MÔ TẢ CÔNG VIỆC KIỂM TOÁN PHẦN HÀNH DOANH THU CỦA KIỂM TOÁN VIÊN TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ TƯ VẤN AAGROUP

Nhận thấy sự đa dạng của dịch vụ, tầm quan trọng của việc ghi nhận đánh giá doanh thu từ các dịch vụ mang lại, và hơn nữa là tầm quan trọng của quá trình kiểm toán doanh thu tại các công ty kiểm toán. Đó là lý do khiến em quyết định chọn đề tài: “Mô tả công việc của KTV BCTC phần hành Doanh thu của Công ty TNHH Kiểm toán – Tư vấn AAGROUP”.

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ KHOA KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH

 BÀI BÁO CÁO THỰC TẬP NGHỀ NGHIỆP

MÔ TẢ CÔNG VIỆC KIỂM TOÁN PHẦN HÀNH DOANH THU CỦA KIỂM TOÁN VIÊN TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN

VÀ TƯ VẤN AAGROUP

SV thực hiện: Lê Thị Thanh Thúy

Lớp: K51A Kiểm toán

Giảng viên hướng dẫn:

PGS.TS Trịnh Văn Sơn

Huế, tháng 8 năm 2020

Đặc biệt, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến PGS.TS TRỊNH VĂNSƠN - người đã tận tình giúp đỡ và giúp em hoàn thiện bài báo cáo này Em cũngxin chân thành cám ơn Ban giám đốc của Công ty TNHH KIỂM TOÁN TƯ VẤNAAGROUP đã tạo điều kiện thuận lợi để em thực tập tại Công ty, đặc biệt là Anh:PHẠM QUANG MINH người trực tiếp hướng dẫn em tại đơn vị.

Dù rất cố gắng để hoàn thành bài báo cáo, nhưng do kiến thức chuyên môncòn hạn hẹp và thời gian trau dồi học hỏi tại đơn vị vẫn còn hạn chế nên khó tranhkhỏi các thiếu sót Em rất mong nhận được các ý kiến góp ý các giảng viên để bàibáo cáo của em được hoàn thiện hơn Em xin chân thành cảm ơn!

Huế, tháng 08, năm 2020

Sinh viên thực hiện

Lê Thị Thanh Thúy

DANH MỤC VIẾT TẮT

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG

Sơ đồ 2.1: Sơ đồ tổ chức bộ máy công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn AAGroup 5

Sơ đồ 2.2 : Sơ đồ tổ chức bộ phận kiểm toán tại văn phòng kiểm toán Hà Đông 7

Sơ đồ 2.3: Sơ đồ tổ chức bộ phận kiểm toán tại văn phòng kiểm toán Thái Hà 8

Sơ đồ 2.4: Sơ đồ tiền kế hoạch kiểm toán phần hành Doanh thu 13

Sơ đồ 2.5: Quy trình đánh giá rủi ro và xác định mức trọng yếu ban đầu 16

Sơ đồ 2.6: Sơ đồ quy trình tìm hiểu và đánh giá HTKSNB 18

Bảng 2.1: Bảng phân tích doanh thu năm nay so với năm trước: 20

Bảng 2.2: thử nghiệm chi tiết với nghiệp vụ bán hàng Công ty ABC 22

MỤC LỤC

PHẦN I: LỜI MỞ ĐẦU 1

1.1 Lý do chọn đề tài thực tập 1

1.2 Mục tiêu của đề tài thực tập 1

1.3 Đối tượng, địa điểm và thời gian thực tập 2

PHẦN II: KẾT QUẢ THỰC TẬP NGHỀ NGHIỆP 3

2.1 Tổng quan về công ty TNHH AAGROUP 3

2.1.1 Giới thiệu về công ty 3

2.1.2 Giới thiệu bộ phận kiểm toán: 6

2.1.2.1.Sơ đồ cơ cấu tổ chức bộ phận kiểm toán 6

2.1.2.2.Đặc điểm tổ chức đoàn kiểm toán và hệ thống chuẩn mực kiểm toán chung áp dụng tại công ty 9

2.2 Mô tả công việc của KTV BCTC phần hành Doanh thu của Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn AAGROUP 11

2.2.1 Chuẩn bị kiểm toán: 11

2.2.1.1 Tiền kế hoạch: 11

2.2.1.2 Chuẩn bị kiểm toán: 13

2.2.2 Thực hiện kiểm toán: 17

2.2.3 Phát hành Báo cáo kiểm toán và tổ chức lưu trữ hồ sơ kiểm toán 23

2.3 Kiến thức, kỹ năng cần thiết của KTV BCTC phần hành Doanh thu 24

2.3.1 Kiến thức cần thiết của một KTV 24

2.3.2 Kĩ năng cần thiết của KTV: 24

PHẦN III: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 26

3.1 Thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực tập: 26

3.1.1 Thuận lợi: 26

3.1.2 Khó khăn: 26

3.2 Kiến nghị 27

TÀI LIỆU THAM KHẢO 28

PHẦN I: LỜI MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài thực tập

Hoạt động kiểm toán độc lập đang là một trong những lĩnh vực được nhiềungười quan tâm, nó đang ngày càng phát triển mạnh mẽ về quy mô và hình thức tạiViệt Nam, và nó trở thành một lĩnh vực không thể thiếu trong nền kinh tế thị trường.Kiểm toán độc lập càng quan trọng hơn với nước ta trong giai đoạn hội nhập kinh tếthế giới WHO

Với nhu cầu kiểm toán ngày càng cao của các tập đoàn kinh tế, của các doanhnghiệp và của tổ chức quản lý đòi hỏi hoạt động kiểm toán không ngừng hoàn thiện,đổi mới và phát triển về phương pháp tiếp cận đối tượng, kỹ thuật – nghiệp vụchuyên môn của các KTV cũng như nội dung chương trình kiểm toán để có thểnâng cao chất lượng dịch vụ và hiệu quả của cuộc kiểm toán

Qua quá trình nghiên cứu kết hợp lý thuyết được học và thực tế thực tập tạiCông ty TNHH Kiểm toán – Tư vấn AAGROUP là một trong những công ty kiểmtoán độc lập đang trong giai đoạn phát triển và hoàn thiện Nhận thấy sự đa dạngcủa dịch vụ, tầm quan trọng của việc ghi nhận đánh giá doanh thu từ các dịch vụmang lại, và hơn nữa là tầm quan trọng của quá trình kiểm toán doanh thu tại cáccông ty kiểm toán Đó là lý do khiến em quyết định chọn đề tài: “Mô tả công việccủa KTV BCTC phần hành Doanh thu của Công ty TNHH Kiểm toán – Tư vấnAAGROUP”

1.2 Mục tiêu của đề tài thực tập

Bài báo cáo nghiên cứu nhằm các mục tiêu:

-Khảo sát thực trạng công việc của KTV phần hành Doanh thu tại Công tyTNHH Kiểm toán – Tư vấn AAGROUP

-Rút ra những kiến thức, kinh nghiệm thực tế cho công việc kiểm toán củaKTV tại Công ty TNHH AAGROUP

1.3 Đối tượng, địa điểm và thời gian thực tập

-Đối tượng: Công việc kiểm toán phần hành Doanh thu tại Công ty TNHH Kiểm toán – Tư vấn AAGROUP

-Địa điểm thực tập: Công ty TNHH Kiểm toán – Tư vấn AAGROUP

-Thời gian thực tập: 10/08/2020 – 31/08/2020

PHẦN II: KẾT QUẢ THỰC TẬP NGHỀ NGHIỆP

2.1 Tổng quan về công ty TNHH AAGROUP

2.1.1 Giới thiệu về công ty

Thông tin chung về công ty

Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn AAGroup (AAGroup) là một thành viênchính thức của Hội KTV hành nghề Việt Nam (VACPA) với đội ngũ chuyên viên cótrình độ nghiệp vụ cao, có kinh nghiệm làm việc nhiều năm trong lĩnh vực kế toán

và kiểm toán, có chứng chi hành nghề như CPA, ACCA

Tên công ty: Công ty TNHH kiểm toán và tư vấn AAGroup

Tên công ty bằng tiếng anh: AAGROUP AUDITTING COLSUTLTINGCOMPANY LIMITED

Tên viết tắt: AAG Auditng Co.,Ltd

Địa chi công ty: La Casta, số 140 Liền Kề 12, Khu đô thị Văn Phú, Quận HàĐông, Hà Nội

Điện thoại: (+84 24) 32 93 93 14 - (+84 24) 32 93 93 15

Email: info@aag.vn

Hotline:091 965 6669 - 093 600 8556

Loại hình doanh nghiệp: Công ty TNHH 2 thành viên trở lên

Vốn điều lệ: sáu tỷ đồng

Quá trình hình thành và phát triển

Công ty TNHH Kiểm toán Tư vấn AAGroup được thành lập và hoạt động theoGiấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp số 0107003807 do Sở Kế hoạch và Đầu tưthành phố Hà Nội cấp lần đầu ngày 25 tháng 09 năm 2015, đăng ký thay đổi lần thứhai ngày 13 tháng 01 năm 2017

Được thành lập từ năm 2015, mặc dù khởi đầu với muôn vàn khó khăn với sốlượng nhân viên hạn chế nhưng chi sau hơn 1 năm từ khi thành lập, AAGroup đã trởthành thành viên chính thức của Hội KTV hành nghề Việt Nam (VACPA) Đây làbước chuyển mình mạnh mẽ của ban giám đốc trong việc nâng cao chất lượng kiểmtoán và vị thế của công ty trong trường kiểm toán Việt Nam.

Năm 2017, dưới sự sáp nhập của công ty TNHH Kiểm toán và tư vấn kế toán

An Phát, quy mô nhân viên của công ty đã tăng lên 50 người Hiện tại công ty đangcó 3 văn phòng tại Hà Nội Từ số nhân viên chưa đến 10 người khi thành lập, đếnnay công ty TNHH Kiểm toán và tư vấn AAGroup đã có đội ngũ KTV và nhân viênlên tới 50 người

Chức năng nhiệm vụ của công ty

Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn AAGroup là công ty TNHH 2 thành viêntrở lên, vì thế nó mang đầy đủ những chức năng, nhiệm vụ của một công ty TNHH

2 thành viên trở lên theo luật doanh nghiệp:

Về tư cách pháp lý: Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn AAGroup có tưcách pháp nhân kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh

Về thành viên: Gồm có 6 thành viên góp vốn: Trần Ngọc Dũng, Trần ThanhXuân, Nguyễn Ngọc Dũng, Phan Đắc Hoan, Lê Văn Chương, Trần Đức Hùng.Người đại diện theo pháp luật: ông Trần Ngọc Dũng – Chủ tịch hội đồng thànhviên

Về huy động vốn: Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn AAGroup khôngđược quyền phát hành cổ phần

Về chế độ chịu trách nhiệm: Các thành viên của công ty chịu trách nhiệm vềcác khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi số vốn góp đã camkết góp vào công ty (TNHH) Công ty chịu trách nhiệm về các khoản nợ của công

ty trong phạm vi tài sản của công ty

Sơ đồ tổ chức công ty

Phòng hành chính- nhân sự Tổng giám đốc

Ban kiểm soát

Bộ phận tài

chính- kế toán

Bộ phận nhân sự

Giám đốc kinh doanh

Chủ nhiệm kiểm toán

Kiểm soát chất lượng

Phó tổng giám đốc

Phó tổng giám đốc

Phó tổng

giám đốc

Phó tổng giám đốc Chủ tịch hội đồng thành viên

Sơ đồ 2.1: Sơ đồ tổ chức bộ máy công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn AAGroup.

Công ty được tổ chức thành ba văn phòng kiểm toán tại Hà Nội: Văn phòngkiểm toán tại Hà Đông là văn phòng chính của công ty, hai văn phòng kiểm toán tạiThái Hà và Cầu Giấy là hai văn phòng phụ thuộc

Các dịch vụ cung ứng

-Dịch vụ kiểm toán BCTC

Kiểm toán BCTC theo luật định

Kiểm toán BCTC vì mục đích thuế

Kiểm toán tuân thủ

Kiểm toán nội bộ

Kiểm toán công nghệ thông tin

-Dịch vụ kiểm toán quyết toán dự án

-Dịch vụ thẩm định giá

-Dịch vụ Đại lý thuế

-Dịch vụ kế toán

Tình hình nhân sự và hoạt động đào tạo của công ty:

Hiện nay, công ty đang có 27 KTV và 9 trợ lí kiểm toán tính trên cả ba vănphòng Tất cả cả các KTV của công ty đều tốt nghiệp Đại học, Cao học trong vàngoài nước, được đào tạo chuyên ngành kế toán, kiểm toán, có chuyên môn nghiệp

vụ cao với nhiều năm kinh nghiệm và đều có chứng chi hành nghề, trong đó có 20KTV có chứng chi ACCA và 5 KTV có chứng chi CPA Việt Nam, 2 KTV có chứngchi CPA Úc, đội ngũ KTV này đều có thời gian kiểm toán từ 5- 20 năm tại các công

ty kiểm toán lớn trong nước và hãng kiểm toán lớn tại Việt Nam: 9 trợ lí kiểm toánđã có 7 người hoàn thành tất cả các môn thi chứng chi KTV của Việt Nam và 2người đang trong quá trình học chứng chi

2.1.2 Giới thiệu bộ phận kiểm toán:

2.1.2.1 Sơ đồ cơ cấu tổ chức bộ phận kiểm toán

Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn AAGroup được tổ chức thành ba vănphòng Trong đó văn phòng kiểm toán chính đặt tại Hà Đông, hai văn phòng kiểmtoán phụ thuộc đặt tại Thái Hà và Cầu Giấy Mỗi văn phòng đều có bộ phận kiểmtoán hay còn gọi là bộ phận nghiệp vụ được tổ chức theo kiểm toán chuyên ngành

Văn phòng kiểm toán Hà Đông

Tại văn phòng Hà Đông có 15 kiểm toán viên và 5 trợ lí kiểm toán Các kiểmtoán viên sẽ được tổ chức theo chuyên ngành kiểm toán Trong số 15 kiểm toán viên có

-Chín kiểm toán viên thuộc bộ phận (1) cung cấp dịch vụ kiểm toán tài chính

và dịch vụ kế toán

-Hai kiểm toán viên thuộc bộ phận (2) cung cấp các dịch vụ về thuế.

-Hai kiểm toán viên thuộc bộ phận (3) cung cấp các dịch vụ về quyết toán dự án -Hai kiểm toán viên thuộc bộ phận (4) cung cấp dịch vụ thẩm định giá

Sơ đồ 2.2 Sơ đồ tổ chức bộ phận kiểm toán tại văn phòng kiểm toán Hà Đông

Văn phòng kiểm toán Thái Hà

Tại văn phòng Thái Hà có 8 kiểm toán viên và 2 trợ lí kiểm toán Các kiểmtoán viên cũng được tổ chức theo chuyên ngành kiểm toán Trong đó, 8 kiểm toánviên sẽ được tổ chức như sau:

+ Sáu kiểm toán viên thuộc bộ phận (1) cung cấp dịch vụ kiểm toán tài chính+ Hai kiểm toán viên thuộc bộ phận (2) cung cấp các dịch vụ về Thuế

Những kiếm toán viên thuộc bộ phận (2) cũng có thể thực hiện các hợp đồngcủa bộ phận (1) nếu như số lượng hợp đồng của bộ phận (1) lớn

Sơ đồ 2.3 Sơ đồ tổ chức bộ phận kiểm toán tại văn phòng kiểm toán Thái Hà

Văn phòng kiểm toán Cầu Giấy

Tại văn phòng kiểm toán Cầu Giấy có 4 kiểm toán viên và 2 trợ lí kiểm toán.Tại văn phòng kiểm toán Cầu Giấy chi thực hiện dịch vụ kiểm toán tài chính nên tấtcả 4 kiểm toán viên của văn phòng đều có chuyên môn nghiệp vụ về lĩnh vực kiểmtoán tài chính

Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn AAGroup là một công ty kiểm toánmới thành lập 5 năm vì vậy mà quy mô còn khá nhỏ so với nhiều công ty cùngngành, do vậy việc tổ chức bộ phận kiểm toán như vậy có thể giúp giảm thiểu nhânlực, tận dụng tối đa nguồn nhân lực của công ty Mặt khác, các hợp đồng của công

ty chủ yếu là hợp đồng kiểm toán tài chính Vì vậy mà việc tổ chức bộ phận kiểmtoán tài chính với số lượng kiểm toán viên lớn như vậy là hoàn toàn phù hợp vớiđặc điểm khách hàng

Các khách hàng mục tiêu của công ty là các công ty thuộc lĩnh vực may mặc,xuất nhập khẩu, ngân hàng tài chính Do đó, các kiểm toán viên thuộc bộ phận kiểmtoán tài chính cũng là những kiểm toán viên đã có nhiều năm kinh nghiệm trong cáclĩnh vực trên nhằm đảm bảo cung cấp dịch vụ một cách tốt nhất cho khách hàng

Thông thường, khi thực hiện các cuộc kiểm toán thì các KTV sẽ tổ chức thànhđoàn kiểm toán theo công việc, nhiệm vụ đã được phân công

2.1.2.2 Đặc điểm tổ chức đoàn kiểm toán và hệ thống chuẩn mực kiểm toán chung áp dụng tại công ty

Đặc điểm tổ chức đoàn kiểm toán

Sơ đồ 2.3: Sơ đồ về tổ chức đoàn kiểm toán tại công ty TNHH AAGroup

Một đoàn kiểm toán từ ba đến năm người, gồm một trưởng nhóm kiểm toán và

ba trợ lí Nhóm kiểm toán hình thành từ khi có lời mời kiểm toán từ phía kháchhàng, và chịu trách nhiệm trong toàn bộ quá trình kiểm toán Tổ chức đoàn kiểmtoán ở AAG gắn chặt với quy trình một cuộc kiểm toán cụ thể, từ giai đoạn chuẩn bịkiểm toán đến giai đoạn kết thúc hợp đồng kiểm toán

Trưởng nhóm kiểm toán: giai đoạn chuẩn bị, công việc khảo sát và đánh giá

khách hàng chủ yếu là do trưởng nhóm thực hiện, vì nó có vai trò quyết định đếnchất lượng cuộc kiểm toán, uy tín nghề nghiệp của KTV và uy tín của AAG Trưởngnhóm kiểm toán sẽ là người tiến hành họp với khách hàng và trao đổi những côngviệc cơ bản Trong giai đoạn lập kế hoạch, trưởng nhóm sẽ căn cứ vào đặc điểmkinh doanh của khách hàng, trình độ của từng trợ lý kiểm toán lập nên chương trìnhkiểm toán phù hợp Chương trình kiểm toán quy định rõ trách nhiệm của từngngười, những công viêc cần làm và phải làm của các thành viên trong đoàn kiểmtoán

Trưởng nhóm kiểm toán Khách hàng

Trợ lý kiểm toán: khi cuộc kiểm toán bước sang giai đoạn triển khai cuộc

kiểm toán, thông thường trong giai đoạn này, các thủ tục kiểm tra chi tiết sẽ do cáctrợ lí thực hiện, trưởng nhóm sẽ chịu trách nhiệm hướng dẫn, soát xét, kiểm tra quátrình thực hiện và tổng hợp các kết luận kiểm toán

Hệ thống chuẩn mực nghề nghiệp và chương trình kiểm toán áp dụng chung tại công ty

Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn AAGroup hiện đang áp dụng theochương trình kiểm toán mẫu năm 2016 do VACPA ban hành theo quyết định số366/QĐ-VACPA ngày 28/12/2016

Các chuẩn mực được công ty áp dụng theo chương trình kiểm toán mẫu:

-Chuẩn mực 200: Kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán BCTC

-Chuẩn mực 510: Kiểm toán năm đầu tiên- số dư đầu kỳ

-Chuẩn mực 210: Hợp đồng kiểm toán

-Chuẩn mực 300: Lập kế hoạch kiểm toán BCTC

-Chuẩn mực 315: Xác định rủi ro có sai sót trọng yếu thông qua hiểu biết về

đơn vị được kiểm toán và môi trường của đơn vị

-Chuẩn mực 240: Trách nhiệm của KTV liên quan đến gian lận trong quá trình

kiểm toán BCTC

-Chuẩn mực 320: Mức trọng yếu trong lập kế hoạch và thực hiện kiểm toán -Chuẩn mực 530: Lấy mẫu kiểm toán và các thủ tục lựa chọn khác

-Chuẩn mực 560: Các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán

-Chuẩn mực 700: Báo cáo kiểm toán về BCTC

-……….

Các phần hành kiểm toán tại công ty AAGROUP:

1.Phần hành tiền và tương đương tiền

2.Phần hành các khoản chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí bán hàng

3.Phần hành các khoản phải thu

4.Phần hành hàng tồn kho

5.Phần hành chi phí trả trước

6.Phần tài sản cố định

7.Phần hành vay và nợ ngắn/ dài hạn

8.Phần hành các khoản phải trả

9.Phần hành thuế và các khoản phải nộp Nhà nước

10.Phần hành doanh thu

11.Phần hành phải trả người lao động và các khoản trích theo lương

13.Phần hành doanh thu, chi phí tài chính

14.Phần hành thu nhập, chi phí khác

2.2 Mô tả công việc của KTV BCTC phần hành Doanh thu của Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn AAGROUP

Đối với công việc của KTV, do đặc thù của ngành nghề nên công việc của họkhông phân chia theo từng ngày, tháng, quý, … Mà công việc của KTV sẽ đượcchia theo từng phần hành trong một cuộc kiểm toán, được phân chia theo chi đạocủa cấp trên và theo năng lực, trình độ chuyên sâu của từng KTV

Giới thiệu về KTV Doanh thu:

Anh Phạm Quang Minh đã có 5 năm kinh nghiệm lãnh đạo đoàn và có chứngchi hành nghề ACCA

Để mô tả rõ hơn công việc của KTV phần hành doanh thu, em xin phép kếthợp thêm công việc của một số vị trí khác có liên quan

Mô tả quy trình kiểm toán doanh thu của KTV phần hành Doanh thu:

2.2.1 Chuẩn bị kiểm toán:

2.2.1.1 Tiền kế hoạch:

- Tiếp nhận khách hàng

Khi khách hàng có yêu cầu kiểm toán, KTV sẽ thực hiên khảo sát khách hàng.Sau đó tiến hành phân tích sơ bộ về mức độ trọng yếu, rủi ro kiểm toán, ước tính vềthời gian và chi phí thực hiện kiểm toán; xem xét có thể tiến hành kiểm toán chokhách hàng hay không; thương lượng để đạt được các thỏa thuận và ký hợp đồngkiểm toán Việc phải làm sau cùng trong khâu chuẩn bị kiểm toán là lên kế hoạch vàchương trình kiểm toán, công việc này do trưởng nhóm đảm nhiệm, cụ thể:

-Tìm hiểu khách hàng:

Đối với khách hàng mới, sau khi tiếp nhận yêu cầu kiểm toán của khách hàng(bằng điện thoại, thư, fax, …), công ty sẽ cử người xuống khảo sát trước khi quyếtđịnh chấp nhận kiểm toán cho khách hàng Công việc khảo sát được tiến hành nhưsau: KTV sẽ thu thập các thông tin cơ sở theo mẫu khảo sát chung của công ty Mẫu

phiếu khảo sát này được công ty lập chung và thống nhất cho tất cả các cuộc kiểmtoán Tùy theo tình hình từng doanh nghiệp, khi khảo sát KTV sẽ thu thập thêmnhững thông tin bổ sung khác Việc tìm hiểu thông tin sơ bộ này do Trưởng nhómkiểm toán- là người có chuyên môn và nhiều năm kinh nghiệm thực hiện Trưởngnhóm kiểm toán (anh Minh) tiến hành tìm hiểu thông tin thông qua việc trao đổi vớiKTV tiền nhiệm của khách hàng, qua cơ quan thuế và website của khách hàng Sauđó, trưởng nhóm kiểm toán tiến hành trả lời các câu hỏi trên bảng câu hỏi, tổng hợplên giấy tờ làm việc và tổng hợp, phân tích từng câu hỏi kết hợp với xét đoán chủquan của bản thân để làm cơ sở đánh giá rủi ro hợp đồng kiểm toán và tính độc lậpcủa các thành viên trong đoàn kiểm toán.

Ngoài ra, KTV còn tìm hiểu các thông tin có ảnh hưởng nghiêm trọng đếndoanh nghiệp như: khách hàng bị kiện tụng, đang có tranh chấp, mâu thuẫn nội bộhoặc đang có dấu hiệu chuẩn bị phá sản, lý do kiểm toán, … giúp cho trưởng nhómkiểm toán đánh giá thực trạng tài chính, mức độ rủi ro của ngành nghề Từ đó, xácđịnh mức rủi ro của hợp đồng kiểm toán

Sau khi thu thập được các thông tin ban đầu về khách hàng, chủ nhiệm kiểmtoán sẽ dự kiến nhân sự cho cuộc kiểm toán, tiến hành xem xét đến khả năng có thểcung cấp dịch vụ kiểm toán cho công ty khách hàng mới như: tính độc lập của cácthành viên trong đoàn kiểm toán dự kiến, nguồn lực và thời gian cho cuộc kiểmtoán Qua đánh giá, chủ nhiệm kiểm toán nhận thấy đoàn kiểm toán dự kiến có đủkhả năng, điều kiện về tính độc lập, thời gian cũng như năng lực chuyên môn đểcung cấp dịch vụ kiểm toán tài chính cho công ty khách hàng mới hay không Nếucó thể đáp ứng, Công ty chấp nhận kiểm toán cho Công ty khách hàng mới và tiếnhành ký hợp đồng kiểm toán

Còn đối với khách hàng cũ, thường thì công ty sẽ liên hệ với khách hàngtrước để có thể kí kết hợp đồng kiểm toán cho năm hiện hành Sau đó, công ty sẽ cửngười đại diện đến công ty khách hàng để khảo sát sự biến động, cập nhật và đánhgiá lại những thông tin nền tảng đã thu thập trước đây, đặc biệt chú ý đến những vấn

đề còn tồn tại năm trước, nhằm giúp KTV quyết định có tiếp tục kiểm toán haykhông và thay đổi kế hoạch, chương tình kiểm toán cho phù hợp với năm hiện hành.-Ký hợp đồng kiểm toán:

Nếu đồng ý tiếp nhận khách hàng thì căn cứ trên kết quả tìm hiểu khách hàng,công ty sẽ xác định khối lượng công việc và phạm vi kiểm toán, xác định giá phíkiểm toán và tiến hành ký kết hợp đồng kiểm toán.

Sơ đồ 2.4: Sơ đồ tiền kế hoạch kiểm toán phần hành Doanh thu.

2.2.1.2 Chuẩn bị kiểm toán:

Sau khi ký kết hợp đồng kiểm toán với khách hàng, công ty lập kế hoach kiểmtoán Để xây dựng và thực hiện kế hoạch, chương trình kiểm toán hữu hiệu, công tytiến hành tìm hiểu khách hàng như sau:

Hiểu biết về tình hình kinh doanh:

Việc tìm hiểu này thường thực hiện đối với khách hàng mới, còn với kháchhàng cũ đã có hồ sơ lưu về hệ thống kế toán và kiểm soát nội bộ thì chi cần cập nhậtnếu có sự thay đổi trong hệ thống này

-Hiểu biết chung của nền kinh tế: thực trạng của nền kinh tế (nền kinh tế đang

ở trong giai đoạn nào, tăng trưởng hay suy thoái…); tỷ lệ lãi suất và khả năng tàichính của nền kinh tế; mức độ lạm phát, thất nghiệp, tỷ giá hối đoái; các chính sáchcủa chính phủ, chính sách tiền tệ ngân hàng, thuế, chính sách khuyến khích đầu tư,những quy định của pháp luật; sự ảnh hưởng của các nhân tố kinh tế khu vực và thếgiới

-Môi trường và lĩnh vực hoạt động của khách hàng: tìm hiểu tình hình thịtrường và cạnh tranh các đặc điểm của ngành nghề kinh doanh, các chuẩn mực vàchế độ kế toán áp dụng

-Nhân tố nội tại của khách hàng: các đặc điểm quan trọng về sỡ hữu và quảnlý Về Hội đồng quản trị (số lượng thành viên cũng như uy tín và kinh nghiệm của

Đánh giá lại

Quyết định kiểm toán

Ký hợp đồng

từng cá nhân, tính độc lập đối với giám đốc và kiểm soát hoạt động của giám đốc,

sự tồn tại và tác động của quy chế hoạt động của khách hàng); về Giám đốc và bộmáy điều hành (thay đổi nhân sự, kinh nghiệm và uy tín, kế toán trưởng và nhânviên kế toán, phân cấp quyền hạn và trách nhiệm trong bộ máy điều hành, sử dụngcác ước tính kế toán và dự toán); về loại hình doanh nghiệp (cơ cấu tổ chức, sơ đồtổ chức bộ máy sản suất, kinh doanh và quản lý của khách hàng)

-Tình hình kinh doanh của khách hàng: tìm hiểu chiến lược kinh doanh củakhách hàng; liệt kê các loại mặt hàng, loại dịch vụ, các đối tác, nhà cung cấp chính,các đại lý và chi nhánh của khách hàng; tìm hiểu về chính sách ghi nhận doanh thu(có hợp lý hay không)

-Ghi nhận về hệ thống kế toán và chu trình kinh doanh của khách hàng: tìmhiểu hệ thống kế toán của khách hàng, ghi lại chính sách bán hàng của khách hàng(bán si, lẻ hay qua đại lý; bán nội địa hay xuất khẩu; chính sách bán chịu; chínhsách giá cả,…)

+ Đối với doanh nghiệp sản xuất: bằng cách sử dụng lưu đồ hoặc ghi lạibằng lời chu kỳ kinh doanh của đơn vị đối với các vấn đề sau: nhận đơn đặt hàng;kiểm tra hàng trong kho có đủ để bán không, duyệt đơn đặt hàng và quyết định bánchịu, lập đơn đặt hàng; lập lệnh bán hàng, lập phiếu xuất kho và phiếu gửi hàng; lậphóa đơn và kiểm tra hóa đơn; cấp có thẩm quyền phê duyệt; gửi hàng và ghi sổ; đốichiếu sổ chi tiết và tổng hợp; thu tiền, đòi nợ, đối chiếu công nợ; xử lý giảm giá,hàng bán bị trả lại, nợ khó đòi

+ Đối với doanh nghiệp dịch vụ: nhận đơn đặt hàng hay phiếu đặt tại chỗ; ghinhận doanh thu các dịch vụ liên quan và hồ sơ khách hàng dựa vào hóa đơn các bộphận chuyển về; lập và kiểm tra hóa đơn; giao hóa đơn và ghi chép vào sổ sách kếtoán; đối chiếu sổ chi tiết và sổ tổng hợp; thu tiền đòi nợ, đối chiếu công nợ; xử lýgiảm giá, nợ khó đòi

Trước khi chấp nhận hay ký kết hợp đồng kiểm toán, KTV dựa vào những thôngtin thu thập được trong quá trình khảo sát và từ những nguồn khác để đánh giá mức độrủi ro của sự thành bại trong kinh doanh của khách hàng, đánh giá rủi ro gian lận và saisót, rủi ro đối với công ty Sau khi xem xét và chấp nhận hoặc tiếp tục thực hiện hợpđồng kiểm toán, KTV tiến hành đánh giá tình hình kinh doanh, tình hình chứng từ sổsách, những biến động trong các tài khoản trọng yếu để làm cơ sở cho việc lên kếhoạch kiểm toán gồm kế hoạch tổng thể và chiến lược kiểm toán.

Bên cạnh việc đánh giá rủi ro, để lập được kế hoạch kiểm toán KTV còn tiếnhành xác định mức trọng yếu chung cho toàn BCTC Thông thường trưởng nhóm sẽdựa trên kinh nghiệm, sự xét đoán và một số thông tin tài chính cơ bản như: tổng tàisản, tổng nguồn vốn tự có, công nợ, các khoản vay, lãi (lỗ) trước thuế, tổng doanhthu … Tùy theo đặc điểm kinh doanh của đơn vị để xác định mức trọng yếu về mặtlượng, ước lượng khả năng sai sót chấp nhận được

Mức trọng yếu được xác định sau đợt khảo sát sơ bộ tại công ty khách hàng đểlàm cơ sở cho việc xác định tính chất, thời gian và phạm vi của các thủ tục kiểmtoán, cũng như việc đánh giá ảnh hưởng của những sai sót đến BCTC Tuy nhiên,mức trọng yếu cũng có thể được điều chinh lại trong quá trình kiểm toán, cho đếnkhi đưa ra Báo cáo kiểm toán chính thức

Sơ đồ 2.5: Quy trình đánh giá rủi ro và xác định mức trọng yếu ban đầu

Kế hoạch kiểm toán:

Thông tin

thu thập

Đánh giá mức độ rủi ro

Khảo sát

sơ bộ

Xác định mức độ trọng yếu chung

Kế hoạch kiểm toán

Trước khi thực hiện kiểm toán, trưởng nhóm kiểm toán sẽ lập kế hoạch kiểmtoán tổng thể và chiến lược kiểm toán Trong đó bao gồm cả kế hoạch kiểm toán vàchiến lược kiểm toán cho khoản mục doanh thu.

Trên cơ sở phân tích, đánh giá sơ bộ các thông tin nền tảng thu thập được từkhách hàng trong cuộc khảo sát, nhóm trưởng tiến hành lập chiến lược kiểm toán.Kế hoạch kiểm toán được lập sau khi công ty khảo sát tình hình khách hàng vàchấp nhận kiểm toán; giữa khách hàng và công ty đạt được sự thống nhất về tất cảcác mặt như: địa điểm, giá phí, đối tượng kiểm toán, thời gian cần hoàn thành Báocáo kiểm toán…Kế hoạch kiểm toán tổng thể là một bảng kế hoạch về thời gian vànhân sự cần thiết để thực hiện cuộc kiểm toán Trong đó, trưởng nhóm kiểm toán sẽchi định những phần việc cho từng trợ lý kiểm toán tùy theo trình độ chuyên mônsâu về lĩnh vực kiểm toán; các thành viên trong nhóm kiểm toán sẽ thực hiện kếhoạch đã được lập Trưởng nhóm kiểm toán là người rà soát, thực hiện rà soát lạicác công việc trước khi trình kết quả kiểm toán đã được thực hiện được trong cuộckiểm toán cho Giám đốc kiểm toán xét duyệt

2.2.2 Thực hiện kiểm toán:

Trong giai đoạn thực hiện kiểm toán bao gồm hai công việc chính là tìm hiểu

và đánh giá HTKSNB và thực hiện các thử nghiệm cơ bản

Thứ nhất: Tìm hiểu và đánh giá HTKSNB

Tìm hiểu về HTKSNB của khách hàng:

Trong chu trình doanh thu, KTV của công ty thực hiện tìm hiểu về môi trườngkiểm soát, hệ thống kế toán và các thể thức kiểm soát thông qua việc xem các vănbản, quy chế, quy định liên quan đến chu trình doanh thu; trao đổi trực tiếp với lãnhđạo và kế toán trưởng của khách hàng để hiểu rõ hơn về HTKSNB và tìm hiểu vềnhận thức, thái độ cũng như hành động của người quản lý trong đơn vị đối với kiểmsoát nội bộ và tầm quan trọng của kiểm soát nội bộ KTV tiến hành quan sát thực tếquy trình doanh thu, về cách thức thực hiện nghiệp vụ và xử lý chứng từ kế toán

Đánh giá hệ thống kiểm soát và thiết kế các thử nghiệm kiểm soát:

Sau khi xem xét HTKSNB, KTV so sánh với những yếu tố cần thiết đối vớimột HTKSNB hữu hiệu phù hợp vói điều kiện của khách hàng để đánh giá rủi rokiểm soát Nếu KTV nhận thấy HTKSNB không được thiết lập hoặc còn nhiều yếukém thì sẽ tiến hành ngay vào việc thực hiện các thử nghiệm cơ bản mà không cầnthực hiện các thử nghiệm kiểm soát Ngược lại, nếu cơ chế kiểm soát nội bộ đượcxác định là có đủ các yếu tố cần thiết thì KTV sẽ thực hiện các thử nghiệm kiểmsoát để hiểu biết chính xác về hoạt động kiểm soát của đơn vị

Thực hiện thử nghiệm kiểm soát:

Việc thực hiện các thử nghiệm kiểm soát được KTV thực hiện song song vớicác thử nghiệm cơ bản trên cơ sở các mẫu đã được lựa chọn nhằm tiết kiệm thờigian và chi phí kiểm toán

Đối với những khách hàng cũ, trong quá trình tìm hiểu HTKSNB, nếu KTVnhận thấy không có những biến động mạnh làm ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệthống thì KTV thực hiện ngày vào các bước thử nghiệm cơ bản, đồng thời kết hợpvới một số thử nghiệm kiểm soát để điều chinh kích cỡ mẫu cho phù hợp KTVkhông chú trọng và thực hiện nhiều các thử nghiệm kiểm soát trong trường hợp này.Riêng đối với khách hàng mới thì việc thực hiện các thử nghiệm kiểm soát đượcchú trọng hơn nhằm thu thập các bằng chứng về rủi ro kiểm soát trên từng mục tiêukiểm toán

Các phương pháp được sử dụng chủ yếu là kiểm tra sổ sách, chứng từ, phươngpháp làm lại và phương pháp phỏng vấn, còn phương pháp quan sát thì ít được sửdụng do bị hạn chế về mặt thời gian

Đánh giá lại rủi ro kiểm soát và thiết kế thử nghiệm cơ bản:

Do việc thực hiện các thử nghiệm kiểm soát được tiến hành song song với việcthực hiện các thử nghiệm cơ bản, nên KTV kết hợp thực hiện kiểm tra tính tuân thủHTKSNB với các mục tiêu kiểm toán như: sự phát sinh, tính chính xác, đầy đủ,…

của các khoản mục doanh thu Trong quá trình kiểm toán, nếu nhận thấy có nhiềuthiếu sót, rủi ro cao thì KTV sẽ mở rộng hợp lý các thử nghiệm chi tiết để thu thậpđầy đủ bằng chứng kiểm toán cho nhận xét của mình trên Báo cáo kiểm toán.

Sơ đồ 2.6: Sơ đồ quy trình tìm hiểu và đánh giá HTKSNB

Thứ hai: Thực hiện các thử nghiệm cơ bản

Trong khâu thực hiện các thử nghiệm cơ bản, trước khi thực hiện các thửnghiệm chi tiết, KTV của công ty cũng thực hiện các thử tục phân tích để kiểm tratính hợp lý chung của doanh thu

Thực hiện các thủ tục phân tích:

Thử nghiệm 1: So sánh tỷ lệ lãi gộp trên doanh thu của năm nay so với nămtrước và so sánh giữa các tháng trong năm, tìm lời giải thích cho những biến độngbất thường Thông thường tỷ lệ lãi gộp trên doanh thu ít biến động Nếu có sự biếnđổi bất thường có thể do doanh thu trong kì bị khai khống so với năm trước hoặc giávốn hàng bán bị khai thiếu nhằm làm cho người đọc BCTC có cái nhìn tốt hơn vềhoạt động của doanh nghiệp Nếu tỷ lệ lãi gộp giảm bất thường thì có thể do doanhthu trong kỳ không được ghi nhận đầy đủ hoặc do giá vốn hàng bán bị thổi phồngnhằm mục đích trốn thuế Tuy nhiên, cũng có thể tỷ lệ này biến động do sự tác độngcủa các nhân tố như: giá bán, giá thành, số lượng bán,… KTV kết hợp với các thủtục khác và trao đổi với kế toán trưởng để tìm ra nguyên nhân

Thử nghiệm 2: So sánh doanh thu của năm nay so với năm trước và với số

nghiệm cơ bản