Báo cáo " Bàn thêm về tội loạn luân " potx

Mọi trường hợp giao cấu trái ý muốn đều phạm tội hiếp dâm; mọi trường hợp buộc nạn nhân phải miễn cưỡng giao cấu với mình đều phạm tội cưỡng dâm nên hành vi khách quan của tội loạn luân

Tạp chí luật học - 33

Bàn thêm về tội loạn luân

Nguyễn Tuyết Mai *

à hành vi có tính chất nguy hiểm cao cho

x hội, xâm phạm đến đạo đức x hội chủ

nghĩa cũng như có khả năng để lại di truyền có

hại cho sự phát triển về sức khoẻ và trí thông

minh của thế hệ sau, ngay từ khi ban hành Bộ

luật hình sự (BLHS) đầu tiên của nước Cộng

hoà x hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1985,

loạn luân đ được quy định là tội phạm tại

Điều 146 và hình phạt đối với người phạm tội

này khá nghiêm khắc Qua 4 lần sửa đổi, bổ

sung BLHS (các năm 1989, 1991, 1992, 1997)

cũng như trong lần sửa đổi một cách toàn diện

BLHS năm 1999, nhà làm luật vẫn giữ nguyên

các quy định trong điều luật về tội phạm này

cả về nội dung cũng như kĩ thuật lập pháp

Điều 150 BLHS năm 1999 quy định: “Người

nào giao cấu với người cùng dòng máu về trực

hệ, với anh chị em cùng cha mẹ, anh chị em

cùng cha khác mẹ hoặc anh chị em cùng mẹ

khác cha thì bị phạt tù từ sáu tháng đến năm

năm”

Tuy vậy, trên thực tế vẫn còn có những ý

kiến tranh luận xung quanh các vấn đề tính

chất của hành vi giao cấu trong tội loạn luân;

độ tuổi của đối tượng giao cấu trong tội loạn

luân; định tội danh

1 Về tính chất của hành vi giao cấu

trong tội loạn luân

Theo quy định của BLHS năm 1999, nhóm

các tội phạm về tình dục có hành vi giao cấu

trong mặt khách quan của tội phạm bao gồm:

- Tội hiếp dâm (Điều 111; tội hiếp dâm trẻ

em - Điều 112);

- Tội cưỡng dâm (Điều 113; tội cưỡng dâm trẻ em - Điều 114);

- Tội giao cấu với trẻ em (Điều 115);

- Tội loạn luân (Điều 150);

- Tội mua dâm người chưa thành niên (Điều 256)

Hành vi giao cấu được quy định trong cấu thành tội phạm của các tội này đều thể hiện các đặc trưng riêng cho từng tội nhưng nhìn chung theo tính chất của hành vi giao cấu có thể phân thành 2 loại:

- Giao cấu có tính chất thuận tình;

- Giao cấu có tính chất không thuận tình (thể hiện ở giao cấu trái ý muốn của nạn nhân hoặc ở việc buộc nạn nhân phải miễn cưỡng chịu sự giao cấu)

Thực tiễn xét xử cũng như lí luận khoa học luật hình sự từ trước đến nay đều chỉ ra rằng hành vi giao cấu trong tội hiếp dâm là giao cấu trái ý muốn của nạn nhân; buộc nạn nhân phải miễn cưỡng giao cấu với mình là hành vi của tội cưỡng dâm; việc thuận tình giao cấu trong các tội giao cấu với trẻ em, loạn luân, mua dâm người chưa thành niên

Song trước xu hướng các tội xâm phạm tình dục gia tăng kể từ năm 1995 trở lại đây,

đặc biệt từ khi có các quy định sửa đổi, bổ sung và hướng dẫn việc xét xử các tội phạm tình dục, tội phạm tình dục đối với trẻ em thì trong giới luật gia đ nổi lên 2 quan điểm xoay xung quanh vấn đề tính chất của hành vi giao

L

* Giảng viên Khoa tư pháp Trường đại học luật Hà Nội

cấu trong tội loạn luân:

- Quan điểm thứ nhất dựa trên thực tiễn xét

xử cũng như sự giải thích trong các sách báo

pháp lí những năm qua cho rằng hành vi khách

quan của tội loạn luận là sự giao cấu thuận tình

giữa những người giao cấu Cụ thể phải có

hành vi đồng tình giao cấu giữa những người

cùng dòng máu về trực hệ (tức là giữa cha mẹ

đối với con; ông bà đối với cháu nội, cháu

ngoại); giữa anh chị em cùng cha mẹ, anh chị

em cùng cha khác mẹ hoặc anh chị em cùng

mẹ khác cha (Bình luận khoa học BLHS, Giáo

trình luật hình sự Việt Nam của Trường đại

học luật Hà Nội ) ở đây chúng tôi xin được

gọi là quan hệ giữa những người cùng huyết

thống

Mọi trường hợp giao cấu trái ý muốn đều

phạm tội hiếp dâm; mọi trường hợp buộc nạn

nhân phải miễn cưỡng giao cấu với mình đều

phạm tội cưỡng dâm nên hành vi khách quan

của tội loạn luân chỉ có thể là hành vi giao cấu

có tính chất thuận tình với đặc trưng của riêng

nó (giữa những người có quan hệ huyết thống)

cho phép phân biệt với các hành vi giao cấu

thuận tình trong các tội phạm khác

Hơn nữa, mặc dù chưa có sự giải thích

chính thức nào cũng như chưa có văn bản nào

hướng dẫn cụ thể về tính chất của hành vi giao

cấu trong tội loạn luân nhưng đứng trên

phương diện kĩ thuật lập pháp, xét quy định

của nhà làm luật về tội giao cấu với trẻ em và

tội loạn luân, chúng ta cũng có thể kết luận

rằng tính chất của hành vi giao cấu trong 2 tội

này là như nhau

Điều 115 quy định về tội giao cấu với trẻ

em: “Người nào đ thành niên mà giao cấu với

trẻ em từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi, ”

Điều 150 quy định về tội loạn luân:

“Người nào giao cấu với người cùng dòng máu

về trực hệ, với anh chị em cùng cha mẹ, với

anh chị em cùng cha khác mẹ hoặc cùng mẹ khác cha”

Trong các văn bản hướng dẫn của TANDTC từ những năm 1960 trở lại đây, cũng như thực tiễn xét xử đều quy định hành vi giao cấu với trẻ em là có sự thuận tình của người bị hại.(1) Vì vậy, cũng phải hiểu hành vi giao cấu trong tội loạn luân mang tính chất thuận tình

- Quan điểm thứ hai cho rằng không nên hiểu hành vi giao cấu trong tội loạn luân nhất thiết phải có tính chất thuận tình Bởi lẽ, nhà làm luật không quy định rõ trong điều luật về tội phạm này cũng như không hề có văn bản nào hướng dẫn như vậy

Hơn nữa, xem xét đường lối xử lí trong lịch sử nước ta cũng có thể minh chứng cho lập luận này Tại Công văn số 73/TK ngày 2/3/1995 về việc xét xử loại tội xâm phạm tình dục trẻ em có hướng dẫn: “Đối với những trường hợp mà người có hành vi hiếp dâm trẻ

em, cưỡng dâm trẻ em hoặc giao cấu với người dưới 16 tuổi lại có cùng dòng máu về trực hệ

đối với nạn nhân hoặc giữa anh chị em cùng cha mẹ, anh chị em cùng cha khác mẹ hoặc anh chị em cùng mẹ khác cha với nạn nhân thì ngoài việc xét xử bị cáo về tội theo quy định tại các Điều 112, 113, 114 BLHS còn phải xét xử

bị cáo thêm về tội loạn luân theo Điều 146” Với BLHS sửa đổi lần thứ tư năm 1997, tình tiết "có tính chất loạn luân" (được hiểu là giao cấu với những người có cùng dòng máu

về trực hệ đối với nạn nhân hoặc giữa anh chị

em cùng cha mẹ, anh chị em cùng cha khác

mẹ hoặc anh chị em cùng mẹ khác cha) được quy định thành tình tiết định khung tăng nặng của các tội hiếp dâm, tội cưỡng dâm, tội giao cấu với trẻ em , vì vậy, trường hợp này chỉ kết

án kẻ phạm tội về tội hiếp dâm, cưỡng dâm, giao cấu với trẻ em với tình tiết định khung tăng nặng chứ không kết án thêm về tội loạn

luân như hướng dẫn cũ Rõ ràng hướng dẫn

trên chỉ hợp lí và có ý nghĩa trong trường hợp

hành vi giao cấu trong tội loạn luân được hiểu

ở góc độ rộng, thực chất chỉ đề cập mối quan

hệ huyết thống giữa những người cùng giao

cấu, xâm hại đạo đức truyền thống, sự phát

triển vững mạnh giống nòi, bất kể hành vi đó

có hay không sự thuận tình của người cùng

giao cấu

Chúng tôi cho rằng chỉ nên hiểu hành vi

khách quan của tội loạn luân là giao cấu có sự

thuận tình giữa những người có quan hệ huyết

thống vì 3 lí do sau đây:

- Tội loạn luân được quy định trong

chương các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và

gia đình với khách thể trực tiếp là thuần phong

mĩ tục, đạo đức gia đình truyền thống của

người Việt Nam cũng như sự phát triển lành

mạnh của giống nòi; mặc dù hành vi giao cấu

là hành vi khách quan của tội loạn luân nhưng

khách thể của nó không phải là quyền được

tôn trọng và bảo vệ về danh dự nhân phẩm của

con người (cụ thể là quyền tự do tình dục) như

ở các tội hiếp dâm, cưỡng dâm

- Trên thực tế, việc giao cấu không có sự

thuận tình đ trở thành hành vi khách quan của

các tội phạm khác (các tội hiếp dâm, tội cưỡng

dâm)

- Cũng cần có sự phân biệt loạn luân với

tư cách là tội phạm độc lập với tình tiết định

khung tăng nặng “có tính chất loạn luân” được

quy định và biểu hiện ở những góc độ khác

nhau

Quan điểm cho rằng hành vi giao cấu trong

tội loạn luân có thể là thuận tình hoặc không

thuận tình theo chúng tôi chỉ là mang tính hình

thức (theo câu chữ) Vì theo câu chữ trong điều

luật, tội giao cấu với trẻ em cũng có thể hiểu

tương tự, trong khi bằng phương pháp loại trừ

(rất quan trọng đối với người làm luật, áp dụng

pháp luật nói chung, giải thích luật nói riêng),

hành vi của tội này phải được hiểu là có tính chất thuận tình Tất nhiên, để hoàn thiện luật cũng như để tránh những cách hiểu sai, không thống nhất, chúng tôi cho rằng nên bổ sung vào điều luật quy định tội giao cấu với trẻ em

và tội loạn luân từ "thuận tình" như sau:

“Người nào giao cấu thuận tình ”

2 Về độ tuổi của đối tượng giao cấu trong tội loạn luân

Điều luật không quy định độ tuổi của đối tượng giao cấu trong tội loạn luân song từ thực tiễn xét xử và trong tương quan so sánh với các quy định của các tội phạm khác có liên quan thì vấn đề được đặt ra là coi trẻ em là đối tượng giao cấu trong tội loạn luân không, nhất là trong trường hợp chủ thể là người chưa thành niên (từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi)

Trước lần sửa đổi thứ tư BLHS năm 1997, tình tiết “có tính chất loạn luân” chưa được quy định là tình tiết định khung tăng nặng của các tội xâm phạm tình dục Vì vậy, nếu giao cấu với trẻ em (dưới 16 tuổi) có quan hệ huyết thống với mình bị xử lí về tội loạn luân và tội

mà hành vi phạm tội cấu thành (tội hiếp dâm, tội cưỡng dâm, tội giao cấu với người dưới 16 tuổi - Công văn số 73/TK đ dẫn)

Với việc quy định “có tính chất loạn luân"

là tình tiết định khung tăng nặng của nhóm tội xâm phạm tình dục, việc giải quyết TNHS đối với người có hành vi giao cấu với trẻ em có quan hệ huyết thống với mình như sau:

- Nếu giao cấu trái ý muốn của trẻ em thì phạm tội hiếp dâm trẻ em, tình tiết định khung tăng nặng “có tính chất loạn luân”;

- Nếu buộc trẻ em phải miễn cưỡng giao cấu với mình thì phạm tội cưỡng dâm trẻ em, tình tiết định khung tăng nặng “có tính chất loạn luân”;

- Nếu giao cấu thuận tình với trẻ em từ đủ

13 tuổi đến dưới 16 tuổi thì phạm tội giao cấu

với trẻ em, tình tiết định khung tăng nặng “có

tính chất loạn luân”

Tranh chấp thực sự chỉ đặt ra trong trường

hợp thuận tình giao cấu với trẻ em từ đủ 13

tuổi đến dưới 16 tuổi có quan hệ huyết thống,

liên quan đến chủ thể của 2 tội giao cấu với trẻ

em và tội loạn luân

Theo Điều 115, chủ thể của tội giao cấu

với trẻ em phải là người đ thành niên (từ đủ

18 tuổi trở lên) Căn cứ vào quy định ở Điều

12 BLHS về tuổi chịu TNHS, tội loạn luân

thuộc loại tội nghiêm trọng nên chủ thể của tội

loạn luân là người từ đủ 16 tuổi trở lên

Trường hợp những người từ đủ 16 tuổi trở

lên, có quan hệ huyết thống, thuận tình giao

cấu với nhau, theo quy định của luật đều phạm

tội loạn luân

Trường hợp người đ thành niên giao cấu

thuận tình với người từ đủ 16 tuổi trở lên

không bị coi là phạm tội

Trường hợp người đ thành niên giao cấu

thuận tình với trẻ em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16

tuổi có quan hệ huyết thống với mình phạm tội

giao cấu với trẻ em

Vậy trường hợp người từ đủ 16 tuổi nhưng

chưa đủ 18 tuổi giao cấu thuận tình với trẻ em

từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi có quan hệ

huyết thống với mình, không phạm tội giao

cấu với trẻ em nhưng có phạm tội loạn luân

không? (thực chất là có coi trẻ em là đối tượng

của tội loạn luân hay không)

Theo chúng tôi, nên hiểu đối tượng của tội

loạn luân là từ đủ 16 tuổi trở lên Có nghĩa là

không truy cứu TNHS người từ đủ 16 tuổi

nhưng chưa đủ 18 tuổi có hành vi giao cấu

thuận tình với trẻ em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16

tuổi quan hệ huyết thống với mình Sự thu hẹp

phạm vi điều chỉnh ở đây không có nghĩa hành

vi phạm tội trong trường hợp này không nguy

hiểm mà nó phần nhiều liên quan đến chính

sách hình sự của Đảng và Nhà nước ta

Trong tội giao cấu với trẻ em, nhà làm luật quy định chủ thể phải là người đ thành niên Trong trường hợp có sự thuận tình giao cấu giữa 2 đứa trẻ (dưới 16 tuổi) hoặc giữa trẻ vị thành niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi và trẻ

em, nhà làm luật cho rằng ở đây hành vi được thực hiện cùng là kết quả của sự non nớt về nhận thức, sự phát triển chưa hoàn thiện về thể chất và tâm sinh lí của cả 2 phía, không có sự lợi dụng chênh lệch tuổi tác của người phạm tội

Việc không truy cứu TNHS về tội loạn luân người từ đủ 16 tuổi nhưng chưa đủ 18 tuổi

có hành vi giao cấu thuận tình với trẻ em từ đủ

13 tuổi đến dưới 16 tuổi có quan hệ huyết thống với mình cũng xuất phát từ lí do này Tuy nhiên, đây không chỉ là vấn đề có tính chất lí luận mà thực tiễn rất có thể gặp phải, vì vậy, rất cần thiết phải có sự giải thích, hướng dẫn của các cơ quan chức năng

3 Vấn đề định tội danh trong trường hợp thực hiện hành vi giao cấu với trẻ em chưa đủ 13 tuổi có quan hệ huyết thống với mình

Trường hợp này chỉ phạm tội hiếp dâm trẻ

em ở khoản 4 Điều 112 hay còn phạm thêm tội loạn luân (Điều 150) Sở dĩ đặt ra vấn đề này là

do tại lần sửa đổi thứ tư BLHS năm 1997, tình tiết có tính chất loạn luân được quy định là tình tiết định khung tăng nặng ở các tội xâm phạm tình dục có hành vi giao cấu, ngay cả đối với các tội hiếp dâm, cưỡng dâm (đ nói ở trên) Trong tội hiếp dâm trẻ em (Điều 112), tình tiết “có tính chất loạn luân” được quy định tại điểm a khoản 2 là CTTP tăng nặng áp dụng trong trường hợp nạn nhân từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi Song tại khoản 4 Điều 112 áp dụng cho trường hợp nạn nhân chưa đủ 13 tuổi lại không có quy định tình tiết tăng nặng định khung “có tính chất loạn luân”, Điều 48 quy

định về các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự cũng không có tình tiết này Vậy trong

trường hợp này, có còn vận dụng hướng giải

quyết như Công văn số 73/TK ngày 2/3/1995

đ hướng dẫn không?

Có hai quan điểm được đưa ra để giải

quyết vấn đề này: Một là, kẻ phạm tội chỉ phải

chịu TNHS về tội hiếp dâm trẻ em tại khoản 4

Điều 112; hai là, kẻ phạm tội đồng thời chịu

TNHS về cả tội hiếp dâm trẻ em khoản 4 Điều

112 và tội loạn luân (Điều 150)

Lí giải vấn đề này lại liên quan đến việc

hiểu thế nào về quy định “mọi trường hợp giao

cấu với trẻ em chưa đủ 13 tuổi” tại khoản 4

Điều 112?

Quan điểm từ trước đến nay được thừa

nhận là “mọi trường hợp ” ở đây được hiểu

theo góc độ có hay không có sự đồng tình giao

cấu của trẻ em dưới 13 tuổi đều phạm tội hiếp

dâm trẻ em ở lứa tuổi này các em ở trong tình

trạng sức khoẻ yếu kém nên khó có thể tự vệ

được; lại chưa có khả năng biểu lộ ý chí đúng

đắn, dễ bị người khác lôi kéo, rủ rê Vì vậy,

ngay cả khi có sự đồng ý giao cấu của trẻ em,

nhà làm luật cũng coi là trường hợp lợi dụng

độ tuổi để có được sự đồng ý của nạn nhân,

dạng cụ thể của lợi dụng tình trạng không có

khả năng biểu lộ ý chí đúng đắn được Vậy

nên giao cấu với trẻ em chưa đủ 13 tuổi có

quan hệ huyết thống với mình, ngoài việc phải

chịu TNHS theo khoản 4 Điều 112 (tình tiết

giao cấu với trẻ em chưa đủ 13 tuổi) còn phải

chịu TNHS thêm về tội loạn luân (giao cấu với

người có quan hệ huyết thống với mình)

Quan điểm thứ hai cho rằng “mọi trường

hợp giao cấu ” ở đây nên hiểu theo nghĩa

rộng là cả việc có hay không có sự đồng tình

giao cấu của nạn nhân; có hay không có thêm

các tình tiết định khung tăng nặng (như ở

khoản 2, 3 Điều 112) Đây cũng là lí do nhà

làm luật không quy định cụ thể các tình tiết

định khung tăng nặng khác Vì vậy, giao cấu

với trẻ em chưa đủ 13 tuổi có quan hệ huyết

thống với mình chỉ phạm tội theo khoản 4

Điều 112 mà không phạm thêm tội loạn luân nữa (vì tình tiết có tính chất loạn luân đ được bao gồm trong tình tiết định khung tăng nặng

“mọi trường hợp giao cấu với trẻ em chưa đủ

13 tuổi”

Chúng tôi đồng ý với quan điểm thứ nhất, theo chúng tôi khi quy định về vấn đề này tại khoản 4 Điều 112 BLHS năm 1985 (với sửa

đổi năm 1989 và 1991); khoản 4 Điều 112a BLHS sửa đổi năm 1997 và khoản 4 Điều 112 BLHS 1999, các nhà làm luật chỉ hàm ý bất kể dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác giao cấu trái ý muốn hay đ có sự thuận tình giao cấu của trẻ

em chưa đủ 13 tuổi đều phạm tội hiếp dâm trẻ

em và phải chịu hình phạt nghiêm khắc nhất

Chúng ta hy xem lại quy định của BLHS năm

1985 trước lần sửa đổi thứ tư, khoản 4 Điều

112 quy định:

“4 Mọi trường hợp giao cấu với trẻ em dưới 13 tuổi đều là phạm tội hiếp dâm và người phạm tội bị phạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm Phạm tội thuộc một trong các trường hợp

quy định ở khoản 2 và khoản 3 Điều này, thì bị phạt tù từ mười hai năm đến hai mươi năm, tù chung thân hoặc tử hình”

Rõ ràng quy định “mọi trường hợp ” ở

đây không bao gồm những trường hợp có tình tiết tăng nặng ở khoản 2 và khoản 3 của điều luật

Trên đây là một số vấn đề đang còn tranh luận trong thực tiễn xét xử cũng như trong lí luận về tội loạn luân Mặc dù không phải là tội phạm mới cũng không thuộc nhóm tội phạm

được sửa đổi, bổ sung trong thời gian qua song những vấn đề này thiết nghĩ cũng cần phải

được xem xét, giải thích, hướng dẫn, đảm bảo thống nhất trong nhận thức và áp dụng./

(1).Xem: Bảng tổng kết và hướng dẫn đường lối xét xử tội hiếp dâm và một số tội phạm tình dục khác số 329 -HS2 ngày 11/5/1967 TANDTC