.
Hoạt động góc
Trang 162.3.6 Biện pháp 6: Công tác kết hợp huy động cộng đồng và cha mẹ học sinh
- Sau khi đã khảo sát chất lượng, tôi đã tham mưu với cán bộ quản lýnhà trường mở cuộc họp cha mẹ học sinh tại lớp tôi phụ trách
- Tôi trực tiếp trao đổi với cha mẹ học sinh để cha mẹ học sinh hiểuđược tầm quan trọng cho việc chăm sóc, giáo dục trẻ phải được sự thống nhấtgiữa gia đình, nhà trường và xã hội để cùng nhau hỗ trợ cho nhau Việc giáodục trẻ phát triển nhận thức là vô cùng quan trọng, đặc biệt lớp tôi phụ trách
là trẻ 5 - 6 tuổi Việc trước tiên để trẻ phát triển toàn diện đó là sức khỏe củatrẻ Ngoài ra, về nhà bố mẹ còn là người thầy của trẻ, giáo dục trẻ nói năngmạch lạc, cho trẻ sẵn sàng giải đáp những thắc mắc khi trẻ cần hỏi
Tuyên truyền với cha mẹ học sinh trong việc chơi và học cùng với trẻ, đặc biệt là hình thành biểu tượng số lượng - con số - phép đếm qua việc đếm
số lượng các đồ dùng trong gia đình, trong sinh hoạt hằng ngày của trẻ như:đếm chén, đũa, thìa, số lượng người hoặc những lúc dạo chơi cùng bố mẹ, câyxanh, cảnh vật
2.4 Kết quả đạt được.
- Với những giải pháp trên, qua thực tiễn tôi thấy được kết quả rõ nét:Các cháu hứng thú học, tham gia vào các trò chơi và hoạt động học thểhiện đếm nhận biết qua bài thực hành một cách tích cực
Trẻ cá biệt dần dần lôi cuốn vào tiết học
Cô cảm thấy nhẹ nhàng hơn trong tiết dạy, khi được phân công dạy mẫuhay thực tập vòng, cô không còn ngần ngại trước giờ làm quen với toán
Sau một năm tiến hành các biện pháp trên tôi đã thu được kết quả rấtcao: Trẻ đến lớp chuyên cần với tỷ lệ 97% trở lên hàng tháng
Hầu hết các cháu ham thích và hứng thú tham gia hoạt động “làm quenvới toán” một cách tích cực Số trẻ có kỹ năng nhân biết về số lượng, so sánh,đếm, sắp xếp tương ứng… kết quả cuối năm đạt cụ thể như sau:
Trước khi sử dụng và sau khi sử dụng các biện pháp trên mức độ nhậnbiết dựa trên kết quả bài kiểm tra phân loại mức độ hình thành biểu tượng số