GIỚI THIỆU sơ lược về TRÁI XOÀI

1 GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ TRÁI XOÀI 1 1 Nguồn gốc đặc điểm thực vật Cây xoài thuộc chi Mangifera loài M indica, họ đào lộn hột (Anacardiacee ) Trong chi Mangifera có tới 41 loài, có thể tìm thấy rải rác.

1. GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ TRÁI XOÀI

1.1. Nguồn gốc đặc điểm thực vật

Cây xoài thuộc chi Mangifera loài M.indica, họ đào lộn hột (Anacardiacee ) Trong chi Mangifera có tới 41 loài, có thể tìm thấy rải rác khắp các nước vùng Đông Nam Á, trong đó chỉ có xoài là được trồng rộng rãi nhất

Xoài có nguồn gốc Đông Bắc Ấn Độ, Bắc Myanmar, ở vùng đồi núi chân dãy Hymalaya và từ đó lan đi khắp thế giới, sớm nhất sang Đông Dương, Nam Trung Quốc

và các nước miền Đông Nam Á Từ thế kỉ 16, người Bồ Đào Nha tìm ra đường sang Viên Đông thì xoài được mang đi trong khắp các vùng nhiệt đới trên thế giới và cả ở các vùng bán nhiệt đới như Florida, Israel

Cây xoài có thể cao tới 40m, nhưng thường cao từ 10 – 15m, có tán lớn và có thể sống đến 100 năm Trồng trên đất cao hay đồi núi rễ có thể mọc sâu đến 9m

Lá non ra trên các chồi mới, mọc đối xứng, một chùm từ 7 – 12 lá Tùy thuộc vào giống mà lá non có màu đỏ tím, tím, màu hồng phơn phớt nâu Lá già màu xanh đậm

Lá non phát triển đủ kích thước vào khoảng 2 tuần sau khi mọc, nhưng khoảng 35 ngày sau khi mọc thì lá mới chuyển màu lục hoàn toàn Mỗi lần ra lá như vậy cành xoài dài thêm ra khoảng 50 – 60cm

Xoài trồng từ hột sẽ ra hoa sau 6 – 8 năm, cây thấp chỉ ra hoa 3 - 5 năm Tại đồng bằng sông Cửu Long, xoài ra hoa từ tháng 12 đến tháng 3 dương lịch Hoa xoài nhỏ, màu trắng hồng, nở thành chùm, phần lớn là hoa đực và hoa lưỡng tính với tỉ lệ hoa lưỡng tính chiếm 1 – 36% tùy giống xoài Hoa xoài thường thụ phấn chéo, nhờ côn trùng hơn là nhờ ong mật để đậu trái Mỗi chùm chỉ có vài trái trưởng thành và chín Tỉ lệ thụ phấn cao khi trời nóng và khô

Trái xoài hình tròn đến hơi dài Vỏ trái chín có màu vàng đến đỏ Hột có vỏ cứng, bên trong chứa 2 tử diệp và phôi ( mầm bột) Các giống xoài ở Việt Nam thường đa phôi, mang 2 – 12 phôi vô tính và có thể có 1 hoặc không có phôi hữu tính Nhờ đó, hột xoài gieo thường mọc 1 – 5 cây non và cây con thường vô tính giống cây mẹ, nếu có cây hữu tính thì cũng yếu ớt, dễ bị lấn át

Xoài có thể chịu đựng được nhiệt độ từ 4 – 100C đến 460C, nhưng sẽ phát triển tốt nhất ở 24 – 270C và nhiệt độ trung bình tháng lạnh nhất không dưới 150C Xoài có khả năng chịu hạng tốt, nhưng cũng rất cần nước để cho sản lượng cao Lượng mưa ít nhất

1000 – 2000 mm vào mùa mưa và 50 – 60 mm vào mùa nắng rất thích hợp cho xoài ra hoa, kết quả Xoài là cây ưa sáng trung bình Thời gian trổ hoa của xoài phụ thuộc độ cao, tốt nhất là 600 m trở xuống trong ở địa hình càng cao, xoài trổ hoa càng muộn, cứ lên cao 120 m( hay tăng 1° vĩ độ) thì cây trổ hoa trẻ hơn 4 ngày Xoài mọc tốt trên nhiều loại đất, nhưng tốt nhất là đất cát hay thịt pha cát, thoát nước tốt, có mực nước ngầm không sâu quá 2.5m So với những cây ăn trái nhiệt đới khác, xoài có lẻ là loại cây chịu

úng tốt nhấl Đất nhẹ, kém màu mở giúp cây phát triển tốt, nhưng cho ít trái pH thích hợp cho cây xoài là 5.5 – 7 Đất chua ( pH = < 5 ) làm cây phát triển kém

Chất đạm giúp cải thiện màu trái chín Thiếu đạm, xoài sẽ ra ít hoa và rụng nhiều trái Đạm còn giúp cho cây tích lũy đủ dinh dưỡng cho mùa sau Kali giúp cải thiện cả màu sắc và hương vị trái Thiếu kali còn làm trái nhỏ, có vị chát, nhưng thừa kali sẽ làm trái bị nứt, trong trường hợp đất quá màu mỡ hay quá nhiều đạm và kali, hoặc do thiếu calci sẽ làm trái bị nứt có thể cung cấp thêm phân vi lượng( có chứa Cu , Mn , Zn , Mg) vào giai đoạn ra lá non để cây phát triển tốt

1.2 Thành phần cấu trúc

1.3 Thành phần hóa học

Xoài chứa 76 – 80% nước, 11 – 20% đường, 0.2 – 0.54% acid( khi xanh có thể đạt 3.1%), 3.1mg% caroten, 0.04% vitamin B1, 0.3% vitamin PP, 0.05% vitamin B2

Thành phần hóa học của xoài chín

Glucid chủ yếu là các loại đường saccharose, fructose, glucose, xylose, arabinose, heptulose, maltose

Acid hữu cơ chủ yếu là acid citric, ngoài ra còn có acid tartric, malic, oxalic, gallic

Có nhiều loại acid amin trong thành phần xoài, với đầy đủ các loại acid amin không thay thế

Chất màu chủ yếu của xoài là các loại carotenoid Xoài chín một phần có 14 loại carotenoid, xoài chín hoàn toàn có 17 loại carotenoid Giống xoài Haden có màu đỏ là do sắc tố anthocyanin, peonnidin – 3 – galactoside

Mùi hương xoài do 76 loại hợp chất dễ bay hơi tạo thành, thuộc 3 nhóm đặc trưng

là car – 3 – ene, α – capoene và ethyldodecanoate

Vitamin C có nhiều lúc xanh, và vitamin A lại tập trung vào lúc trái chín

Thành phần acid amin của phần thịt xoài

Chất xơ của 2 giống xoài Tommy Atkins và Keitt

Có 2 loại enzyme trong thành phần xoài, đó là peroxidase, gắn với phần ko tan của

mô trái và polyphenolxidase, gây biến màu nâu Ngoài ra còn có: catalase, invertase, a – amylase

1.4 Các giống xoài Việt Nam

Việt Nam có nhiều giống xoài, thu hoạch vào tháng 4 là các giống xoài ở Nam Bộ,

hoặc vào tháng 7 là các giống xoài ở Cam Ranh, Yên Châu Ngoài ra còn có 1 số loại xoài dại như:

Muỗm: trái nhỏ hơn xoài, vị chua

Quéo: trái dẹd, đầu cong như có mỏ, vị chua

Những loại trái này đều có mùi nhựa thông rõ, chất lượng thua xoài nhiều Loại này thường mọc rãi rác ở các vùng miền Bắc

1.4.1 Xoài cát Hòa Lộc

Xoài cát Hòa Lộc là một trong những số loài nổi tiếng nhất ở đồng bằng sông Cửu Long Chất lượng xoài được thị trường trong và ngoài nước đánh giá rất cao

Xoài cát Hòa Lộc được trồng đầu tiên tại xã Hòa Lộc, quận Giáo Đức, tỉnh Định Tường nay là ấp Hòa, xã Hòa Hưng, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang nên được mang tên là xoài cát Hòa Lộc Đây là vùng đất giàu phù sa ven sông nên giàu chất dinh dưỡng, rất thích hợp cho xoài cát Hòa Lộc sinh trưởng và phát triển

Do chất lượng ngon, hương vị đậm đà nên hiện nay giống xoài cát Hỏa Lộc được trồng với quy mô công nghiệp Tuy nhiên, có nhiều ý kiến cho rằng xoài cát Hỏa Lộc khi được trồng ở những nơi khác thì phẩm chất không ngon bằng tại nơi xuất xứ của nó Hiện nay xoài cát Hòa Lộc đã được trồng ở nhiều tỉnh thuộc đồng bằng sông Cửu Long và một số tỉnh miền Đông Nam Bộ như Bình Dương, Bình Phước, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu Riêng tại Tiền Giang, xoài cát Hòa Lộc được trồng nhiều ở huyện Cái

Bè với khoảng 1600 ha, sản lượng hàng năm khoảng 22000 tấn, tập trung ở 13 xã gồm Hỏa Hưng, An Hữu, An Thái Trung,Tân Hưng, Tân Thanh, Mỹ Lương, An Thái Đông,

Mỹ Đức Tây, Mỹ Đức Đông, Thiện Trí, Hòa Khánh, Hậu Thành và Đông Hòa Hiệp Xoái cát Hòa Lộc là loại xoài quý cho năng suất cao, tuy nhiên hơi khó trồng, phải thâm canh, ra hoa không đều, không trồng bằng hạt phải ghép Do vỏ mỏng nên trái dễ bị dập, khó bảo quản, vận chuyển để xuất khẩu Cây thường có tuổi thọ 15 – 25 năm, năng suất bình quân 100 – 250 kg/cây/năm

Trái xoài cát Hòa Lộc có dạng thuôn dải, khi già có phấn trắng phủ bên ngoài và đốm màu nâu nhỏ tập trung nhiều ở phần giữa và cuống trái Vỏ mỏng, màu vàng tươi, cuồng trái hơi mảnh, đáy trái có hình nhọn Khối lượng trung bình 400 – 500g/trái Thịt trái màu vàng tươi, chắc có lẫn các tế bào đá nên tạo cảm giác có cát khi ăn, tỷ lệ phần thịt trái chiếm khoảng 77 – 82 % Hương thơm, vị ngọt thanh, Hàm lượng chất khô là 19 – 21 %, rất ít xơ, hàm lượng acid citric nhỏ hơn 1.5 %, vitamin C 25mm%

1.4.2 Xoài cát Chu

Xoài cát Chu ( Mangifera indica ) được trồng ở Thị xã Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp

Sở dĩ xoài cát Chu có tên "Chu” vì đầu trái xoài, nơi có cuống thưởng chu ra Cũng có người gọi xoài cát Chu vì màu thịt và vỏ trái khi chín có màu vàng ửng đỏ như chu sa Thịt xoài cát Chu ít xơ, mềm mà hơi dai, lại rất ngọt và thơm Tuy không phải là cây

họ đậu mà số lượng acid amin cần thiết có rất nhiều Cây cho trái tự nhiên vào khoảng tháng 12 dương lịch nhưng các nhà vườn thưởng xiết nước cho cây ra hoa sớm hơn, ra hoa trước Tết 3 – 4 tháng để Tết vừa đến thì trái xoái vừa chín đề có xoài ăn Tết Trái xoài cát Chu chín chưng trên bàn thờ trông rất đẹp nhờ màu do chu của vỏ trái

Cây xoài cát Chủ có năng suất rất cao, dễ trồng, dễ ra hoa kết trái, dễ thích hợp với nhiều loại đất: đất phù sa ven sông Cửu Long, đất phèn ở miền Tây Nam Bộ hay đất cát

gò ở miền Đông cây vẫn cho trái tốt