Văn hóa và du lịch có mối quan hệ đặc biệt mang tính cộng sinh, biện chứng cho nhau trong quá trình phát triển. Du lịch dựa vào văn hóa để phát triển những sản phẩm, gia tăng cuốn hút cho du khách. Văn hóa chính là một trong những yếu tố quan trọng cấu thành nên du lịch. Việc hình thành một chuyến du lịch bắt nguồn việc chúng ta mong muốn được khám phá, tìm hiểu và tự mình trải nghiệm những nét đặc trưng độc đáo về văn hóa mà trước đây chúng ta chưa từng được biết đến. Văn hóa chính là yếu tố cấu thành cũng như lôi cuốn khách du lịch. Nhờ nhu cầu được tìm hiểu và khám phá của con người mà văn hóa đem lại cho ngành du lịch một nguồn thu lớn.
Trang 1BỘ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG
TRƯỜNG ĐÀO TẠO BỒI DƯỠNG CÁN BỘ QUẢN LÝ
THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG
Trang 2MỤC LỤC
MỤC LỤC 2
A PHẦN MỞ ĐẦU 3
1 Sự cần thiết của vấn đề nghiên cứu 3
2 Mục tiêu nghiên cứu 3
3 Đối tượng nghiên cứu 3
4 Phạm vi nghiên cứu 3
5 Phương pháp nghiên cứu 4
B PHẦN NỘI DUNG 5
1 Một số lý luận về tác động văn hóa của phát triển du lịch 5
2 Nội dung về tác động văn hóa của phát triển du lịch 5
2.1 Quan niệm về tác động văn hóa của phát triển du lịch 5
2.2 Các tác động văn hóa của phát triển du lịch 5
3 Thực trạng về tác động văn hóa của phát triển du lịch 6
3.1 Tổng quan về tình hình phát triển du lịch ở Hà Nội 6
3.2 Thực trạng tác động văn hóa của phát triển du lịch ở Hà Nội 8
3.3 Những kết quả đạt được 13
3.4 Những hạn chế và nguyên nhân 14
4 Giải pháp và kiến nghị 18
C PHẦN KẾT LUẬN 21
Trang 3A PHẦN MỞ ĐẦU
1 Sự cần thiết của vấn đề nghiên cứu
Văn hóa và du lịch có mối quan hệ đặc biệt mang tính cộng sinh, biện chứngcho nhau trong quá trình phát triển Du lịch dựa vào văn hóa để phát triển nhữngsản phẩm, gia tăng cuốn hút cho du khách
Văn hóa chính là một trong những yếu tố quan trọng cấu thành nên du lịch.Việc hình thành một chuyến du lịch bắt nguồn việc chúng ta mong muốn đượckhám phá, tìm hiểu và tự mình trải nghiệm những nét đặc trưng độc đáo về văn hóa
mà trước đây chúng ta chưa từng được biết đến Văn hóa chính là yếu tố cấu thànhcũng như lôi cuốn khách du lịch Nhờ nhu cầu được tìm hiểu và khám phá của conngười mà văn hóa đem lại cho ngành du lịch một nguồn thu lớn
Sự phát triển của du lịch cũng đóng góp một phần không nhỏ trong việc bảotồn các di sản văn hóa của quốc gia Như chúng ta đều biết, nước ta là một đấtnước có bề dày về lịch sử và những đặc sắc về truyền thống văn hóa Chính vì thế
có rất nhiều di tích lịch sử, sản vật văn hóa, … bị lãng quên và sắp trở thành mộtđống phế liệu Nhờ du lịch, những di sản ấy được quan tâm khai thác du lịch, đượctrùng tu, sửa sang thành những vật phẩm, địa điểm có giá trí về du lịch cho đời sau.Nhận thấy sự tác động của văn hóa lên sự phát triển của du du lịch Hà Nội là
vô cùng quan trọng cho nên tôi đã quyết định chọn đề tài: “Sự tác động của văn
hóa tới sự phát triển du lịch tại thành phố Hà Nội” làm đề tài tiểu luận cho môn
Nghiên cứu thực tế của mình
2 Mục tiêu nghiên cứu
Qua việc nghiên cứu đề tài, tác giả sẽ làm nêu bật được sự tác động của vănhóa lên sự phát triển của du lịch Hà Nội
3 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những giá trị văn hóa tác động lên sự pháttriển của du lịch Hà Nội
4 Phạm vi nghiên cứu
Trang 4Phạm vi nghiên cứu của đề tài là toàn bộ không gian, cảnh quan và hoạt động
du lịch của địa bàn Hà Nội trong những năm gần đây
5 Phương pháp nghiên cứu
Để hoàn thành đề tài, tôi đã sử dụng một số phương pháp nghiên cứu như sau:+ Phương pháp sưu tầm tư liệu:
+ Phương pháp phân tích tư liệu và tổng hợp kết quả
Trang 5B PHẦN NỘI DUNG
1 Một số lý luận về tác động văn hóa của phát triển du lịch
Du lịch là hoạt động thực hiện chuyến đi của con người đến một vùng đất khác,ngoài nơi cư trú thường xuyên để thăm quan, nghỉ dưỡng, giải trí ở những khu dulịch Người đi du lịch gọi là khách du lịch Chuyến du lịch được tổ chức có thể bởi
cá nhân, nhóm người như cộng đồng dân cư, nhóm bạn, đồng nghiệp, cơ quan, tổchức,…
Văn hóa là bao gồm tất cả những sản phẩm của con người, văn hóa bao gồm cả haikhía cạnh: khía cạnh phi vật chất của xã hội như ngôn ngữ, tư tưởng, giá trị và cáckhía cạnh vật chất như nhà cửa, quần áo, các phương tiện, v.v
2 Nội dung về tác động văn hóa của phát triển du lịch
2.1 Quan niệm về tác động văn hóa của phát triển du lịch
Du lịch có thể có ảnh hưởng quan trọng đến sự hiểu biết và đánh giá của người dânkhu vực này đối với những người ở khu vực khác,sự hiện diện của du khách ở mộtđất nước sẽ làm ảnh hưởng đến các hình mẫu cuộc sống của những người dân địaphương,cách thức du khách giới thiệu về mình và các mối quan hệ cá nhâncủa họ với cư dân nước chủ nhà thường có tác động sâu sắc đếncách sống và thái độ của những người địa phương.Bên cạnh đó dukhách cũng bị ảnh hưởng bởi sự tương phản,sự khác biệt về vănhóa,đời sống của các nước,các vùng họ đến thăm.Họ có thể sosánh và đánh giá cao nền văn hóa và cuộc sống ở những nơi nàymặc dù có thể xa lạ.Cơ hội để hiểu biết và học hỏi các phong cáchsống và phong tục tập quán của dân tộc khác có thể là lợi ích tolớn đối với khách du lịch
2.2 Các tác động văn hóa của phát triển du lịch.
a) Tác động tích cực.
Như chúng ta đã biết văn hóa là một trong những yếu tố cấu thành nên điểm đến dulịch – tạo nên sức hấp dẫn cho điểm đến Khi đi du lịch khách hàng mong muốn
Trang 6được tìm hiểu, khám phá, trải nghiệm những nền văn hóa mới Nhờ vào nhu cầunày đã đem lại nhiều doanh thu cho nghành du lịch Khi du lịch phát triển đem lạinhiều lợi ích cho nền văn hóa địa phương.
Sự phát triển du lịch góp phần bảo tồn các di sản văn hóa của quốc gia Những ditích lịch sử, khảo cổ học đang có nguy cơ trở thành phế liệu mà chưa có điều kiện
để trùng tu, sửa chữa Nhờ vào du lịch thu được doanh thu từ các vé tham quan vàmột số hoạt động tiêu dùng dịch vụ khác được đưa vào để tu bổ, nâng cấp lại.Giúp gìn giữ nét đẹp truyền thống văn hóa dân tộc: Phong tục tập quán, loại hìnhnghệ thuật, làng nghề thủ công
Góp phần giới thiệu văn hóa, hình ảnh của đất nước Đồng thời giao thoa nhữngnền văn hóa mới, xóa bỏ những hủ tục lạc hậu Thông qua hoạt động marketingcủa các doanh nghiệp, điểm đến để quảng bá, giới thiệu đất nước con người ViệtNam Hoạt động đi du lịch của du khách sẽ giúp dân cư bản địa được hiểu rõ hơ n
về lối sống, hay nền văn hóa của một số quốc gia, địa phương khác giúp họ có cáchnhìn văn hóa hơn để xóa bỏ những lối sống lạc hậu, những quan điểm lỗi thời
Du lịch phát triển góp phần nâng cao lòng tự hào dân tộc, tự tôn dân tộc, tinh thầnyêu nước thúc đẩy giữ gìn bản sắc dân tộc
Sự phát triển du lịch làm gia tăng nạn buôn bán đồ cổ trái phép, nạn cướp dật ,…
Du lịch phát triển làm du nhập thêm những nền văn hóa mới Do vậy làm xói mònvăn hóa, bản sắc dân tộc Cần biết tiếp thu những yếu tố tích cực đồng thời giữ gìn
và phát triển lối sống văn hóa lâu đời ” hòa nhập chứ không hòa tan “
Trang 7Do khách du lịch đa số từ nơi khác tới nên có thể không hiểu rõ những quy tắc,chuẩn mực chung điểm đến làm ảnh hưởng tới tuần phong mỹ tục của dân cư địaphương.
3 Thực trạng về tác động văn hóa của phát triển du lịch.
3.1 Tổng quan về tình hình phát triển du lịch ở Hà Nội.
Trong bối cảnh Việt Nam mở cửa hoàn toàn mọi hoạt động du lịch, Hà Nội đangthúc đẩy phát triển du lịch nội địa thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quảdịch COVID-19 Công tác tuyên truyền, quảng bá hình ảnh du lịch, các điểm đến,sản phẩm du lịch của Thủ đô sẽ triển khai trên kênh truyền thông, truyền hìnhtrong nước và kênh CNN quốc tế Ngành Du lịch Thủ đô tiếp tục đa dạng hóa cáchình thức tuyên truyền, quảng bá thông qua website, nền tảng mạng xã hội, hệthống thông tin đại chúng và đường dây hỗ trợ khách du lịch
Hà Nội có vị trí và địa thế đẹp, thuận lợi, là Thủ đô, trung tâm chính trị, kinh tế,vǎn hoá, khoa học và đầu mối giao thông quan trọng của cả nước
Từ lâu, Hà Nội trở thành điểm đến thu hút du khách quốc tế lớn nhất cả nước bởi
vẻ đẹp cổ kính, trầm mặc, thanh lịch Thị trường khách du lịch nội địa đến Hà Nộicũng chiếm tỷ trọng lớn hàng đầu cả nước, với lượng khách trung bình hàng nămchiếm trên 20% tổng lượng khách du lịch nội địa của Việt Nam Hà Nội có tàinguyên du lịch tự nhiên và nhân văn phong phú, Hà Nội có hệ thống hồ đẹp, tạonên giá trị cảnh quan rất riêng của Hà Nội: như Hồ Tây, hồ Hoàn Kiếm, hồ QuanSơn, Suối Hai, đầm Vân Trì đặc biệt Khu di tích Hoàng Thành Thăng Long, lễHội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc, Ca trù được UNESCO công nhận là di sảnvăn hóa thế giới, ngoài ra, hệ thống các văn bia tiến sĩ thời Lê Mạc tại Văn MiếuQuốc Tử Giám được UNESCO công nhận là di sản tư liệu thế giới thuộc chươngtrình ký ức thế giới của UNESCO Do vậy, Hà Nội luôn được du khách quốc tếđánh giá là điểm đến hấp dẫn
Ðiều này càng có ý nghĩa khi diện tích của Hà Nội được mở rộng gấp 3,6 lần diệntích cũ, với dân số hơn 6.5 triệu người, mở ra nhiều tiềm năng cho ngành du lịch.Với gần 5.000 di tích, trong đó 803 di tích đã được xếp hạng, đứng đầu cả nước về
số lượng di tích lịch sử, hội đủ điều kiện để phát triển du lịch văn hóa, di tích lịch
Trang 8sử, tâm linh Ngoài ưu thế về các di tích, danh thắng lịch sử của mảnh đất nghìnnăm văn hiến, Hà Nội đang nổi lên là địa điểm lý tưởng cho du lịch sinh thái, nghỉdưỡng và giải trí.
Cùng với việc mở rộng địa giới hành chính, Hà Nội có thêm nhiều khu điểm dulịch đặc sắc phục vụ khách Hà Nội hiện có một số khu du lịch sinh thái chất lượngphục vụ tương đối tốt là Tản Đà, Ao Vua, Khoang Xanh-Suối Tiên, Asian Ngoài racòn có thêm một số khu du lịch vui chơi giải trí như Thiên đường Bảo Sơn (HoàiĐức), Việt Phủ Thành Chương, Công viên nước Hồ Tây… có quy mô khá lớn đã đivào hoạt động
Hà Nội cũng là nơi tập trung hệ thống cơ sở văn hoá, thông tin của cả nước nhưtrung tâm phát thanh, truyền hình, nhà hát lớn, các bảo tàng lớn; các nhà biểu diễnnghệ thuật dân gian như nhà hát chèo, múa rối nước rất hấp dẫn đối với du kháchquốc tế và trong nước
Từ mấy năm nay, Hà Nội luôn được một số tạp chí Du lịch uy tín hàng đầu Thếgiới như Travel and Leisure (Mỹ), Smart Travel Asia (HKG) tổ chức bình chọn vàđạt danh hiệu Top 10 điểm đến Du lịch hấp dẫn nhất Châu Á
3.2 Thực trạng tác động văn hóa của phát triển du lịch ở Hà Nội.
Sự tương tác của du khách với người dân tại các điểm đến ở Hà Nội
Khách quốc tế trở về nhà sau khi tham quan Hà Nội thường có cảm tình với phongcách sống và sự thân thiện của người dân Hà Nội
Theo các nhà nghiên cứu, đô thị Việt Nam truyền thống được hình thành bởi quốcgia Thăng Long – Hà Nội cũng không nằm ngoài quy luật ấy Ba mươi sáu phốphường của Thăng Long ban đầu có tiền thân là những dãy hàng sản vật của cácđịa phương lân cận, phục vụ cho cư dân của kinh thành Mỗi phố một mặt hàng,mỗi mặt hàng tiêu biểu cho một vùng quê: Hàng Tre, Hàng Cót, Hàng Bồ, HàngChĩnh, Hàng Đào, Hàng Mắm, Hàng Lược…
Người dân của các miền quê không chỉ mang tới nơi đô thành những sản vật đặctrưng của địa phương mình mà còn mang đến cả lời ăn tiếng nói, lối ứng xử… gópchung thành nền văn hiến ngàn năm Rồi trên địa bàn Hà Nội, từ năm cửa ô đổvào, có bao nhiêu tên phố và cũng bao nhiêu tên làng Rõ ràng là những làng
Trang 9truyền thống: làng hoa Ngọc Hà, làng Bưởi, làng Vòng, làng Láng, làng Mọc, làngYên Phụ…
Kiến trúc Hà Nội rất đặc sắc và đa dạng Những khu phố cổ có nhà nhỏ thấp, chenchúc nhau với mái ngói mũi hài, những vết tích của hàng ngàn năm trước Dukhách đến Hà Nội bị thu hút bởi vẻ đẹp của thu đô, một vẻ đẹp được tạo nên bởi sựkết hợp hài hoà giữa vẻ kiếnt rúc cổ kính và màu xanh của cây cối hồ nước Kiếntrúc của Hà Nội mang đậm dấu ấn của lịch sử dài lâu, chùa chiền, đền miếu có ởkhắp nơi trên đất Hà Nội Kiến trúc đơn sơ, giản dị, gần gũi với con người được dukhách hết sức thích thú và thu nhận, học tập cho đất nước mình
Những chuyến du lịch tham quan tại các di tích lịch sử, các công trình văn hóa cótác dung giáo dục tinh thần yêu nước, khơi dậy lòng tự hào dân tộc Khi tiếp xúctrực tiếp với các thành tựu văn hóa của dân tộc, được sự giải thích cặn kẽ củahướng dẫn viên (HDV), du khách sẽ thực sự cảm nhận được giá trị to lớn của các
di tích có thể không có quy mô đồ sộ trước mặt mà thường ngày họ không để ýđến Có lẽ không ai trong chúng ta không ít nhất mộ lần được nghe đến Văn MiếuQuốc Tử Giám, Hoàng thành Thăng Long, Lễ hội Thánh Gióng…
- Sự đánh giá của du khách về văn hóa tại Hà Nội
Hà Nội là thủ đô 1000 năm tuổi của Việt Nam, là một thành phố có truyền thống,lịch sử và văn hóa lâu đời, đa dạng và giàu bản sắc dân tộc Khu phố cổ và thành
cổ thu hút du khách với vẻ cổ kính của các con phố nghề đặc trưng và các di tíchnổi bật như Văn Miếu – Quốc Tử Giám Khu phố Pháp có Nhà Hát Lớn và ChùaMột Cột là hai điểm tham quan nổi tiếng không thể bỏ qua khi du lịch Hà Nội Dukhách cũng không quên ghé qua các di tích và thắng cảnh khác ở Hà Nội như:Lăng Hồ Chí Minh, Hồ Gươm, Đền Ngọc Sơn, Hồ Tây, Chùa Hương và các bảotàng nổi tiếng như Bảo tàng Dân tộc học…
Đến Hà Nội, du khách không quên những món ăn thật độc đáo và khoái khẩu, vừagiản dị, vừa hợp túi tiền như: hồng Xuân Đỉnh, bánh trôi – bánh chay, chè đỗ đen,thập cẩm, thạch đen Nhưng Hà Nội có những món ăn nổi tiếng mà ai cũng biếtnhư chả cá Lã Vọng, bún thang, bánh tôm Hồ Tây, bánh cốm Hàng Than,… đó lànhững món ăn mang những nét riêng mà chỉ có Hà Nội mới có
Trang 10- Thương mại hóa các tác phẩm nghệ thuật và đồ thủ công tại Hà Nội: Chínhhoạt động du lịch giúp bảo tồn, duy trì lâu bền những giá trị văn hóa đang dần maimột hoặc bị phá hủy bởi thời gian, bởi sự lãng quên của người dân bản địa.
Tiêu biểu phải kể tới là làng nghề Bát Tràng truyền thống Nơi đây không chỉ gópphần dựng lại diện mạo kinh tế Thăng Long - Hà Nội trong lịch sử mà còn giúpngười dân Thủ đô và cả nước thấy được sự phát triển tiếp nối của nó theo tiến trìnhthời gian Mặt khác, chính sự đa dạng của các sản phẩm văn hóa vật thể từ lànggốm Bát Tràng qua giao lưu kinh tế, yếu tố văn hóa đã lan toả góp phần tạo nênsức sống văn hóa của cả dân tộc và in đậm bản sắc văn hóa của Thăng Long - HàNội Điều đó có ý nghĩa giáo dục truyền thống sâu sắc và cũng là niềm tự hào củangười dân Hà Nội về truyền thống lịch sử của mình Những sản phẩm gốm đượcsản xuất ra đã mang tính cá biệt về phong cách của mỗi nghệ nhân và nét đặc trưngvăn hóa của mỗi làng nghề, hay nói cách khác, yếu tố văn hóa tinh thần đã kết tinhtrong văn hóa vật thể Bàn tay tài khéo của thợ gốm Bát Tràng đã tạo ra những sảnphẩm: độc bình, chân đèn, đôn, bình vôi, nậm rượu, choé, ấm bằng gốm menngọc, men rạn, men hoa lam độc đáo Những sản phẩm này được tạo dáng vàtrang trí với những con rồng, những hoa văn đắp nổi, khắc chìm hoặc trổ thủng vớinhững màu sắc đa dạng Men sử dụng trong chế tác các sản phẩm gốm có mentrắng ngà cổ truyền và nhiều men màu khác Trong chế tác, những nghệ nhân đã vẽmàu dưới men, giữa men, trên men nhằm tạo nên những sản phẩm độc đáo về màusắc Việc tìm đất, chọn nguồn đất nguyên liệu thích hợp, tạo các loại men từ tro,đất phù sa, đá màu, rỉ đồng, rỉ sắt, cùng sự cải tiến kỹ thuật lò nung đã thể hiện tàinăng của những nghệ nhân và thợ gốm ở làng gốm Bát Tràng qua nhiều thế hệ
Sự tương tác của du khách với người dân tại các điểm đến ở Hà Nội.
Mỗi khi có đoàn khách thăm quan đến, hàng chục người đủ mọi lứa tuổi bu chặtlấy đoàn khách, dí vào người họ đủ loại món hàng, sách du lịch, áo phông in hìnhlưu niệm, từ bưu thiếp, mũ, nón, ép họ phải mua với giá trên trời Thậm chínhững người này còn không ngại lớn tiếng, văng tục nếu khách hàng nhất quyếtkhông mua
Trang 11Việc lợi dụng lúc đông người để móc túi, trộm cắp tiền bạc và tư trang của khách
du lịch Hà Nội là thành phố du lịch rẻ nhất, nhưng cũng là 1 trong 10 thành phố
du lịch nhiều “đạo chích” nhất thế giới (theo TripAdvior) Du khách từ nơi khácđến, chưa thông thạo và còn nhiều bỡ ngỡ luôn là “con mồi” béo bở cho những
“ma cô” đất Kẻ Chợ Hành lý, máy ảnh, hộ chiếu, ví tiền, túi xách, là mục tiêutrộm cắp đầu tiên của những kẻ liều lĩnh này Sự phản cảm này xuất hiện nhiều ởkhu vực quận Hoàn Kiếm như địa điểm đền Ngọc Sơn, xung quanh Hồ Gươm,Nhà hát lớn, phố cổ và một vài điểm khác thuộc quận Ba Đình, Tây Hồ…
- Khía cạnh văn hóa thông qua chi tiêu của khách hàng:
Khách du lịch luôn phải trả giá cao gấp đôi, thậm chí gấp ba, gấp bốn lần so vớigiá trị thực của món hàng, dịch vụ được hưởng là tình trạng phổ biến mà nhiều dukhách không chỉ ở nước ngoài mà ngay cả ở các địa phương khác khi đến Hà Nộiđều gặp
Rất nhiều hàng rong và đanh đá “bám trụ” xung quanh những di tích, danh lamthắng cảnh nổi tiếng của Hà Nội đến những cửa hàng, cửa hiệu bán hàng ăn, đồlưu niệm ngay trên phố, hay thậm chí cả những gallery tranh, ảnh, những nhà hàngsang trọng được gắn mác “dành cho khách nước ngoài” bởi mức giá trên trời luôn
là những “điểm đen” trong bản đồ du lịch Hà Nội
- Sự đánh giá của du khách về văn hóa Hà Nội:
Hàng hóa không rõ nguồn gốc, chất lượng chưa được kiểm định được bán với giácao cùng thái độ thô lỗ, điều này đã gây ra tâm lý vô cùng bực bội và chán nản cho
du khách Hay việc thương mại hóa các sản phẩm dịch vụ dẫn đến việc lôi kéokhách hàng, gây mất trật tự xã hội Ở một số nơi nếu du khách không đồng ý muahàng thì có thể văng tục, chửi xấu…tạo cho du khách sự bất bình và hiểu sai vềngười Việt Nam
Trong những trường hợp du khách tham gia vào các hoạt động văn hóa, nghi lễ tôngiáo cổ truyền ở việt nam như thắp hương ở các đền chùa: Ngọc sơn, chùa Hương,chùa Thầy… một số du khách khi chưa hiểu đầy đủ ỹ nghĩa của tín ngưỡng nàycho rằng nó không quan trọng chỉ là tập quán đơn thuần sẽ gây ra những vấn đềnảy sinh khi mà người dân không đồng tình với thái độ này