Trong cuốn sách “ Bí quyết tay trắng thành triệu phú” tác giả Adam Khoo đưa ra 8 tiêu chí để lựa chọn cổ phiếu tốt. Hãy bình luận các tiêu chí này? Ứng dụng lựa chọn 1 cổ phiếu tốt trên thị trường chứng khoán Việt Nam?

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN KHOA ĐẦU TƯ (KINH TẾ ĐẦU TƯ) Đề tài Trong cuốn sách “ Bí quyết tay trắng thành triệu phú” tác giả Adam Khoo đưa ra 8 tiêu chí để lựa chọn cổ phiếu tốt Hãy bình luận các.

trên thị trường chứng khoán Việt Nam?

Môn học: THỊ TRƯỜNG VỐN

GI NG VIÊN H ẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN ƯỚNG DẪN NG D N ẪN NHÓM TH C HI N ỰC HIỆN ỆN

Phần I

1 Giới thiệu tác giả Adam Khoo

Adam Khoo là một doanh nhân người Singapore, đồng thời là diễn giả và tác giả của

16 quyển sách bán chạy nhất: trong đó có thể kể đến đấy là: Tôi tài giỏi, bạn cũng thế.Ông được đánh giá là một trong những nhà truyền động lực có sức ảnh hưởng lớn nhấtchâu Á Adam Khoo còn là một triệu phú tự thân ở tuổi 26

Hiện tại, ông đang sở hữu và điều hành nhiều doanh nghiệp và hoạt động kinh doanhtrên nhiều lĩnh vực khác nhau như: quảng cáo, đào tạo doanh nghiệp, diễn giả, đào tạo

cá nhân, đầu tư tài chính…

2 Giới thiệu cuốn sách “Bí quyết tay trắng trở thành triệu phú”

Được xuất bản vào năm 2006, “Bí quyết tay trắng thành triệu phú” là cuốn sách đầy tâm huyết của Adam Khoo chia sẻ về những bí quyết đã giúp ông trở thành một trong những triệu phú trẻ tuổi nhất ở Singapore khi mới ở tuổi 26.

Những kinh nghiệm và kiến thức tác giả tích lũy trên thương trường đã được tác giả gửi gắm vào Bí quyết tay trắng thành triệu phú với mục đích tạo động lực thúc đẩy mọi người không ngừng nỗ lực, cố gắng bởi ông cho rằng dù bất kỳ ai,

dù sinh ra trong hoàn cảnh nào thì đều có khao khát làm giàu và trở thành triệu phú.

Cuốn sách chia sẻ cách thức kinh doanh trên mạng thành công của tác giả Bí quyết tay trắng thành triệu phú gồm 7 phần với các nội dung thiết thực, xúc tích

Trong phần VI Xây dựng tài sản triệu đô, tác giả có đề cập đến 8 tiêu chí tốt với giá hời Adam Khoo khuyên nhà đầu tư cá nhân nên mua ở mức giá thấp và bán

ở mức giá cao sát với giá trị thực của cổ phiếu.

3 8 tiêu chí lựa chọn cổ phiếu của Adam Khoo

a) Tiêu chí 1: Cổ phiếu tốt là cổ phiếu của công ty có doanh thu và lợi nhuận tăng đều đặn trong thời gian dài

Dấu hiệu đầu tiên cho biết một công ty có thể liên tục tăng lợi nhuận trong tương laichính là thành tích trong quá khứ Nếu công ty liên tục tăng doanh thu và lợi nhuậntrong vòng ít nhất 5 năm, đặc biệt trong giai đoạn suy thoái nhiều khả năng nó sẽ tiếptục tăng

Nếu trong quá khứ công ty thu được lợi nhuận đều đặn bạn có thể tự tin dự đoán đượclợi nhuận của công ty trong tương lai

Lợi nhuận tăng phải đi kèm với doanh thu

Lợi nhuận trước thuế = các khoản thu - các khoản chi

Lợi nhuận sau thuế = Lợi nhuận trước thuế - thuế

Xem qua kết quả sản xuất kinh doanh của Vinamilk: Trong 5 năm qua tính đến

2019, doanh thu của Vinamilk đạt mức tăng trưởng ấn tượng, trung bình mỗi nămdoanh thu tăng từ 4.000-5.000 tỷ đồng, tỉ lệ tăng trưởng hàng năm trên 11% Năm

2019, tổng doanh thu của Vinamilk đạt 56.400 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế đạt 10.554

tỷ đồng

TÔNG DOANH THU (nghìn tỷ đồng)

Bình luận:

Quan điểm về doanh thu và lợi nhuận tăng đều qua các năm là một quan điểm đúngđắn của Adam Khoo trong việc lựa chọn cổ phiếu Theo đánh giá, cổ phiếu đáp ứngđược tiêu chí này là một cổ phiếu khá an toàn và tình hình kinh doanh của công tykhông phụ thuộc nhiều vào chu kỳ kinh tế chung

Tuy nhiên, có một số công ty có thể có doanh thu và lợi nhuận tăng đều đặn trong mộtthời gian dài, sau đó một năm doanh thu và lợi nhuận giảm nhẹ do tình hình biến độngchung thì cũng vẫn là một cổ phiếu nên cân nhắc để xem xét tính toán

b) Tiêu chí 2: Cổ phiếu tốt là cổ phiếu của công ty có lợi thế cạnh tranh bền vững (rào chắn kinh tế mạnh)

Theo Adam Khoo một công ty có lợi thế cạnh tranh mạnh và bền vững giúp bảo

vệ nó khỏi đối thủ và giữ chân khách hàng, nhà đầu tư chứng khoán có thể dự đoán chắc chắn rằng lợi nhuận và giá trị cổ phiếu của công ty sẽ tiếp tục tăng Một công ty có lợi nhuận tăng trong quá khứ vẫn không có gì đảm bảo nó sẽ hoạt động tốt trong tương lai Một đối thủ mới có thể nhảy vào thị trường xâm chiếm thị phần hoặc đẩy giá xuống thấp khiến công ty bị giảm doanh thu vào lợi nhuận.

1 Những khía cạnh của một công ty có lợi thế cạnh tranh bền vững

- Thương hiệu mạnh ( cocacola, adidas, pepsi…)

- Bằng sáng chế và bí quyết kinh doanh ( Các công ty dược phẩm như GSK,…)

- Quy mô kinh tế khủng lồ ( amazon.com, KFC…)

- Dẫn đầu thị trường khiến đối thủ khó chen chân vào (Microsoft, google,…)

- Chi phí thay đổi lớn để giữ chân khách hàng ( Microsoft…)

2 Đặc điểm của công ty có lợi thế cạnh tranh bền vững

Đó thường là những công ty bán các sản phẩm hay dịch vụ độc quyền đối với người tiêu dùng Điều này có nghĩa là sản phẩm đó thường độc nhất vô nhị, nên

kể cả khi tăng giá, nhu cầu vẫn mạnh.

Ví dụ: một số những doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng xa xỉ như Chanel, Hermes, dù họ có tăng giá thì họ vẫn luôn có lượng khách hàng và doanh thu

ổn định Do đó có ít đối thủ cạnh tranh trực tiếp, những công ty có rào chắn kinh

tế mạnh hưởng tỉ lệ lợi nhuận cao, liên tục gia tăng lợi nhuận và giá trị cổ phiếu Các cửa hàng phải bán các sản phẩm độc quyền này nếu họ không muốn mất khách

Ví dụ: dù muốn hay không, siêu thị nào cũng phải bán Coca – Cola và nhà thuốc nào cũng phải bán Panadol.

3 Đặc điểm của công ty cạnh tranh về giá (rào chắn kinh tế yếu)

Adam khuyên nhà đầu tư nên tránh đầu tư vào những công ty chủ yếu cạnh tranh

về giá và không có lợi thế cạnh tranh thật sự Những công ty này thường bán các sản phẩm thuộc loại nhu yếu phẩm hàng ngày, tương tự hàng ngàn công ty khác Kết quả, giá cả là yếu tố quyết định quan trọng nhất đối với ngừoi tiêu dùng Công ty chỉ cần tăng giá lên 10% là rất nhiều khách hàng sẽ bỏ sang mua của đối thủ có giá rẻ hơn Công ty xăng dầu, các hãng sản xuất vật liệu thô, nhà cung cấp dịch vụ Internet, hãng hàng không, viễn thông và sản xuất xe hơi đều rơi vào loại này.

Bình luận:

Trên lý thuyết, có thể thấy tiêu chí do Adam Khoo đưa ra rất thuyết phục Tuy nhiên, áp dụng vào trường hợp cụ thể, thị trường chứng khoán chứa đầy rủi ro, với những thay đổi liên tục, các yếu tố chính trị, công nghệ, chiến tranh,… có thể khiến các thương hiệu mạnh mất đi quyền lực thậm chí bị xóa tên ra khỏi thị trường chứng khoán Trong khi đó, các ngành mà Adam Khoo cho là có rào chắn kinh tế yếu thì ở Việt Nam lại là những thương hiệu mạnh.

c) Tiêu chí 3: Cổ phiếu tốt là cổ phiếu của công ty có yếu tố tăng trưởng trong tương lai

Có thành tích tốt trong quá khứ và có lợi thế cạnh tranh bền vững cũng chưa hẳn

là yếu tố đảm bảo cho doanh thu và lợi nhuận cao trong tương lai, trừ khi công

ty đó có kế hoạch phát triển cụ thể để biến tiềm năng thành doanh thu thực tế Nếu công ty không có kế hoạch phát triển sản phẩm mới hay mở rộng ra thị trường mới, doanh thu và lợi nhuận trong tương lai sẽ không thể tăng mãi được

d) Tiêu chí 4: Cổ phiếu tốt là cổ phiếu của công ty có nợ vừa đủ

Trong khi vay nợ là một chiến lược tốt nhằm tăng nguồn vốn để mở rộng quy

mô kinh doanh, nhưng nợ quá nhiều có thể dẫn đến phá sản nếu gặp thời buổi suy thoái hay do quản lý dòng tiền kém.

Điều quan trọng là phải đảm bảo lượng tiền mượn của công ty nằm ở mức vừa phải và có thể trả nợ dễ dàng trong vòng 3 đến 4 năm Quy luật vàng là nợ dài hạn phải ít hơn từ 3 đến 4 lần Lợi nhuận ròng hiện tại (sau thuế)

Bình luận:

Nợ phải trả là một chỉ tiêu quan trọng góp phần hình thành nên tài sản của doanh nghiệp, thể hiện mức độ phụ thuộc của doanh nghiệp vào các nguồn lực bên ngoài Trên thực tế, không có 1 doanh nghiệp nào chỉ sử dụng hoàn toàn nguồn vốn chủ sở hữu để phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh vì hoạt động của doanh nghiệp rất đa dạng, nguồn vốn chủ sở hữu có thể không đủ để đáp ứng yêu cầu thanh toán của doanh nghiệp Hơn nữa việc sử dụng kết hợp một cách hiệu quả, đúng đắn giữa nguồn vốn chủ sở hữu và nguồn vốn đi chiếm dụng là một cách thức hiệu quả giúp doanh nghiệp mở rộng quy mô hoạt động, nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh

Tuy nhiên nếu nợ phải trả không được quản lý chặt chẽ sẽ làm cho doanh nghiệp mất cân đối tài chính và mất khả năng thanh toán ,đe dọa đến sự tồn tại của doanh nghiệp

Nên có thể thấy, nợ vẫn luôn là tiêu chí phản ánh tình hình “sức khỏe” của công

ty, vì vậy không có gì quá ngạc nhiên khi Adam Khoo dưa tiêu chí này vào để đánh giá cổ phiếu tốt Theo ông, quy luật vàng là nợ dài hạn của công ty phải ít hơn 3 hoặc 4 lần lợi nhuận ròng hiện tại 3 đến 4 năm là khoảng thời gian có thể nói là vừa phải để doanh nghiệp có thể đổi mới công nghệ, đào tạo lao động, mở rộng sản xuất,… và cả để trả nợ Nếu quá thời gian này, rất khó cho các doanh nghiệp có thể trả nợ, dẫn đến “sức khoẻ” của doanh nghiệp đó dễ sa sút Công ty

mà sa sút thì cổ phiếu của công ty đó cũng sẽ trở nên không tốt.

e) Tiêu chí 5: Cổ phiếu tốt là cổ phiếu của công ty có lợi nhuận trên tổng số vốn chủ sở hữu (ROE) luôn ở mức cao

Công ty liên tục có ROE cao thể hiện:

- Công ty có lợi thế cạnh tranh bền vững

- Đầu tư dưới dạng cổ đông sẽ có tỷ lệ tăng trưởng hàng năm cao, dẫn tới giá cổphiếu cao trong tương lai

ROE là con số rất quan trọng cần được xem xét

ROE trong báo cáo tài chính doanh nghiệp:

- ROE hàng năm

- ROE trong quá khứ

Bình luận

Theo Adam Khoo:

- Công ty có ROE khoảng 12% được xem là trung bình

- Công ty liên tục đạt được ROE cao hơn 15% là những công ty đáng để đầu tư.Nhưng 12% hay 15% chỉ là con số cứng nhắc, trong nhiều trường hợp chúng ta cầnnhững sự so sánh tương đối để sác định rõ tình hình tài chính của doanh nghiệp:

Khi nào cần lưu ý đến ROE:

 Tương quan giữa tỷ lệ ROE và tỷ lệ lãi vay ngân hàng :

 Doanh nghiệp mua lại cổ phiếu quỹ sẽ làm tăng ROE:

f) Tiêu chí 6: Cổ phiếu tốt là cổ phiếu của công ty không đòi hỏi đầu tư nhiều vào cơ sở hạ tầng để duy trì hoạt động hiện tại

Công ty tạo ra lợi nhuận cao nhưng một phần lớn tiền được sử dụng lại vào việc thay thế nhà máy và thiết bị để đảm bảo công ty vận hành như hiện tại Việc tái đầu tư một phần lợi nhuận không được xem là chi phí mà là tài sản

Dòng tiền tự do cho doanh nghiệp - FCFF được cho là chỉ số tài chính quan trọng nhất của giá trị cổ phiếu của doanh nghiệp Giá của một cổ phiếu được coi

là tổng kết của dòng tiền mặt dự kiến của doanh nghiệp trong tương lai FCFF cũng thể hiện khả năng trả cổ tức của doanh nghiệp, thực hiện mua lại cổ phần hoặc trả nợ Bất kỳ nhà đầu tư nào muốn đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp hoặc cổ phiếu của doanh nghiệp thì nên kiểm tra FCFF

Có một cách để đánh giá yếu tố này là nhìn vào phần "Lưu chuyển tiền tự do"

Lưu chuyển tiền tự do = Lưu chuyển tiền từ hoạt động kinh doanh - Tiền đầu

tư vào cơ sở hạ tầng

Dòng tiền tự do là một tiêu chí đánh giá quan trọng đối với các nhà đầu tư Nó thể hiện tất cả những ưu điểm của dòng tiền mặt do chính hoạt động của công ty tạo ra cũng như việc sử dụng dòng tiền này cho chi phí vốn Nếu công ty có thể đáp ứng được thử thách này, nó sẽ có không cần phải vay vốn quá mức để mở rộng kinh doanh, trả cổ tức và chống chọi với những thời điểm khó khăn.

Bình luận:

Các công trình cơ sở hạ tầng khi xây dựng thường đòi hỏi vốn đầu tư lớn nhưng thời gian thu hồi vốn lâu và việc thu hồi vốn còn dựa vào hoạt động kinh doanh cũng như mở rộng thị trường Do vậy, khi tiến hành đầu tư vào lĩnh vực này cần phải tính toán kỹ vấn đề kinh tế kỹ thuật trong xây dựng và sử dụng các công trình đó.

g) Tiêu chí 7: Cổ phiếu tốt là cổ phiếu của công ty có ban lãnh đạo trung thực

và có tài đầu tư tài sản

Thực tế một công ty có tính bền vững và phát triển phải có một người đứng đầu có tài

và có đức, Ban lãnh đạo trung thực và đoàn kết thì giá trị vô hình của công ty rất lớn.Các quyết định đầu tư của công ty sẽ có những chiến lược hiệu quả cao và bền vữngtrong kinh doanh Thực tế yếu tố này khá quan trọng vì ban lãnh đạo được xem là linhhồn của công ty, nếu tư duy và tầm nhìn của ban lãnh đạo tốt thì công ty rất dễ thànhcông trong tương lai Cho nên trước khi đầu tư vào một công ty, chúng ta phải tự hỏimình những câu hỏi :

- Ban quản lý có làm việc vì lợi ích của cổ đông không ?

- Ban quản lý có hành động nhằm tối đa hóa lợi nhuận trong tương lai và giá trị của cổđông không ?

Chúng ta có thể căn cứ 1 vài dấu hiệu sau để xem xét ban quản lý có làm việc vì lợi ích

công ty khác Lương cơ bản tương đối thấp nhưng

tiền thưởng cao nếu KQKD tốt Lương căn bản cao và chi phí xa hoa. Chú trọng vào dài hạn , thường giữ

nguyên hay tăng chi phí đầu tư ngắn

hạn (lợi nhuận ngắn hạn thấp hơn) để

đảm bảo giá trị cổ phiếu tăng trong

Chú trọng vào ngắn hạn Có thể cắt chi phí nghiên cứu, phát triển, quảng cáo hay những chi phí khác để tăng lợi nhuận ngắn hạn, nhưng giảm lợi thế

tương lai cạnh tranh dài hạn Báo cáo tài chính trung thực, chịu

Sự trung thực của ban lãnh đạo mà tiêu chí thứ 7 theo Adam Khoo đề cập đến ở đâyđược hiểu là tính minh bạch, công khai, chính xác những thông tin tài chính cần thiếtcủa tổ chức, doanh nghiệp Bộ máy công ty có luôn minh bạch với các nhà đầu tư vềtình hình công ty khi nó hoạt động tốt nhưng lại che giấu khi nó có vấn đề ? – đó làbiểu hiện thường thấy ở một doanh nghiệp ( đặc biệt là doanh nghiệp Việt Nam )

h) Tiêu chí 8: Cổ phiếu tốt là cổ phiếu của công ty có giá cổ phiếu thấp hơn giá trị thực

Khi giới thiệu về tiêu chí thứ 8, tác giả đưa ra một ví dụ rất hay để nói về giá trị thờigian của tiền: Giả sử có một chiếc máy có thể đem về cho bạn 100$ trong 1 năm thìbạn sẽ trả bao nhiêu tiền để mua chiếc máy đó Câu trả lời tất nhiên không phải 100$.Nếu lãi suất an toàn là 4% thì 100$ trong tương lai sẽ tương đương với (1+0.04)100 =96.15$ ở hiện tại Áp dụng điều tương tự khi mua cổ phiếu Để xác định giá trị thựccủa một cổ phiếu, chúng ta phải xác định được giá trị hiện tại tổng số tiền sinh ra trongtương lai từ hoạt động kinh doanh Về mặt lý thuyết thì chúng ta thường giả định công

ty hoạt động mãi mãi tuy nhiên trên thực tế theo Adam Khoo chúng ta nên giả địnhcông ty sẽ tồn tại trong khoảng 10 năm nữa

Ví dụ: Tính giá trị thực của Anheuser-Busch

(Đơn vị: triệu đô)

Năm 2018 2019 2020 2021

Lưu chuyển tiền từ HĐKD 14.18

1

14.036 10.891 14.799

Bảng lưu chuyển tiền từ hoạt động sản xuất kinh doanh

Nhà đầu tư nên mua cổ phiếu khi giá thị trường của cổ phiếu thấp hơn giá trị cổ phiếu.Nếu chọn được 1 cổ phiếu đáp ứng đầy đủ cả 7 tiêu chí trên nhưng lại có giá cao hơngiá trị thực thì nhà đầu tư cần kiên nhẫn chờ đợi cho giá cổ phiếu thấp hơn giá trị thựcmới mua vào Thêm vào đó, việc bán cổ phiếu cũng cần đợi thời cơ Dù giá cổ phiếutăng gấp đôi nhưng vẫn thấp hơn giá trị thực thì vẫn chưa nên bán vì giá cổ phiếu vẫn

có thể cao hơn tiến sát tới giá trị thực của nó

kỹ thuật và kiểu đầu tư lướt sóng

Tuy nhiên ngoài cách sử dụng luồng tiền lưu chuyển từ hoạt động kinh doanh thìthông thường các nhà đầu tư dùng luồng cổ tức chiết khấu để định giá cổ phiếu Bêncạnh đó thì tỷ lệ chiết khấu r thường không sử dụng lãi suất phi rủi ro trên thị trường

mà sử dụng mô hình CAPM để xác định

Khi cổ phiếu đã được lên sàn niêm yết thì thường giá trị cổ phiếu không phản ánh thựctình trạng giá trị thật Tuy nhiên căn cứ vào các điều kiện để đánh giá được tương đốisát giá trị thực của cổ phiếu và tỷ lệ tương đối giữa giá trị thực và giá cổ phiếu để được

đánh giá là cổ phiếu tốt cần nhà đầu tư sáng suốt có được nhiều thông tin xác đáng đểphân tích và chấp nhận được tỷ lệ cho phép trong bài toán quyết định đầu tư

Cụ thể trong tình hình hiện nay, cuộc chiến tranh tại Ukraine là một trong những thôngtin thời sự rất nóng và biến động khiến cho một số các công ty có quy mô lớn, có sự ổnđịnh tăng trưởng về kinh doanh chiến lược nhưng cổ phiếu cũng bị biến động và tănggiảm theo diễn biến của thời sự, nằm ngoài sự kiểm soát của các nhà đầu tư có kinhnghiệm Hiện nay, các công ty sản xuất công nghệ về vũ khí, công ty sản xuất các thiết

bị quân sự, công ty sản xuất máy bay hiện cổ phiếu của các công ty này giá cổphiếu tăng đột ngột giá trị của cổ phiếu rất cao so với giá trị thực của cổ phiếu, do tácđộng rất lớn và mạnh bởi cuộc chiến tranh tại Ukraina

Phần 2

ỨNG DỤNG LỰA CHỌN MỘT CỔ PHIẾU TỐT TRÊN THỊ

TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM

Cổ phiếu HPG: Công ty cổ phần Tập đoàn Hòa Phát

A GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CTCP TẬP ĐOÀN HÒA PHÁT

1 Lịch sử hình thành