TIỂU LUẬN LUẬT SO SÁNH: Phân tích về vai trò của án lệ trong hệ thống nguồn luật của dòng họ pháp luật Commonlaw

TIÊU LUẬN LUẬT SO SÁNH Đề 3 Phân tích về vai trò của án lệ trong hệ thống nguồn luật của dòng họ pháp luật Commonlaw A MỞ ĐẦU Án lệ xuất hiện từ thời La Mã cổ đại, vào khoảng thế kỷ thứ ba trước công.

TIÊU LUẬN: LUẬT SO SÁNH

Đề 3: Phân tích về vai trò của án lệ trong hệ thống nguồn luật của dòng họ

pháp luật Commonlaw

Án lệ xuất hiện từ thời La Mã cổ đại, vào khoảng thế kỷ thứ ba trước công nguyên, do đòi hỏi cần có sự điều chỉnh pháp luật cho phù hợp với những biến đổi ngày càng đa dạng, phong phú của xã hội lúc bấy giờ Theo thời gian, án lệ dần dần được các quốc gia thừa nhận và sử dụng như một nguồn luật Hình thức này được sử dụng rộng rãi trên thế giới Trong hệ thống pháp luật Dân sự (Civil Law) hay còn gọi là Dân luật (như một số nước Pháp, Đức, Ý…), hình thức này chỉ được coi là nguồn thứ yếu Dù vậy, tiền lệ pháp ngày càng có vai trò quan trọng trong hệ thống Civil Law, đặc biệt là trong thời đại toàn cầu hóa hiện nay Tuy nhiên, án lệ là nguồn chủ yếu và quan trọng của hệ thống pháp luật common law (Anh, Mỹ, Australia, ) Đối với pháp luật Việt Nam hiện nay, đã có những tín hiệu khả quan cho thấy trong tương lai không xa, án lệ sẽ trở thành một nguồn luật chính thức, một hình thức pháp luật được công nhận Vì vậy tôi chọn đề tài “Phân tích về vai trò của án lệ trong hệ thống nguồn luật của dòng họ pháp luật Commonlaw” nhằm tìm hiểu rõ hơn về loại nguồn luật này, từ đó xem xét nó trong hệ thống pháp luật Việt Nam

B NỘI DUNG:

I ÁN LỆ VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA ÁN LỆ:

1 Khái niệm:

Ý tưởng của việc coi án lệ là một nguồn luật cơ bản là ở chỗ: Các tranh chấp tương tự cần đạt đến các kết quả pháp lý tương tự.Trong tiếng Anh, án lệ là "precedent”, thuật ngữ này phát sinh từ hệ thống thông luật (common law) Theo từ điển Black’s Law thì án lệ được hiểu như sau: Án

lệ là việc làm luật của tòa án khi công nhận và áp dụng các quy tắc mới trong quá trình xét xử Vụ việc đã được giải quyết làm cơ sở để đưa ra phán quyết cho những trường hợp có tình tiết hoặc vấn đề tương tự sau này ”

Theo quan điểm của các nhà luật học theo hệ luật Anh -Mỹ (Anglo – Sacxon), thì án lệ được hiểu theo hai nghĩa Theo nghĩa hẹp, án lệ bao gồm toàn

bộ các quyết định, bản án được tuyên bố bởi Tòa án và có giá trị như nguồn luật, đưa ra những nguyên tắc, nền tảng áp dụng cho các vụ việc xảy ra tương tự sau này, hay là cách thức sử dụng các nguyên tắc có sẵn như là những căn cứ áp dụng để quyết định các vụ việc xảy ra trong tương lai Còn theo nghĩa rộng, án

lệ là nguyên tắc bắt buộc đòi hỏi Thẩm phán trong hệ thống các cơ quan Toà án khi xét xử một vụ việc cụ thể cần phải căn cứ ngay vào các bản án, các vụ việc trước đó

Cơ sở hình thành án lệ chính là những khiếm khuyết của hệ thống pháp luật Khi có những khiếm khuyết của hệ thống pháp luật, tòa án sẽ viện dẫn những căn cứ pháp luật được coi là hợp lý để đưa ra một phán quyết có tính đột phá và bản án này sẽ được tòa án tối cao công bố là án lệ để áp dụng chung cho các trường hợp tương tự do khiếm khuyết quy phạm hoặc chưa có dẫn chiếu quy phạm rõ ràng Ở nước ngoài, khái niệm án lệ (Case Law) còn được gọi là tiền lệ pháp (Precedent) là một trong những nguồn luật chính thức và quan trọng trong

hệ thống pháp luật của quốc gia và được áp dụng rộng rãi Theo đó, những bản

án, quyết định giải quyết vụ việc trong các tập san án lệ trở thành khuôn mẫu,

trở thành cơ sở để tòa đưa ra phán quyết trong những vụ việc có tình tiết, vấn đề tương tự sau đó Tiền lệ pháp ở nước ngoài còn là quá trình làm luật của tòa trong việc công nhận và áp dụng các nguyên tắc mới khi xét xử

2 Đặc điểm:

Thứ nhất, án lệ do tòa án tạo ra trong qua trình xét xử nên nguồn luật án lệ còn được gọi là luật được hình thành từ vụ việc ("case law”) hay luật do thẩm phán ban hành ("judge make law”) các luật gia của hệ thống thông luật cho rằng

luật được tạo ra bằng con đường nghị viện sẽ không mang tính thức tiễn cao, khó thay đổi, mang tính khái quát cao và trừu tượng Tuy nhiên, Các luật gia của

hệ thống dân luật cho rằng, pháp luật không nên tạo ra từ các phán quyết của các thẩm phán bởi họ không đủ thời gian để đưa ra các quy định chung mang tính công minh Các quy phạm pháp luật phải là sản phẩm của tư duy trên cơ sở tổng kết thực tiễn, phù hợp với các điều kinh tế, chính trị, đạo đức chứ không phải là các quyết định nhất thời của các thẩm phán Pháp luật nên được tạo ra bằng trí tuệ tập thể, cần phải có sự thận trọng và công việc này thích hợp cho nghị viện Như vậy, vai trò của tòa án ở các quốc gia này chỉ là người áp dụng pháp luật chứ không phải là người sáng tạo pháp luật

Thứ hai, án lệ được hình thành phải mang tính mới Nghĩa là, đây là quy

tắc (ratio) chưa có truớc đó Một số người nghĩ rằng, vì án lệ được tạo ra bằng con đường tòa án thông qua các vụ việc nên sẽ rất nhiều và mang tính hỗn độn Thật ra, không phải khi tòa án xét xử bất kỳ vụ việc nào cũng đều tạo ra án lệ Thông thường, khi có một việc tranh chấp tại tòa thì các thẩm phán cũng như các luật sư sẽ quan tâm đến hai vấn đề: (i) Vấn đề sự kiện (question of fact); (ii) Vấn đề pháp lý (question of law) Đối với các vụ việc đơn thuần chỉ liên quan đến việc xác định chất pháp lý của sự kiện (question of fact) và đã có quy định trong văn bản pháp luật hay tiền lệ trước đó để áp dụng, tòa án không tạo ra án

lệ khi giải quyết các vụ việc này Rất ít các vụ việc liên quan đến vấn đề pháp lý (question of law) cần giải quyết bằng pháp luật mà chưa có quy tắc tiền lệ Khi này tòa án mới tạo ra án lệ khi giải quyết những vụ việc này

Thứ ba, án lệ có tính bắt buộc, có nghĩa là nếu một bản án được đem ra sử

dụng cho một vụ việc có tính chất tương tự nhưng chỉ để tham khảo thì không được coi là án lệ mà bản án đó phải là khuôn mẫu buộc các thẩm phán phải áp dụng đối với các vụ án tương tự sau này

3 Giá trị cơ bản của án lệ:

Thứ nhất, án lệ mang tính thực tiễn cao Nghĩa là dựa vào thực tiễn, tập

trung vào việc giải quyết những vấn đề cụ thể của đời sống thực tế chứ không phải giải quyết vấn đề bằng các lý thuyết chung chung trừu tượng Tính thực tiễn của án lệ biểu hiện như sau: (i) Các lý lẽ tạo ra án lệ mang tính nhân tạo chứ không phải mang tính tự nhiên ; (ii) Các luật gia thông luật cố gắng giải thích tinh thần của pháp luật hơn là hình thức từ ngữ của pháp luật

Thứ hai, án lệ có khả năng khắc phục những lỗ hổng pháp luật một cách nhanh chóng và kịp thời Đời sống xã hội luôn vận động, phát triển còn các quy

phạm trong các văn bản pháp luật mang tính ổn định, dân đến hệ quả là luật pháp có thể lạc hậu hay có thể thiếu hụt để giải quyết các vấn đề của cuộc sống

Thứ ba, án lệ thể hiện tính khách quan và công bằng Một số người cho

rằng, án lệ được tạo ra bởi một vài thẩm phán trong hội đồng xét xử khi xử lý một vụ việc cụ thể nên có thể dân đến tình trạng chủ quan, tùy tiện trong việc tạo ra các quy tắc án lệ

4 Hạn chế của án lệ:

Tuy có nhiều những mặt tích cực nhưng bên cạnh đó án lệ có những hạn chế nhất định

Thứ nhất, dựa vào tư tưởng phân chia quyền lực trong tổ chức bộ máy nhà nước Theo đó, quyền lực nhà nước được chia thành ba nhánhvà giao cho ba cơ quan khác nhau nắm giữ, cụ thể: lập pháp giao cho nghị viện, hành pháp giao cho chính phủ và tư pháp giao cho tòa án Như vậy, nếu trao thẩm quyền làm luật cho tòa án sẽ vi phạm nguyên tắc này, tòa

án sẽ lấn sân chức năng làm luật của nghị viện Một trong những nghịch

lý là nghị viện (cơ quan lập pháp) có nguồn gốc từ nước Anh, nhưng cũng chính ở quốc gia này người ta lại trung thành với án lệ và đề cao vai trò làm luật của tòa án Tuy nhiên, cần lưu ý rằng họ chỉ khẳng định sự cần thiết về vai trò làm luật của tòa án mà không phủ nhận chức năng lập pháp của nghị viện Mặt khác, họ cũng lập luận rằng chính tòa án cũng tham gia vào việc tạo ra hiến pháp không thành văn của nước Anh

Thứ hai, nếu sử dụng nguồn luật án lệ sẽ dẫn đến tình trạng hồi tố.

Một trong yêu cầu quan trọng của pháp quyền (rule of law) là không được hồi tố khi áp dụng pháp luật

Thứ ba, án lệ không mang tính thống nhất và hệ thống cao như nguồn văn bản.Các quy tắc án lệ là các quy tắc ngầm định (implicit rule) tồn tại trong các bản án dân đến việc nhận thức và xác định mức độ khái quát, phạm vi áp dụng của một quy tắc rất khó khăn, phức tạp và thường gây ra nhiều tranh cãi Bởi vì khi giải quyết một vụ việc nhất định, các thẩm phán không nhằm mục đích tạo ra một quy tắc cho các vụ việc về sau

II VAI TRÒ CỦA ÁN LỆ TRONG HỆ THÔNG NGUỒN LUẬT COMMON LAW:

Anh, Mỹ là hai hệ thống pháp luật lớn trên thế giới, đều thuộc dòng họ Common Law và đều coi án lệ là nguồn luật quan trọng Tuy nhiên nếu xét về tổng thể thì vai trò của án lệ ở Anh nổi bật hơn nhiều so với ở Mỹ Nếu như Anh

án lệ là nguồn luật quan trọng và chủ yếu thì ở Mỹ lại ít quan trọng hơn

1 Đối với hệ thống pháp luật Anh:

Khi nói đến nguồn luật của Anh, người ta thường nói đến hai loại nguồn chính là luật thành văn và luật bất thành văn Luật thành văn là các đạo luật do Nghị viện và các văn bản phụ trợ do Chính phủ ban hành Luật bất thành văn bao gồm các tập quán phổ biến từ thời thượng cổ (án lệ và luật công lý) và các

tập quán hoặc luật lệ địa phương có ảnh hưởng chỉ tới một vùng nhất định Ngày nay án lệ và luật thành văn là hai nguồn lớn nhất của pháp luật Anh Một bản án

lệ chỉ chứa đựng giải pháp pháp lý cho một vụ việc đặc thù, với những tình tiết

cụ thể và vì vậy sẽ chỉ trở thành luật để giải quyết nhưng vụ việc tương lai có những tình tiết tương tự trong khi đó một đạo luật thường mang tính khái quát hơn và được áp dụng cho nhiều tình huống thực tiễn sẽ xảy ra trong tương lai Hơn nữa luật thành văn do Nghị viện ban hành, vì vậy sẽ có uy tín cao hơn án lệ

do các thẩm pháp làm ra trong quá trình xét xử Luật thành văn không chỉ có khả năng bãi bỏ án lệ trong quá khứ mà còn có thể có hiệu lực hồi tố

Điểm đặc thù trong hệ thống pháp luật Anh là bộ phận quan trọng của luật thực định của Anh là do cơ quan tư pháp, tức tòa án tạo ra trên cơ sở áp dụng và phát triển án lệ Những lĩnh vực pháp luật như luật hợp đồng, bồi thường trách nhiệm dân sự ngoài hợp đồng, cũng như một số hành vi phạm tội nghiệm trọng như giết người và hành hung tập thể đều là sản phẩm của cơ quan tư pháp chứ không phải cơ quan lập pháp Đây là điểm khác biệt cơ bản giữa hệ thống pháp luật Anh với các hệ thống pháp luật pháp điển hóa ở châu âu lục địa và những hệ thống pháp luật khác chju ảnh hưởng của các hệ thống pháp luật ở châu âu lục địa Trong quá trình áp dụng tiền lệ pháp: ratio decidenci: phần lí do hay nguyên tắc đề ra pháp quyết và obiter dictum: phần bình luận của tòa án Ratio decidendi trong mỗi bản án có thể hiểu là cơ sở lập luận quan trọn gđể đi đến phán quyết, là những nguyên tắc, quy phạm pháp luật dựa vào đó người thẩm phán ra quyết định đối với các đương sự trong vụ việc đã xử BỘ phận này của bản án có giá trị ràng buộc, tuy nhiên thẩm phán có thể từ chối áp dụng phần ratio decidendi cyar một phán quyết trong quá khứ vì một số lý do, một là do thẩm phán không đồng ý với phán quyết đó và đã cố gắng tìm ra những tình tiết khác nhau giữa vụ việc đang xét xử và vụ việc đã xét xử Hai là do thẩm phán không tìm thấy nguyên tắc pháp lý trong án lệ có liên quan Điều này có thể xảy

ra vì thẩm phán Anh nhiều khi rất lan man và đã cho ra đời những bản án dài lê thê, khó xác định rõ phần lý lẽ ra phán quyết Ba la khó xác định phần radio decidendi vì phán quyết được đưa ra dựa trên nhiều lý lẽ khác nhau

Obiter dictum là phần bình luận, nhận xét hoặc ý kiến của thẩm phán đưa ra trong quá trình xét xử vụ việc chứ không phải những lí lẽ cần thiết để đi đến phán quyết, vì vậy, không phải là tiền lệ pháp và không có giá trị ràng buộc

Ở Anh, việc bám sát vào tiền lệ pháp trong hoạt động xét xử là yêu cầu nghiêm ngặt Trong nhiều năm, Thượng nghị viện, tòa án cao nhất ở Anh đã tự cho rằng mình phải tuyệt đối tuân thủ các phán quyết trong quá khứ của chính mình Mức độ tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc stare decicis của các tòa án Anh không chỉ thể hiện ở sự không muốn phủ nhận những pháp quyết trong quá khứ của chính mình mà phổ biến hơn, thể hiện ở sự miễn cưỡng của họ trong việc phân chia tình tiết của vụ việc hiện tại với những tình tiết của vuj việc trong quá khứ hoặc trong việc tìm ra mâu thuẫn trong án lệ hoặc trong việc chỉ ra mà khai thác sự tối nghĩa trong lập luận của thẩm phán ở phán quyết trước đây Phương pháp chung mà các thẩm phán thường sử dụng là đi tìm tiền lệ pháp để áp dụng

và nếu không có tiền lệ pháp liên quan, người thẩm phán sẽ vận dụng án lệ gần gũi nhất với vụ việc đang giải quyết Ngày nay, quyết định của tòa án vẫn bị giới hạn nghiêm ngặt trong kết quả của các phán quyết trong quá khứ vì vậy phát triển chậm chạp và chỉ trong những giới hạn quy định Các cải cách chính sách ở Anh dường như không vươn tới hệ thống tòa án mà chỉ động chạm tới hành vi trách nhiệm của các ngành lập pháp và hành pháp

2 Đối với hệ thống pháp luật Mỹ:

Án lệ ở Mỹ có vai trò như một phương pháp, cách thứ giải thích luật Ở giai đoạn đầu, Mỹ cũng tương tự Anh, đã phân chia pháp luật thành án lệ và luật công bằng Ở Anh sự phân biệt này đã được tiếp tục duy trì vì trong nhiều năm khi Anh quốc thừa nhận sự tồn tại của hai loại toàn án là tòa Hoàng gia và tòa Đại pháp và có một sự cạnh tranh đáng kể giữa hai loại tòa án này Tình hình tương tự cũng diễn ra ở Mỹ, sau nhiều thế kỷ cạnh tranh, tòa án Common Law

và tòa công lý đã sát nhập ở gần như khắp nơi và vì vậy ngày nay chỉ co một loại tòa án và một loại luật ở Mỹ

Án lệ ở Mỹ khác với án lệ ở Anh mặc dù hệ thống pháp luật của hai quốc gia này đều có chung nguồ gốc lịch sử và đều thuộc dòng họ common lax Tuy nhiên, vai trò của nguyên tắc stare decicus ở mỗi nước không giống nhau và dường như nguyên tắc này được áp duujng ở Anh khắt khe hơn ở Mỹ Ở Mỹ tiền

lệ pháp được tất cả các tòa án trích dẫn rất thường xuyên nhưng trong các bản án cũng dành rất nhiều chỗ cho quan điểm của thẩm phán về chính sách chung, đặc biệt những vụ việc mà tòa án coi là quan trọng So với các thẩm phán Anh, các thẩm phán Mỹ rõ ràng đề cập nhiều hơn tỡi hệ quả thực tiễn của một phán quyết

và liệu hệ quả này có phù hợp với nhu cầu chính sách hơn là với sự kiên định của người thẩm phán trong việc xem xét vụ việc hiện tại trong mối quan hệ với tiền lệ pháp Có nhiều lý do lịch sử và thực tiễn giải thích cho sự khác nhau này

ở Anh và Mỹ: một phần do sự thiếu tin tưởng vào tiền lệ pháp của người Mỹ từ thuở ban đầu, chủ yếu vì tiền lệ pháp đó có nguồn gốc từ Anh, xứ sở không được người Mỹ ưa chuộng sau chiến tranh giành độc lập; một phần do thái độ của người Mỹ đối với những phán quyết trong quá khứ đã bị tác động bởi những thay đổi nhanh chóng, trên quy mô lớn và xu thế phát triển kinh tế- xã hội rất đặc trưng của một đất nước mới hình thành

Cấu trúc hệ thống tòa án của Mỹ cũng ảnh hưởng tới án lệ của đất nước này Mỹ là đất nước gồm nhiều bang và không có hệ thống tòa án đơn nhất Mỗi bang đều có hệ thống toad án độc lập của riêng mình, và ở tất cả các bang phán quyết của tòa phúc thẩm và tòa tối cao thường được xuất bản Trong các lĩnh vực luật thành văn và luật tố tung liên bang, trong việc giải thích hiến pháp liên bang, phán quyết của Tòa án tối cao của Mỹ, về nguyên tắc, có giá trị ràng buộc tất cả các tòa án khác Điều đó có nghĩa là bất cứ vấn đề nào được đưa ra giải quyết ở một bang cũng có thể có vô số tiền lệ pháp ở các bang khác Mặc dù tiền lệ lệ pháp ở mỗi bang không nhất thiết ràng buộc những bang còn lại nhưng rất có thể có ảnh hưởng lẫn nhau và cũng có thể ở trong trạng thái trái ngược nhau do các bang có quan điểm khác nhau về vấn đề cần giải quyết Như vậy học thuyết stave decicis dường như hoạt động không hiệu quả tại Mỹ khi hầu hết

các phán quyết của các bang có thể xung đột với nhau, không nhất thiết có giá trị ràng buộc lẫn nhau và không tòa án nào coi mình chịu sự ràng buộc bởi phán quyết của chính mình Đặc biệt Tòa án tối cao của Mỹ thẳng thắn khẳng định rằng kết quả xét xử của một vụ việc có thể dựa trên chính sách chung nhiều hơn

là dựa vào án lệ và rằng triết lí của tòa án thay đổi tùy theo quan điểm cá nhân của người thẩm phán về vấn đề đang giải quyết và ở thời điểm giải quyết vụ việc

Theo đó có thể thấy án lệ có vai trò vô cùng quan trọng trong hệ thống nguồn luật của dòng họ Common Law Tiêu biểu là ở hai hệ thống pháp luật lớn trên thế giới Anh- Mỹ tuy có sự tương đồng về lịch sử hình thành, dòng họ nhưng ở mỗi quốc gia thì vai trò của án lệ lại được thể hiện rất khác biệt Chính điều này đã góp phần tạo nên sự đa dạng, phong phú trong hệ thống nguồn luật của dòng họ Common Law

III ÁN LỆ TRONG PHÁP LUẬT VIỆT NAM:

Ở Việt Nam dưới chế độ Sài Gòn trước năm 1975, tiền lệ pháp cũng được coi là một nguồn trong lĩnh vực dân sự, Bộ Tư pháp đã xuất bản án lệ theo định

kỳ ba tháng Ấn phẩm đăng tải những trích dẫn về quan điểm hay định hướng xét xử trong các bản án của Tối cao pháp viện, Tòa hành chính, Tòa thượng thẩm Những bản án này là một trong những căn cứ pháp lý để xét xử cho các tranh chấp tương tự về sau Hệ thống luật pháp của chế độ Sài Gòn trước đây vốn chịu ảnh hưởng của luật pháp châu Âu, nhất là luật pháp của Pháp, đặc biệt

là pháp luật dân sự, nên cũng rất quan tâm việc xây dựng án lệ Bộ Dân luật do Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu ban hành theo Sắc luật số 028 TT/SLU ngày 20/12/1972, đã có qui định liên quan đến yêu cầu áp dụng án lệ trong xét xử, cụ thể, tại Thiên mở đầu, Điều 8 có ghi: “Thẩm phán nào không chịu xét xử vì lẽ luật không định hay luật tối nghĩa, thiếu sót, sẽ có thể bị truy tố về tội bất khẳng thụ lý”; Điều 9 quy định: “Gặp trường hợp không có điều luật nào có thể dẫn dụng, thẩm phán sẽ quyết định theo tục lệ; nếu không có tục lệ, sẽ theo công bằng và lẽ phải mà xét xử và phải chú trọng đến ý định của các đương sự”

Trong giai đoạn miền Bắc tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội, để thống nhất việc xử phạt một số loại tội phạm, ngày 19/01/1955 Thủ tướng Chính phủ ban hành Thông tư số 442/TTg về việc trừng trị một số tội phạm, mà theo đó, Thông

tư nêu rõ: “…Kinh nghiệm xét xử về một số loại phạm pháp đã được trở thành

án lệ Tuy nhiên, án lệ ấy còn khác nhau giữa các địa phương Đường lối xét xử

do đó không được thống nhất, rõ ràng và có nơi không được đúng Cần phải thống nhất những án lệ ấy trong quy định chung sau đây để hướng dẫn các tòa

án trừng trị một số tội phạm thông thường” Tuy nhiên về sau, án lệ lại không được chính thức thừa nhận và áp dụng

Hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay vẫn còn nhiều quy phạm pháp luật mâu thuẫn, lạc hậu hoặc thiếu hụt các quy phạm để giải quyết các tranh chấp trong trong xã hội Điều này sẽ gây ra khó khăn rất lớn cho hệ thống tư pháp trong việc thực hiện chức năng bảo đảm công lý Trước thực trạng này, ngày 02/6/2005, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 49-NQ/TW về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, trong đó nêu rõ: "Tòa án nhân tối cao có nhiệm vụ tổng kết kinh nghiệm xét xử, hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật, phát triển

án lệ từng bước thực hiện công khai hóa bản án” Đề án “Phát triển triển án lệ của Tòa án nhân dân tối cao” (ban hành theo Quyết định 74/QĐ-TANDTC ngày 31/10/2012), mục tiêu phát triển án lệ của TAND Tối cao nhằm nâng cao chất lượng bản án, quyết định của ngành Tòa án nói chung, đặc biệt là Quyết định Giám đốc thẩm của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao và các Tòa chuyên trách TAND Tối cao, góp phần đảm bảo việc áp dụng pháp luật đúng, thống nhất, từ đó đảm bảo sự bình đẳng của mọi tổ chức và công dân trước pháp luật

Đề án cũng xác định quan điểm chỉ đạo, để hướng dẫn các tòa án áp dụng thống nhất pháp luật, tổng kết kinh nghiệm xét xử Nâng cao trách nhiệm của thẩm phán trong công tác xét xử tại phiên tòa cũng như tăng cường việc bồi dưỡng, đào tạo các chức danh tư pháp, bảo đảm các yêu cầu của cải cách tư pháp và đề

ra một số giải pháp phát triển án lệ của TAND Tối cao, như kiến nghị xây dựng các văn bản qui phạm pháp luật là cơ sở pháp lý cho việc phát triển án lệ, thiệt