MỞ ĐẦU Kinh tế càng phát triển thì mỗi cá nhân, tổ chức càng quan tâm hơn tới những lợi ích về những sản phẩm trí tuệ, đặc biệt là chú trọng hơn đến việc sử dụng và bảo hộ nhãn hiệu của mình Hiện nay,.
Trang 1MỞ ĐẦU
Kinh tế càng phát triển thì mỗi cá nhân, tổ chức càng quan tâm hơn tới những lợi ích về những sản phẩm trí tuệ, đặc biệt là chú trọng hơn đến việc sử dụng và bảo hộ nhãn hiệu của mình Hiện nay, dù luật pháp trong nước và quốc tế đều có những quy phạm đảm bảo cho chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ về nhãn hiệu nhưng bằng cách nào đó vẫn có những chủ thể khác dựa vào nhãn hiệu nổi tiếng để kiếm lời, đồng thời, chủ sở hữu của nhãn hiệu được bảo hộ chưa thật chú trọng bảo
vệ tài sản trí tuệ của mình trước khi bị xâm phạm.Tình trạng sản xuất buôn bán, hàng giả, hàng nhái cũng làm cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước e ngại không dám đầu tư vào Việt Nam hoặc đã đầu tư nhưng không dám mở rộng sản xuất kinh doanh Điều này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam hiện nay Chính vì thế, đề bài tập nhóm số 5 sẽ giúp chúng em đi sâu hơn vào các quy định của pháp luật về bảo hộ nhãn hiệu, và được thực hành thông qua việc giải quyết tình huống cụ thể
NỘI DUNG
I CƠ SỞ LÝ LUẬN
1 Khái niệm
Quyền sở hữu trí tuệ theo khoản 1 điều 4 Luật sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi
bổ sung năm 2009) được giải thích là : “quyền của tổ chức, cá nhân đối với tài sản trí tuệ, bao gồm quyền tác giả và quyền liên quan đến tác giả, quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng” Do đó, có thể xác định được bốn đối
tượng của quyền sở hữu trí tuệ là quyền tác giả, quyền liên quan đến tác giả, quyền
sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng Trong đó, khái niệm “quyền
sở hữu công nghiệp” được hiểu là “quyền của tổ chức, cá nhân đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, nhãn hiệu, tên
Trang 2thương mại, chỉ dẫn địa lý, bí mật kinh doanh do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu và quyền chống cạnh tranh không lành mạnh” quy định tại khoản 4 điều 4 Luật sở
hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi bổ sung năm 2009)
Từ khái niệm về “quyền sở hữu công nghiệp”, có thể xác định nhãn hiệu là
một đối tượng của quyền sở hữu công nghiệp Khoản 16 điều 4 Luật sở hữu trí tuệ
2005 (sửa đổi bổ sung năm 2009) nêu rõ khái niệm của “nhãn hiệu là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hóa, dịch vụ của tổ chức cá nhân khác nhau”.
2 Điều kiện bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ
Căn cứ pháp lí để xác định điều kiện bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với nhãn hiệu được quy định tại mục 4 (từ điều 72 đến điều 75) chương VII của Luật
sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi bổ sung năm 2009), trong đó có hai điều kiện cơ bản được nêu ra tại điều 72, đó là
- Thứ nhất, khoản 1 điều 72 xác định nhãn hiệu được bảo hộ phải là “dấu hiệu nhìn thấy được dưới dạng chữ cái, từ ngữ, hình vẽ, hình ảnh, kể cả hình ba chiều hoặc sự kết hợp các yếu tố đó, được thể hiện bằng một hoặc nhiều màu sắc”.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp trên thực tế, nếu một hình khối của một nhãn hiệu đã trở thành thương hiệu, có tính độc lập, được biết đến rộng rãi và người tiêu dùng đã phân biệt được thì vẫn được đăng kí bảo hộ nhãn hiệu (đăng kí bảo hộ hình khối) Ví dụ như: trường hợp chai thủy tinh của nhãn hiệu Coca Cola ra đời và luôn gắn liền với tên tuổi của nhãn hiệu này, được mọi người trên khắp thế giới biết đến, nên hãng Coca Cola đã đăng kí bảo hộ nhãn hiệu cho chai thủy tinh của mình
- Thứ hai, khoản 2 điều 72 còn xác định một điều kiện cần thiết để bảo hộ
cho nhãn hiệu là nhãn hiệu phải “có khả năng phân biệt hàng hóa, dịch vụ của chủ
Trang 3mạnh đến “khả năng tự phân biệt” của hàng hóa, dịch vụ , đó là: “Nhãn hiệu được coi là có khả năng phân biệt nếu được tạo thành từ một hoặc một số yếu tố dễ nhận biết, dễ ghi nhớ hoặc từ nhiều yếu tố kết hợp thành một tổng thể dễ nhận biết,
dễ ghi nhớ” (khoản 1 điều 74 Luật sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi bổ sung năm 2009))
và không thuộc các trường hợp quy định tại khoản 2 điều 74 Luật sở hữu trí tuệ
2005 (sửa đổi bổ sung năm 2009)
Ngoài ra, điều 73 Luật sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi bổ sung năm 2009) còn đưa ra các dấu hiệu không được bảo hộ với danh nghĩa nhãn hiệu, đó là:
“1 Dấu hiệu trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với hình quốc kỳ, quốc huy của các nước;
2 Dấu hiệu trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với biểu tượng, cờ, huy hiệu, tên viết tắt, tên đầy đủ của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp của Việt Nam và tổ chức quốc tế, nếu không được cơ quan, tổ chức đó cho phép;
3 Dấu hiệu trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với tên thật, biệt hiệu, bút danh, hình ảnh của lãnh tụ, anh hùng dân tộc, danh nhân của Việt Nam, của nước ngoài;
4 Dấu hiệu trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với dấu chứng nhận, dấu kiểm tra, dấu bảo hành của tổ chức quốc tế mà tổ chức đó có yêu cầu không được sử dụng, trừ trường hợp chính tổ chức này đăng ký các dấu đó làm nhãn hiệu chứng nhận;
5 Dấu hiệu làm hiểu sai lệch, gây nhầm lẫn hoặc có tính chất lừa dối người tiêu dùng về nguồn gốc xuất xứ, tính năng, công dụng, chất lượng, giá trị hoặc các đặc tính khác của hàng hoá, dịch vụ.”
Trang 43 Thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ
Cũng giống như các quan hệ pháp luật dân sự khác, những tranh chấp liên quan đến việc xác lập quyền, sử dụng và chuyển giao các đối tượng thuộc quyền sở hữu trí tuệ cũng thường phát sinh trong xã hội Do đó, việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ là bảo vệ quyền tài sản của các chủ thể Với mục đích ngăn chặn và loại bỏ các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, pháp luật Việt Nam đã thừa nhận nhiều biện pháp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ dựa trên mức độ hành vi xâm phạm, tính chất xâm phạm tại điều 199 Luật sở hữu trí tuệ 2005, đó là:
“1 Tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của tổ chức,
cá nhân khác thì tuỳ theo tính chất, mức độ xâm phạm, có thể bị xử lý bằng biện pháp dân sự, hành chính hoặc hình sự.
2 Trong trường hợp cần thiết, cơ quan nhà nước có thẩm quyền có thể áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, biện pháp kiểm soát hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu liên quan đến sở hữu trí tuệ, biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử phạt hành chính theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan.”.
Đồng thời, Luật sở hữu trí tuệ 2005 còn quy định thêm về thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ dựa vào từng mức độ hành vi xâm phạm cụ thể và tính chất xâm phạm tại điều 200, theo đó:
“1 Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, các cơ quan Toà án, Thanh tra, Quản lý thị trường, Hải quan, Công an, Uỷ ban nhân dân các cấp có thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ
Trang 52 Việc áp dụng biện pháp dân sự, hình sự thuộc thẩm quyền của Toà án Trong trường hợp cần thiết, Tòa án có thể áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo quy định của pháp luật.
3 Việc áp dụng biện pháp hành chính thuộc thẩm quyền của các cơ quan Thanh tra, Công an, Quản lý thị trường, Hải quan, Uỷ ban nhân dân các cấp Trong trường hợp cần thiết, các cơ quan này có thể áp dụng biện pháp ngăn chặn
và bảo đảm xử phạt hành chính theo quy định của pháp luật
4 Việc áp dụng biện pháp kiểm soát hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu liên quan đến sở hữu trí tuệ thuộc thẩm quyền của cơ quan hải quan.”
II TÌNH HUỐNG
Công ty thương mại Việt Hân nộp đơn đăng ký nhãn hiệu Rubicle Shen và hình ngày 8/2/2014 và được cấp văn bằng bảo hộ ngày 25/02/2015 cho các sản phẩm thiết bị và dụng cụ y tế Trên cơ sở Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu đã được cấp , Công ty Việt Hân đã gửi Công văn yêu cầu Thanh tra Bộ khoa học và Công nghệ xử lý hành vi xâm phạm đối với nhãn hiệu Rubicle Shen và hình của Công ty TNHH thương mại và đầu tư Đức Minh Được biết Công ty Đức Minh là đối tác kinh doanh và là một trong các đại lý phân phối sản phẩm thiết bị và dụng
cụ y tế của Công ty Shen Industry của Hàn Quốc
Công ty Shen Industry của Hàn Quốc đã bắt đầu đăng ký kinh doanh tại Hàn Quốc từ năm 1996 chuyên sản xuất các sản phầm thiết bị và dụng cụ y tế và đăng
ký nhãn hiệu Rubicle Shen và hình tại Hàn Quốc Từ năm 2009, Công ty Shen Industry đã tiến hành hoạt động xúc tiến thương mại tại Việt Nam và bán các sản phẩm thiết bị và dụng cụ y tế Năm 2011, Công ty Shen Industry tham gia triển lãm quốc tế ngành y dược của Việt Nam (Medi Vietnam-PhamExpo) lần thứ 18 và trong thời triển lãm đã thiết lập quan hệ với nhiều đối tác của Việt Nam, trong đó
Trang 6có Công ty thương mại Việt Hân Công ty thương mại Việt Hân đã đặt hàng thông qua thư điện tử để mua các sản phẩm thiết bị và dụng cụ y tế của Công ty Shen Industry trong các năm 2011, 2012, 2013 Tháng 8/2013, Công ty thương mại Việt Hân yêu cầu Công ty Shen Industry cung cấp Giấy Ủy quyền để họ đấu thầu một
dự án Bệnh viện đa khoa ở Cần Thơ với gói thầu thiết bị xây lắp số 8 liên quan đến thiết bị y tế Trong Giấy ủy quyền nêu rõ Công ty thương mại Việt Hân là đại diện bán hàng hợp pháp của Công ty Shen Industry
Hãy phân tích vụ việc và đưa ra giải pháp, căn cứ pháp lý để Công ty Shen Industry có thể bảo vệ nhãn hiệu của họ ở Việt Nam
II PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG
Năm 1996: Công ty Shen Industry đã đăng ký kinh doanh chuyên sản xuất các sản phẩm thiết bị và dụng cụ y tế Đồng thời đăng ký nhãn hiệu Rubicle Shen
và hình tại Hàn Quốc
-> Nhãn hiệu Rubicle Shen và hình được bảo hộ tại Hàn Quốc
Năm 2009, Công ty Shen Industry đã tiến hành xúc tiến thương mại và bán các sản phẩm thiết bị và dụng cụ y tế tại Việt Nam
-> Lúc này trên thị trường Việt Nam đã xuất hiện nhãn hiệu Rubicle Shen của Công ty Shen Industry Tuy nhiên, nhãn hiệu này vẫn chưa được bảo hộ vì công ty Shen Industry chưa đăng kí và được cấp giấy chứng nhận bảo hộ
Năm 2011, Công ty Shen Industry tham gia triển lãm quốc tế ngành y dược của Việt Nam (Medi Vietnam – PhamExpo) lần thứ 18 và trong thời triển lãm đã thiết lập quan hệ với nhiều đối tác của Việt Nam, trong đó có Công ty thương mại Việt Hân Công ty thương mại Việt Hân đã đặt hàng thông qua thư điện tử để mua
Trang 7các sản phẩm thiết bị và dụng cụ y tế của Công ty Shen Industry trong các năm
2011, 2012, 2013
-> Có thể nói ngành y dược của Việt Nam lúc này đã công nhận sự tồn tại của công ty Shen Industry và nhãn hiệu Rubicle Shen cho các sản phẩm của công
ty này Hơn nữa thị trường của Shen Industry tại Việt Nam cũng được mở rộng khi Shen Industry đã thiết lập được mối quan hệ với nhiều đối tác tại Việt Nam, đặc biệt trong đó có Công ty Việt Hân
Tháng 8/2013, Công ty thương mại Việt Hân yêu cầu Công ty Shen Industry cung cấp Giấy ủy quyền để họ đấu thầu một dự án Bệnh viện đa khoa ở Cần Thơ với gói thầu thiết bị xây lắp số 8 liên quan đến thiết bị y tế Trong Giấy ủy quyền nêu rõ Công ty thương mại Việt Hân là đại diện bán hàng hợp pháp của Công ty Shen Industry
-> Nội dung giấy ủy quyền đã xác lập Công ty Việt Hân là đại diện bán hàng hợp pháp của công ty Shen Industry
Công ty thương mại Việt Hân nộp đơn đăng ký nhãn hiệu Rubicle Shen và hình ngày 8/02/2014 và được cấp văn bằng bảo hộ ngày 25/02/2015 cho các sản phẩm thiết bị và dụng cụ y tế Trên cơ sở Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu đã được cấp, Công ty Việt Hân đã gửi Công văn yêu cầu Thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ xử lý hành vi xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu Rubicle Shen và hình của Công ty TNHH thương mại và đầu tư Đức Minh Được biết Công ty Đức Minh
là đối tác kinh doanh và là một trong các đại lý phân phối sản phẩm thiết bị và dụng cụ y tế của Công ty Shen Industry của Hàn Quốc
Rõ ràng, trước đó, công ty thương mại Việt Hân và công ty TNHH thương mại và đầu tư Đức Minh đều là các đối tác của công ty Shen Industry Tức công ty Việt Hân đã biết đến cái tên Rubicle Shen và đã biết nó thuộc về sản phẩm của
Trang 8Shen Industry nhưng lại đăng ký nhãn hiệu Rubicle Shen và hình đã được công ty Shen Industry đăng ký tại Hàn Quốc mà không được sự đồng ý của công ty Shen Industry Việc công ty Việt Hân cố tình đăng ký nhãn hiệu Rubicle Shen sẽ gây ảnh hưởng rất lớn đến tất cả đại lý của công ty Shen Industry và đến ngay chính công
ty Shen Industry khi bị mất nhãn hiệu tại thị trường Việt Nam vào tay của công ty thương mại Việt Hân Khi đã có trong tay văn bằng bảo hộ thì công ty thương mại Việt Hân có thế khởi kiện Shen Industry về các sản phẩm dụng cụ thiết bị y tế mang nhãn hiệu Rubicle Shen tại Việt Nam
III GIẢI PHÁP
Công ty Shen Industry và công ty đối tác là Công ty Đức Minh chưa đăng ký bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam nên trong trường hợp này không đương nhiên được bảo hộ nhãn hiệu Rubicle Shen và hình tại Việt Nam
Trường hợp 1: Công ty Việt Hân đang là đại diện bán hàng hợp pháp (Giấy
ủy quyền vẫn chưa hết hạn tại thời điểm đi kiện Công ty Đức Minh)
Việt Nam và Hàn Quốc đều là thành viên của Công ước Paris về sở hữu công nghiệp, nên theo Điều 5 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 thì sẽ ưu tiên áp dụng điều ước quốc tế Điều 6 Công ước Paris quy định:
“Nếu đại lý hoặc người đại diện của người là chủ nhãn hiệu tại một trong số các nước thành viên của Liên minh vẫn nộp đơn đăng ký nhãn hiệu cho chính mình tại một hoặc nhiều nước thành viên của Liên minh, mà không được sự cho phép của người chủ đó thì chủ nhãn hiệu có quyền phản đối việc đăng ký hoặc đề nghị huỷ bỏ việc đăng ký đó, hoặc, nếu luật quốc gia cho phép, chuyển việc đăng ký đó cho mình, trừ trường hợp đại lý hoặc người đại diện biện hộ được cho hành động của mình ”
Trang 9Thêm nữa theo quy định tại khoản 7 điều 87 Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam quy định:
“7 Đối với nhãn hiệu được bảo hộ tại một nước là thành viên của điều ước quốc tế có quy định cấm người đại diện hoặc đại lý của chủ sở hữu nhãn hiệu đăng ký nhãn hiệu đó mà Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam cũng là thành viên thì người đại diện hoặc đại lý đó không được phép đăng ký nhãn hiệu nếu không được sự đồng ý của chủ sở hữu nhãn hiệu, trừ trường hợp có lý do chính đáng.”
Trước hết, Công ty Shen Industry phải chứng minh được nhãn hiệu mà Công
ty Việt Hân đã đăng ký và được cấp văn bằng bảo hộ trước đó là nhãn hiệu của mình
Cụ thể là từ năm 1996 Công ty Shen Industry đã đăng ký kinh doanh và đăng ký nhãn hiệu Rubicle Shen và hình cho các sản phẩm của mình tại Hàn Quốc
mà tới thời điểm ngày 08/02/2014 Công ty Việt Hân mới nộp đơn đăng ký bảo hộ nhãn hiệu Hơn nữa, năm 2009 Công ty Shen Industry Hàn Quốc đã tiến hành các hoạt động xúc tiến thương mại tại Việt Nam và bán các sản phẩm thiết bị và dụng
cụ y tế Năm 2011 Công ty Shen Industry Hàn Quốc đã tham gia triển lãm quốc tế ngành y dược của Việt nam lần thứ 18 Trong thời gian này, Công ty Shen Industry
đã thiết lập quan hệ với nhiều đối tác Việt Nam, trong đó có Công ty Việt Hân
Như vậy có thể khẳng định rằng nhãn hiệu Rubicle Shen và hình mà Công ty Việt Hân nộp đơn đăng ký ngày 08/02/2014 đã có sự tồn tại trước đó và nhãn hiệu này đã được nhiều đối tác biết đến do đã thiết lập quan hệ với nhiều đối tác của Việt Nam trong đó có cả Công ty Việt Hân
Thứ hai, đó là việc Công ty Việt Hân đang là đại diện bán hàng của Công ty Shen Industry trên cơ sở: tháng 8/2013, Công ty thương mại Việt Hân yêu cầu Công ty Shen Industry cung cấp Giấy ủy quyền để họ đấu thầu một dự án Bệnh
Trang 10viện đa khoa ở Cần Thơ Trên Giấy ủy quyền này có nêu rõ Công ty Việt Hân là đại diện bán hàng hợp pháp của Công ty Shen Industry Thế nhưng ngày 8/02/2014 Công ty Việt hân lại đăng ký nhãn hiệu Rubicle Shen và hình đã được Công ty Shen Industry đăng ký tại Hàn Quốc từ năm 1996, mà không được sự đồng ý của Công ty Shen Industry
Lúc này, phía bên Công ty Shen Industry có quyền đề nghị hủy bỏ việc đăng
ký nhãn hiệu của Công ty Việt Hân Sau đó Công ty Shen Industry có thể đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam, từ đó nhãn hiệu Rubicle Shen của công ty Shen Industry sẽ được bảo hộ tại Việt Nam
Trường hợp 2: Trong lúc khởi kiện công ty Đức Minh thì công ty Việt Hân
không còn là đại diện pháp lý mà chỉ là đối tác, nhập hàng của Công ty Shen Industry về bán
Trong Trường hợp này, vì tình huống không đề cập đến hạn của Giấy ủy quyền nên có thể đến ngày gửi Công văn yêu cầu Thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ xử lý hành vi xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu và hình của Công ty TNHH Đức Minh thì Công ty Việt Hân đã không còn là đại diện hợp pháp mà chỉ là đối tác của Công ty Shen Industry thì theo khoản 2 Điều 87 Luật SHTT quy định:
“2 Tổ chức, cá nhân tiến hành hoạt động thương mại hợp pháp có quyền đăng ký nhãn hiệu cho sản phẩm mà mình đưa ra thị trường nhưng do người khác sản xuất với điều kiện người sản xuất không sử dụng nhãn hiệu đó cho sản phẩm
và không phản đối việc đăng ký đó.”
Như vậy theo đề bài thì Công ty thương mại Việt Hân đã thiết lập quan hệ đối tác và đặt hàng thông qua thư điện tử để mua các sản phẩm thiết bị và dụng cụ
y tế của Công ty Shen Industry trong các năm 2011, 2012, 2013 Tức là Công ty