Luận văn thạc sỹ - Quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trẻ em là những chủ nhân tương lai, là nguồn nhân lực tương lai của mỗi quốc gia. Bởi vậy, quan tâm, chăm sóc trẻ em luôn là vấn đề được đặt lên hàng đầu trong chiến lược phát triển con người. Nghị quyết Hội nghị Ban chấp hành Trung ương lần thứ 8, Khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã nêu rõ mục tiêu: “Đối với giáo dục mầm non, giúp trẻ phát triển thể chất, tình cảm, hiểu biết, thẩm mỹ, hình thành các yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị tốt cho trẻ bước vào lớp 1”. Vì vậy, việc giáo dục phát triển nhận thức của trẻ cần được quan tâm tiến hành từ bậc học mầm non. Trong Chương trình giáo dục mầm non theo số: 01/VBHN-BGDĐT đã nhấn mạnh giáo dục nhận thức cho trẻ là một trong những nội dung quan trọng: Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào lớp một; hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm sinh lý, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kỹ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời. Trong đó, nội dung giáo dục nhận thức cho trẻ bao gồm: Thích tìm hiểu, khám phá thế giới xung quanh; Có sự nhạy cảm của các giác quan; Có khả năng quan sát, nhận xét, ghi nhớ và diễn đạt hiểu biết bằng những câu nói đơn giản; Có một số hiểu biết ban đầu về bản thân và các sự vật, hiện tượng gần gũi quen thuộc. Phát triển nhận thức cho trẻ ở giai đoạn lứa tuổi mầm non có vai trò quan trọng. Đặc biệt đối với trẻ mẫu giáo đây chính là thời điểm bước ngoặt, là sự kiện quan trọng khiến các nhà giáo dục cần quan tâm, một mặt là để giúp trẻ phát triển tâm lý trong suốt thời kỳ mẫu giáo, mặt khác để chuẩn bị cho trẻ đủ điều kiện, làm quen dần với hoạt động học tập và cuộc sống ở trường phổ thông, để trẻ bước vào lớp 1 với sự tự tin, thích nghi nhanh chóng với môi trường giáo dục mới thì việc chuẩn bị sẵn sàng về mặt tâm lý đến học tập ở trường tiểu học là nhiệm vụ quan trọng bậc nhất của giai đoạn giáo dục mẫu giáo. Trẻ bước vào trường học ngoài mặt tâm lý, vốn tri thức nhất định về thế giới xung quanh thì phải có các chuẩn mực hành vi đạo đức, kỹ năng cần thiết giúp trẻ nhanh chóng gia nhập vào tập thể lớp, tìm được vị trí của mình trong tập thể đó, có ý thức trách nhiệm trong các hoạt động. Lứa tuổi mầm non là lứa tuổi rất thích tìm tòi và khám phá những thứ xung quanh. Trẻ được tham gia vào các hoạt động trải nghiệm thực tế sẽ giúp trẻ khám phá được nhiều điều mới lạ. Tổ chức hoạt động cho tre theo hướng trải nghiệm là một cách học thông qua thực hành, với quan niệm việc học là quá trình tạo ra tri thức mới trên cơ sở trải nghiệm thực tế, dựa trên những đánh giá, phân tích trên những kinh nghiệm, kiến thức sẵn có. Thông qua các hoạt động trải nghiệm, trẻ được cung cấp kiến thức, kỹ năng từ đó hình thành những năng lực, phẩm chất và kinh nghiệm cho trẻ. Hoạt động trải nghiệm giúp trẻ sử dụng tổng hợp các giác quan (nghe, nhìn, chạm, ngửi…) là tiền đề giúp trẻ phát triển nhận thức. Ở huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng trong những năm qua, công tác quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non cũng còn nhiều bất cập, thiếu đồng bộ và chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Các hoạt động quản lý chưa phát huy tính năng động, sáng tạo của giáo viên, chưa gắn kết được vai trò của các lực lượng giáo dục trong việc tổ chức quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ, chưa chú trọng đến việc chỉ đạo, đa số GV chưa có kĩ năng tổ chức các hoạt động trải nghiệm để phát triển nhận thức, tổ chức trải nghiệm mang tính hình thức, chiếu lệ…Do vậy, việc nghiên cứu quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng có ý nghĩa vô cùng quan trọng cả về lý luận và thực tiễn. Xuất phát từ những lí do trên đây, tôi chọn đề tài “Quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng” để nghiên cứu làm đề tài luân văn tốt nghiệp với hy vọng kết quả nghiên cứu này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng. 2. Mục đích nghiên cứu Luận văn nghiên cứu lý luận và thực tiễn và đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trẻ trong các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, Hải Phòng trong thời gian tới. 3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3.1. Khách thể nghiên cứu Hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của trẻ trong trường mầm non. 3.2. Đối tượng nghiên cứu Quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng. 4. Giả thuyết nghiên cứu Quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ tại các trường mầm non huyện Thủy Nguyên trong những năm qua đã đạt được những kết quả nhất định. Tuy nhiên, hiệu quả đạt được của hoạt động này còn thấp so với nhu cầu, đa phần trẻ còn nhút nhát, thụ động, thiếu kĩ năng sống. Nếu đề xuất được các giải pháp quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm có cơ sở khoa học, phù hợp với thực tiễn thì có thể quản lý tốt hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng, góp phần nâng cao hiệu quả phát triển nhận thức cho trẻ nói riêng và chất lượng giáo dục mầm non nói chung, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện giáo dục hiện nay. 5. Nhiệm vụ nghiên cứu 5.1 Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non. 5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng. 5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng. 6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng đối với trẻ mẫu giáo (từ 3 đến 6 tuổi). Để nghiên cứu, đánh giá thực trạng, tác giả khảo sát cán bộ quản lý, giáo viên của 5 trường mầm non, trong đó có 10 cán bộ quản lý và 94 giáo viên đang công tác tại các trường mầm non trên địa bàn huyện Thủy Nguyên. Dữ liệu về thực trạng được tác giả thu tập trong khoảng thời gian từ năm học 2019-2020 đến năm học 2020-2021. 7. Phương pháp nghiên cứu 7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu lý luận trong việc nghiên cứu, tổng hợp tài liệu, văn bản, nghị quyết, sách báo, các công trình đã nghiên cứu có liên quan để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài. 7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn Phương pháp này được sử dụng để thu thập các thông tin cho việc xây dựng cơ sở thực tiễn của đề tài về quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng. Tác giả sử dụng các hình thức: Điều tra qua phiếu hỏi; Phỏng vấn; Tham khảo ý kiến chuyên gia; Tổng kết thực tiễn. 7.3. Phương pháp thống kê toán học Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý các số liệu, kết quả thu thập được trong quá trình nghiên cứu làm cơ sở cho việc đưa ra các nhận định, đánh giá thực trạng. 8. Cấu trúc của luận văn Nội dung chính của luận văn được cấu trúc thành chương, ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục. Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng. Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng.

- -ĐỒNG THỊ MAI ANH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ THEO HƯỚNG TRẢI NGHIỆM Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON HUYỆN THỦY

NGUYÊN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2022

- -ĐỒNG THỊ MAI ANH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ THEO HƯỚNG TRẢI NGHIỆM Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON HUYỆN THỦY

NGUYÊN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS PHẠM QUANG TRÌNH

HÀ NỘI - 2022

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các nội dungtham khảo được trích dẫn đầy đủ Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trungthực và chưa từng được công bố trong bất kì công trình nào khác

Hà Nội, tháng năm 2022

Tác giả luận văn

Đồng Thị Mai Anh

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thiện luận văn, tôi đã nhận được

sự động viên, khuyến khích, tạo điều kiện và giúp đỡ nhiệt tình của các cấp lãnhđạo, các thầy cô giáo, đồng nghiệp, bạn bè và gia đình

Với tình cảm chân thành, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới:

Các thầy cô giáo đã tận tình giảng dạy, giúp đỡ, cung cấp tài liệu, hướng dẫntôi trong quá trình học tập và nghiên cứu khoa học

Lãnh đạo, chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Thủy Nguyên đãủng hộ và khích lệ tôi trong quá trình nghiên cứu và viết luận văn

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS, TS Phạm Quang Trình người đã giúp đỡ cho tôi trong việc định hướng đề tài, trực tiếp hướng dẫn tôi trongsuốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

-Mặc dù đã hết sức cố gắng trong quá trình học tập, nghiên cứu, song với thờigian còn hạn chế, kinh nghiệm quản lí chưa nhiều mà thực tiễn công tác quản lí vôcùng sinh động và có nhiều vấn đề cần giải quyết Vì vậy, luận văn không tránhkhỏi những thiếu sót Tôi rất mong được sự đóng góp ý kiến chân thành của cácthầy cô giáo, các cấp lãnh đạo, bạn bè đồng nghiệp và bạn đọc để vấn đề nghiên cứuđược hoàn thiện và có giá trị thực tiễn hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng năm 2022

Tác giả luận văn

Đồng Thị Mai Anh

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

2 CBQL, GV, NV Cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên

3 CHXHCN Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN ii

LỜI CẢM ƠN ii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iii

MỤC LỤC iv

DANH MỤC BẢNG viii

DANH MỤC BIỂU ĐỒ ix

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết nghiên cứu 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc của luận văn 4

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ THEO HƯỚNG TRẢI NGHIỆM Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON 5

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 5

1.1.1 Các nghiên cứu về hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm 5

1.1.2 Các nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non 7

1.2 Một số khái niệm cơ bản 8

1.2.1 Hoạt động giáo dục phát triển nhận thức 8

1.2.2 Hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm ở trường mầm non 10

1.2.3 Hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non theo hướng trải nghiệm 11

1.2.4 Quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non theo hướng trải nghiệm 11

1.3 Hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ ở trường mầm non theo hướng trải nghiệm 12

1.3.1 Đặc điểm nhận thức của trẻ mầm non 12

1.3.2 Mục tiêu hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non theo hướng trải nghiệm 13

1.3.3 Nội dung hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non theo

hướng trải nghiệm 14

1.3.4 Phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non theo hướng trải nghiệm 16

1.3.5 Điều kiện tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non theo hướng trải nghiệm 18

1.3.6 Kiểm tra đánh giá kết quả phát triển nhận thức cho trẻ 20

1.4 Quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của trẻ theo hướng trải nghiệm ở trường mầm non 21

1.4.1 Quản lý mục tiêu hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở trường mầm non 21

1.4.2 Quản lý nội dung hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở trường mầm non 22

1.4.3 Quản lý phương pháp, hình thức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của trẻ theo hướng trải nghiệm ở trường mầm non 24

1.4.4 Quản lý các điều kiện đáp ứng hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của trẻ theo hướng trải nghiệm ở trường mầm non 26

1.4.5 Kiểm tra đánh giá kết quả hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm 27

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của trẻ theo hướng trải nghiệm ở trường mầm non 28

1.5.1 Các yếu tố thuộc về cán bộ quản lý 28

1.5.2 Các yếu tố thuộc về giáo viên và trẻ 29

1.5.3 Các yếu tố thuộc về gia đình 29

1.5.4 Các yếu tố thuộc về môi trường và điều kiện cơ sở vật chất 30

Tiểu kết chương 1 31

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ THEO HƯỚNG TRẢI NGHIỆM Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON HUYỆN THỦY NGUYÊN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 32

2.1 Khái quát về giáo dục mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng 32

2.1.1 Sơ lược về tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục huyện Thủy Nguyên 32

2.1.2 Giáo dục mầm non huyện Thủy Nguyên 33

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng 36

2.2.1 Nội dung khảo sát 36

2.2.2 Khách thể khảo sát 37

2.2.3 Phương pháp khảo sát 37

2.2.4 Xử lý kết quả khảo sát 37

2.3 Thực trạng hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải

Phòng 38

2.3.1 Thực trạng nhận thức của CBQL, giáo viên về vai trò của hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm 38

2.3.2 Thực trạng thực hiện mục tiêu của hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm 39

2.3.3 Thực trạng thực hiện nội dung hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng 41

2.3.4 Thực trạng sử dụng phương pháp hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng 43

2.3.5 Thực trạng sử dụng hình thức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm 46

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng 48

2.4.1 Thực trạng quản lý thực hiện mục tiêu hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của trẻ theo hướng trải nghiệm ở trường mầm non 48

2.4.2 Thực trạng quản lý thực hiện nội dung hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của trẻ theo hướng trải nghiệm ở trường mầm non 50

2.4.3 Thực trạng quản lý sử dụng phương pháp, hình thức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của trẻ theo hướng trải nghiệm ở trường mầm non 52

2.4.4 Thực trạng quản lí việc đầu tư CSVC, trang thiết bị phục vụ hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm 55

2.4.5 Thực trạng quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm 57

2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng 59

2.6 Đánh giá chung về thực trạng 61

2.6.1 Ưu điểm, nguyên nhân 61

2.6.2 Hạn chế, nguyên nhân 63

Kết luận chương 2 65

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ THEO HƯỚNG TRẢI NGHIỆM Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON HUYỆN THỦY NGUYÊN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 67

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 67

3.1.1 Đảm bảo tính khoa học 67

3.1.2 Đảm bảo tính mục đích 67

3.1.3 Đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ 68

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi, hiệu quả 68

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính trọng tâm trọng điểm 68

3.2 Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng 69

3.2.1 Xây dựng mục tiêu, đổi mới nội dung hoạt động giáo dục phát triển nhận thức theo hướng trải nghiệm phù hợp đặc điểm địa bàn huyện Thủy Nguyên 69

3.2.2 Tổ chức thực hiện đa dạng, hiệu quả các phương pháp, hình thức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm 71

3.2.3 Bồi dưỡng nâng cao năng lực tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của trẻ theo hướng trải nghiệm cho giáo viên mầm non 76

3.2.4 Chủ động, tích cực phối hợp với cha mẹ của trẻ tổ chức hoạt động hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm 80

3.2.5 Tăng cường kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm 83

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 87

3.4 Khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp 88

3.4.1 Mục đích, nội dung, phương pháp khảo sát 88

3.4.2 Kết quả khảo nghiệm 89

Kết luận chương 3 92

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 93

1 Kết luận 93

2 Kiến nghị 95

TÀI LIỆU THAM KHẢO 96 PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Chất lượng CSND sức khoẻ và nuôi dưỡng trẻ tại các

trường mầm non huyện huyện Thủy Nguyên 34 Bảng 2.2 Thống kê trình độ đào tạo, chuyên môn nghiệp vụ của CBQL

các trường MN năm học 2020-2021 34 Bảng 2.3 Chất lượng, cơ cấu đội ngũ giáo viên MN từ năm học 2017-

2018 đến năm học 2019-2020 35 Bảng 2.4 Thống kê CSCV, thiết bị dạy học, đồ dùng đồ chơi tại các

trường mầm non huyện Thủy Nguyên 36 Bảng 2.5 Số lượng khách thể khảo sát 37 Bảng 2.6 Thực trạng thực hiện mục tiêu của hoạt động giáo dục phát

triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm 39 Bảng 2.7 Thực trạng nội dung của hoạt động giáo dục phát triển nhận

thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm 42 Bảng 2.8 Thực trạng sử dụng phương pháp hoạt động giáo dục phát

triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm 44 Bảng 2.9 Thực trạng hình thức hoạt động giáo dục phát triển nhận

thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm 46 Bảng 2.10 Thực trạng quản lý thực hiện mục tiêu hoạt động giáo dục

phát triển nhận thức của trẻ theo hướng trải nghiệm ở trường mầm non 49 Bảng 2.11 Thực trạng quản lý thực hiện nội dung hoạt động giáo dục

phát triển nhận thức của trẻ theo hướng trải nghiệm ở trường mầm non 50 Bảng 2.12 Thực trạng quản lý phương pháp, hình thức hoạt động giáo

dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm 52 Bảng 2.13 Thực trạng quản lí việc sử dụng CSVC, trang thiết bị phục

vụ cho hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm 55

Bảng 2.14 Thực trạng kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện quản lý

hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm cho trẻ 57 Bảng 2.15 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo

dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm cho trẻ 59 Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp 89

Bảng 3.2 Khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp 90

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Thực trạng vai trò của hoạt động giáo dục phát triển nhận

thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm của trẻ mẫu giáo tại các trường mầm non 38 Biểu đồ 3.1 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp 90 Biểu đồ 3.2 Khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp 91

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trẻ em là những chủ nhân tương lai, là nguồn nhân lực tương lai của mỗiquốc gia Bởi vậy, quan tâm, chăm sóc trẻ em luôn là vấn đề được đặt lên hàngđầu trong chiến lược phát triển con người Nghị quyết Hội nghị Ban chấp hànhTrung ương lần thứ 8, Khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo

đã nêu rõ mục tiêu: “Đối với giáo dục mầm non, giúp trẻ phát triển thể chất, tình

cảm, hiểu biết, thẩm mỹ, hình thành các yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị tốt cho trẻ bước vào lớp 1” Vì vậy, việc giáo dục phát triển nhận thức của trẻ cần

được quan tâm tiến hành từ bậc học mầm non

Trong Chương trình giáo dục mầm non theo số: 01/VBHN-BGDĐT đã nhấnmạnh giáo dục nhận thức cho trẻ là một trong những nội dung quan trọng: Mụctiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ,thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ emvào lớp một; hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm sinh lý, nănglực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kỹ năng sống cần thiết phù hợp vớilứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng choviệc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời Trong đó, nội dunggiáo dục nhận thức cho trẻ bao gồm: Thích tìm hiểu, khám phá thế giới xungquanh; Có sự nhạy cảm của các giác quan; Có khả năng quan sát, nhận xét, ghinhớ và diễn đạt hiểu biết bằng những câu nói đơn giản; Có một số hiểu biết banđầu về bản thân và các sự vật, hiện tượng gần gũi quen thuộc

Phát triển nhận thức cho trẻ ở giai đoạn lứa tuổi mầm non có vai trò quantrọng Đặc biệt đối với trẻ mẫu giáo đây chính là thời điểm bước ngoặt, là sự kiệnquan trọng khiến các nhà giáo dục cần quan tâm, một mặt là để giúp trẻ phát triểntâm lý trong suốt thời kỳ mẫu giáo, mặt khác để chuẩn bị cho trẻ đủ điều kiện, làmquen dần với hoạt động học tập và cuộc sống ở trường phổ thông, để trẻ bước vàolớp 1 với sự tự tin, thích nghi nhanh chóng với môi trường giáo dục mới thì việcchuẩn bị sẵn sàng về mặt tâm lý đến học tập ở trường tiểu học là nhiệm vụ quantrọng bậc nhất của giai đoạn giáo dục mẫu giáo Trẻ bước vào trường học ngoàimặt tâm lý, vốn tri thức nhất định về thế giới xung quanh thì phải có các chuẩnmực hành vi đạo đức, kỹ năng cần thiết giúp trẻ nhanh chóng gia nhập vào tập thểlớp, tìm được vị trí của mình trong tập thể đó, có ý thức trách nhiệm trong cáchoạt động

Lứa tuổi mầm non là lứa tuổi rất thích tìm tòi và khám phá những thứ xungquanh Trẻ được tham gia vào các hoạt động trải nghiệm thực tế sẽ giúp trẻ khámphá được nhiều điều mới lạ Tổ chức hoạt động cho tre theo hướng trải nghiệm làmột cách học thông qua thực hành, với quan niệm việc học là quá trình tạo ra trithức mới trên cơ sở trải nghiệm thực tế, dựa trên những đánh giá, phân tích trênnhững kinh nghiệm, kiến thức sẵn có Thông qua các hoạt động trải nghiệm, trẻđược cung cấp kiến thức, kỹ năng từ đó hình thành những năng lực, phẩm chất vàkinh nghiệm cho trẻ Hoạt động trải nghiệm giúp trẻ sử dụng tổng hợp các giácquan (nghe, nhìn, chạm, ngửi…) là tiền đề giúp trẻ phát triển nhận thức

Ở huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng trong những năm qua, công tácquản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ởcác trường mầm non cũng còn nhiều bất cập, thiếu đồng bộ và chưa đáp ứng đượcyêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay Các hoạt động quản lý chưa phát huy tính năngđộng, sáng tạo của giáo viên, chưa gắn kết được vai trò của các lực lượng giáo dụctrong việc tổ chức quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ, chưa chútrọng đến việc chỉ đạo, đa số GV chưa có kĩ năng tổ chức các hoạt động trải nghiệm

để phát triển nhận thức, tổ chức trải nghiệm mang tính hình thức, chiếu lệ…Do vậy,việc nghiên cứu quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướngtrải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng có ýnghĩa vô cùng quan trọng cả về lý luận và thực tiễn

Xuất phát từ những lí do trên đây, tôi chọn đề tài “Quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng” để nghiên cứu làm đề tài luân văn tốt

nghiệp với hy vọng kết quả nghiên cứu này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hoạtđộng giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ ở các trường mầm non huyện ThủyNguyên, thành phố Hải Phòng

2 Mục đích nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu lý luận và thực tiễn và đề xuất các biện pháp quản lýhoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở cáctrường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng nhằm góp phần nângcao chất lượng giáo dục trẻ trong các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, HảiPhòng trong thời gian tới

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của trẻ trong trường mầm non

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trảinghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

4 Giả thuyết nghiên cứu

Quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ tại các trường mầmnon huyện Thủy Nguyên trong những năm qua đã đạt được những kết quả nhấtđịnh Tuy nhiên, hiệu quả đạt được của hoạt động này còn thấp so với nhu cầu, đaphần trẻ còn nhút nhát, thụ động, thiếu kĩ năng sống Nếu đề xuất được các giảipháp quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trảinghiệm có cơ sở khoa học, phù hợp với thực tiễn thì có thể quản lý tốt hoạt độnggiáo dục phát triển nhận thức cho trẻ ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên,thành phố Hải Phòng, góp phần nâng cao hiệu quả phát triển nhận thức cho trẻ nóiriêng và chất lượng giáo dục mầm non nói chung, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bảntoàn diện giáo dục hiện nay

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về quản lý hoạt động giáo dục pháttriển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhậnthức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên,thành phố Hải Phòng

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thứccho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thànhphố Hải Phòng

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhậnthức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên,thành phố Hải Phòng đối với trẻ mẫu giáo (từ 3 đến 6 tuổi)

Để nghiên cứu, đánh giá thực trạng, tác giả khảo sát cán bộ quản lý, giáo viêncủa 5 trường mầm non, trong đó có 10 cán bộ quản lý và 94 giáo viên đang công táctại các trường mầm non trên địa bàn huyện Thủy Nguyên

Dữ liệu về thực trạng được tác giả thu tập trong khoảng thời gian từ năm học

2019-2020 đến năm học 2020-2021.

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu lý luận trong việc nghiên cứu, tổnghợp tài liệu, văn bản, nghị quyết, sách báo, các công trình đã nghiên cứu có liênquan để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp này được sử dụng để thu thập các thông tin cho việc xây dựng

cơ sở thực tiễn của đề tài về quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻtheo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố HảiPhòng Tác giả sử dụng các hình thức: Điều tra qua phiếu hỏi; Phỏng vấn; Thamkhảo ý kiến chuyên gia; Tổng kết thực tiễn

7.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý các số liệu, kết quả thu thậpđược trong quá trình nghiên cứu làm cơ sở cho việc đưa ra các nhận định, đánh giáthực trạng

8 Cấu trúc của luận văn

Nội dung chính của luận văn được cấu trúc thành chương, ngoài phần mở đầu,kết luận, kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức

cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho

trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thànhphố Hải Phòng

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho

trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thànhphố Hải Phòng

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN

NHẬN THỨC CHO TRẺ THEO HƯỚNG TRẢI NGHIỆM

Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các nghiên cứu về hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm

Các nhà tâm lý học hàng đầu trên thế giới luôn quan tâm nghiên cứu tâm lý trẻ

em lứa tuổi mầm non và đặc biệt là sự phát triển nhận thức của trẻ Điển hình nhàtâm lý học Jean Piaget sinh ngày 9-8-1896 ở Thụy Sĩ, một chuyên gia về tâm lý trẻ

em nổi tiếng chưa từng nhận một bằng đại học Tâm lý nào Sự quan tâm chính củaông trong lĩnh vực Tâm lý đó là nghiên cứu về những yếu tố sinh học ảnh hưởngđến quá trình hiểu biết của con người Một trong những đóng góp quan trọng, đánhdấu tầm ảnh hưởng của ông trong lĩnh vực Tâm lý học Phát triển nói riêng và Tâm

lý học nói chung, là thuyết Phát sinh Nhận thức (Piaget’s Theory of CognitiveDevelopment) Luận thuyết của ông cung cấp cho chúng ta thấy một cái khung đểnhìn thấy sự phong phú và phức tạp của phát triển nhận thức

Cùng quan điểm với các nhà tâm lý E Claparét, V Stécnơ, K Buler, J Piagetkhẳng định trẻ em là một thực thể phi xã hội, chỉ “suy nghĩ về mình và theo quanđiểm của mình” nên tư duy của trẻ là mơ hồ, không có logic Tư duy của trẻ sẽchuyển sang trình độ của những thao tác logic trong quá trình sống và tiếp xúc vớingười lớn

Thuyết của Piaget một mặt cố kết hợp sự trưởng thành và kinh nghiệm và mặtkhác là sự phát triển nhận thức và xã hội, đã truyền cảm hứng cho các nhà theothuyết Phát triển với nhiều loại quan tâm đa dạng Một trong những người có ảnhhưởng nhất trong số này là Lawrence Kohlberg, người xây dựng thuyết Lập luậnđạo đức của mình trên nền tảng thuyết Phát triển nhận thức chung của Piaget

Robert V.Kail và John C Cavanaugh (1996) đã khẳng định trong những nhàtâm lý hậu Piaget có đại diện ở đây là Robbie Case (1985) nhà lý luận và nghiêncứu chính Công trình của Robbie Case nặng về xây dựng khả năng trí nhớ hoặcnhư ông nói, “không gian diễn tiến của thực hiện”: “ Số tối đa về các sơ cấu độc lập

mà một trẻ có thể hoạt hóa bất kỳ thời gian nào” [45, tr 87]

Bên cạnh đó, không thể không kể đến nhà tâm lý học Liên Xô L X Vưgôtxki(1834 -1896) đã để lại công trình nghiên cứu thuyết của VyGotsky: Trí tuệ và văn

hóa Công trình của ông biểu thị đặc điểm phát triển nhận thức không phải là sự tiếnhành đơn độc mà là sự cộng tác giữa chuyên gia và người mới học Công trình củaông nhắc chúng ta về tầm quan trọng của ngôn ngữ.

Bộ ba nhà nghiên cứu hàng đầu Siegler, R S (1998) đã biên soạn quyển sách

mô tả sự phát triển nhận thức trong tuổi ẵm ngửa và những năm trước tuổi đếntrường Trình bày thuyết của Piaget và Vygotsky, như quan điểm xử lý thông tin [39].Theo lý thuyết về "các giai đoạn hình thành thao tác trí tuệ" của P.Ia Ganpêrin,chúng ta có thể hình thành những tiền khái niệm khoa học cho trẻ ở tuổi mẫu giáolớn mà không cần dựa trực tiếp vào các biểu tượng như trước và có thể xem đây làmột mặt quan trọng của sự phát triển trí tuệ (đứng về mặt lý thuyết là như vậy).Patricia H Miler (1983) đã chỉ ra nguồn gốc của tư duy là quan sát - nhận thứccảm tính về thế giới xung quanh Tuy nhiên đứa trẻ không quan sát một cách thụđộng mà tác động tích cực vào đối tượng khi tri giác chúng Chính trong quá trìnhhành động với đồ vật trẻ học được cách đối chiếu, so sánh, phân tích các sự vật.Như vậy, theo ông thì cơ sở để hình thành tư duy logic cao cấp chính là các hànhđộng thực tiễn của trẻ Đây là quan niệm căn bản cho những nghiên cứu sau này củacác nhà tâm lý về quá trình phát triển tư duy của trẻ em [36]

Các nhà khoa học trong nước cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu về hoạtđộng nhận thức và nhất là sự quan tâm đến hoạt động phát triển nhận thức cho trẻmầm non như tác giả Nguyễn Công Khanh, Đinh Thị Kim Thoa, Nguyễn ÁnhTuyết, Nguyễn Thị Như Mai… Tư tưởng chính của các tác giả là trình bày bộ mônTâm lý học trẻ em tuổi mầm non như một khoa học mà đối tượng là sự phát triểntâm lý chứ không phải chỉ là bản thân những đặc điểm tâm lý này Khi trình bàymỗi giai đoạn lứa tuổi, mỗi mặt của sự phát triển tâm lý, các tác giả dành vị trí trungtâm cho những vấn đề có sự liên quan đến quá trình phát triển, các tiền đề xuất phátcủa sự phát triển, các cấu tạo tâm lý mới nảy sinh trong quá trình phát triển, cácđiều kiện cơ bản của sự phát triển và các kết quả cuối cùng của từng giai đoạn pháttriển Những tài liệu mang tính chất mô tả liên quan đến đặc điểm lứa tuổi trẻ emchỉ được sử dụng ở chừng mực cần thiết để giúp cho người đọc hiểu rõ thêm quátrình phát triển

Trương Thị Thùy Anh (2017) lại có một hướng nghiên cứu độc đáo, tậptrung vào vai trò của đồng dao trong sự phát triển nhận thức của trẻ mẫu giáo Đồngdao không chỉ mở rộng nhận thức về thế giới xung quanh mà còn đóng vai trò trongviệc giúp trẻ em nói chung, trẻ mầm non nói riêng phát triển ngôn ngữ, thể chất,

thẩm mĩ, tình cảm xã hội [2].

Hoàng Nam Hải (2019) cho rằng ”sự phát triển tâm lý của con người phải trảiqua nhiều giai đoạn Những giai đoạn này được liên kết chặt chẽ với sự phát triểncủa các hoạt động của con người Khi trẻ chuyển từ tuổi này sang tuổi khác, luôn cónhững cấu trúc tâm lý mới chưa bao giờ xuất hiện trong giai đoạn trước Những cấutrúc mới này làm thay đổi nhận thức của trẻ trong quá trình phát triển, gây ra nhữngkhó khăn trong các hoạt động nhận thức, đặc biệt là trong việc học toán Bài báocung cấp một số biện pháp hỗ trợ nhận thức cho trẻ khi bắt đầu cấp tiểu học dạytoán” [22]

Tóm lại, các công trình nghiên cứu trên đều đưa ra các phương pháp, biệnpháp cụ thể, phù hợp nhằm phát triển nhận thức cho trẻ dựa vào đặc điểm phát triểncủa trẻ em Việt Nam và các nhà nghiên cứu giáo dục đều khẳng định phát triểnnhận thức là nền tảng quan trọng quyết định đến mọi mặt phát triển toàn diện saunày của trẻ Trên cơ sở kế thừa các công trình nghiên cứu trên, tác giả nghiên cứu,

đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho theohướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố HảiPhòng là rất cần thiết nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động phát triển nhậnthức và chuẩn bị tốt các điều kiện cho trẻ sẵn sàng bước vào lớp một theo Bộ chuẩnphát triển trẻ em 5 tuổi Ban hành kèm theo Thông tư số 23/2010/TT-BGDĐT ngày

22 tháng 7 năm 2010 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo

1.1.2 Các nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non

Trong kế hoạch quốc gia về “Đổi mới hệ thống GDMN”, từ năm 1997 Hàn

Quốc cũng đã ghi nhận môi trường giáo dục đầu đời đóng vai trò thiết yếu trongviệc xây dựng nền tảng phát triển tổng thể của con người Với ý nghĩa ấy, GDMN

có thể được coi là lĩnh vực cần đầu tư tốt nhất và hàng tháng các nhà trẻ tại đây đềuđược thanh tra về mọi mặt từ giảng dạy, thiết bị, bếp ăn, vệ sinh một cách nghiêmngặt Các góc chơi quy định trong chương trình giáo dục của Hàn Quốc: Chươngtrình giáo dục trẻ mầm non có thể được so sánh giống như “ Mạng nhện” Trong

“Mạng nhện” đó, trẻ thể hiện hứng thú của bản thân một cách tự nhiên không có sựsắp đặt, các góc chơi sẽ được kết hợp một cách vô thức trong toàn bộ hoạt động củatrẻ Những giáo viên lựa chọn theo hướng luyện tập này đều cho rằng các yếu tố cấuthành nên quá trình giáo dục trẻ được kết hợp lại giống như một mạng nhện lành lặnkhông bị đứt quãng Nếu một trong những đường nối mạng nhện bị đứt hoặc thiếu

thì cũng giống như hình ảnh mạng nhện bị đứt rơi xuống, và trong quá trình giáodục cũng vậy nếu không có các nhóm kết hợp chặt chẽ thì “Tính tổng thể” sẽ bị yếu,không đủ mạnh để thúc đẩy sự phát triển của trẻ một cách toàn diện [Dẫn theo 13].

Ở nước ta, đã có một số công trình nghiên cứu có liên quan đến quản lý hoạtđộng giáo dục ở các trường mầm non, như sau:

Tác giả Đỗ Thị Tường Vi (2016) với đề tài: “Biện pháp quản lý hoạt động dạy

học ở các trường mầm non thị xã Sơn Tây- Thành phố Hà Nội” [35] đã phân tích

thực trạng và đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động dạy họcnhư nâng cao nhận thức, cải tiến hình thức giáo dục, phương pháp tổ chức hoạtđộng của giáo viên

Trong luận văn thạc sĩ “Quản lý hoạt động giáo dục của Hiệu trưởng các

trường mầm non thành phố Uông Bí- Tỉnh Quảng Ninh” của mình, tác giả Hà Thị

Điền (2015) đã khái quát về thực trạng công tác quản lý của hiệu trưởng các trườngmầm non thành phố Uông Bí- Tỉnh Quảng Ninh và đưa ra một số giải pháp về nângcao nhận thức, tổ chức hình thức quản lý, tăng cường đánh giá chất lượng giáo dụctrẻ mầm non

Hầu hết các công trình nghiên cứu đều khẳng định giáo dục nhận thức cho trẻ,hoạt động trải nghiệm có một ý nghĩa và vai trò rất quan trọng đối với thực hiệnđúng mục tiêu chương trình, thực hiện quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhậnthức cho theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thànhphố Hải Phòng là yếu tố cơ bản để đảm bảo chất lượng GDMN

Đến nay vẫn chưa có một nghiên cứu nào nghiên cứu một cách hệ thống, toàndiện và sâu sắc về quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho theo hướngtrải nghiệm ở các trường mầm non huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng Vìvậy, việc thực hiện đề tài này sẽ không trùng lắp, đảm bảo tính độc lập và có ýnghĩa lý luận và thực tiễn lớn đối với việc nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáodục phát triển nhận thức cho theo hướng trải nghiệm ở các trường mầm non huyệnThủy Nguyên, thành phố Hải Phòng nói riêng và các trường mầm non nói chung

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Hoạt động giáo dục phát triển nhận thức

Theo Đại Từ điển Tiếng Việt, “Nhận thức là quá trình hay là kết quả phản

ánh và tái hiện hiện thực vào trong tư duy của con người” [34, tr.9] Ở đây, nhận

thức được xem là quá trình con người nhận biết về thế giới, hay là kết quả của quátrình phản ánh đó

Hoạt động nhận thức của con người bao gồm 2 mức độ có mối quan hệ chặt

chẽ, bổ sung và chi phối lẫn nhau: nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính Nhậnthức cảm tính bao gồm cảm giác và tri giác, giúp con người phản ánh những cái bênngoài đang trực tiếp tác động lên giác quan của con người Nhận thức lý tính thểhiện ở mức độ cao hơn, đó là phản ánh những cái bản chất bên trong, những mốiliên hệ và quan hệ có tính quy luật của các sự vật, hiện tượng; bao gồm tư duy vàtưởng tượng

Theo tác các giả Trần Thị Ngọc Trâm, Nguyễn Thị Nga [32, tr.5], “nhận thức

là một quá trình bên trong và là một trong ba mặt cơ bản của đời sống tâm lý con người (nhận thức, tình cảm, ý chí) Nhận thức có liên quan rất chặt chẽ với sự học

và về bản chất, sự học là một quá trình nhận thức”.

Khả năng nhận thức chính là khả năng suy nghĩ xuất phát từ nhu cầu muốn

nhận biết thế giới khách quan của con người Trẻ em sinh ra với bản tính tò mò hamhiểu biết Ngay từ nhỏ, trẻ đã có khả năng tìm hiểu, thử nghiệm, khám phá, cố gắnggiải thích về bản thân mình và hiểu thế giới xung quanh

Khả năng nhận thức của trẻ được phát triển khi trẻ khám phá và thử nghiệmvới môi trường vật chất, lĩnh hội các quá trình tư duy khoa học trong giải quyết vấn

đề, suy luận, phỏng đoán và hình thành kiến thức về các sự vật và hiện tượng xungquanh [17, tr.18]

Giáo dục và phát triển nhận thức cho trẻ là một quá trình tác động sư phạm có

mục đích, có định hướng, có kế hoạch của nhà giáo dục đến trẻ nhằm hình thànhcho trẻ một số biểu tượng đơn giản về thế giới xung quanh và phương thức hoạtđộng nhận thức sơ đẳng góp phần phát triển những năng lực và nhu cầu hoạt độngnhận thức ở trẻ em [17,71]

Phát triển nhận thức cho trẻ mầm non: Phát triển nhận thức cho trẻ là một quá

trình tác động sư phạm có mục đích,có định hướng, có kế hoạch của nhà giáo dụcđến trẻ nhằm hình thành cho trẻ một số biểu tượng đơn giản về thế giới xung quanh

và phương thức hoạt động nhận thức sơ đẳng góp phần phát triển những năng lực vànhu cầu hoạt động nhận thức ở trẻ em

Hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ mầm non: Hoạt động phát triển nhận

thức cho trẻ mầm non là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ đích của chủthể giáo dục tác động lên trẻ, nhằm đạt được mục tiêu giáo dục, đó là hình thànhđược nhận thức cho trẻ, tạo nền tảng giúp trẻ lĩnh hội được tri thức, tạo tiền đề đểcho các bước phát triển tiếp theo và phát triển toàn diện nhân cách

1.2.2 Hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm ở trường mầm non

Có nhiều cách hiểu khác nhau về hoạt động trải nghiệm

Theo tác giả Đinh Thị Kim Thoa trong cuốn “Kỹ năng xây dựng và tổ chức

các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong trường trung học”, hoạt động trải nghiệm

là hoạt động giáo dục thông qua sự trải nghiệm và sáng tạo của cá nhân trong việckết nối kinh nghiệm học được trong nhà trường với thực tiễn đời sống mà nhờ đó cáckinh nghiệm được tích lũy thêm và chuyển hóa dần thành năng lực [44, tr.19]

Hoạt động trải nghiệm là cách thức tổ chức hoạt động giáo dục của giáo viên

để trẻ học thông qua thực hành, với quan niệm việc học là quá trình tạo ra tri thứcmới trên cơ sở trải nghiệm thực tế, dựa trên những đánh giá, phân tích trên nhữngkinh nghiệm, kiến thức sẵn có của trẻ Hoạt động trải nghiệm của trẻ sử dụng tất cảcác giác quan (nghe, nhìn, chạm, ngửi…) để có thể tăng khả năng lưu giữ nhữngđiều đã tiếp cận được lâu hơn Hoạt động trải nghiệm giúp trẻ có thể tối đa hóa khảnăng sáng tạo, tính năng động và thích ứng Trẻ được trải qua quá trình khám phákiến thức và tìm giải pháp, từ đó giúp phát triển năng lực cá nhân và tăng cường sự

tự tin Hoạt động trải nghiệm giúp cho việc học trở nên thú vị hơn với trẻ giúp giáoviên chủ động sáng tạo khi thực hiện các hoạt động trên lớp Trong các hoạt độngtrải nghiệm, giáo viên mầm non có vai trò định hướng, hỗ trợ, đánh giá, uốn nắn,sửa sai cho trẻ Tùy thuộc vào từng hoạt động trải nghiệm, giáo viên đưa ra các tìnhhuống có vấn đề để trẻ trải nghiệm với các tình huống đó

Theo tác giả Lê Huy Hoàng trong cuốn “Tổ chức các hoạt động trải nghiệm

khoa học kĩ thuật”, hoạt động trải nghiệm là hoạt động xã hội, thực tiễn giúp trẻ tự

chủ trải nghiệm trong tập thể, qua đó hình thành và thể hiện phẩm chất năng lực;nhận ra năng khiếu, sở thích, đam mê, bộc lộ và điều chỉnh cá tính, giá trị, nhận rachính mình cũng như khuynh hướng phát triển bản thân; bổ trợ và cùng với các hoạtđộng dạy học trong chương trình giáo dục thực hiện tốt nhất mục tiêu giáo dục.Hoạt động này nhấn mạnh sự trải nghiệm, thúc đẩy năng lực sáng tạo của người học

và được tổ chức một cách linh hoạt, sáng tạo

Cũng như các cấp học khác trong hệ thống giáo dục, hoạt động giáo dục là hoạtđộng cơ bản của trường mầm non, là một bộ phận của quá trình sư phạm (quá trìnhgiáo dục), là quá trình hình thành niềm tin, lý tưởng, động cơ, tình cảm, thái độ,những nét tính cách, những hành vi và thói quen cư xử đúng đắn trong xã hội thuộccác lĩnh vực tư tưởng, chính trị, đạo đức, lao động, học tập, thẩm mỹ và vệ sinh

Hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm là quá trình giáo dục tổ chức theo

kế hoạch, chương trình giáo dục nhà trường, quá trình tạo ra tri thức mới trên cơ sở

tổ chức các hoạt động trải nghiệm thực tế, dựa trên những đánh giá, phân tích trênnhững kinh nghiệm, kiến thức sẵn có của trẻ tạo cơ hội cho trẻ thực hành, nhằm tối

đa hóa khả năng sáng tạo, tính năng động và thích ứng, đáp ứng mục tiêu giáo dụctoàn diện của giáo dục mầm non

1.2.3 Hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non theo hướng trải nghiệm

Hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non theo hướng trảinghiệm một quá trình tác động sư phạm có mục đích, có định hướng, có kế hoạchcủa nhà giáo dục thông qua hoạt động trải nghiệm tạo cơ hội cho trẻ hình thành trithức mới trên cơ sở thực hành, trải nghiệm thực tế, dựa trên kinh nghiệm, kiến thứccủa bản thân để hình thành cho trẻ một số biểu tượng đơn giản về thế giới xungquanh và phương thức hoạt động nhận thức sơ đẳng góp phần phát triển những nănglực và nhu cầu hoạt động nhận thức ở trẻ em

1.2.4 Quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non theo hướng trải nghiệm

Có nhiều cách hiểu khác nhau về khái niệm quản lý

Harold Koontz (nhà quản lý người Mỹ) cho rằng: “Quản lý là một yếu tố cần

thiết để đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân” Do vậy, quản lý với tư cách thực

hành thì nó là một nghệ thuật, còn kiến thức có tổ chức làm cơ sở cho nó có thể coinhư là một khoa học [24, 26]

Nói đến quản lý, C.Mác quan niệm rằng “Quản lý là một nghệ sĩ vĩ cầm tự

điều khiển mình, còn giàn nhạc thì cần có nhạc trưởng”.

Tác giả Trần Kiểm cho rằng: Quản lý là một quy trình định hướng có mục

tiêu Quản lý là một hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định [19,17].

Từ các cách hiểu về quản lý trên, trong luận văn này chúng quan niệm: Quản

lý là sự tác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả các tiềm năng của hệ thống để đạt được mục tiêu định ra trong điều kiện biến động của môi trường.

Từ quan niệm quản lý như trên, chúng ta có thể hiểu Quản lý hoạt động giáo

dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non theo hướng trải nghiệm là sự tác động có mục đích, có kế hoạch của nhà quản lý đến đối tượng quản lý (giáo viên, cô nuôi) trong việc phát triển nhận thức cho trẻ thông qua việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho trẻ.

1.3 Hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ ở trường mầm non theo hướng trải nghiệm

1.3.1 Đặc điểm nhận thức của trẻ mầm non

Trẻ mầm non được chia thành 2 lứa tuổi: Lứa tuổi nhà trẻ (từ 3 tháng đến 3tuổi) và lứa tuổi mẫu giáo (từ 3 đến 6 tuổi)

Đặc điểm tâm lý trẻ mẫu giáo có nhiều diễn biến đa dạng, phát triển phongphú ở nhiều lĩnh vực khác nhau Để nắm bắt tâm lý trẻ mầm non, có thể khái quátthông qua các lĩnh vực: nhận thức, ngôn ngữ, hoạt động chủ đạo, và ý thức bản thân

và hành vi

Sự thay đổi về hoạt động chủ đạo và hành vi: Ở độ tuổi trẻ mầm non, trẻ bắtđầu hình thành mối quan tâm, nhận thức, và có khả năng duy trì các liên hệ qua giaotiếp mắt với người khác Trẻ thích chơi trong các nhóm nhỏ đồng lứa tuổi Các tròchơi tập thể trong giai đoạn này sẽ giúp trẻ có cơ hội mở rộng kỹ năng xã hội, khámphá cảm xúc bản thân và tìm hiểu nhiều hơn về thế giới xung quanh mình

Trí tưởng tượng trẻ mầm non cũng phát triển mạnh mẽ hơn Ví dụ, trẻ có thểchơi giả vờ với một người bạn do mình tưởng tượng ra, hoặc với búp bê, đồ chơi

mô phỏng Qua đó, trẻ sẽ thử nhiều vai trò và hành vi khác nhau, như đóng vai bác

sĩ, cô giáo, ba hoặc mẹ,…

Ngôn ngữ là đặc điểm tâm lý trẻ từ 3 đến 6 tuổi phát triển nhiều nhất Trẻ họcđược nhiều từ mới bằng cách lắng nghe bố mẹ và những người khác trò chuyện,cũng như từ chính cách dạy của bố mẹ, hoặc qua truyện kể mỗi tối trước khi ngủ.Trẻ bắt đầu thể hiện sự quan tâm của mình nhiều hơn thông qua giao tiếp, thích nóichuyện với người khác Trẻ có thể hiểu hầu hết được những gì bố mẹ nói, thậm chí

có thể đoán được những từ mình chưa biết Nói chung, trẻ hiểu nhiều từ hơn khảnăng nói

Khoảng 3 tuổi, trẻ sử dụng được các câu dài 3 – 5 từ, hoặc thậm chí hơn, vàngười khác gần như hiểu được hết những gì trẻ nói Bên cạnh đó, trẻ biết chỉ vàocác phần chi tiết trong hình ảnh/ bức tranh lớn và gọi tên chúng, ví dụ, chỉ vào cáiđầu con bò trong bức tranh đồng quê và đọc “cái bụng”

Do vậy, trẻ mầm non là độ tuổi lý tưởng để trải nghiệm và khám phá khoa học

Ở độ tuổi này, trẻ bắt đầu tò mò và muốn chứng tỏ bản thân, do đó chúng luôn quansát và đặt câu hỏi với mọi sự vật, hiện tượng đang diễn ra xung quanh mình Khinhận được câu trả lời, trẻ có tâm lý thích thú, đồng thời phát triển sự ham học hỏi, tưduy và thói quen đặt câu hỏi Để phát huy tối đa các tiềm năng sẵn có, cha mẹ nên

khích lệ trẻ tự khám phá và tìm ra câu trả lời thay vì phụ thuộc vào người khác.

1.3.2 Mục tiêu hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non theo hướng trải nghiệm

Theo chương trình Giáo dục mầm non 2021 ban hành tại Thông tư

01/VBHN-BGDĐT, ngày 13 tháng 4 năm 2021 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, “Mục tiêu của

giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào lớp một; hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm sinh lý, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kỹ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời” [10].

Nhận thức là chức năng tâm lý rất quan trọng Trẻ nhận thức thế giới xungquanh bằng các giác quan, thông qua các hoạt động, giao tiếp với người lớn, với bạntrong cuộc sống hàng ngày và trong các hoạt động giáo dục dưới sự hướng dẫn củangười lớn, như: làm quen với toán, âm nhạc, tạo hình, văn học, vận động…

Hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non theo hướng trảinghiệm nhằm tạo cho trẻ những biểu tượng và tiền khái niệm phong phú về thế giới

tự nhiên và xã hội xung quanh Các kỹ năng so sánh, quan sát, phân nhóm, xếp loạicũng như giải thích, dự đoán, giải quyết vấn đề, thiết lập những mối quan hệ của trẻđều dựa trên kiểu tư duy trực quan hình tượng, tư duy tiền khái niệm

Hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non theo hướng trảinghiệm nhằm hình thành khả năng nhận thức của trẻ bao gồm cả những gì trẻ biết

và cách mà trẻ suy nghĩ, bao gồm: nhận thức về xã hội, tự nhiên và nghệ thuật, biểutượng ban đầu về toán, thể hiện thái độ nhận thức tích cực, khả năng suy luận vàsáng tạo

Đối với trẻ mẫu giáo giáo dục phát triển nhận thức nhằm giúp trẻ:

- Ham hiểu biết, thích khám phá, tìm tòi các sự vật, hiện tượng xung quanh

- Có khả năng quan sát, so sánh, phân loại, phán đoán, chú ý, ghi nhớ cóchủ định

- Có khả năng phát hiện và giải quyết vấn đề đơn giản theo những cáchkhác nhau

- Có khả năng diễn đạt sự hiểu biết bằng các cách khác nhau (bằng hành động,hình ảnh, lời nói ) với ngôn ngữ nói là chủ yếu

- Có một số hiểu biết ban đầu về con người, sự vật, hiện tượng xung quanh và

một số khái niệm sơ đẳng về toán”.

- Rèn luyện thao tác khéo léo, nhanh nhẹn và tư duy tích cực hình thành thóiquen tốt thông qua các bài tập và hoạt động trải nghiệm

- Có kỹ năng làm chủ bản thân và ứng xử phù hợp với mọi thứ xung quanh và

có kỹ năng ứng phó tích cực trước tình huống của cuộc sống

- Có kinh nghiệm trong cuộc sống, biết được những điều nên làm và nhữngđiều không nên làm, giúp trẻ tự tin, chủ động và cách xử lý các tình huống trongcuộc sống

Hoạt động trải nghiệm giúp trẻ được sử dụng tổng hợp các giác quan (Nghe,nhìn, sờ, nếm, ngửi…) để có thể tăng khả năng ghi nhớ được những gì mà trẻ

đã thực hiện được Hoạt động trải nghiệm còn giúp trẻ có tư duy ý tưởng sáng tạo,năng động và tích cực hoạt động Hoạt động trải nghiệm giúp cho việc học trở lênthú vị hơn đối với trẻ, và việc dạy trở lên thú vị hơn với người dạy Vì vậy, hoạtđộng giáo dục nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm là con đường để giúp trẻphát triển nhận thức hiệu quả

1.3.3 Nội dung hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non theo hướng trải nghiệm

Đặc trưng nhận thức ở trẻ mẫu giáo là trực quan sinh động, bước đầu hìnhthành các quá trình nhận thức lý tính Do vậy, hoạt động phát triển nhận thức chotrẻ mẫu giáo cần dựa vào sự phát triển các đặc trưng tâm lý lứa tuổi mẫu giáo, cónhững tác động giáo dục làm chín muồi và phát triển, tạo nên những tiền đề chobước phát triển kế tiếp

Có 3 nội dung chính của hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ trongchương trình giáo dục mầm non đó là làm quen với một số khái niệm sơ đẳng vềtoán, khám phá khoa học và khám phá xã hội

Nội dung làm quen với một số khái niệm sơ đẳng về toán bao gồm: tập hợp, sốlượng, số thứ tự và đếm; xếp tương ứng; so sánh, sắp xếp theo quy tắc; đo lường;hình dạng; định hướng trong không gian và định hướng thời gian

Tổ chức cho trẻ trải nghiệm để nhận diện số học trong toán học: Nhận biết

số nhà, lớp, biển số xe, số điện thoại đếm và nói kết quả với những sự vật hiệntượng xung quanh trẻ Để trẻ nhận biết các thuộc tính, đặc điểm bên ngoài của

sự vật hiện tượng Để trẻ trải nghiệm gắn các hình học lên bảng; đặt một vật tobên cạnh vật nhỏ để nhận biết, so sánh, nhận diện các hình, khối thông qua các

đồ vật, đồ chơi xung quanh; sử dụng các đồ dùng dụng cụ, các sự vật hiện tượng

để trẻ đong đo, nhận biết kết quả, định hướng được sự vật hiện tượng trongkhông gian và thời gian

Nội dung khám phá khoa học bao gồm: các bộ phận của cơ thể con người; đồvật; động vật và thự vật; một số hiện tượng tự nhiên

Tổ chức cho trẻ trải nghiệm môi trường thiên nhiên: mặt trời, mặt trăng, các vìsao với các biểu hiện của nó như mặt trời mọc và lặn, sự xuất hiện và thay đổi củamặt trăng trong tháng; vị trí của mặt trời vào các thời gian trong ngày Cho trẻ biết

về hình dạng, màu sắc, khoảng cách, độ sáng của chúng

Làm quen với các hiện tượng thời tiết Thời tiết là trạng thái thể chất củalớp khí quyển tầng dưới ở vị trí nào đó trong những khoảng thời gian nhất định.Tính chất đặc trưng của thời tiết là sự thay đổi thường xuyên, có thể thay đổi vàilần trong ngày, làm cho nhiệt độ, áp suất, độ ẩm của không khí thay đổi Khi có

sự kết hợp của các yếu tố này sẽ xuất hiện các hiện tượng vật lí như sương mù,mây, mưa, tuyết

Tổ chức cho trẻ tìm hiểu về sự sống của các sự vật hiện tượng, trẻ khám pháthực vật và động vật đang sống; sinh vật sống thay đổi khi chúng trưởng thành; cáccây/ thực vật phát triển từ hạt; Một số động vật có xương sống; Cơ thể chúng tađang sống; Sinh vật sống có các nơi cư trú khác nhau; biết được sự xuất hiện vàthay đổi của các yếu tố đó; biết xác định đặc điểm của các hiện tượng thời tiết quaquan sát và cảm nhận được ánh hưởng của nó đến trạng thái, sinh hoạt và hoạt độngcủa con người và các yêu tố khác trong môi trường

Làm quen với các yếu tố tự nhiên vô sinh như: nước, không khí, đất, cát, sỏiđá ở các vị trí khác nhau của sân trường, vườn trường; củng cố tri thức về đặcđiểm cấu tạo và mối quan hệ của nó với môi trường tự nhiên và con người; tìmkiêm, phát hiện trạng thái và sự thay đổi của nó trong các thời điểm khác nhau vớicác thời tiết khác nhau

Nội dung khám phá xã hội bao gồm: bản thân, gia đình, họ hàng và cộngđồng; trường mầm non; một số nghề phổ biến; danh lam thắng cảnh và các ngày

lễ hội

Tổ chức cho trẻ trải nghiệm với môi trường xã hội: tìm hiểu về bản thân trẻ(tên, sở thích, giới tính…), gia đình, họ hàng (tên nghề nghiệp, tình cảm, hoạt độngcủa gia đình ) Tìm hiểu về trường lớp (tên lớp, trường, cô giáo, các khu vực, bộphận, hoạt động trong trường), cộng đồng, một số nghề phổ biến các phương tiệnhoạt động của cọn người, hoạt động của người lớn trên sân trường và cạnh trường

Với mỗi nội dung của hoạt động phát triển nhận thức là những kết quả mongđợi khi thực hiện những nội dung này Đây vừa là những mong đợi vừa là nhữngmục tiêu mà giáo viên cần hướng đến khi tổ chức các hoạt động phát triển nhậnthức cho trẻ Với đặc điểm lứa tuổi mẫu giáo, các nội dung phát triển nhận thức củatrẻ trên sẽ được trẻ nhận thức hiệu quả nhất thông qua hoạt động trải nghiệm.

1.3.4 Phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non theo hướng trải nghiệm

* Phương pháp tổ chức hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo theohướng trải nghiệm:

Nhóm phương pháp thực hành, thao tác với đồ vật: Phương pháp thực hành

thao tác với đồ vật, đồ chơi: Trẻ sử dụng và phối hợp các giác quan, làm theo sự chỉdẫn của giáo viên, hành động đối với các đồ vật, đồ chơi (cầm, nắm, sờ, đóng mở,xếp chồng, xếp cạnh nhau, xâu vào nhau, ) để phát triển giác quan và rèn luyệnthao tác tư duy

Phương pháp dùng trò chơi: Sử dụng các loại trò chơi với các yếu tố chơi phù

hợp để kích thích trẻ tự nguyện, hứng thú hoạt động tích cực giải quyết nhiệm vụnhận thức, nhiệm vụ giáo dục đặt ra

Sử dụng các trò chơi thích hợp để kích thích trẻ hoạt động và mở rộng hiểubiết về môi trường xung quanh, điều này tốt cho sự phát triển về lời nói, sự tư duycủa trẻ

GV là người tổ chức, hướng dẫn, trợ giúp trẻ, là thang đỡ, là người tạo cơ hội,

cơ may cho trẻ trong các hoạt động ở trường mầm non Bởi vậy GV cần chủ động,sáng tạo trong việc lên kế hoạch tổ chức hoạt động chơi - học của trẻ, cần phải biếnnhận thức của mình thành hành động cụ thể trong thực tiễn giáo dục trẻ hiện nay

Phương pháp nêu tình huống có vấn đề: Đưa ra các tình huống cụ thể nhằm

kích thích trẻ tìm tòi, suy nghĩ dựa trên vốn kinh nghiệm để giải quyết vấn đề đặt ra

Phương pháp luyện tập: Trẻ thực hành lặp đi lặp lại các động tác, lời nói, cử chỉ,

điệu bộ theo yêu cầu của giáo viên nhằm củng cố kiến thức và kỹ năng đã được thunhận

Nhóm phương pháp trực quan-minh họa (quan sát, làm mẫu, minh họa):

Phương pháp này cho trẻ quan sát, tiếp xúc, giao tiếp với các đối tượng,phương tiện (vật thật, đồ chơi, tranh ảnh); hành động mẫu; hình ảnh tự nhiên, môhình, sơ đồ và phương tiện nghe nhìn (phim vô tuyến, đài, máy ghi âm, điện thoại,

vi tính) thông qua sử dụng các giác quan kết hợp với lời nói nhằm tăng cường vốn

hiểu biết, phát triển tư duy và ngôn ngữ của trẻ.

Nhóm phương pháp làm mẫu, đàm thoại: Sử dụng các phương tiện ngôn ngữ

(đàm thoại, trò chuyện, kể chuyện, giải thích) nhằm truyền đạt và giúp trẻ thu nhậnthông tin, kích thích trẻ suy nghĩ, chia sẻ ý tưởng, bộc lộ những cảm xúc, gợi nhớnhững hình ảnh và sự kiện bằng lời nói Lời nói, câu hỏi của giáo viên cần ngắngọn, cụ thể, gần với kinh nghiệm sống của trẻ

Nhóm phương pháp nêu gương: Sử dụng các hình thức khen, chê phù hợp,

đúng lúc, đúng chỗ Biểu dương trẻ là chính, nhưng không lạm dụng

Đánh giá: Thể hiện thái độ đồng tình hoặc chưa đồng tình của người lớn, của

bạn bè trước việc làm, hành vi, cử chỉ của trẻ Từ đó đưa ra nhận xét, tự nhận xéttrong từng tình huống hoặc hoàn cảnh cụ thể Không sử dụng các hình phạt làm ảnhhưởng đến sự phát triển tâm - sinh lý của trẻ

* Hình thức tổ chức hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo:

Đối với trẻ mẫu giáo, tâm lý của trẻ chỉ phát triển khi trẻ hoạt động Trẻ hoạtđộng càng tích cực thì tâm lý trẻ càng phát triển, đứa trẻ ưa hoạt động là đứa trẻthông minh Vì vậy hướng trẻ tham gia tích cực vào các hoạt động là nhiệm vụ củangười giáo viên, đặc biệt đối với trẻ mẫu giáo cần tổ chức các hoạt động nhận thức

đa dạng để trẻ có cơ hội hoàn thiện các chức năng tâm lý, chuẩn bị cho việc học ởphổ thông sau này

Hoạt động trong lớp học: Hoạt động trong lớp học ở trẻ mẫu giáo là một loại

hoạt động đặc biệt, nó chưa hẳn là một giờ học như ở phổ thông nhưng cũng không

là giờ chơi như ở lứa tuổi nhà trẻ Nó vừa có hình thức tổ chức như một giờ học ởtrường phổ thông nhưng những phương pháp, biện pháp tác động lên trẻ trong quátrình hoạt động lại kết hợp nhiều dạng hoạt động tự nhiên, thoải mái; không gò bótrẻ như thông qua trò chơi, qua lao động, qua các loại hình văn học, nghệ thuật tạohình, âm nhạc…Ở các loại hình này khi tổ chức trên giờ học là giáo viên tạo cơ hộicho trẻ trao đổi, trò chuyện, được phát biểu, nói lên ý kiến của mình, được tự tìmhiểu, tự làm, tự khám phá để nhận biết bằng nhiều giác quan khác nhau

Hoạt động chơi ở các góc: Ở trường mầm non muốn trẻ phát triển tốt thì giáo

viên phải là người thể hiện tốt nhiệm vụ giáo dục của mình luôn linh động sáng tạo

giúp trẻ thông qua chơi mà học, bằng cách thông qua giờ “Hoạt động góc” Trong

quá trình giáo dục trẻ nói chung, tổ chức cho trẻ chơi nói riêng giáo viên cần phảibiết dạy cho trẻ chơi cái gì? Chơi như thể nào để đem lại kiến thức phục vụ cho hoạtđộng học, phục vụ cho sự phát triển tư duy của trẻ, vì vậy đồ chơi càng phong phú

bao nhiêu thì càng kích thích sự hứng thú và tạo sự ham muốn được khám phá mởmang kiến thức về thế giới xung quanh ở trẻ bấy nhiêu.

Hoạt động lao động: Hoạt động lao động đối với lứa tuổi mẫu giáo không

nhằm tạo ra sản phẩm vật chất mà được sử dụng như một phương tiện giáo dục.Hoạt động lao động đối với trẻ mẫu giáo gồm: lao động tự phục vụ, lao động trựcnhật, lao động tập thể

Hoạt động ngoài trời: Hoạt động ngoài trời là một trong những hoạt động vui

chơi mà trẻ hứng thú và quan tâm nhất Đây là hoạt động mang lại cho trẻ nhiềuniềm vui và kiến thức cần thiết về thế giới xung quanh Trẻ khi tham gia các hoạtđộng ngoài trời được nhận thức về thế giới xung quanh bằng cách tiếp xúc, tìmhiểu, khám phá và quan tâm đến những gì xảy ra ở cuộc sống xung quanh mình.Qua hoạt động ngoài trời, trẻ thỏa mãn nhu cầu hoạt động, tìm hiểu, quan sát thếgiới xung quanh, khám phá những điều mới lạ từ thiên nhiên, giúp trẻ tăng thêmvốn sống và nhất là trẻ được tự do hoạt động

Tổ chức cho trẻ tham gia vào thí nghiệm và hoạt động trải nghiệm thường tạođược tính tích cực hoạt động nhận thức của trẻ Dựa vào chủ điểm giáo dục lứa tuổi,hứng thú của trẻ và điều kiện của từng trường, cần tăng cường các hoạt động nàycho trẻ

Tổ chức cho trẻ tham quan môi trường tự nhiên: công viên, cánh đồng, rừng,sông, hồ

Tổ chức cho trẻ tham quan môi trường xã hội: bao gồm nơi lao động sảnxuất: cánh đông, trang trai nhà máy, xí nghiệp với mục đích hướng dẫn trẻ làmquen với lao động của người lớn, và tham quan các di tích lịch sử, cống trình vănhoá nhăm giáo duc truyền thống văn hóa, tình yêu quê hương đát nước, niềm tựhào dân tộc

Tổ chức tham quan môi trường tự nhiên: Cần sử dụng các biện pháp: đàmthoại gợi mở, quan sát tập thể, quan sát độc lập, thu nhặt các vật liệu tự nhiên, tròchơi với các vật liệu tự nhiên trong lúc nghỉ và ở phần kết thúc cần hướng sự chú ýcủa trẻ đến bức tranh chung về tự nhiên Chuẩn bị các dụng cụ cần mang theo dựavào mục đích tham quan và môi trường địa lí Khi tổ chức cho trẻ tham quan, giáoviên tiến hành đàm thoại ngắn nhằm nhắc lại mụcc đích tham quan, cho trẻ xem xétxung quanh sau đó tổ chức quan sát đối tượng và hiện tượng tự nhiên

1.3.5 Điều kiện tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non theo hướng trải nghiệm

Hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm đòihỏi phải đảm bảo các điều kiện về cơ sở vật chất, đồ dùng dạy học, môi trường để

tổ chức hoạt động trải nghiệm

Các điều kiện như cơ sở vật chất, kinh phí, đội ngũ giáo viên, ban giám hiệu

và các yếu tố phục vụ khác là cần thiết để triển khai và hoàn thành nhiệm vụ giáodục phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo Do đó căn cứ vào kế hoạch quản lý hoạtđộng phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo đã xây dựng, các nhà trường mầm noncần nắm được các nhu cầu về điều kiện hỗ trợ trong quá trình tổ chức hoạt độngnày Bao gồm: Sự chỉ đạo của Ban giám hiệu nhà trường; Cơ sở vật chất của trườngđáp ứng yêu cầu hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ mầm non (các phòng học,phòng chức năng, công trình phụ trợ…); Sự kết hợp giữa nhà trường và gia đình;Giáo viên có sự hiểu biết về tâm lý trẻ; Số trẻ trong lớp học; Thời gian dành choviệc thực hiện giờ học toán, khám phá tự nhiên và xã hội trong chương trình giáodục trẻ mẫu giáo; Kinh phí hoạt động cho giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mẫugiáo; Đồ dùng phương tiện dạy học, thiết bị giáo dục: Bộ đồ chơi lắp ghép, nấu ăn,làm vườn, đóng cọ bàn ghỗ, xoáy mở, cài cởi cúc, kéo khóa ; Tài liệu: sách hướngdẫn trẻ làm quen với môi trường xung quanh, trò chơi trẻ mầm non, hướng dẫn tổchức một số hoạt động trải nghiệm trong trường mầm non

Đảm bảo các phương tiện, cơ sở vật chất để giáo dục nhận thức cho trẻ: Cácloại thực vật phố biến, gần gũi với cuộc sống của trẻ và đáp ứng nhu cầu sống hàngngày của trẻ (rau xanh, hoa quả, cây xanh )

Các loại động vật nuôi, động vật dưới nước, trên cạn, một số động vật hoangdã: chó, mèo, thỏ, cá, tôm, cua

Các yếu tố tự nhiên vô sinh: không khí, nước, các vật thể rắn (đất, cát, sỏi đá ); Hiện tượng thiên nhiên xung quanh trẻ: các nguồn sáng (mặt trời, mặt trăng, các vìsao ); hiện tượng thời tiết (mưa, gió, sấm, chớp, bão ) Tuy nhiên, các yếu tốtrong môi trường tự nhiên không tồn tại một cách độc lập với nhau mà trong mốiquan hệ thống nhất Vì vậy, trong quá trình giáo dục nhận thức cho trẻ không chỉ sửdụng các phương tiện trên một cách độc lập mà tuỳ vào khả năng nhận thức của trẻ,cần cho trẻ tiếp cận với các đối tượng trên trong môi trường sống thực của nó vớicác mối quan hệ và sự phụ thuộc Trong trường mầm non, cần phải tạo ra môitrường tự nhiên với không gian mở rộng dần tạo điều kiện cho trẻ được tiếp xúcthường xuyên với môi trường tự nhiên: góc thiên nhiên và vườn trường

1.3.6 Kiểm tra đánh giá kết quả phát triển nhận thức cho trẻ

Trẻ em là một cơ thể đang lớn và đang trưởng thành Quá trình phát triển củatrẻ chịu ảnh hưởng và phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như: môi trường tựnhiên, môi trường xã hội, các yếu tố thể chất, trí tuệ, cảm xúc Các yếu tố này phốihợp và tương tác qua lại lẫn nhau

Môi trường là hệ thống các hoàn cảnh bên ngoài, các điều kiện tự nhiên và xãhội xung quanh cần thiết cho hoạt động sống và phát triển của trẻ nhỏ

Khi đánh giá trẻ, người đánh giá cần đảm bảo môi trường gần với cuộc sốngbình thường của trẻ Sự phát triển và học tập diễn ra liên tục như kết quả của quátrình tương tác của trẻ với môi trường Ngoài ra cần tạo tâm lí thoải mái cho trẻ,không gây áp lực cho trẻ, thậm chí không cho trẻ biết mình đang được đánh giá Chỉđánh giá trẻ khi trẻ đã sẵn sàng, không tạo áp lực cho trẻ khi thực hiện nhiệm vụ.Nếu làm được như vậy, kết quả đánh giá mới khách quan và chính xác

Đánh giá hoạt động giáo dục cho trẻ mẫu giáo ứng dụng STEAM để tìm ranhững ưu, nhược điểm trong quá trình giáo dục trẻ Hoạt động giáo dục trẻ đượcđánh giá dựa trên:

- Kết quả chăm sóc trẻ như chiều cao, cân nặng,

- Kết quả giáo dục trẻ được đánh giá trên 5 mặt: Phát triển tình cảm, phát triểnngôn ngữ, phát triển thể chất, phát triển thẩm mỹ,

Mỗi trẻ là một thực thể đang phát triển Đánh giá cần nhìn nhận theo xu hướngphát triển này Kết quả đánh giá chỉ có ý nghĩa ở thời điểm đánh giá, nó không quyđịnh tương lai của trẻ Tuy nhiên người ta có theo dựa vào kết quả đánh giá hiện tại

để tìm hiểu nguyên nhân và phán đoán sự phát triển tiếp theo

Việc lưu giữ hồ sơ và sản phẩm hoạt động của trẻ một cách khách quan và đềuđặn giúp giáo viên và phụ huynh có cái nhìn toàn diện, đúng đắn về sự phát triểncủa trẻ Nghiên cứu lịch sử phát triển của trẻ là việc làm cần thiết và quan trọng vìđây là minh chứng giúp giáo viên phán đoán chiều hướng phát triển của trẻ, kịp thời

có những biện pháp tác động phù hợp, kích thích sự phát triển của trẻ

Sử dụng nhiều nguồn thông tin trong đánh giá trẻ: Giáo viên mầm non cần

cần sử dụng nhiều nguồn thông tin trong đánh giá trẻ Cần kết hợp nhiều phươngpháp đánh giá để phác họa bức tranh hoàn thiện về sự phát triển của trẻ ở tất cả cáclĩnh vực Trong quá trình đánh giá, có thể phối hợp với gia đình, các tổ chức chínhtrị- xã hội để có những đánh giá khách quan về sự phát triển của trẻ

Kết quả kiểm tra, đánh giá là nền tảngđể khen thưởng, khích lệ các thành viênthực hiện tốt hơn đồng thời chấn chỉnh các hoạt động kém hiệu quả để thực hiệnđúng kế hoạch mục tiêu đề ra.

1.4 Quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của trẻ theo hướng trải nghiệm ở trường mầm non

1.4.1 Quản lý mục tiêu hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở trường mầm non

Việc xác định chính xác mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục phát triển nhận thức chotrẻ trong nhà trường có ý nghĩa quan trọng vì mục tiêu giáo dục quy định các nhiệm

vụ, chi phối việc lựa chọn nội dung, phương pháp, phương tiện, các con đường vàhình thức tổ chức giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ

Hoạt động giáo dục phát triển nhận thức theo hướng trải nghiệm ở trườngmầm non góp phần hình thành cho trẻ lòng ham hiểu biết, thích khám phá, tìm tòicác sự vật, hiện tượng xung quanh Có khả năng quan sát, so sánh, phân loại, phánđoán, chú ý, ghi nhớ có chủ định Có khả năng phát hiện và giải quyết vấn đề đơngiản theo những cách khác nhau và để trẻ có khả năng diễn đạt sự hiểu biết bằng cáccách khác nhau (bằng hành động, hình ảnh, lời nói ) với ngôn ngữ nói là chủ yếu.Đặc biệt, để trẻ có một số hiểu biết ban đầu về con người, sự vật, hiện tượng xungquanh và một số khái niệm sơ đẳng về toán

Hoạt động giáo dục phát triển nhận thức ở trường mầm non có mối quan hệtương hỗ đến sự phát triển trí tuệ của trẻ Trong quá trình hoạt động trẻ trực tiếp sửdụng các đồ dùng bằng các vật liệu khác nhau, trẻ nắm được tính chất, vật liệu vànhiều tri thức mới, dần dần trẻ vận dụng kiến thức đã có vào thực tiễn, trẻ nắm đượccác kiến thức về thế giới xung quanh ngày càng cụ thể và vững chắc hơn

Do vậy, quản lý mục tiêu hoạt động giáo dục phát triển nhận thức theo hướngtrải nghiệm ở trường mầm non cho trẻ cần xác định:

- Xác định hệ thống các tác động của hiệu trưởng tới việc cụ thể hóa chươngtrình giáo dục mẫu giáo và vận dụng vào hoạt động giáo dục phát triển nhận thứcthành yêu cầu phải đạt được trong giáo dục trong nhà trường

- Để thực hiện nội dung quản lý mục tiêu hoạt động giáo dục phát triển nhậnthức, hiệu trưởng trường mầm non phải phân tích, tổng hợp các căn cứ để xác lậpmục tiêu cần đạt Theo đó, hiệu trưởng phải nắm vững Chương trình giáo dục mầmnon và độ tuổi trẻ Đây là những căn cứ pháp lý quan trọng của việc xác lập mụctiêu hoạt động giáo dục phát triển nhận thức Trên cơ sở đó, hiệu trưởng phân tích,

đánh giá những điều kiện, khả năng thực hiện chương trình của giáo viên, cũng nhưmức độ đã đạt được của trẻ Đồng thời, hiệu trưởng cần tính đến các điều kiện về cơ

sở vật chất - đồ dùng đồ chơi của nhà trường Từ đó, xác định mục tiêu tổng quáttrong hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ

- Từ mục tiêu tổng quát trong hoạt động giáo dục phát triển nhận thức, hiệutrưởng xác định yêu cầu chung cho từng loại hình hoạt động giáo dục phát triểnnhận thức theo hướng trải nghiệm ở trường mầm non dành cho trẻ và thông quatừng loại hình hoạt động vui chơi, học tập, lao động và lễ hội phải được quán triệtđến giáo viên ngay từ đầu năm học

Quán triệt mục tiêu giáo dục nhận thức cho trẻ bao gồm: Củng cố và mởrộng tri thức cho trẻ về nhận thức cho trẻ; Rèn luyện các kĩ năng nhận thức cho trẻ;Hình thành thái độ tích cực của trẻ đối với môi trường xung quanh; Tạo cơ hội chotrẻ thể hiện tính độc lập, được trải nghiệm xúc cảm, tình cảm trong quan hệ với môitrường và mọi người

Mục đích của việc giáo dục nhận thức cho trẻ là trang bị cho trẻ tri thức vềgiáo dục nhận thức cho trẻ; hình thành thái độ tích cực của trẻ đối với giáo dục nhậnthức cho trẻ; rèn luyện cho trẻ kĩ năng và hành vi trong giáo dục nhận thức cho trẻ

Tổ chuyên môn và giáo viên phải cụ thể hóa mục tiêu tổng quát và yêu cầuchung đó vào việc chuẩn bị và tổ chức hoạt động cho trẻ em theo hướng nâng dầnkhả năng đáp ứng của các em so với yêu cầu được nêu ra khi thực hiện giao dụcphát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm

1.4.2 Quản lý nội dung hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm ở trường mầm non

Hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm đượchình thành, phát triển nhằm tăng khả năng nhận biết, hướng suy nghĩ của trẻ tậptrung vào 3 lĩnh vực chính sau: làm quen với toán học, khám phá khoa học và khámphá xã hội Hiệu trưởng chỉ đạo việc thực hiện nội dung hoạt động giáo dục pháttriển nhận thức theo hướng trải nghiệm cần tập trung vào một số nội dung cơ bản:Xác định các nội dung cần hoạt động giáo dục phát triển nhận thức Trên cơ sởxác định nội dung, Hiệu trưởng chỉ đạo việc thực hiện nội dung hoạt động giáo dụcphát triển nhận thức theo hướng trải nghiệm cần tập trung vào một số nội dung cơ bản:

Hoạt động khám phá khoa học: Hướng dẫn trẻ xem xét và tìm hiểu đặc điểm

của các sự vật, hiện tượng Nhận biết mối quan hệ đơn giản của sự vật, hiện tượng

và giải quyết vấn đề đơn giản

Hướng dẫn trẻ thể hiện hiểu biết về đối tượng bằng các cách khác nhau.

Làm quen với một số khái niệm sơ đẳng về toán tập trung vào các nội dung:

Hướng dẫn trẻ nhận biết số đếm, số lượng; Hướng dẫn trẻ sắp xếp theo quy tắc; Sosánh hai đối tượng; Nhận biết hình dạng; Cách nhận biết vị trí trong không gian vàđịnh hướng thời gian

Khám phá xã hội tập trung vào các nội dung: Hướng dẫn trẻ nhận biết bản

thân, gia đình, trường lớp mầm non và cộng đồng; Hình thành cho trẻ kĩ năng nhậnbiết một số nghề phổ biến và nghề truyền thống ở địa phương; Hướng dẫn trẻ nhậnbiết một số lễ hội và danh lam, thắng cảnh

Từ nội dung giáo dục phát triển nhận thức, hiệu trưởng xác định chương trìnhthực hiện từ chỉ đạo xây dựng mục tiêu giáo dục đến thực hiện nội dung, phươngpháp, hình thức giáo dục và đội ngũ giáo viên đến các nguồn lực để thực hiệnchương trình giáo dục

Xây dựng kế hoạch quản lý trẻ trong hoạt động giáo dục phát triển nhận thứccho trẻ: Trẻ vừa là đối tượng giáo dục, vừa là chủ thể giáo dục Để quản lý và giáodục htrẻ đạt kết quả tốt, nhà quản lý, nhất là GV cần nắm bắt được hoàn cảnh sống,đặc điểm về thể chất, tâm lý, sinh lý, tính cách của trẻ, từ đó có những lựa chọn sưphạm phù hợp

Đảm bảo các nguồn lực đáp ứng thực hiện giáo dục phát triển nhận thức chotrẻ: Hiệu trưởng xác định các điều kiện về nhân lực, thời gian, tài chính, cơ sở vậtchất kỹ thuật và phương tiện phục vụ hoạt động giáo dục để chọn hình thức tổ chứcgiáo dục phát triển nhận thức cho trẻ có hiệu quả

Quản lý thực hiện nội dung giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ cần quantâm, giám sát việc xây dựng nội dung trong kế hoạch, chương trình tổ chức các giáodục phát triển nhận thức cho trẻ ở các cấp độ hoạt động chung của nhà trường, hoạtđộng của từng khối lớp, hoạt động từng lớp, hoạt động của tổ chuyên môn, HĐGDngoài giờ học, các hoạt động phong trào, các hoạt động trải nghiệm, ngoài giờ

Để đảm bảo điều kiện phục vụ cho hoạt động hoạt động giáo dục phát triểnnhận thức theo hướng trải nghiệm ở trường mầm non của giáo viên, hiệu trưởng căn

cứ vào kế hoạch giảng dạy kiểm tra các điều kiện cơ sở vật chất - kỹ thuật, đồngthời có kế hoạch mua sắm những đồ dùng thiếu và đề ra những quy định quản lý sửdụng đồ dùng hiện có

Hiệu trưởng tạo mọi điều kiện thuận lợi cho giáo viên thời gian tổ chức hoạtđộng giáo dục phát triển nhận thức theo hướng trải nghiệm ở trường mầm non theo

Đổi mới phương pháp dạy, phương pháp học vừa mang tính khoa học, vừamang tính nghệ thuật, là sự kết họp hài hoà, phù họp thực tiễn các yếu tố của quátrình giáo dục

Để đổi mới phương pháp - hình thức, đáp ứng yêu cầu thực hiện mục tiêuGDMN cho trẻ thành công, cần xây dựng được quan niệm đúng làm cơ sở địnhhướng đổi mới phương pháp giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ tạo ra phong tràothực hiện đổi mới phương pháp trong toàn ngành, đó là:

- Về mục đích: đổi mới phương pháp tổ chức thực hiện giáo dục phát triển

nhận thức cho trẻ, chuyển từ phương pháp giáo dục coi "người giáo viên là trung

tâm", thành phương pháp GD coi "trẻ là trung tâm", vận dụng phương pháp dạy học

tính cực chính là chìa khoá giúp đạt được mục đích đổi mới trong thực hiện chươngtrình GDMN cho trẻ

- Về nội dung: phương pháp mới phù hợp với trẻ, giáo viên, với nội dung kiến

thức khoa học và điều kiện giảng dạy của giáo viên; được người giáo viên dầy côngsuy nghĩ để thiết kế bằng khả năng và tâm huyết của mình

- Yêu cầu: đổi mới phương pháp tổ chức thực hiện giáo dục phát triển nhậnthức cho trẻ, đáp ứng yêu cầu tổ chức thực hiện giáo dục phát triển nhận thức chotrẻ được tuyên truyền sâu rộng trong xã hội Đối với cán bộ, giáo viên có ý thức,thái độ, động cơ, lập trường tư tưởng kiên định Biến động cơ thành hành độngthường xuyên, người người thực hiện, gây dựng phong trào trong toàn ngành

Để quản lý GV sử dụng các biện pháp đổi mới phương pháp giáo dục pháttriển nhận thức cho trẻ đáp ứng yêu câu thực hiện chương trình GDMN mới cho trẻ,người hiệu trưởng cần:

Bồi dưỡng đội ngũ GV về đổi mới phương pháp và thống nhất trong chỉ đạo.Bồi dưỡng giáo viên thường xuyên, giúp họ nắm vững lý luận phương phápdạy học tích cực, tổ chức các hoạt động nhận thức tích cực cho trẻ

Xây dựng điển hình đổi mới phương pháp từ cá nhân, tập thể tổ chuyênmôn, nhà trường, đẩy mạnh hoạt động tổ chuyên môn về việc thao giảng, dự giờ,thăm lớp.

Gắn việc đổi mới phương pháp giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ, đáp ứngyêu cầu thực hiện giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ vào các tiêu chuẩn thi đuacủa cá nhân, đơn vị

Chỉ đạo xây dựng và tạo điều kiện tốt nhất trong điều kiện cho phép phục vụcho đổi mới phương pháp tổ chức giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ, đáp ứngyêu cầu thực hiện đổi mới GDMN

Khuyến khích giáo viên đề xuất sáng kiến, đổi mới nội dung, phương phápgiáo dục, tổ chức giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ

Nội dung, phương pháp tổ chức giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theotừng lứa tuổi đã được quy định rõ trong Chương trình giáo dục mầm non, nhưngviệc thực hiện những quy định đó rất cần óc sáng tạo của từng giáo viên Vì vậy,hiệu trưởng, hội đồng giáo dục trường mầm non phải có những biện pháp khuyếnkích giáo viên, đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục tổ chức chăm sóc, nuôidưỡng trẻ Việc khuyến khích này thể hiện ở chỗ: Ban giám hiệu, tổ trưởng chuyênmôn sẵn sàng lắng nghe những đề xuất sáng kiến về giáo dục, dạy học của mọi giáoviên; thực hiện tốt việc thi giáo viên giỏi; tổ chức thăm quan, học tập lẫn nhau giữagiáo viên các lớp trong trường và các trường bạn… Phương hướng chung mà hiệutrưởng trường mầm non cần chỉ đạo trong đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục,dạy học ở các lớp theo hướng trải nghiệm là: Tăng cường tích hợp nội dung cáchoạt động vui chơi, học tập, lao động và lễ hội, đồng thời vận dụng linh hoạt cácphương pháp giáo dục nhằm tích cực hóa hoạt động tự lực, phát huy óc sáng tạo,tính độc lập của trẻ

Xây dựng và triển khai chương trình giáo dục mầm non mới theo hướng tíchhợp các nội dung giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ theo chủ điểm, tổ chức cáchoạt động trải nghiệm cho trẻ, đặc biệt là hoạt động vui chơi phù hợp với sự pháttriển tâm sinh lý lứa tuổi và yêu cầu giáo dục trẻ

- Cải tiến cách theo dõi, đánh giá chất lượng phát triển của trẻ

- Tăng cường cung cấp thiết bị, đồ chơi phục vụ đổi mới nội dung, phươngpháp tổ chức giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non

- Xây dựng thực hiện mục tiêu tổ chức giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ

- Chủ động quản lý việc đổi mới phương pháp tổ chức giáo dục phát triểnnhận thức cho trẻ.

-Thực hiện xây dựng các điều kiện thực hiện tổ chức chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ

- Hướng dẫn thực hiện về công tác kiểm tra đánh giá giáo viên

1.4.4 Quản lý các điều kiện đáp ứng hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của trẻ theo hướng trải nghiệm ở trường mầm non

Về tài chính, cơ sở vật chất: Tài chính, cơ sở vật chất là nguồn lực rất quantrọng, là một trong những nhân tố quyết định kết quả hoạt động giáo dục phát triểnnhận thức của trẻ theo hướng trải nghiệm cho trẻ Trong quá trình tổ chức cácHĐGD, giáo dục nếu không có nguồn tài chính, cơ sở vật chất sẽ khó thực hiện tốtcác hoạt động này Vì vậy, cần tăng cường đầu tư nguồn tài chính, cơ sở vật chấtcho hoạt động dạy học, tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của trẻ theohướng trải nghiệm Nếu nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất đầy đủ thì các hoạt độngđược tổ chức với các hình thức phong phú, đa dạng, sử dụng các phương tiện dạyhọc hiện đại tạo nên hiệu quả giáo dục cao Nếu thiếu nguồn lực tài chính, cơ sở vậtchất, giáo dục sẽ bị hạn chế

Về huy động các nguồn lực từ lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường:Tập trung tuyên truyền nâng cao nhận thức cho cha mẹ trẻ và cộng đồng về ýnghĩa của việc tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của trẻ theo hướngtrải nghiệm cho trẻ trong trường MN

Tạo nhiều cơ hội cho gia đình và cộng đồng được tham gia vào các hoạt độngcủa nhà trường; xây dựng mối quan hệ tích cực đối với gia đình trẻ, phối hợp chặtchẽ với gia đình và cộng đồng trong chăm sóc, giáo dục trẻ; tôn trọng sự khác biệt

và nhu cầu của mỗi gia đình để có những phối hợp với từng gia đình trong chămsóc, giáo dục trẻ bằng nhiều hình thức, phương pháp nhằm thu hút các bậc cha mẹ

và cộng đồng tham gia hiệu quả vào tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhậnthức của trẻ theo hướng trải nghiệm cho trẻ

Tuyên truyền phối hợp, tạo sự thống nhất giữa nhà trường, gia đình và xã hộicùng quan tâm tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của trẻ theo hướngtrải nghiệm cho trẻ

Phối hợp các lực lượng giáo dục để tạo ra sự thống nhất trong việc hình thành

và phát triển đạo đức, kĩ năng sống của trẻ Nếu không có sự thống nhất giữa cáclực lượng giáo dục sẽ dẫn tới không có sự thống nhất trong mục tiêu, nội dung,phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục cho trẻ

Tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của trẻ theo hướng trảinghiệm cho trẻ được thực hiện trong gia đình, trong nhà trường và cộng đồng.Người tổ chức tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của trẻ theohướng trải nghiệm cho trẻ có thể là bố mẹ, là thầy cô, là bạn học hay các thànhviên cộng đồng

1.4.5 Kiểm tra đánh giá kết quả hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ theo hướng trải nghiệm

Kiểm tra, đánh giá là chức năng cơ bản và quan trọng của quản lý Kiểm tra là

để quản lý và muốn quản lý tốt thì phải kiểm tra

Thông qua kiểm tra, cán bộ quản lý đánh giá được thành tựu cũng như hạn chếcủa hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ mầm non để kịp thời điều chỉnh nộidung, phương pháp và hình thức…hoạt động cho phù hợp và đúng hướng

Kiểm tra, đánh giá là một trong những chức năng quản lý giáo dục, vì vậyquản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của trẻ theo hướng trải nghiệm chotrẻ cho trẻ ở trường mầm non không thể thiếu nội dung kiểm tra, đánh giá hoạt độngnày Để tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của trẻ theo hướng trảinghiệm cho trẻ cho trẻ đạt tới mục tiêu GDMN, hiệu trưởng trường mầm non cầnlàm tốt một số khâu kiểm tra, đánh giá sau đây

Một là, kiểm tra, đánh giá giáo viên thực hiện nội dung, kế hoạch, lịch hoạt

động tại các lớp

Trong khâu này, hiệu trưởng thường kiểm tra, đánh giá việc lập các kế hoạchtheo mục tiêu tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của trẻ theo hướngtrải nghiệm cho trẻ cho trẻ; việc chuẩn bị về nội dung, phương pháp giáo dục, vềchuẩn bị đồ dùng dạy học; đồng thời theo dõi việc triển khai lịch hoạt động của lớp,cách thức tổ chức lớp học, thực hiện các quy định về đảm bảo an toàn cho trẻ,phương pháp khuyến khích trẻ tích cực tham gia các hoạt động vui chơi, học tập,lao động và lễ hội; kết quả đạt được của hoạt động giáo dục qua từng tuần, tháng,học kỳ, năm học

Hai là, kiểm tra giáo viên tiến hành đánh giá, nhận xét và ghi sổ theo dõi định

kỳ sự phát triển của trẻ

Căn cứ theo chương trình GDMN để đánh giá sự tiến bộ của trẻ Tuy nhiên sựphát triển của trẻ diễn ra từ từ, dưới sự tác động chăm sóc, giáo dục và rèn luyệncủa nhà trường, gia đình và xã hội Để điều chỉnh những tác động này cho phù hợpvới thực tế phát triển của trẻ, giáo viên mầm non phải theo dõi định kỳ sự phát triển

của trẻ theo quy định Vì vậy kiểm tra giáo viên tiến hành đánh giá, nhận xét và ghi

sổ theo dõi định kỳ sự phát triển của trẻ

Ba là, kiểm tra, đánh giá đảm bảo chất lượng giáo dục tại các lớp mẫu giáo

toàn trường

Mục tiêu chủ yếu của quản lý giáo dục là đảm bảo và nâng cao chất lượnggiáo dục Bởi vậy, kiểm ra, đánh giá đảm bảo chất lượng giáo dục tại các lớp mẫugiáo đương nhiên là một trong những nội dung của quản lý tổ chức hoạt động giáodục phát triển nhận thức của trẻ theo hướng trải nghiệm cho trẻ Kiểm tra, đánh giáđảm bảo chất lượng giáo dục tại các lớp mẫu giáo được tiến hành định kỳ và độtxuất Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm chính tổ chức, chỉ đạo, điều hành nộidung và phương pháp kiểm tra Trong các mặt đảm bảo chất lượng giáo dục trẻ,hiệu trưởng cần chú trọng kiểm tra tinh thần, thái độ, kỷ luật công tác của giáo viên,việc đảm bảo số lượng trẻ đến lớp, những đổi mới nội dung, phương pháp dạy học,

cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động giáo dục, quan hệ phối hợp, cộng tác giữagiáo viên và gia đình của trẻ em Việc kiểm tra, đánh giá để chỉ ra mạnh yếu trongđảm bảo chất lượng giáo dục trẻ và sự tiến bộ của trẻ

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của trẻ theo hướng trải nghiệm ở trường mầm non

1.5.1 Các yếu tố thuộc về cán bộ quản lý

Hiệu trưởng cùng các nhà quản lý trường MN (phó hiệu trưởng, tổ trưởngchuyên môn ) là những người quản lý nhà trường MN và có vai trò quyết định đốivới chất lượng hoạt động trong nhà trường MN Vì vậy, các yếu tố thuộc về bangiám hiệu và nhà quản lý trường MN có ảnh hưởng nhiều đến các hoạt động, trong

đó có hoạt động giáo dục cho trẻ mẫu giáo Chất lượng hoạt động tại trường mầmnon đạt hiệu quả cao phần lớn phụ thuộc vào sự lãnh đạo, chỉ đạo của ban giám hiệunhà trường cùng đội ngũ cán bộ quản lý (tổ trưởng, tổ phó chuyên môn…) Họ cóảnh hưởng đến mọi hoạt động của nhà trường, một trong các hoạt động đó là hoạtđộng phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo Các yếu tố ảnh hưởng thuộc về cán bộquản lý bao gồm:

- Nhận thức của Ban giám hiệu nhà trường về vai trò của hoạt động phát triểnnhận thức cho trẻ mẫu giáo

- Năng lực, trình độ quản lý của Ban giám hiệu nhà trường đối với hoạt độngphát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo

- Tinh thần, trách nhiệm, lòng nhiệt tình của Ban giám hiệu nhà trường đối vớihoạt động phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo.

- Vốn tri thức và kinh nghiệm của Ban giám hiệu nhà trường

- Sự chỉ đạo định hướng và tạo điều kiện về tinh thần và vật chất cho đội ngũgiáo viên trong trường

1.5.2 Các yếu tố thuộc về giáo viên và trẻ

Giáo viên và trẻ em là hai lực lượng cơ bản, quan trọng và có sự tương tác qualại của trường mầm non Hai lực lượng này là nhóm yếu tố có ảnh hưởng rất nhiềuđến hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo của nhà trường mầm non.Giáo viên mầm non là những người trực tiếp tổ chức hoạt động phát triển nhậnthức và rèn luyện cho trẻ Khi đội ngũ giáo viên này được trang bị, đào tạo, bồidưỡng đầy đủ những kiến thức, tri thức và kỹ năng tốt thì sẽ có ảnh hưởng rất nhiềutới việc tổ chức hoạt động của nhà trường mầm non nói chung và hoạt động pháttriển nhận thức cho trẻ nói riêng Các yếu tố thuộc về người giáo viên mầm non ảnhhưởng đến hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo bao gồm: Nhận thức củađội ngũ GV về hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo; Ý thức, trình độ khitham gia hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo; Kinh nghiệm và năng lựccủa GV; Lòng yêu nghề và yêu trẻ của GV; Đời sống vật chất của GV

Trẻ mầm non ở lứa tuổi mẫu giáo cũng là những yếu tố ảnh hưởng nhiều đếnviệc hình thành phát triển nhận thức cho các em Với đặc điểm lứa tuổi mẫu giáo,tính trực quan chiếm ưu thế trong các hoạt động nhận thức và cuộc sống của trẻ.Tính không chủ định nổi trội trong các đặc điểm nhân cách của trẻ Bởi vậy, sự phốihợp giữa giáo viên mầm non với các lực lượng tham gia hoạt động phát triển nhậnthức trong và ngoài nhà trường sẽ góp phần quyết định chất lượng hoạt động pháttriển nhận thức cho trẻ

1.5.3 Các yếu tố thuộc về gia đình

Nếu gia đình là trường học đầu tiên, chăm sóc, giáo dục trẻ bằng tình yêuthương thì trường mầm non là nơi chăm sóc và giáo dục có định hướng chuyênnghiệp, giúp trẻ làm quen với môi trường xã hội rộng hơn môi trường gia đinh Vìthế, việc giáo dục nói chung và giáo dục trẻ em nói riêng luôn luôn đòi hỏi sự phốihợp, kết hợp chặt chẽ của nhiều lực lượng xã hội và nhất là đòi hỏi sự quan tâmđúng cách của nhà trường và gia đình

Chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ trong trường mầm non phụ thuộc nhiều vào

sự tham gia đóng góp của gia đình trẻ Trong quá trình giáo dục, nhà trường và giáo