VỢ CHỒNG A PHỦ Tô Hoài I Giới thiệu chung 1 Tác giả Là một trong những nhà văn hiện thực lớn của văn học việt Nam, sáng tác nhiều thể loại Số lượng tác phẩm đạt kỉ lục trong nền văn học Việt Nam hiện.
Trang 1VỢ CHỒNG A PHỦ
Tô Hoài
I Giới thiệu chung :
1 Tác giả :
- Là một trong những nhà văn hiện thực lớn của văn học việt Nam, sáng tác nhiều thể loại Số lượng tác phẩm đạt kỉ lục trong nền văn học Việt Nam hiện đại
- Sáng tác thiên về diễn tả những sự thật đời thường: “Viết văn là một quá trình đấu
tranh để nói ra sự thật Đã là sự thật thì không tầm thường, cho dù phải đập vỡ những thần tượng trong lòng người đọc”.
- Có nhiều tác phẩm thể hiện vốn hiểu biết phong phú, sâu sắc về phong tục tập quán của nhiều vùng miền khác nhau , là nhà văn của đề tài Hà Nội, đề tài miền núi
- Có lối trần thuật hóm hỉnh, sinh động và cách sử dụng tài ba vốn từ vựng giàu có của 1 người từng trải
2 Tập truyện ngắn “Truyện Tây Bắc”
- Năm 1952, Tô Hoài cùng bộ đội vào giải phóng Tây Bắc Chuyến đi dài 8 tháng đã giúp ông có được vốn hiểu biết phong phú về thiên nhiên, con người, văn hóa Tây Bắc Chính vốn sống phong phú và sự gắn bó nghĩa tình với đồng bào Tây Bắc đã thôi
thúc nhà văn viết Truyện Tây Bắc (1953) Tập truyện gồm có 3 truyện ngắn: Mường
Giơn, Cứu đất cứu mường, Vợ chồng A Phủ
- Vợ chồng A Phủ là truyện ngắn xuất sắc, tiêu biểu cho phong cách Tô Hoài , gồm
2 phần:
+ Mị và A Phủ ở Hồng Ngài (đoạn trích SGK)
+ Vợ chồng A Phủ ở Phiềng Sa
II Đọc hiểu văn bản
1 Cách mở truyện:
- Chỉ với 8 dòng, tác giả đã giới thiệu nhân vật chính với những đặc điểm:
+ Vị trí, công việc: Một cô con gái “ngồi quay sợi gai bên tảng đá trước cửa, cạnh tàu ngựa”, “thái cỏ ngựa, chẻ củi, cõng nước dưới khe suối lên” Một cô gái lẻ loi,
âm thầm như lẫn vào các vật vô tri vô giác: cái quay sợi, tàu ngựa, tảng đá, làm việc vất vả cực nhọc
+ Dáng điệu, nét mặt: “Lúc nào cũng vậy… cô ấy cũng cúi mặt, mặt buồn rười rượi” nhẫn nhục và luôn u buồn.
+ Danh phận: “cô ấy là vợ A Sử, con trai thống lý Pá Tra” con dâu nhà giàu có,
quyền thế
- NT đối lập: Mị cô đơn lẻ loi >< khung cảnh tấp nập giàu sang của gia đình thống lý
Thủ pháp tạo tình huống có vấn đề, gợi tò mò, thắc mắc nhằm dẫn dắt người đọc cùng tham gia hành trình tìm hiểu những bí ẩn của số phận nhân vật, đồng thời hé mở những hiểu biết đầu tiên về nhân vật: thân phận nô lệ nhẫn nhục, hoàn cảnh cô đơn, tâm trạng u buồn
Trang 22 Nhân vật Mị:
a Số phận:
* Thời thanh xuân tươi đẹp
- Trẻ trung, xinh đẹp “trai đứng nhẵn chân vách đầu buồng Mị”, “có biết bao
người mê, ngày đêm thổi sáo đi theo Mị” miêu tả gián tiếp
- Tài hoa: “Mị thổi sáo giỏi, Mị uốn chiếc lá trên môi, thổi lá cũng hay như thổi sáo”
- Có tính cách mạnh mẽ, tự chủ: cũng như nhiều cô gái khác, Mị khao khát yêu và
đã có người yêu theo sự lựa chọn của trái tim mình
- Tâm hồn, phẩm chất: ý thức về nhân phẩm, ý thức trách nhiệm Trước món nợ của cha mẹ và ý định bắt Mị về làm dâu gạt nợ nhà thống lí, Mị tha thiết xin được ở nhà cuốc nương trồng ngô trả nợ, muốn tự quyết định số phận mà không chấp nhận
biến mình thành thứ hàng hóa gả bán cho nhà giàu“Con nay đã biết cuốc nương làm ngô, con phải làm nương ngô giả nợ thay cho bố, bố đừng bán con cho nhà giàu”
Mị xinh đẹp, tài hoa, hội tụ nhiều phẩm chất đáng quý Mị xứng đáng được hưởng một cuộc sống hạnh phúc và hạnh phúc đó đang ở trong tầm tay của Mị
(Nhưng vì món nợ truyền đời, Mị bị lừa bắt làm con dâu gạt nợ cho nhà thống lý)
* Kiếp làm vợ, làm dâu tủi nhục
Bề ngoài Mị là con dâu nhưng thực chất bên trong lại là con nợ Nếu chỉ là con dâu, có thể Mị còn có một chút vị trí nào đó trong nhà thống lí Nếu chỉ là con nợ, có thể một ngày nào đó Mị còn hi vọng trả xong nợ mà giải thoát Nhưng Mị lại một cổ hai tròng dây trói buộc và Mị hiểu rằng cô sẽ phải sống trong thân phận nô lệ khốn khổ của mình cho đến hết đời Mị không dám chết vì sợ liên lụy đến cha, cũng không dám nghĩ đến việc thoát ra khỏi kiếp sống trâu ngựa khổ sở vì sự ám ảnh, trói buộc của thần quyền (tục cúng trình ma) Chế độ phong kiến vùng cao với sức mạnh tàn bạo của cường quyền và sự vây bủa độc ác của thần quyền đã đẩy người con gái xinh đẹp hiền thảo vào kiếp nô lệ đắng cay, nhục nhã
Thời gian đầu: “có đến hàng mấy tháng, đêm nào Mị cũng khóc” cuộc sống làm dâu hiện tại >< thời thanh xuân tươi đẹp của quá khứ, hiện thực >< ước mơ, khát vọng Mị không thể chấp nhận Không thể chấp nhận cuộc sống hiện tại, Mị đau khổ, tuyệt vọng và tìm cách để thoát khỏi nó, thậm chí phải đánh đổi bằng cả mạng
sống Nhưng vì thương cha, “Mị không đành lòng chết”
Bi kịch làm dâu:
- Nỗi đau thể xác:
Mị bị bóc lột sức lao động một cách tàn nhẫn và trở thành công cụ lao động
cho nhà chồng “những việc giống nhau, mỗi năm một mùa, mỗi tháng lại làm đi làm lại: tết xong thì lên núi hái thuốc phiện, giữa năm thì giặt đay xe đay, đến mùa thì đi nương bẻ bắp…” (liệt kê hàng loạt công việc, những động từ tăng tiến thể hiện vòng
tuần hoàn khép kín, bủa vây cuộc đời Mị)
Làm việc quần quật không hề ngơi nghỉ, Mị thực chất đã trở thành nô lệ không
công, làm thân trâu ngựa cho nhà thống lý Pá Tra: “Con ngựa, con trâu làm có lúc,
Trang 3đêm còn được đứng gãi chân, nhai cỏ, đàn bà con gái nhà này vùi vào việc cả đêm cả ngày.”
- Nỗi khổ tinh thần:
+ Thân phận “con dâu gạt nợ”
+ Gặp phải một người chồng tàn nhẫn, vũ phu, không hề có tình yêu Mị bị hành
hạ đau đớn cả về tinh thần lẫn thể xác Bất cứ lúc nào Mị cũng có thể bị trói, bị đánh một cách dã man, vô lí Định đi chơi trong đêm hội mùa xuân như mọi người đàn bà
khác ở Hồng Ngài, Mị bị A Sử trói đứng vào cột nhà, xoa thuốc cho A Sử suốt đêm, khi kiệt sức mà thiếp đi liền bị nó “đạp chân vào mặt Mị”, thậm chí ngay cả khi Mị
chỉ ngồi sưởi lửa, hơ tay, không động chạm đến ai, chỉ biết mình với ngọn lửa, A Sử
đi qua, ngứa tay cũng “ đánh Mị ngã xuống cửa bếp”
+ Mất tự do: “Ở cái buồng Mị nằm kín mít, có một chiếc cửa sổ một lỗ vuông bằng bàn tay Lúc nào trông ra cũng chỉ thấy trăng trắng không biết là sương hay nắng Mị nghĩ rằng mình cứ chỉ ngồi trong cái lỗ vuông ấy mà trông ra, đến bao giờ chết thì thôi”, “Chẳng năm nào A Sử cho Mị đi chơi tết… Bao nhiêu người có chồng cũng đi chơi Tết” Trong không gian tù túng, chật hẹp, tối tăm, thời gian ngưng
đọng, cộng thêm sự nghiệt ngã của chồng Mị trở thành tù nhân của một ngục thất tinh thần vô hình
+ Bị ràng buộc bởi tục cúng ma: Từ sau cái đêm bị bắt giam trong buồng, nghe
tiếng nhạc sinh tiền cúng trình ma bên ngoài, Mị luôn bị ám ảnh bởi suy nghĩ “Ta là thân đàn bà, nó đã bắt về trình ma nhà nó rồi thì chỉ còn biết đợi ngày rũ xương ở đây thôi”
Sự thay đổi ở Mị (hậu quả của kiếp làm vợ, làm dâu tủi nhục): “Mị cũng không còn
nghĩ đến Mị có thể ăn lá ngón tự tử.”, “Ở lâu trong cái khổ, Mị cũng quen khổ rồi Bây giờ Mị tưởng mình cũng là con trâu, mình cũng là con ngựa Con ngựa chỉ biết
ăn cỏ, biết đi làm mà thôi”, “Mỗi ngày Mị càng không nói, lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa.” Mị trở nên chai sạn, trơ lì,vô cảm giá trị tố cáo (Ngày trước, để
được sống cho ra sống, Mị từng định tự tử hiện tại, Mị cam chịu một cách thụ động, không còn ý thức phản kháng
Bị bóc lột sức lao động, bị hành hạ về thể xác lẫn tinh thần, bị ràng buộc bởi
hủ tục cúng ma, Mị chết dần chết mòn, bị tê liệt về tinh thần, lòng yêu đời và tinh thần phản kháng, mất đi cả khái niệm về thời gian Cô Mị ngày xưa đã không còn, thay vào đấy là một nữ nô cam chịu, nhẫn nhục, chai sạn; Mị sống vật vờ như cái xác không hồn, như cỗ máy biết đi trong một hoàn cảnh hoàn toàn xa lạ với mình
Số phận bất hạnh cùng cực của Mị điển hình cho nỗi thống khổ của người dân
miền núi dưới ách thống trị của bọn thực dân và phong kiến miền núi.