Từ khoảng tháng 5 năm 2019, những chiếc máy bay nông nghiệp đầu tiên được đưa vào canh tác thử nghiệm tại nước ta đã chứng minh được hiệu quả kinh tế trên canh tác lúa như giảm thiểu hao
Máy bay nông nghiệp
Máy bay nông nghiệp
Máy bay nông nghiệp là tên gọi phổ biến cho một thiết bị hỗ trợ canh tác trong nông nghiệp Các thuật ngữ thay thế như drone phun thuốc hoặc máy bay phục vụ nông nghiệp chỉ là các dạng UAV có khả năng mang khoang chứa vật tư nông nghiệp, camera và thiết bị theo dõi để tăng hiệu quả làm việc trên đồng ruộng Đây là một loại máy bay không người lái (UAV) được thiết kế đặc thù nhằm phun thuốc, phun phân và theo dõi tình trạng vụ mùa từ trên cao Nhờ hệ thống phun và giám sát từ xa, máy bay nông nghiệp giúp phủ thuốc và phân đều hơn, tiết kiệm thời gian, giảm công sức và giảm thiểu lãng phí nguồn lực Ứng dụng phổ biến bao gồm phun thuốc bảo vệ thực vật, tưới và giám sát đồng ruộng thông qua camera và cảm biến tích hợp, mang lại quản lý canh tác hiệu quả và tối ưu hóa năng suất.
Máy bay nông nghiệp là thiết bị bay không người lái phục vụ canh tác nông nghiệp với mục tiêu tăng độ chính xác và hiệu quả, chuyên thực hiện các công đoạn như giám sát cây trồng, phun thuốc, rải phân và gieo sạ Việc ứng dụng drone nông nghiệp giúp chuyển đổi canh tác sang phương thức hiện đại, nâng cao tính ổn định của đầu ra và tạo tiền đề cho doanh nghiệp, kỹ sư và người nông dân quản lý chất lượng nông sản từ lúc gieo hạt đến thu hoạch, đồng thời theo dõi sức khỏe cây trồng một cách chính xác và kịp thời.
Máy bay nông nghiệp được chế tạo từ vật liệu nhẹ, ưu tiên tính cơ động và khả năng di chuyển cao để đáp ứng nhu cầu thực tế trên đồng ruộng Trên thị trường hiện nay có nhiều đặc điểm nổi bật của máy bay nông nghiệp nhằm phục vụ các mục đích khác nhau của người dùng, từ chú trọng thời lượng bay đến tối ưu khả năng mang tải và làm việc dưới các điều kiện thời tiết khác nhau Do sự đa dạng trong mục đích sử dụng, máy bay nông nghiệp hiện nay có nhiều kích thước, khả năng định vị và loại đầu phun khác nhau, giúp người dùng lựa chọn sản phẩm phù hợp với điều kiện sản xuất và quy trình phun.
Phân loại theo nguyên liệu, máy bay hiện có hai loại chính là nhiên liệu đốt trong và điện Thực tế cho thấy máy bay dùng điện được ưa chuộng hơn trong sản xuất và chăm sóc cây trồng nhờ các ưu điểm nổi bật như tiết kiệm chi phí vận hành, giảm tiếng ồn và giảm phát thải Tại Việt Nam, máy bay sử dụng nguồn năng lượng điện trong nông nghiệp chiếm phần lớn thị trường và trở thành lựa chọn chủ đạo cho các ứng dụng canh tác và chăm sóc cây trồng.
Hình 1 1 Tỉ lệ máy bay sử dụng nhiên liệu đốt trong và điện sử dụng trong nông nghiệp Việt
Phân loại theo cấu tạo cánh, máy bay nông nghiệp hiện có hai loại chính là cánh cố định và đa cánh Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp hiện đại, máy bay nông nghiệp đa cánh được ưa chuộng hơn nhờ các đặc điểm nổi bật như dễ định vị, nâng và hạ cánh trong lúc bay (nâng và hạ theo chiều dọc); vận hành dễ dàng và thân thiện với người sử dụng; có thể bay chính xác hơn với khả năng thay đổi hướng nhanh và gần như tức thì khi đang bay; và khảo sát, vẽ bản đồ dễ dàng nhằm theo dõi tình trạng cây trồng.
Hình 1.2 Máy bay cánh cố định và máy bay đa cánh trong canh tác nông nghiệp
Nhiên liệu đốt trong Nhiên liệu điện
Tổng quát thị trường máy bay nông nghiệp tại Việt Nam
1.2 Máy bay không người lái trong nông nghiệp chính xác
Máy bay không người lái (UAV) ứng dụng công nghệ điện tử tiên tiến, hệ thống GPS và cảm biến điều khiển từ xa để nhận diện chất lượng đất, dinh dưỡng và tình trạng cây trồng, từ đó đề xuất phương thức canh tác phù hợp và đảm bảo đúng trường hợp, đúng vị trí, đúng số lượng và đúng thời điểm Các công đoạn canh tác có thể áp dụng UAV nhằm nâng cao hiệu quả như phun thuốc BVTV, gieo hạt, kiểm soát sâu bệnh, theo dõi tình trạng cây trồng, thụ phấn nhân tạo cho cây, vẽ bản đồ khu vực và dự báo quá trình sinh trưởng.
Cảm biến trên máy bay nông nghiệp thu thập thông tin chính xác về tình trạng cây trồng và đất đai, cung cấp hình ảnh trả về có chất lượng cao và chi tiết từ Centiment, sau đó được lưu trữ và phân tích trên phần mềm hệ thống để đưa ra các thông tin về điều kiện canh tác một cách tin cậy Máy bay nông nghiệp còn có lợi thế làm việc trên nhiều địa hình và đất khác nhau, do không hoạt động trực tiếp trên đất nên không gây hại cho cây trồng và giúp nông dân hạn chế tiếp xúc với thuốc trừ sâu.
Trước đây, nông nghiệp thường phun thuốc trừ sâu theo phương thức thuận tiện, phun đều trên toàn diện tích mà bỏ qua mật độ, sức khỏe cây và nhu cầu thuốc của từng khu vực Nhược điểm của cách làm này là lãng phí thuốc và khu vực phun quá mức có thể tạo điều kiện cho kháng thuốc phát triển, ảnh hưởng đến sự phát triển của cây trồng và lợi nhuận của người nông dân Để khắc phục nhược điểm này, hệ thống phun thuốc theo khu vực, hay site-specific weed management, được triển khai trên máy bay nông nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả phun và phun đúng những khu vực cần thiết Hệ thống phun thuốc thông minh theo khu vực sử dụng hình ảnh và dữ liệu từ camera, cảm biến trên máy bay để lập bản đồ tình trạng cây trồng, mức độ sâu bệnh và mật độ cây, từ đó xác định liều lượng thuốc và khu vực phun phù hợp.
Các điều khiển máy bay nông nghiệp hiện nay được phân thành ba phương thức: thủ công, bán tự động và tự động Đa phần các máy bay nông nghiệp phổ biến tại Việt Nam hiện nay hướng đến điều khiển tự động và bán tự động.
Máy bay drone được vận hành bằng phần mềm điều khiển từ xa trên các thiết bị như cần điều khiển, máy tính bảng hoặc điện thoại di động Người vận hành bắt đầu bằng cách khảo sát địa hình và cập nhật bản đồ khu vực bay, sau đó dựa trên gợi ý của phần mềm để quyết định đường bay tối ưu Thông tin thu thập được cùng với bản đồ của drone được lưu trữ không dây, và toàn bộ quá trình bay từ cất cánh, phun thuốc cho đến hạ cánh đều được tự động hóa, đôi khi các thao tác này diễn ra hoàn toàn tự động trong suốt hành trình bay.
Trong hệ thống điều khiển bay drone nông nghiệp, có thể có tới 6 người điều khiển chiếm lại quyền bay để né vật cản bất ngờ và đồng thời tối ưu hóa quá trình phun thuốc Việc nâng máy lên sát biên ruộng giúp tránh ngã đổ khi phun cho cây lúa và giảm thiểu va chạm với vật cản ở khoảng cách gần đối với các sản phẩm có hệ thống né vật cản LiDAR Phát hiện và né vật cản mô tả cách drone nhận diện chướng ngại vật và thực thi các động tác né tự động, đảm bảo an toàn và hiệu quả cho quá trình phun.
Máy bay nông nghiệp làm việc hiệu quả khi được trang bị hệ thống phát hiện các yếu tố môi trường và vật cản, kết hợp với sự tính toán và am hiểu của người vận hành để tối ưu hiệu suất bay Các yếu tố cơ bản cần nắm rõ gồm thời tiết và tốc độ gió; vật cản như dây điện, cây cối trong khu vực bay; cùng với khu vực cất cánh, hạ cánh và vùng bay xung quanh nhằm đảm bảo an toàn và hiệu quả phun Nhận diện kịp thời các yếu tố này giúp tối ưu hoá thời gian, tiết kiệm nhiên liệu và tăng hiệu quả phun thuốc trừ sâu hoặc phân bón trên diện tích nông nghiệp.
Hiện nay, hai hệ thống phát hiện vật cản thường được trang bị trên máy bay phân phối tại Việt Nam là LiDAR và cảm biến RTK Hệ thống LiDAR sử dụng sóng Radar để phát hiện vật cản trong lúc bay và cho khả năng định vị khá chính xác (trên thực tế, máy phải bay tự tránh và cách xa vật cản 5 mét), đa phần những máy bay sử dụng hệ thống định vị này trên thị trường đều cần phải được người điều khiển can thiệp trong quá trình bay để tối ưu được quá trình phun thuốc (cho máy bay gần vật cản hơn để giảm diện tích bỏ sót) Máy bay áp dụng công nghệ RTK để né vật cản cho khả năng bay với độ chính xác cao, vật cản cần được định vị trước lúc bay, giúp máy bay có khả năng tự động cao hơn và các máy bay sử dụng hệ thống né vật cản này sẽ không cần can thiệp quá nhiều vào quá trình bay, chỉ can thiệp khi vật cản xuất hiện bất ngờ, không được định vị từ trước.
1.5 Hiệu quả máy bay trên thực tế
Hiệu quả thực tế của máy bay nông nghiệp đã được chứng minh qua các thí nghiệm và ứng dụng rộng rãi trên thế giới, bao gồm Việt Nam Nghiên cứu cho thấy máy bay nông nghiệp có thể phun thuốc bảo vệ thực vật, phân bón và các chế phẩm nông học với độ chính xác cao, rút ngắn thời gian xử lý và giảm lãng phí so với các phương pháp truyền thống Việc sử dụng máy bay nông nghiệp ở Việt Nam và nhiều nước khác đang được mở rộng, góp phần tăng năng suất, cải thiện chất lượng nông sản và tăng tính cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường Đảm bảo an toàn vận hành, đào tạo phi công và quản lý dịch vụ chuyên nghiệp là những yếu tố then chốt để khai thác tối đa hiệu quả của công nghệ này và duy trì lợi ích lâu dài cho ngành nông nghiệp.
Hiệu quả đầu tiên của máy bay nông nghiệp là giảm hao hụt nông sản từ 10–15%, nhờ phun thuốc trên không mà không để lại dấu chân bánh xe như các phương pháp phun khác Việc để lại dấu chân khi phun thuốc sẽ làm hư hại cây trồng, vì vậy phun trên không giúp bảo vệ cây trồng và tăng năng suất.
Tổng quát thị trường
Nhu cầu của thị trường
Việc sử dụng máy bay để canh tác nông nghiệp được áp dụng ngày càng nhiều trên thế giới, trong đó có những nước trồng lúa và cây lương thực có hạt như Thái Lan, Indonesia, Trung Quốc,… Có điều kiện tự nhiên và canh tác gần tương tự Việt Nam
Việc chuyển sang dùng máy bay nông nghiệp trong canh tác và bảo vệ cây trồng tại Trung Quốc đang tăng trưởng mạnh Số lượng máy bay được sử dụng trong nông nghiệp tăng gấp đôi vào khoảng thời gian 2016 đến 2017 và tốc độ tăng trưởng mạnh nêu trên được dựa báo chỉ mới trong giai đoạn bắt đầu (China's Agriculture Drone Revolution)
Thị trường máy bay nông nghiệp thế giới được ước tính đạt khoảng 880 triệu USD vào năm 2020 và dự báo sẽ tăng lên 5,89 tỷ USD vào năm 2030, với tốc độ tăng trưởng hàng năm kép khoảng 22,4% theo Statista Sự tăng trưởng này cho thấy tiềm năng mở rộng và nhu cầu ngày càng tăng trên toàn cầu đối với máy bay nông nghiệp và các giải pháp liên quan.
Ở Việt Nam, sự phát triển và chuyển đổi kinh tế cũng như sự đa dạng ngành nghề đã khiến diện tích canh tác nông nghiệp thu hẹp và sản lượng đầu ra giảm, đặc biệt ở cây lúa, tạo áp lực duy trì ổn định nguồn lương thực trong nước và cho xuất khẩu Để giải quyết khó khăn thiếu hụt nguồn lực tham gia sản xuất nông nghiệp, việc nâng cao năng suất đầu ra thông qua cải tiến và ứng dụng công nghệ kỹ thuật tiên tiến vào quá trình sản xuất lúa đã trở thành ưu tiên, với các giải pháp được chú trọng như máy bay phun thuốc và bón phân những năm gần đây.
Hình 2 1 Sản lượng lúa cả năm của Việt Nam (Tạ/hecta)
Phần 2: Tổng quát thị trường
Hình 2 2 Diện tích lúa cả năm của Việt Nam (Tạ/hecta)
Giống như các quốc gia đang phát triển có nền nông nghiệp lớn, Việt Nam đang triển khai các chủ trương và chính sách hỗ trợ ưu tiên ứng dụng công nghệ và chuyển đổi phương thức sản xuất nhằm nâng cao năng suất canh tác, tối ưu hiệu quả sản xuất và thúc đẩy nông nghiệp công nghệ cao, góp phần tăng trưởng bền vững cho ngành nông nghiệp nước ta.
“Ngày 3-6-2020, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 749/QĐ-TTg phê duyệt
Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, xác định nông nghiệp là lĩnh vực được ưu tiên chuyển đổi số với mục tiêu xây dựng nông nghiệp công nghệ cao theo hướng nông nghiệp thông minh và nông nghiệp chính xác, tăng tỷ trọng nông nghiệp số trong nền kinh tế Theo đó, chương trình sẽ hỗ trợ chia sẻ thiết bị nông nghiệp thông qua các nền tảng số, đồng thời ứng dụng công nghệ số để tự động hóa các quá trình sản xuất nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh của nông sản, đóng góp vào chuỗi giá trị nông nghiệp và thúc đẩy chuyển đổi số trên toàn nền kinh tế.
Phun thuốc trừ sâu là công đoạn thiết yếu trong nông nghiệp Việt Nam hiện nay Việc ứng dụng máy bay nông nghiệp vào sản xuất giúp nông dân tăng hiệu quả công việc lên nhiều lần và đảm bảo sự đồng bộ cao hơn so với phương pháp thủ công Nhờ công nghệ bay phun, nguyên liệu được sử dụng tiết kiệm và chi phí sản xuất được cắt giảm đáng kể Bên cạnh đó, các phương pháp hiện đại đang giúp hạn chế hoá chất, từ đó bảo vệ sức khỏe người lao động và nâng cao năng suất làm việc.
Việc ứng dụng máy bay phun thuốc trừ sâu đang phát triển mạnh tại ĐBSCL, đặc biệt ở những địa phương có diện tích cánh đồng lớn tập trung như Kiên Giang Công nghệ này giúp nâng cao năng suất phun, đồng đều che phủ diện tích rộng và rút ngắn thời gian xử lý so với phun thủ công Bên cạnh lợi ích về hiệu quả, việc quản lý liều lượng, an toàn lao động và tác động tới môi trường cần được giám sát chặt chẽ bằng các giải pháp như định vị GPS, bản đồ diện tích và lịch phun tối ưu Nhờ các tiến bộ công nghệ, người nông dân tại khu vực ĐBSCL có thể tối ưu hóa chi phí và tăng khả năng cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp.
Ở các tỉnh An Giang, Long An và Đồng Tháp, máy bay phun thuốc chủ yếu được sử dụng để phun thuốc BVTV cho cây lúa theo hình thức thuê dịch vụ bên ngoài, với giá dịch vụ dao động từ 160.000 đến 200.000 đồng/ha Hoạt động phun bằng máy bay diễn ra gần như liên tục trong vụ, và trong năm có thể có tới 3 vụ lúa, bên cạnh các loại cây trồng khác như hoa màu và cây ăn trái Mỗi vụ, một ruộng lúa thường yêu cầu từ 5 đến 6 đợt phun thuốc trừ sâu và BVTV, và con số này có thể lớn hơn tùy điều kiện tự nhiên và sự phát sinh sâu bệnh ở từng địa phương.
Thị trường vẫn ở giai đoạn phát triển và có tiềm năng cao nhờ các cải tiến sản phẩm mới chưa phủ rộng hết nhu cầu của người dùng, đồng thời giá thành chưa trở thành yếu tố cạnh tranh chủ đạo Một số tính năng thiết yếu như giám sát, rải phân và gieo hạt chưa mang lại hiệu quả kinh tế như kỳ vọng, khiến lợi ích từ các đầu tư này chưa tối ưu Chi phí đầu tư ban đầu vẫn còn cao, tạo gánh nặng tài chính cho người dùng và doanh nghiệp Bên cạnh đó, một số lỗi vặt như nghẹt màn lọc và mất hiệu quả vẫn xuất hiện, ảnh hưởng tới độ tin cậy và hiệu suất vận hành.
Theo thống kê xu hướng từ Mangool trên Google, sự quan tâm đối với từ khóa 'máy bay phun thuốc' đã tăng mạnh từ đầu năm 2020 Lượt tìm kiếm hàng tháng cho các từ khóa liên quan đã tăng từ khoảng 310 lượt vào tháng 2 năm 2019 (giai đoạn máy bay nông nghiệp bắt đầu được áp dụng thử) lên gần 11.000 lượt vào một tháng sau đó, cho thấy xu hướng tăng trưởng đáng kể về mức độ quan tâm của người dùng đối với công nghệ phun thuốc bằng drone trong nông nghiệp.
Hình 2 3 Tầng số tìm kiếm cho từ khóa liên quan trên Google
Tổng quát thị trường máy bay nông nghiệp tại Việt Nam
Giai đoạn phát triển của máy bay nông nghiệp tại Việt Nam
Máy bay nông nghiệp đã chứng minh hiệu quả thực tế đáng kể khi giải quyết nhu cầu chuyển đổi phương thức phun thuốc BVTV của người nông dân, tối ưu hóa việc phun thuốc và nâng cao năng suất Tại Việt Nam, công nghệ phun thuốc bằng máy bay mang lại hiệu quả kinh tế và chi phí cạnh tranh trên canh tác lúa, đồng thời mở ra tiềm năng phát triển to lớn cho thị trường nông nghiệp nước ta.
Hình 2 4 Giai đoạn phát triển của máy bay nông nghiệp
Sản phẩm đang nằm trong giai đoạn phát triển và nâng cấp nên mang những đặc điểm sau:
DJI liên tục thay đổi mẫu máy bay drone ở Việt Nam, đi kèm với quá trình cải tiến và cập nhật thêm tính năng ở mỗi dòng đời sản phẩm Các dòng drone DJI tại Việt Nam thể hiện rõ sự đổi mới khi liên tục nâng cấp tính năng từ thời điểm ra mắt nhằm đảm bảo hiệu quả vận hành và tối ưu trải nghiệm người dùng.
Tăng trưởng Trưởng thành Giới thiệu
Bảng 2 1 Sự cải tiến sản phẩm qua các năm (ví dụ quan sát máy bay từ DJI)
Hiện nay, các loại sản phẩm máy bay phun thuốc trừ sâu được phân phối trên thị trường có giá chưa ổn định, với sự chênh lệch lớn giữa các đại lý phân phối và các kênh bán hàng khác nhau Sự biến động về giá này ảnh hưởng đến kế hoạch mua hàng của người dùng và doanh nghiệp, vì vậy cần theo dõi thị trường và tham khảo nhiều nguồn cung cấp để tối ưu chi phí đầu tư cho công tác phun thuốc trừ sâu bằng máy bay.
Hiện tại sản phẩm còn ở giai đoạn đầu phát triển, khiến khách hàng chưa yên tâm và nghi ngờ về hiệu quả kinh tế cũng như tính ổn định khi vận hành của máy bay nông nghiệp Đa số người dân ở những vùng chưa tiếp cận rộng rãi với công nghệ này cho rằng hiệu quả kinh tế của máy bay là tiêu cực, do chi phí đầu tư ban đầu cao và phương thức phun khác biệt quá nhiều so với hiểu biết nông nghiệp của họ.
Các sản phẩm máy bay nông nghiệp hiện đang nhận được sự đầu tư đáng kể từ các công ty vào quảng cáo và chiến dịch marketing, nhằm nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về sản phẩm cũng như lợi ích mà chúng mang lại Những chiến lược này tập trung giới thiệu hiệu quả phun thuốc, tiết kiệm thời gian và chi phí, đồng thời làm nổi bật tính an toàn và độ tin cậy của máy bay nông nghiệp hiện đại Qua đó, thương hiệu và sản phẩm máy bay nông nghiệp được lan tỏa trên đa kênh truyền thông, góp phần tăng thị phần và sự tín nhiệm của người nông dân cũng như các đối tác trong ngành.
Khả năng đáp ứng nhu cầu canh tác nông nghiệp của máy bay nông nghiệp tại Việt Nam
Ra mắt sản phẩm máy bay nông nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu chuyển đổi sản xuất nông nghiệp sang giai đoạn "nông nghiệp chính xác", nơi drone nông nghiệp đóng vai trò then chốt trong tối ưu hóa quy trình canh tác Máy bay không người lái trong nông nghiệp đã được áp dụng rộng rãi ở nhiều nước để khảo sát và theo dõi tình trạng cây trồng, phun thuốc BVTV, bón phân và gieo hạt một cách chính xác Công nghệ này giúp cải thiện hiệu quả sản xuất, giảm thiểu lãng phí thuốc và phân bón, đồng thời tăng năng suất và độ bền vững của chuỗi cung ứng nông nghiệp.
Khung sườn yếu Cải tiến khung sườn Cải tiến khung sườn
300 chu kỳ 1000 chu kỳ 1000 chu kỳ
Radar tiến lùi và radar 360 độ cho phép theo dõi và điều khiển ở mọi hướng, tăng khả năng phản ứng nhanh; hệ thống phun thuốc được thiết kế để cho thuốc ra hạt to hoặc ra mịn đều, giúp khắc phục kén thuốc và đảm bảo phân phối thuốc đồng đều trên mục tiêu; phương án điều khiển có các phạm vi 3 km và 5 km, mang lại sự linh hoạt và hiệu suất vận hành tối ưu ở khoảng cách gần (3 km) hoặc xa (5 km).
Tổng quát thị trường máy bay nông nghiệp tại Việt Nam
Máy bay không người lái ngày càng được nông dân sử dụng để theo dõi cây trồng và mức nước trên đồng ruộng, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý tưới tiêu và giám sát tình hình mùa vụ Hình ảnh từ cảm biến near-IR cung cấp dữ liệu chi tiết về sức khỏe cây trồng, giúp phát hiện stress và bệnh sớm để tối ưu hóa phun phân bón và nước tưới Nhờ các phân tích này, lợi nhuận tăng lên và chi phí canh tác được giảm thiểu nhờ tối ưu hóa quy trình sản xuất và giảm lãng phí Thị trường drone ở Nhật Bản đang chứng kiến tốc độ tăng trưởng mạnh nhờ nhu cầu nông nghiệp hiện đại, mở đường cho việc ứng dụng rộng rãi công nghệ này ở nhiều vùng nông thôn.
Hiện nay, nông dân Trung Quốc đang dùng máy bay nông nghiệp (drone) để bảo vệ cây trồng, giúp giảm công sức so với lao động thủ công Đối với các khu vực nhỏ lẻ và đất trồng phân mảnh, drone mang lại hiệu quả cao, tiết kiệm thời gian và công sức Máy bay nông nghiệp còn được sử dụng để khảo sát và thu thập hình ảnh nhằm hỗ trợ nông dân chẩn đoán thông tin và tối ưu hóa khả năng bảo vệ cây trồng (China's Agriculture Drone Revolution)
Việc sử dụng máy bay nông nghiệp tại khu vực miền trung Thái Lan mang lại lợi ích thiết thực cho canh tác lúa, giúp giảm 10-15% thất thoát nông sản và giảm đáng kể lượng nước pha thuốc BVTV xuống trên 10 lần, đồng thời giảm hơn 40% lượng thuốc bảo vệ thực vật cần dùng Với khả năng phun thuốc hiệu quả, máy bay còn có tác dụng ngăn ngừa côn trùng lên tới 90%, từ đó góp phần nâng cao chất lượng gạo thành phẩm Những kết quả này được rút ra từ Phân tích Hiệu quả Sử dụng Drone cho Sản xuất Lúa ở Miền Trung Thái Lan năm 2020.
Qua khảo sát khách hàng, máy bay nông nghiệp tại Việt Nam chủ yếu được dùng cho công đoạn phun thuốc BVTV lên cây lúa ở những khu vực có cánh đồng lớn, điển hình như Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) Bảng 2.2 trình bày về hiệu quả kinh tế và mức khấu hao pin của loại máy bay này trong sản xuất nông nghiệp.
Phun thuốc lúa Phun thuốc cây trồng Bón phân, gieo xạ Theo dõi cây trồng
Hiệu quả kinh tế Đạt Chưa Chưa -
Số lượng pin/2 hecta 1-2 Tùy nồng độ thuốc phun ~8 -
Phun thuốc BVTV bằng máy bay đã được áp dụng thực tế và cho thấy hiệu quả, với giá thành cạnh tranh và sự thuận tiện cho chủ ruộng Ở ĐBSCL, giá phun thuốc BVTV cho mỗi công đất lúa dao động từ 16.000 đến 20.000 đồng, so với phun bằng bình phun thủ công ước tính khoảng 20.000 đồng cho mỗi công đất Bên cạnh đó, máy bay phun thuốc mang lại lợi ích như tăng hiệu quả phun, giảm lượng thuốc trừ sâu cần dùng và hạn chế tiếp xúc giữa người lao động với hóa chất độc hại.
Khả năng rải phân và gieo sạ hiện chưa đáp ứng được nhu cầu của khách hàng vì hiệu quả chưa cao Việc sạ lúa vẫn chưa đồng đều, dẫn đến năng suất bị ảnh hưởng và hiệu quả canh tác không tối ưu Năng suất hoạt động còn bị hạn chế bởi thời lượng pin của thiết bị, khiến quá trình làm việc kéo dài và khó duy trì hiệu suất liên tục Để cải thiện và cạnh tranh trên thị trường, cần tập trung nâng cấp công nghệ rải phân và gieo sạ, tăng độ đồng đều và tối ưu hóa thời lượng pin cho thiết bị.
Xét về mặt kinh tế, máy bay phun thuốc chủ yếu hoạt động dưới hình thức dịch vụ thuê ngoài, đồng thời phải chịu khấu hao pin cao (khoảng 4 chu kỳ sạc trên mỗi công đất) và khấu hao linh kiện, khiến chi phí phun thuốc và gieo hạt vượt quá mức chấp nhận của người nông dân so với các hình thức canh tác khác Đối với cây ăn quả và một số loại cây trồng ít được ưa chuộng, chỉ một số loại máy bay lớn như DJI T30 và XAG P100 mới có khả năng phun hiệu quả Đặc điểm của cây ăn quả đòi hỏi phun với lượng nước lớn và thuốc pha loãng hơn, nên bình chứa thuốc phải lớn (trên 30 lít), cần chỉnh góc phun linh hoạt và gió mạnh có thể đẩy thuốc xuống các tầng lá thấp, khiến các máy bay có bình chứa nhỏ trên thị trường khó đáp ứng được hiệu quả kinh tế Vì vậy, các máy bay phun thuốc cho cây ăn quả thường có giá thành cao, khấu hao pin và nhiên liệu sạc lớn, khiến việc áp dụng canh tác bằng chúng không mang lại hiệu quả kinh tế cao như một số hệ thống tự động khác (ví dụ: hệ thống phun thuốc cố định).
Khả năng thu hình ảnh và giám sát chất lượng cây trồng bằng công nghệ drone vẫn chưa được áp dụng rộng rãi trong sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam Nguyên nhân chính là phần lớn máy bay drone được sử dụng dưới dạng dịch vụ cho người nông dân, nên chủ ruộng không phải người sở hữu máy khiến việc triển khai giám sát bằng drone gặp nhiều bất tiện Thêm vào đó, trình độ công nghệ của nông dân Việt Nam còn ở mức thấp; nhiều người chưa đủ năng lực vận hành các phần mềm thu thập dữ liệu và phân tích chất lượng cây trồng từ hình ảnh thu được Do đó, việc tích hợp dữ liệu hình ảnh vào quản lý sản xuất vẫn còn nhiều thách thức, mặc dù có cơ hội cải thiện nhờ đào tạo, hỗ trợ công nghệ và đầu tư hạ tầng.
Giấy phép bay
Cũng như nhiều nước khác trên thế giới, người vận hành máy bay không người lái tại Việt Nam phải được cấp phép bởi các cơ quan có thẩm quyền Cụ thể, để sử dụng máy bay nông nghiệp, người dùng ở Việt Nam cần có hai loại giấy phép chính, được cấp bởi các cơ quan chức năng và áp dụng cho toàn bộ hoạt động bay—nhằm bảo đảm an toàn, tuân thủ quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả trong công tác phun thuốc và quản lý rủi ro.
Giấy phép bay máy bay không người lái được cấp và quản lý bởi Bộ Quốc phòng, có hiệu lực trong thời hạn 3 tháng kể từ ngày cấp và cần được gia hạn để tiếp tục hiệu lực.
Giấy thông báo điểm bay được cấp và quản lý tại huyện đội địa phương nơi máy bay hoạt động; giấy có hiệu lực 1 tháng và sau khi hết hạn cần được phê duyệt mới.
Tổng quát thị trường máy bay nông nghiệp tại Việt Nam
Theo Nghị định số 36/2008/NĐ-CP ngày 28 tháng 3 năm 2008 và Nghị định số 79/2011/NĐ-CP ngày 5 tháng 9 năm 2011 sửa đổi, bổ sung Nghị định 36/2008/NĐ-CP về quản lý tàu bay không người lái và các phương tiện siêu nhẹ, thủ tục cấp phép máy bay không người lái được quy định rõ Các cá nhân, cơ quan, tổ chức có nhu cầu sử dụng máy bay không người lái (Drone, flycam, UAV) phải có đơn xin phép.
Nhìn chung, thủ tục xin phép cho máy bay nông nghiệp tại Việt Nam còn khá khó khăn và phức tạp đối với người nông dân Trong đa số trường hợp, các doanh nghiệp phân phối máy bay nông nghiệp tại Việt Nam sẽ hỗ trợ khách hàng hoàn tất hồ sơ, đáp ứng các yêu cầu pháp lý và gia hạn các thủ tục cần thiết để đưa máy bay vào sử dụng.
Khách hàng của máy bay nông nghiệp
Qua khảo sát khách hàng đã mua và sử dụng máy bay nông nghiệp và tham khảo thông tin về khách hàng quan tâm (chưa mua) trên các trang mạng xã hội, chân dung khách hàng mục tiêu được xác định rõ gồm hai nhóm chính: người đã đầu tư vào máy bay nông nghiệp để nâng cao năng suất và tối ưu chi phí vận hành, và các nhà quản lý nông nghiệp/đại diện doanh nghiệp nông thôn đang có nhu cầu tìm giải pháp công nghệ để mở rộng quy mô canh tác Phân tích hành vi trên mạng xã hội cho thấy họ quan tâm tới hiệu suất bay, độ an toàn, dịch vụ hậu mãi và chi phí vận hành cạnh tranh, đồng thời cho thấy tiềm năng ở vùng nông thôn có chu kỳ sản xuất cao và nhu cầu thay thế hoặc nâng cấp thiết bị Việc nắm bắt đúng chân dung khách hàng giúp tối ưu nội dung SEO, tăng khả năng xuất hiện trước đúng đối tượng và hỗ trợ chiến lược tiếp thị cho máy bay nông nghiệp hiệu quả hơn.
Hình 2.5: Chuỗi giá trị máy bay nông nghiệp cho thấy hầu hết khách hàng mua máy bay để triển khai dịch vụ phun thuốc BVTV cho các cánh đồng lúa lớn ở khu vực ĐBSCL, nhất là những diện tích trên 3 hecta Độ tuổi mua máy phổ biến từ 27 đến dưới 40 tuổi, thu nhập hằng năm dao động giữa 100 và 180 triệu đồng Người mua máy bay để cung cấp dịch vụ phun thuốc BVTV phần lớn là nông dân trong khu vực có cánh đồng tập trung, họ dùng máy bay cho ruộng nhà và phun thuốc cho hàng xóm có nhu cầu.
Các đơn vị cung cấp dịch vụ phun thuốc bảo vệ thực vật thường triển khai phun cho ruộng lân cận trong phạm vi 30 km, nhằm mở rộng diện tích phục vụ và nâng cao hiệu quả công việc Trong nhiều trường hợp, họ thiết lập mối quan hệ hợp tác với các nhà cung cấp thuốc bảo vệ thực vật để đảm bảo nguồn hàng ổn định và kịp thời, từ đó tăng khả năng cung cấp dịch vụ và tối ưu hóa chi phí di chuyển Nhờ sự hợp tác này, dịch vụ phun thuốc bảo vệ thực vật có thể phục vụ nhiều nông dân hơn và cải thiện kết quả sản xuất ở khu vực được phục vụ.
Trên lý thuyết, máy bay canh tác nông nghiệp có thể cung cấp các dịch vụ như theo dõi tình trạng cây trồng, phun thuốc cho lúa và cây trồng, cũng như bón phân và gieo sạ Tuy vậy tại Việt Nam, dịch vụ canh tác nông nghiệp bằng máy bay chủ yếu được sử dụng cho công đoạn phun thuốc cho lúa, nhờ chi phí vận hành thấp, khấu hao ít và hiệu quả phun thuốc cao.
Nhà cung cấp Người cung cấp dịch vụ phun
Khách hàng mua máy bay nông nghiệp có kiến thức nhất định về việc áp dụng công nghệ vào sản xuất nông nghiệp và có khả năng tiếp cận cũng như tìm kiếm thông tin từ mạng xã hội và Google Đa phần khách hàng tham gia khảo sát cho rằng thông tin hiện nay khá phong phú và dễ dàng để tìm hiểu Nhờ nguồn thông tin đa dạng, họ có thể tham khảo và lựa chọn sản phẩm phù hợp, từ đó nâng cao hiệu quả áp dụng công nghệ vào nông nghiệp.
Yếu tố khách hàng quan tâm nhiều:
+ Yếu tố dịch vụ sau bán hàng, và kênh phân phối:
Thực tế, máy bay nông nghiệp vẫn đang được người dân ưu tiên mua qua các đại lý có uy tín gần nhà nhằm an tâm hơn về các dịch vụ sau bán hàng của hãng, đảm bảo về bảo hành, khắc phục các lỗi phát sinh và linh kiện để thay thế khi có hư hỏng Mặc khác, máy bay nông nghiệp có thiết kế sử dụng nhiều linh kiện phức tạp, các cửa hàng gần nhà sẽ tiện lợi hơn khi cần bảo dưỡng và khắc phục sự cố (xử lý hư hỏng, bảo hành lỗi phải mang đến chổ bán) đảm bảo được tiến độ công việc cho người nông dân
+ Yếu tố hiệu quả hoạt động:
Hiệu quả hoạt động được khách mua hàng quan tâm hàng đầu, đa số khách hàng tham gia khảo sát đều xem đây như điều kiện tiên quyết, ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định mua và sử dụng loại máy bay nông nghiệp Hiệu quả hoạt động của máy ngoài ảnh hưởng đến tâm lý mua của chủ máy (người cung cấp dịch vụ trong trường hợp phun thuốc thuê), nó còn ảnh hưởng trực tiếp đến ý định thuê máy bay phun thuốc cho ruộng lúa của người nông dân
Giá là yếu tố tác động trực tiếp đến quyết định mua hàng của khách hàng, đặc biệt là với nhóm khách hàng chưa từng sử dụng thiết bị khi họ cho rằng giá ban đầu còn cao so với giá trị mang lại So với các công cụ canh tác truyền thống, giá máy bay nông nghiệp hiện lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm lần, khiến cho quá trình mua hàng trở nên phức tạp hơn vì khách hàng phải cân nhắc nhiều yếu tố như hiệu quả canh tác, độ bền và rủi ro tài chính, từ đó dành thêm thời gian để tìm hiểu Yếu tố rủi ro kinh doanh và hình thức chi trả là một phần quan trọng trong quyết định mua, vì chúng ảnh hưởng tới chi phí đầu tư ban đầu, khả năng thanh toán và mức độ linh hoạt tài chính của doanh nghiệp.
Khách hàng tham gia khảo sát ưu tiên phương án thu hồi vốn nhanh đồng thời mong muốn độ bền linh kiện máy được đảm bảo, nhằm giảm thiểu rủi ro và giúp người mua chủ động hơn trong quá trình nâng cấp sản phẩm Việc đảm bảo khả năng thu hồi vốn nhanh không chỉ đáp ứng nhu cầu tài chính mà còn tạo niềm tin cho người mua về chất lượng và độ bền của máy móc Mối lo ngại về việc thu hồi đủ vốn đầu tư cũng ảnh hưởng tới tâm lý của khách hàng quan tâm đến máy bay nông nghiệp, khiến họ cân nhắc kỹ hơn trước khi quyết định mua.
Thị trường máy bay nông nghiệp tại Việt Nam đang có bước phát triển đáng kể nhờ nhu cầu phun thuốc và quản lý dịch vụ nông nghiệp ngày càng cao Khảo sát từ DJI cho thấy người dùng Việt Nam có mong muốn tương tự về hiệu quả và chi phí, từ đó hãng đưa ra hình thức trả góp theo diện tích phun thuốc nhằm giảm thiểu nỗi lo tài chính khi tiếp cận công nghệ bay phun hiện đại Giải pháp trả góp dựa trên diện tích phun cho phép người nông dân dự toán chi phí trên mỗi hectare một cách rõ ràng, rút ngắn thời gian hoàn vốn và tối ưu hóa hiệu quả vận hành Điều này giúp tăng tính khả thi và phổ cập công nghệ phun tự động, đồng thời nâng cao an toàn và hiệu suất phun thuốc Với xu hướng này, DJI và các nhà cung cấp địa phương kỳ vọng thị trường máy bay nông nghiệp tại Việt Nam tiếp tục tăng trưởng nhờ giải pháp tài chính linh hoạt và sự đồng hành của người nông dân.
+ Khả năng vận chuyển linh hoạt:
Máy pin sạc cần đáp ứng đầy đủ nhu cầu của khách hàng ở các điều kiện làm việc khác nhau, có tính cơ động cao và mang đến điểm bay dễ tiếp cận để máy có thể hoạt động liên tục.
Kích thước máy và phụ kiện phải phù hợp với nhu cầu phun thuốc và cách người mua sử dụng, nhằm đảm bảo hiệu quả vận hành và độ bền sản phẩm Bên cạnh đó, các yếu tố như kén thuốc và các lỗi vặt cũng là những vấn đề khách hàng quan tâm tìm hiểu nhiều khi lựa chọn mua hàng.
Bảng 2 3 Chân dung khách hàng
Tuổi tác Từ 27 đến dưới 40
Thu nhập Khoảng 120 đến 180 triệu đồng/năm
Nghề nghiệp Nông dân & Phun thuốc dịch vụ
Vị trí Long An, Đồng Tháp, Kiên Giang, An Giang
Mục tiêu, Giá trị Phun thuốc ruộng nhà + KD dịch vụ
Nguồn thông tin Website, mạng xã hội, đại lý phân phối
Nhu cầu hiện tại Phun thuốc cho lúa
Phương thức chi trả Đa phần muốn trả hết
Cách yếu tố quan tâm Hiệu quả phun, Giá, thời gian lấy vốn, chi phí vận hành và bảo dưỡng, khả năng linh động và vận hành.
Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng máy bay nông nghiệp của nông dân cho ruộng lúa
Yếu tố ảnh hưởng đến quyết định của người nông dân khi sử dụng máy bay nông nghiệp là hiệu quả thực tiễn được chứng minh trên các ruộng lúa lân cận và qua các kênh truyền thông Người dùng dịch vụ sẽ tin tưởng vào hiệu quả mà máy bay nông nghiệp mang lại khi họ nhìn thấy kết quả cụ thể trên đồng ruộng; vì vậy, nếu khu vực thí nghiệm không mang lại hiệu quả cao, mức độ tin tưởng sẽ giảm và quyết định ứng dụng công nghệ này sẽ bị ảnh hưởng.
18 người mua sẽ có sự cân nhắc lớn khi đưa ra quyết định, do đó để đảm bảo hiệu quả phun thuốc, người cung cấp dịch vụ cần được trang bị đầy đủ thiết bị chuyên dụng và đảm bảo các kỹ năng thiết yếu như đánh giá đúng tình hình phun, lựa chọn loại thuốc và nồng độ phù hợp, thiết lập liều lượng và mật độ phun phù hợp với mục tiêu, kiểm tra và bảo dưỡng thiết bị định kỳ, tuân thủ các quy định an toàn và vệ sinh, cũng như thực hiện kỹ thuật phun đúng cách để đạt hiệu quả tối đa và đảm bảo an toàn cho người dùng và môi trường.
Để đảm bảo hiệu quả phun thuốc BVTV, kỹ năng điều khiển và vận hành máy bay phun là yếu tố then chốt, nhất là ở những khu vực có nhiều cây cối và chướng ngại vật Trong điều kiện khó khăn như gió lớn và nắng gắt, người điều khiển cần có kế hoạch phun và phân bổ thời gian phun hợp lý, đồng thời kiểm soát tốt máy để thuốc được phun đều và đạt hiệu quả trên toàn ruộng Khi trời nắng gắt, thuốc BVTV phun ra dưới dạng sương có thể bị khô một phần trước khi xuống mặt ruộng do kích thước hạt nhỏ, vì vậy cần điều chỉnh tốc độ bay, áp suất và hướng phun để tối ưu hóa độ bám và phân bổ thuốc.
Để tối đa hóa hiệu quả thuốc BVTV, người phun cần nắm chắc kỹ năng pha thuốc và hiểu rõ các hệ thống phun khác nhau cũng như sự phù hợp giữa thuốc, độ đậm đặc và thiết bị Mỗi loại thuốc BVTV và độ đậm đặc khác nhau sẽ phù hợp với các loại hệ thống phun tương ứng, và nếu không chú ý kỹ việc phun sai liều lượng hoặc chọn sai loại thuốc có thể khiến thuốc ra không đều, nghẹt màng lọc, cháy bơm và giảm hiệu quả thực tiễn.
Việc nắm chắc kỹ năng xử lý sự cố cho máy bay phun thuốc là rất quan trọng, bởi ở Việt Nam phần lớn các loại máy bay phổ biến trên thị trường là hàng ngoại nhập có thiết kế phức tạp và các lỗi phổ biến thường cần 2-7 ngày để khắc phục nếu gửi tới trung tâm bảo hành, còn các lỗi lớn hơn sẽ kéo dài do cần chờ linh kiện Khả năng xử lý được các lỗi đơn giản sẽ làm cho quá trình phun ít gián đoạn hơn và mang lại hiệu quả cao, từ đó nâng cao sự tin tưởng của chủ ruộng đối với dịch vụ Ở một số khu vực có cánh đồng quá nhỏ và phân tán (diện tích lúa dưới 10 ha), việc sử dụng máy bay phun thuốc có thể không mang lại hiệu quả kinh tế cao do chi phí thuê phun thuốc cao hoặc nhà cung cấp dịch vụ phải hạ giá để cạnh tranh, khiến lợi nhuận giảm Người nông dân tại các khu vực này đã quen với tư duy “ít chi phí, tối ưu lợi nhuận”, vì vậy kích thước và mật độ cánh đồng cũng ảnh hưởng lớn đến cơ hội tiếp cận và ý định sử dụng máy bay nông nghiệp để canh tác.
Thông tin về máy bay phun thuốc còn chưa thống nhất giữa các kênh thông tin, khiến nông dân gặp khó khăn trong việc tiếp cận và nắm bắt những cập nhật mới Hiện sản phẩm đang ở giai đoạn cải tiến và phát triển, nhưng sự thay đổi quá nhanh khiến người dùng khó nắm bắt thông tin và thích ứng với tiến bộ công nghệ Bên cạnh đó, một số ưu điểm của máy bay phun vượt quá khả năng hiểu biết của nông dân, dẫn tới tâm lý phòng vệ và ngại sử dụng sản phẩm Cụ thể, cách pha thuốc BVTV với nước theo tỉ lệ 1:1 quá đậm đặc so với tư duy và kỹ thuật phun truyền thống.
Tổng quát thị trường máy bay nông nghiệp tại Việt Nam
Phân khúc máy bay nông nghiệp trên thị trường
Chia phân khúc theo thể tích, các sản phẩm máy bay phun thuốc hiện đang phổ biến tại Việt Nam được phân thành ba nhóm kích thước chính: lớn (bình thuốc từ 30 lít đến 40 lít), trung bình (16 đến 20 lít) và nhỏ (10 lít) Việc lựa chọn kích thước bình phù hợp giúp tối ưu diện tích canh tác, hiệu suất phun thuốc và chi phí vận hành, đồng thời đáp ứng các yêu cầu từ các loại cây trồng và địa hình khác nhau trên thị trường máy bay phun thuốc ở Việt Nam.
Máy bay phun thuốc kích thước lớn có chi phí đầu tư từ 400 triệu đến 600 triệu đồng, được thiết kế với trọng lượng và kích thước lớn, động cơ công suất cao và bình chứa thuốc dung lượng lớn nhằm tăng hiệu suất làm việc Với khả năng mang 30–40 lít thuốc mỗi lần bay, chúng có thể phun trên diện tích khoảng 2 ha lúa, phù hợp cho các khu đồng lớn tập trung trên 30 ha và ít chướng ngại vật Bên cạnh phun trên lúa, các mẫu máy này còn phát huy hiệu quả khi phun cho cây ăn quả nhờ hệ thống phun công suất lớn và gió đẩy thuốc mạnh, giúp thuốc được phân bổ đồng đều xuống các tầng lá dưới Hiệu suất phun trên lúa của các máy lớn có thể đạt trên 50 ha mỗi ngày, là lựa chọn phù hợp cho quy trình phun thuốc ở các khu vực đồng bằng rộng và ít συν obstacles.
Máy bay nông nghiệp kích thước nhỏ và trung bình có trọng lượng nhẹ, thiết kế để di chuyển thường xuyên Động cơ của các dòng này đủ đáp ứng yêu cầu vận hành kinh tế, lượng thuốc mang theo mỗi lần bay có thể phun cho 0,8–1,5 ha (10–20 lít) Nhờ kích thước nhỏ, máy có thể cất cánh và hạ cánh dễ dàng, phù hợp cho phun thuốc trên đồng ruộng nhỏ và những đồng trồng rải rác với quy mô dưới 30 ha Trong phân khúc máy bay nông nghiệp trung bình–nhỏ, các dòng này được sử dụng phổ biến và mang lại hiệu quả cao, chủ yếu khi phun thuốc cho lúa; hiệu quả phun trên cây ăn quả không tối ưu.
Hình 2 6 Kích thước máy bay theo dung tích bình chứa thuốc
Cạnh tranh thị trường
Thị trường máy bay nông nghiệp tại Việt Nam còn khá mới Hiện có hai hãng cung cấp máy được phân phối rộng rãi và được khách hàng biết đến nhiều nhất tại Việt Nam là DJI và XAG.
DJI là hãng sản xuất máy bay không người lái và phụ kiện có văn phòng chính tại Shenzhen, Trung Quốc, nằm trong danh sách dẫn đầu thị trường thế giới cùng với AgEagle Aerial Systems và Yamaha Motor Corp Các sản phẩm của DJI được sử dụng phổ biến ở nhiều quốc gia như Trung Quốc, Thái Lan và Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp nhờ các dòng máy phun thuốc BVTV Tại Việt Nam, DJI hiện có 3 dòng máy bay phun thuốc BVTV chủ lực là T30, T10 và MG1P, đáp ứng mọi nhu cầu phun thuốc và quản lý dịch hại trên đồng ruộng Với hệ sinh thái drone đa dạng và phụ kiện phong phú, DJI tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu trên thị trường drone toàn cầu và đóng vai trò quan trọng trong các ứng dụng công nghiệp và nông nghiệp ở khu vực Đông Nam Á.
Hãng nắm giữ vị thế hàng đầu trong lĩnh vực máy bay nông nghiệp tại Việt Nam với nhận diện thương hiệu cao và được DJI tích cực quảng bá, giúp sản phẩm của hãng được người dùng nhận biết nhanh chóng Chiến lược quảng bá online được doanh nghiệp tập trung đầu tư và triển khai mạnh mẽ Hãng duy trì mối liên kết chặt chẽ với báo chí và các influencer để tăng uy tín và mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng Cộng đồng người dùng đông đảo và mạng lưới linh kiện bán lẻ phong phú là lợi thế cạnh tranh của hãng So với mặt bằng chung, chính sách bán hàng của hãng linh động và nắm bắt tốt tâm lý khách hàng.
Link: https://www.dji.com/
AXG là nhà cung cấp máy bay nông nghiệp có trụ sở tại Guangzhou, Trung Quốc Máy bay của AXG được phân phối ở nhiều khu vực trên thế giới và tại Việt Nam hiện đang có ba dòng máy nông nghiệp chủ lực là P100, P40 và V40 Các dòng máy này được sử dụng phổ biến trên thị trường Việt Nam và AXG đang nắm thị phần chỉ sau DJI.
Hãng có thế mạnh về sản phẩm với độ hoàn thiện cao, cho khả năng làm việc chính xác và tự động hóa vượt trội so với mặt bằng chung trên thị trường Việt Nam; sản phẩm của hãng phù hợp với nhiều loại thuốc BVTV khác nhau, đáp ứng nhu cầu đa dạng của nông dân và ngành công nghiệp BVTV Bên cạnh đó, hãng tập trung triển khai các phương thức quảng bá đa dạng, bao gồm hợp tác với DJI và liên kết với các hãng thuốc BVTV nhằm tăng độ nhận diện thương hiệu và sự tin tưởng của khách hàng Ví dụ điển hình là chiến dịch hợp tác với Bayer: mua 5 tỷ đồng thuốc BVTV của Bayer sẽ được tặng máy XAG P30.
Link: https://www.xa.com/en
Tổng quát thị trường máy bay nông nghiệp tại Việt Nam a Truyền thông và phân phối
Bảng 2 4 Kênh truyền thông, phân phối
Kênh truyền thông online Mạnh, khả năng tiếp cận dễ Mạnh, khả năng tiếp cận dễ
Hệ thống phân phối Đồng Tháp, Kiên Giang, Long An, An Giang, Tây Nguyên, HCM Đồng Tháp, Kiên Giang, Long An, An Giang, Cần Thơ,
Tổ chức hội thảo Thường xuyên Thường xuyên
Trong lĩnh vực truyền thông, các hãng hoạt động tích cực, gia tăng cơ hội tiếp cận khách hàng có nhu cầu và nhận diện thương hiệu đồng thời chào hàng cá nhân thông qua các kênh truyền thông hiện đại như website đại lý, Facebook, Youtube và Google Ngoài ra, để khách hàng có thể trực tiếp tiếp cận sản phẩm, các đại lý thường xuyên tổ chức hội thảo giới thiệu và dùng thử sản phẩm tại các khu vực có đồng lúa lớn tập trung.
Các hãng có cửa hàng và mạng lưới phân phối rộng tại các địa phương trồng lúa với nhu cầu về máy bay nông nghiệp rất cao, điển hình ở An Giang, Kiên Giang, Đồng Tháp và Long An; đồng thời họ đang lên kế hoạch mở thêm chi nhánh tại các tỉnh tiềm năng khác trên khắp cả nước để mở rộng thị trường.
Hình 2.7 Hội thảo giới thiệu máy bay phun thuốc cho lúa
Bảng 2 5 Đặc tính sản phẩm chung của từng hãng
Thiết kế Gấp gọn, dễ di chuyển To, cồng kềnh
Linh kiện Có, Linh kiện bán ngoài nhiều Có, Linh kiện hiếm, phải chờ đặt
Phương thức định vị LiDAR RTK
Xuất xứ Trung Quốc Trung Quốc
Chính xác Cách chướng ngại vật từ 5 mét Cách chướng ngại vật từ 1 mét
Auto phun, quét biên và né chướng ngại hiệu quả bằng tay
Auto phun, quét biên và né vật cản tự động hiệu quả
Công nghệ phun Béc phun áp lực Ly tâm
Thủ tục bay Hỗ trợ giấy phép, tập huấn bay
Hỗ trợ giấy phép, tập huấn bay
XAG hiện đang phân phối tại Việt Nam ba dòng sản phẩm chính là V40, P40 và P100, được tối ưu về chức năng phun và công nghệ phun ly tâm ít kén thuốc, cho phép phun hiệu quả nhiều loại thuốc BVTV, kể cả thuốc bột Máy bay tự động với định vị RTK và cảm biến chướng ngại vật giúp bay theo đường bay được định sẵn và nhận diện vật thể ở phạm vi gần 1 mét, tăng độ chính xác khi vận hành Thiết kế kích thước lớn và phong cách hầm hố khiến khả năng cơ động không cao so với các dòng máy gấp gọn Do tích hợp nhiều linh kiện và công nghệ hiện đại nên giá thành tương đối cao Trên thị trường hiện vẫn khan hiếm linh kiện thay thế cho XAG; khi cần bảo hành hay thay thế, người dùng thường phải chờ từ vài tuần đến hơn một tháng Dù vậy, các dòng sản phẩm XAG có mức độ đồng bộ cao về phụ kiện và dễ dàng đổi giữa các dòng với nhau, thuận tiện cho người dùng khi nâng cấp hoặc mở rộng hệ thống.
Tổng quát thị trường máy bay nông nghiệp tại Việt Nam
Bảng 2 6 Sự đồng bộ phụ kiện XAG
Sạc Chung cổng Chung cổng Chung cổng
DJI hiện đang phân phối tại Việt Nam ba dòng máy chính là T30, T10 và MG1P, với thiết kế gấp gọn và tính cơ động cao, dễ vận chuyển đến điểm bay Sản phẩm của DJI có giá thành ban đầu thấp hơn so với máy bay nông nghiệp từ XAG, tuy chức năng còn ở mức cơ bản và hệ thống dẫn hướng bay bằng radar cho sai số cao hơn các hệ thống khác; vì vậy để phun tối ưu, người dùng phải can thiệp nhiều trong quá trình bay, và hệ thống phun thuốc bằng béc nén áp lực khiến việc kén thuốc khó khăn Để khắc phục nhược điểm này, hãng dự kiến cuối năm 2022 sẽ phân phối hai mẫu nâng cấp là T20P và P40, được thay đổi công nghệ phun áp lực sang ly tâm để khắc phục nhược điểm kén thuốc Tuy nhiên sự đồng bộ phụ kiện, pin và sạc giữa các dòng DJI vẫn còn thấp, mỗi dòng máy sẽ có loại phụ kiện khác nhau.
Bảng 2 7 Sự đồng bộ của phụ kiện DJI
Sạc Khác cổng Khác cổng Khác cổng
Trên thị trường máy bay tại Việt Nam hiện nay, hầu hết các hãng cung cấp sản phẩm được nhập trực tiếp từ Trung Quốc và đều có chính sách hỗ trợ cấp giấy phép bay cho người mua, giúp khách hàng dễ dàng tiếp cận hàng hóa và hoàn thiện thủ tục pháp lý.
Bảng 2 8 Bảng thống kê thông số sản phẩm đang có mặt tại thị trường Việt Nam (6/2022)
Trọng lượng cất cánh(kg) 70 25 25 90 48 48
Kích thước nhỏ nhất (mm) 1,170 × 670 ×
Tầm rộng phun tối đa(mét) 9 5 5 10 6 10
Né vật cảng LiDAR LiDAR LiDAR RTK RTK RTK
Né chướng ngại vật từ khoảng cách (m) 5 5 5 1 1 1
Chức năng khảo sát địa hình Có Có Có Không Có Có
Tuổi thọ pin(lần sạc) 1000 1000 300 1000 1000 1000
Chống nước/ăn mòn IP67 IP67 IP67 IP67 IP67 IP67
Camera FOV Trước sau Trước sau Có Có Có Có Điều chỉnh góc phun (chỉnh góc tay đoàn) Có Không Không Không Không Không
Công nghệ phun Béc nén Béc nén Béc nén Ly tâm Ly tâm Ly tâm
Lưu lượng phun tối đa(l/h) 8 2,4 1.8 10 10 10
Khả năng cơ động Gấp gọn Gấp gọn Gấp gọn Tháo rời Cố định Cố định
Phạm vi điều khiển tối đa (km) 5 5 3 3 3 3
Xuất xứ TQ TQ TQ TQ TQ TQ
Bảo hành 12 tháng phần điện tử, 3tháng bơm
12 tháng phần điện tử, 3tháng bơm
12 tháng phần điện tử, 3tháng bơm
12 tháng phần điện tử, 3tháng bơm 12 tháng phần điện tử, 3tháng bơm 12 tháng phần điện tử, 3tháng bơm
Linh kiện thay thế Linh kiện ngoài Linh kiện ngoài Linh kiện ngoài Linh kiện ít Linh kiện ít Linh kiện ít
Package (tham khảo) 1 MAY, 3 PIN, 1
1 máy, 4 pin 1 sạc máy nổ
1 máy, 4 pin 1 sạc máy nổ
1 máy, 4 pin 1 sạc máy nổ
Giá máy nổ(triệu/cái) 55 35 35 25 25 25
Tự động bay Auto - né chướng ngại vật thủ công Auto - né chướng ngại vật thủ công Auto - né chướng ngại vật thủ công
Auto – tự né vật cản thiết lập trước
Auto – tự né vật cản thiết lập trước
Auto – tự né vật cản thiết lập trước
Quét biên ruộng hiệu quả Quét thủ công Quét thủ công Quét thủ công Tự động Tự động Tự động
Tổng quát thị trường máy bay nông nghiệp tại Việt Nam c Chính sách bán hàng
Bảng 2 9 Chính sách giá và bán hàng
Giá thành sản phẩm Dễ tiếp cận Chú trọng tính năng sản phẩm
Phương thức thanh toán khác Trả góp
Chia rủi ro Trả góp
Bảo hành 12 tháng linh kiện điện tử, bơm phun 3 tháng, Pin 1000 lần
12 tháng linh kiện điện tử, bơm phun 3 tháng, Pin 1000 lần
Các hãng có sự chênh lệch giá nhất định: DJI áp dụng chính sách giá hấp dẫn và linh hoạt hơn so với các đối thủ, trong khi đại lý phân phối đưa ra các gói giá bán khác nhau tùy thuộc vào số lượng pin và loại sạc Giá sản phẩm ở mức ban đầu thường thấp hơn, và phần lớn phụ kiện rẻ hơn do sử dụng linh kiện có kích thước nhỏ; bên cạnh thanh toán trực tiếp, DJI còn cung cấp nhiều phương thức trả góp không lãi suất và bán máy với giá hợp tác Phương pháp bán giá hợp tác là chương trình chia sẻ rủi ro của DJI nhằm giải quyết mối lo ngại kinh doanh của khách hàng khi tìm hiểu máy bay phun thuốc.
Với dòng sản phẩm T30 của hãng, khách hàng khi mua máy sẽ trả trước 250 triệu đồng (khoảng 50% giá trị máy) và sẽ trả thêm 50.000 đồng cho mỗi hecta đất được phun.
8 tháng hoặc 10 triệu mỗi tháng nếu số tiền góp không đủ 10 triệu
XAG áp dụng định giá cao hơn và ưu tiên tính năng sản phẩm, nhấn mạnh sự khác biệt dựa trên hiệu suất và công nghệ Phương thức thanh toán và chương trình khuyến mãi của hãng vẫn ở mức truyền thống, với hai hình thức chi trả chính là trả thẳng và trả góp cho một số sản phẩm phổ biến như V40 và P40.
Thời gian bảo hành của hai hãng gần như tương đồng và phụ thuộc vào loại linh kiện trên máy: phần điện tử được bảo hành 12 tháng; phần bơm và các linh kiện liên quan được bảo hành 3 tháng hoặc 3000 hecta phun được tùy vào điều kiện tới trước; phần pin và sạc được bảo hành 1 năm hoặc 1000 lần sạc.
2.8.2 Hình thức phun thuốc BVTV thay thế
Các phương pháp phun thuốc được người nông dân áp dụng như: a Hệ thống phun thuốc trừ sâu cố định:
Hệ thống phun thuốc trừ sâu có cấu tạo đơn giản, gồm máy bơm, hệ thống ống dẫn, cọc cố định và béc phun sương, cho phép lắp đặt nhanh và dễ bảo dưỡng Chi phí thi công toàn bộ hệ thống khá rẻ, dao động từ khoảng 3.500.000 đến trên 7.000.000 đồng cho mỗi công đất, tùy mật độ và chất lượng phụ kiện mà giá có thể thay đổi Hệ thống thích hợp và mang lại hiệu quả cao cho vườn rau màu, cây trái địa hình bằng phẳng có quy hoạch tốt, giúp phun thuốc đồng đều và tiết kiệm chi phí chăm sóc.