Nông dân Thái hội nhập như thế nào Bài học kinh nghiệm cho phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam

Hơn 30 năm trước đây, khi diện tích đất nông nghiệp còn rộng lớn, nguồn nhân lực dồi dào và các nhà hoạch định chính sách Thái Lan coi nông nghiệp là nội lực sống còn để phát triển kinh

Nông dân Thái hội nhập như thế nào? Bài học kinh nghiệm cho phát triển

nông nghiệp, nông thôn Việt Nam

1. Đặt vấn đề

Nông nghiệp từ lâu đã đóng vai trò vô cùng quan trọng trong một nền kinh tế Nó

là ngành sản xuất vật chất cơ bản đóng góp vào sự phát triển kinh tế ở hầu hết các quốc

gia, nhất là ở các nước đang phát triển Đúng như câu thành ngữ này nói “Có thực mới vực được đạo”, con người phải đủ ăn thì mới có thể nghĩ đến các chuyện khác, tuy nhiên

ngày nay khi cuộc sống có nhiều thay đổi và tiến bộ hơn thì “đủ ăn” không thể bao quát hết vấn đề Sự gia tăng dân số và nhu cầu nâng cao mức sống của con người đã đặt ra cho nông nghiệp thêm nhiều trọng trách mới, cả về số lượng và chất lượng

Vừa qua, ngày 31/12/2015 là cột mốc quan trọng mang tính lịch sử của không chỉ Việt Nam mà còn của cả khối ASEAN khi cộng đồng kinh tế AEC chính thức được thành lập Trước đó truyền thông và các chuyên gia đã nói nhiều đến AEC, những triển vọng của nó và những thách thức chung của khối Nhưng có lẽ, mối bận tâm hơn cả là vị thế và tâm thế của Việt Nam khi tham gia sân chơi này - một sân chơi dù quy mô nhỏ hơn so với TPP nhưng nếu thành công sẽ là bước đệm để Việt Nam khẳng định mình và tiến xa hơn nữa trong các hiệp định ký kết thương mại với các quốc gia lớn và có tiềm lực kinh tế

mạnh hơn chúng ta rất nhiều Do vậy, để “chơi đẹp và chơi mạnh” một câu hỏi được đặt

ra đó là: Việt Nam đã và đang chuẩn bị những gì cho cơ hội mang tên AEC này?

Đáp án được đưa ra thì rất nhiều nhưng hầu hết mọi người đều đồng ý một trong những mối bận tâm và lo ngại hàng đầu của Việt Nam khi gia nhập AEC đó là nông nghiệp Quan niệm tăng trưởng xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp về mặt số lượng đã cho thấy nhiều kẽ hở và sai sót khi yêu cầu của hội nhập và cạnh tranh ngày một cao, nhất

là năng suất lao động của Việt Nam vẫn nằm trong tốp dưới cùng của khối Nguy cơ bị chiếm lĩnh thị phần và đánh mất thương hiệu ngày một hiện rõ vì thế, nếu không có sự thay đổi lớn thậm chí mang tính cách mạng, Việt Nam sẽ bị bỏ xa so với phần còn lại

Nhìn sang nước bạn – Thái Lan, một quốc gia cạnh tranh trực tiếp về xuất khẩu gạo với nước ta, nông dân nước họ lại chẳng phải “một nắng hai sương” nhiều như bên mình nhưng năng suất và chất lượng thì tỏ ra không hề thua kém, giá cả thì phải chăng và

một số loại còn rẻ hơn so với giá gạo thị trường của Việt Nam Thậm chí những vùng đất khó trồng, nắng nóng nhiều, người nông dân vẫn có thể canh tác và thu hoạch với sản lượng cao Nguyên nhân do đâu? Liệu có mô hình canh tác nào của người Thái có thể áp dụng và phát triển ở Việt Nam? Đặc biệt người nông dân Thái, họ đón nhận hội nhập và AEC với tâm thế gì? Đó là những câu hỏi mà nhóm chúng tôi đặt ra khi quan sát chủ đề trên và thôi thúc chúng tôi tìm hiểu sâu hơn nữa đề tài với mong muốn đóng góp, cống hiến cho đất nước và thay đổi quan niệm coi nhẹ nông nghiệp của sinh viên nói chung và sinh viên kinh tế nói riêng hiện nay

2. Những chính sách của chính phủ Thái Lan trong hỗ trợ nông nghiệp

Nền nông nghiệp Thái Lan phát triển như ngày nay không thể không nhắc đến

“tầm nhìn” chiến lược dài hạn của Chính phủ Hơn 30 năm trước đây, khi diện tích đất nông nghiệp còn rộng lớn, nguồn nhân lực dồi dào và các nhà hoạch định chính sách Thái Lan coi nông nghiệp là nội lực sống còn để phát triển kinh tế quốc dân, Thái Lan được mệnh danh là “nồi cơm” của thế giới với 9 triệu tấn gạo được xuất khẩu, thu về 3,5 tỷ USD năm 2007 Song do tác động của xu hướng công nghiệp hóa, lĩnh vực giải trí, đất canh tác bị rửa trôi, xói mòn hoặc nhiễm mặn (năm 2008 là 22 triệu ha), người nông dân không được hưởng lợi trực tiếp từ giá lương thực toàn cầu tăng cao,… mà chính sách nông nghiệp của Chính phủ Thái Lan đã có những điều chỉnh kịp thời khi thấy những nguy cơ tiềm tàng và quan trọng hơn là những chính sách ấy đã “bắt đúng bệnh” của thực trạng nông nghiệp Cụ thể là:

2.1. Chính sách trợ giá nông sản

Có thể nói đây là chính sách gây ra nhiều tranh cãi nhất của Chính phủ Thái Lan Mục tiêu của các chương trình này là nâng đỡ mặt bằng giá nông sản trên thị trường trong nước, nhờ đó người nông dân bán được các nông sản với giá cao hơn và hi vọng cải thiện đời sống Chính phủ Thái Lan áp dụng chính sách thu mua với các loại nông sản chủ yếu như: gạo, sắn, tỏi đỏ, một số loại trái cây… Bên cạnh việc chi ngân sách bao tiêu nông sản với giá ưu đãi, Chính phủ còn cung cấp những ưu đãi cho nông dân như: mua phân bón với giá thấp, miễn cước vận chuyển phân bón, được cung cấp giống mới có năng suất cao, được vay vốn lãi suất thấp từ ngân hàng nông nghiệp… Ngoài ra, Thái Lan cũng hỗ

trợ về giá cho nông dân trồng 5 loại cây chủ lực là sầu riêng, nhãn, vải, măng cụt và chôm chôm Để thực hiện tốt chính sách hỗ trợ này, Chính phủ Thái Lan sử dụng các chuyên viên cao cấp phụ trách chương trình với nhiệm vụ giám sát từ việc sản xuất, phân phối, chế biến, giá cả cho đến tìm thị trường xuất khẩu mới

Tuy nhiên, chính sách này cũng có những mặt trái của nó và gây ra hậu quả nghiêm trọng mà quốc gia này đang phải đối mặt Khởi xướng từ chính quyền bà Yingluck, kể từ tháng 10/2011, Thái Lan đã thu mua gạo từ người nông dân với mức giá cao hơn 50% so với giá thị trường nội địa để gia tăng thu nhập cho người nông dân song

nó đã phải “khai tử” hơn 2 năm sau đó do gây thua lỗ trầm trọng cho ngân sách và đẩy nhiều nông dân vào cảnh bi kịch, dẫn đến những căng thẳng chính trị đang diễn ra tại đất nước Nguyên nhân thất bại của nó được phân tích và đánh giá cụ thể như sau:

Thứ nhất, quyết sách không đúng thời điểm Năm 2008 xảy ra khủng hoảng lương

thực khi một số nước như Việt Nam và Ấn Độ lo ngại về tình trạng giá lương thực trong nước tăng và tạm thời hạn chế xuất khẩu gạo, giá gạo toàn cầu đã tăng vọt từ mức 300 USD/tấn lên 1.200 USD/tấn Nếu chính sách thu mua gạo được Thái Lan áp dụng thời gian này thì có thể đã có kết quả tốt Đáng tiếc là năm 2011, ngay sau khi Thái Lan bắt đầu găm hàng lúa gạo, Ấn Độ nối lại xuất khẩu mặt hàng này sau một thời gian dài tạm ngưng Các nước nhập khẩu gạo lớn như Philippines do lo ngại về biến động giá gạo đã bắt đầu sản xuất nhiều gạo hơn Hệ quả là giá gạo thế giới lại giảm từ mức đỉnh cao năm

2008 xuống ngưỡng khoảng 390 USD/tấn năm 2014

Thứ hai, Chính phủ Thái Lan đã không tính toán trước chính xác tổng chi phí thực

hiện, gây ra khoản thua lỗ khổng lồ Theo ước tính của Qũy Tiền tệ Quốc tế (IMF), kể từ khi Chính phủ bà Yingluck thực thi chính sách thu mua lúa gạo từ năm 2011 đến năm

2014, tổng mức tổn thất cho ngân sách lên đến 4,46 tỷ USD Chưa kể đến các khâu tiến hành chương trình hỗ trợ tất cả đều có kẽ hở và có thể gây tham nhũng ở những người trung gian nhập gạo với giá thấp từ Campuchia rồi bán lại cho Chính phủ Thái Lan với giá rất cao

Thứ ba, sự kỳ vọng của người dân vào chương trình hỗ trợ của Chính phủ đã khiến

họ mạnh tay mua sắm, thậm chí vay nợ để mua sắm và hy vọng tiền bán lúa gạo cao sẽ giúp họ trả sau Thực tế lại cho thấy trong khi nợ của các hộ gia đình vượt mức 80% GDP thì Chính phủ phải trì hoãn thanh toán do cạn tiền Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến các cuộc biểu tình của nông dân và đánh dấu sự bế tắc của chính quyền bà Yingluck cùng với

sự thất bại của chính sách trên

2.2. Đẩy mạnh áp dụng khoa học – kỹ thuật trong nông nghiệp

Khoa học – kỹ thuật được chú trọng phát triển theo hướng nâng cao chất lượng nông sản đồng thời đảm bảo phát triển bền vững Trong công tác nghiên cứu giống vật nuôi mới, các nhà khoa học Thái Lan luôn tuân thủ 5 quy tắc: con giống dễ nuôi, phương thức chăn nuôi dễ dàng, thức ăn cho vật nuôi phải dễ chế biến hoặc dễ tìm thấy trong tự nhiên, vật nuôi có sức đề kháng với dịch bệnh, thích nghi với môi trường tự nhiên trong khu vực, vật nuôi đem lại lợi nhuận, giá trị kinh tế cao cho người nông dân (giống bò đen Phuphan lai tạo từ giống bò Kobe Nhật Bản cung cấp thịt với giá cao gấp 10 lần so với thịt bò thông thường là một thành công đáng ghi nhận) Những tiêu chí như phù hợp với khí hậu, địa hình, kháng sâu bệnh cũng được áp dụng triệt để trong lai tạo giống cây trồng mới Bằng cách áp dụng các công nghệ tiên tiến hiện đại như kỹ thuật chuyển gene, kỹ thuật chọn tạo; công nghệ di truyền và công nghệ nuôi cấy mô, các nhà khoa học Thái Lan đã cho ra đời những giống cây ưu việt như giống lúa có khả năng chịu mặn cao, phù hợp trồng tại vùng Đông Bắc, nơi đất canh tác đang bị nhiễm mặn nghiêm trọng và nông dân đang bỏ nghề lên thành phố kiếm sống

Để đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững, khoa học kỹ thuật còn được áp dụng trong việc cải tạo đất trồng, tăng độ phì nhiêu, cụ thể là sử dụng các loại phân bón hữu cơ, phân vi sinh và thuốc trừ sâu sinh học Điều này cũng góp phần nâng cao chất lượng nông sản hữu cơ

2.3. Đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật công nghệ cho nông dân

Để đưa những thành tựu khoa học kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất nông nghiệp, Chính phủ Thái Lan rất chú trọng đến công tác đào tạo kỹ thuật nâng cao nhận thức cho

người dân Các trường đại học (Chulalongkorn, Chiangmai…), các viện nghiên cứu nông nghiệp (Trung tâm Nghiên cứu phát triển Phuphan) được đầu tư cơ sở vật chất, mời chuyên gia nghiên cứu nông nghiệp từ nước ngoài, cơ chế đãi ngộ cho các nghiên cứu sinh trẻ đi học tại các đại học danh tiếng tại Mỹ, Nhật… Nhiều trường đại học, cao đẳng, trung cấp mở các khóa học tại chỗ về kỹ thuật canh tác, chuyển giao công nghệ nhằm nâng cao trình độ nguồn nhân lực

2.4. Chính sách công nghiệp nông thôn

Điểm chính của chính sách này là việc tập trung phát triển công nghiệp chế biến thực phẩm và sản xuất nông sản, thủy hải sản phục vụ xuất khẩu Chính phủ Thái Lan cho rằng các nguồn nguyên liệu nông sản càng đa dạng, chất lượng thì ngành chế biến thực phẩm và xuất khẩu sẽ càng phát triển Vì vậy, Thái Lan đã triển khai chương trình “Mỗi làng, một sản phẩm” (One tambon, one product), với mục đích khuyến khích người nông dân ở mỗi vùng sản xuất được những sản phẩm mang tính đặc trưng và có chất lượng cao Bên cạnh đó, vệ sinh an toàn thực phẩm cũng được chú trọng Năm 2004, chương trình

“Thái Lan là bếp ăn của thế giới” được triển khai nhằm khuyến khích nông dân và các nhà chế biến thực hiện các tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm, kiểm soát chất lượng các sản phẩm nông nghiệp

2.5. Nâng cấp hạ tầng

Chính phủ xây dựng và phân bố các công trình thủy lợi hợp lý Hệ thống tưới tiêu phải đảm bảo cung cấp đủ nước cho toàn bộ diện tích đất nông nghiệp trên cả nước Bên cạnh đó, các công trình thủy điện cũng được xây dựng, vừa góp phần điều tiết nước giữa mùa khô và mùa mưa, vừa cung cấp điện năng cho các hoạt động sản xuất, thu hoạch, bảo quản, giúp đẩy mạnh quá trình cơ giới hóa nông nghiệp Cùng sự phát triển của mạng lưới điện năng, hạ tầng công nghệ thông tin được đầu tư, đảm bảo khả năng tiếp cận với các thông tin về nông nghiệp, thị trường được thông suốt

2.6. Hợp đồng nông nghiệp

Hợp đồng nông nghiệp là một mô hình ở đó các sản phẩm nông nghiệp được mang

ra thị trường qua sự thỏa thuận giữa người mua và nông dân Các thỏa thuận này cũng đã thiết lập các điều kiện của sản phẩm và thị trường cho sản phẩm đó Thông thường, nông

dân đồng ý cung cấp một số lượng nông sản trên các tiêu chuẩn được người mua đưa ra Người thu mua sẽ trả tiền cho sản phẩm đó, thậm chí có thể hỗ trợ cả quá trình sản xuất như cung cấp đầu vào, cung cấp đất, giám sát kỹ thuật Mô hình này giúp đảm bảo tính ổn định: người nông dân có một đầu ra thị trường đảm bảo, giảm rủi ro về giá cả; các doanh nghiệp thu mua có nguồn cung hàng hóa đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng, số lượng và thời gian Tại Thái Lan, mô hình dược biết đến với tên gọi Kế hoạch hợp tác bốn tác nhân bao gồm: nông dân, doanh nghiệp, tổ chức tài chính và chính phủ Trong thời gian đầu áp dụng (1987 – 1993), kết quả của các dự án theo mô hình này đều không thành công Tuy nhiên, nhờ những bài học rút ra từ những thất bại này, khoảng thời gian sau đó, Kế hoạch hợp tác bốn bên đã đạt được những thành công đáng kể, cụ thể có áp dụng cho ngô, khoai tây, cà chua, cà tím…ở vùng phía Bắc

2.7. Chính sách thương mại nông nghiệp

Nhằm tìm kiếm thị trường xuất khẩu, Chính phủ Thái Lan trực tiếp đàm phán với chính phủ các nước để đạt được các lợi thế cạnh tranh

Còn về thu hút các nhà đầu tư, Thái Lan đặc biệt áp dụng chính sách khuyến khích

ưu đãi về thuế nhập khẩu đối với các chính sách đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp Các dự án FDI trong nông nghiệp được miễn giảm đến 50% thuế nhập khẩu đối với các loại máy móc, thiết bị để thực hiện dự án mà được cơ quan quản lý đầu tư công nhận là thuộc loại thiết bị được khuyến khích đầu tư Riêng đối với các dự án đầu tư vào các lĩnh vực đặc biệt khó khăn và có sản phẩm xuất khẩu, được miễn hoàn toàn thuế thu nhập doanh nghiệp trong vòng 5 năm Bên cạnh đó là chính sách trợ cấp ban đầu cho các nhà máy chế biến và đầu tư trực tiếp vào các kết cấu hạ tầng như cảng, kho lạnh, sàn đấu giá và đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, xúc tiến phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ

3. Những thay đổi từ chính người nông dân Thái Lan

Những chính sách của Chính phủ Thái Lan nhằm hỗ trợ phát triển nông nghiệp thời kì hội nhập tuy không quá mới mẻ, nhưng lại rất cụ thể, phù hợp với đặc điểm nền nông nghiệp Thái Lan – vốn phụ thuộc rất lớn vào những hộ nông dân nhỏ và quan trọng

là tạo ra sự thống nhất hành động của người nông dân, doanh nghiệp và chính quyền Tuy

nhiên, nếu chỉ có chính sách của Chính phủ thì nông nghiệp Thái Lan không thể có bước tiến nhanh như vậy, chính sự nhạy bén với chính sách và tinh thần tích cực đổi mới của nông dân Thái Lan đã giúp họ không bị “lao đao” trong thời kì hội nhập

3.1 Nâng cao kiến thức, kĩ năng và áp dụng tiến bộ khoa học – kĩ thuật

Năm 2006, Bộ Nông nghiệp và Hợp tác xã Thái Lan đã dựa trên tiêu chuẩn GlobalGAP để xây dựng nên bộ tiêu chuẩn ThaiGAP với nhiều tiêu chuẩn về chất lượng

và an toàn vệ sinh thực phẩm Để sản phẩm mình làm ra có đáp ứng bộ tiêu chuẩn ThaiGAP và tận dụng sự giúp đỡ của Chính phủ, nông dân Thái đã không ngừng học hỏi, nâng cao kiến thức và kĩ năng của mình

Điển hình là trang trại Suphattra thuộc tỉnh Rayong rộng khoảng 1.200 mẫu Thái (khoảng 200 ha), trồng nhiều loại cây ăn trái của Thái như sầu riêng, măng cụt, khế, nho, xoài, dừa, chôm chôm…Ngoài bộ tiêu chuẩn ThaiGAP, Suphattra còn áp dụng những nguyên tắc riêng trong sản xuất:

Thứ nhất, không sử dụng hóa chất: Để không sử dụng hóa chất, người Thái sử dụng triệt để kỹ thuật xua đuổi và dẫn dụ côn trùng bằng cách dùng một cây bản địa có tinh dầu để hun khói và chưng cất lấy tinh dầu Đồng thời trong vườn treo nhiều khay có màu vàng, trong khay để các hoạt chất bay hơi có khả năng xua đuổi côn trùng, cứ khoảng vài chục mét vuông lại thấy treo các bẫy dẫn dụ ruồi đục trái Ngoài ra còn áp dụng biện pháp bao trái, với khế áp dụng 100%

Nguyên tắc thứ hai, xoài, khế để tán thấp Lúc nào trên cây cũng neo 2 lứa quả, quả sắp thu hoạch và quả mới đậu trái Độ cao của cây xoài chỉ khoảng 3,5 m, độ cao của cây khế chỉ 2,5 m Việc đốn đau định kỳ không những làm trẻ hóa mà còn dễ dàng cho việc chăm sóc

Thứ ba, nguyên tắc trồng nho trong tán màng Trại này trồng cả 2 loại nho xanh và nho tím, loại nào họ cũng trồng trên đất có nhiều sỏi cơm và cát được chở từ nơi khác đến đắp thành luống rộng khoảng 3 m, cao khoảng 1 m Trên cây đồng thời có 2 lứa quả Đặc biệt toàn bộ đều được che mưa bằng tán màng và chống kiến bằng cách bôi mỡ bò xung quanh gốc nho và các cọc dàn

Rau thủy canh cũng được trồng tại trang trại Suphattra trong nhà màng kín Tại đây

có 2 phương pháp để giảm nhiệt, một là phun sương kết hợp quạt hút, hai là sử dụng quạt hút loại lớn để làm bốc hơi nước ở nguồn nước làm mát phía đối diện Nước làm mát được bơm qua những tấm tản nhiệt lớn có cấu trúc tương tự như két nước xe hơi nhưng được chế tạo bằng nhựa đặc biệt, mềm Khoảng cách từ “két nước” đến quạt hút khoảng

20 m Nhiệt độ trong nhà thấp hơn ngoài trời từ 3 – 4 độ C Việc làm mát nhà bằng “két nước” có ưu việt hơn phun sương vì làm lá rau không bị ẩm ướt nên hạn chế sâu bệnh Nước dinh dưỡng cho cây được hệ thống bơm đẩy đi chảy liên tục và hồi quy trong các ống nhựa đã được gắn giá thể Sau thời gian nhất định, phân tích lại nước để bổ sung dinh dưỡng

Ở tỉnh Nonthaburi có vườn lan Vichai chuyên trồng giống Dendro có diện tích 50 mẫu Thái (khoảng 8 ha) Phần lớn các công việc ở vườn lan này như tưới nước, tưới phân đều được cơ giới hóa Cũng giống như Việt Nam, lan được trồng trên giàn cách mặt đất khoảng 1 m và sử dụng lưới che nắng (mùa này họ sử dụng loại lưới che 30%) Các tấm lưới che có độ cao thấp khác nhau để tạo nên khoảng hở cho không khí lưu thông dễ dàng Điều khác so với Việt Nam là họ thiết kế hai hệ thống nước, hệ thống tưới phun bằng béc ở trên và hệ thống mương ở dưới đất Mỗi luống lan rộng 1,2 m và đi kèm với

nó là mương nước rộng 0,8 m Trên mặt mương kê giàn lan và nước ở mương giữ ở mức

cố định nhưng vẫn được luân chuyển, không tù đọng Theo nhà vườn, việc dẫn nước giữ

ẩm đã giảm đáng kể chi phí vì chỉ cần tưới bằng béc 1 lần/ngày Đặc biệt, giống lan được tạo bằng cấy mô hoặc để nảy chồi tự nhiên trên cây mẹ đã được khai thác hoa

Không chỉ nâng cao chất lượng, vệ sinh an toàn cho nông sản, nguồn nhân lực chất lượng cao trong nông nghiệp đã đóng góp to lớn trong việc mở rộng diện tích đất canh tác Những vùng đất hoang, đồi núi cao và những vùng khô cằn được khai thác, phương pháp thủy canh được nhân rộng Người nông dân Thái cũng đang yêu cầu chính phủ cần phải ban hành những chính sách, biện pháp nhằm bảo vệ việc sử dụng, quản lý đất canh tác một cách hợp lí Nhiều loại cây có giá trị kinh tế cao như ngô, cao su và cả những loài hoa được nhân rộng sản xuất

Tại Hội chợ gạo 2007, Thủ tướng Thái Lan Sarayud Chulanont nhấn mạnh: “Thái Lan sẽ đẩy mạnh ứng dụng những công nghệ và kỹ thuật hiện đại đồng thời kết hợp kinh nghiệm truyền thống để ổn định sản lượng theo triết lý “Kinh tế đầy đủ”” Trên thực tế, khoa học công nghệ tiến bộ đã được nông dân Thái Lan ứng dụng rất hiệu quả và dần trở nên phổ biến Hữu cơ hóa đất nông nghiệp thông qua sử dụng các loại phân bón hữu cơ, phân vi sinh và thuốc trừ sâu sinh học cải tạo đất thoái hóa, nâng cao độ màu mỡ đã triển khai trong nhiều năm qua Điều này vừa giúp sử dụng quỹ đất hiệu quả, giảm nhập khẩu phân bón lại nâng cao xuất khẩu nông sản hữu cơ sạch, các khâu của quá trình sản xuất được cơ giới hóa Với những vùng khác nhau, nông dân sản xuất ở đó phải kết hợp khéo léo giữa tiến bộ công nghệ và những kinh nghiệm lâu đời ứng với điều kiện tự nhiên ở đó

Sự hỗ trợ của các nhà khoa học Thái Lan giúp nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ sinh học trong hoạt động sản xuất nông nghiệp của người dân Trung tâm Công nghệ gen Quốc gia Thái Lan, từ Ngân hàng gen sẵn có, đã nghiên cứu ra những giống lúa chịu mặn cao có thể gieo trồng ở vùng Đông Bắc, nơi đang đối mặt với tình trạng người dân bỏ nghề nông vì đất nhiễm bị nhiễm mặn Và cũng tại miền Đông Bắc này với “đặc sản” gạo Horn Mali phát triển được trong điều kiện nắng nóng, các nhà khoa học Thái đã tạo thêm

3 giống lúa có khả năng kháng bệnh và cho năng suất cao là Khao Jao Hawm Suphan Buri, Khao Dok Mali 105, Khao Jao Hawm Klong Luang 1 Trong tương lai, Thái Lan được xem là đi đầu sản xuất và xuất khẩu vi sinh vật cho nông nghiệp

3.2 Liên kết với doanh nghiệp thông qua Hợp đồng nông nghiệp

Hiện nay hệ thống marketing nông nghiệp của Thái Lan được đánh giá là cạnh tranh Nông dân Thái mong muốn mở rộng thị trường thông qua việc kí kết các hợp đồng với các doanh nghiệp, theo đó nông dân sản xuất đảm bảo tiêu chuẩn kĩ thuật như yêu cầu của doanh nghiệp và doanh nghiệp sẽ cung ứng sản phẩm đó cho thị trường

Đầu những năm 1990, các doanh nghiệp Nhật Bản gần như độc quyền mua một số sản phẩm của nông dân Thái Lan Mỗi mặt hàng nông sản được kí hợp đồng với một doanh nghiệp duy nhất và tuân thủ những quy định hết sức nghiêm ngặt Nhưng chỉ mấy năm sau đó, thông tin trên thị trường đã trở nên nhiều hơn, có nhiều doanh nghiệp cùng muốn kí hợp đồng với nông dân và mức giá thu mua nông sản mà họ đưa ra không khác

biệt lớn Nông dân có thể lựa chọn bất kì doanh nghiệp nào có những thỏa thuận tốt hơn trong hợp đồng và luôn mong muốn mở rộng các hợp đồng của mình Việc gia tăng áp lực cạnh tranh đã khiến cho các doanh nghiệp cần điều chỉnh các điều khoản phù hợp hơn với mong muốn của nông dân Đối với các sản phẩm cần được xử lí trong vòng 24 giờ, khoảng cách từ nơi thu mua đến nhà máy được giới hạn trong 12 giờ thì cạnh tranh giữa các doanh nghiệp để kí hợp đồng với những nông dân có nơi sản xuất với vị trí phù hợp càng trở nên gay gắt hơn

Một hợp đồng nông nghiệp được xây dựng phụ thuộc vào mùa vụ hoặc sản phẩm, mục tiêu và nguồn lực của các nhà thầu và kinh nghiệm của nông dân Ở Thái Lan có 4

mô hình hợp đồng chủ yếu được sử dụng Mỗi loại hàng hóa sẽ có hợp đồng được xây dựng theo mô hình phù hợp Với hàng hóa như mía đường được áp dụng mô hình tập trung, hộ nông dân nhỏ và hộ nông dân lớn cung cấp mía cho các trung gian, các trung gian này cung cấp sản phẩm cho nhà máy dưới một mức hạn ngạch do chính nhà máy đó quy định Các tổ chức phát triển và Chính phủ sẽ điều chỉnh mối quan hệ giữa người nông dân và nhà máy, tránh trường hợp các trung gian hoạt động chỉ vì lợi nhuận của mình, gây thiệt hại cho nông dân Còn với hàng hóa có yêu cầu cao như thịt nướng, thịt lợn, trứng… được áp dụng mô hình thí điểm Nhà thầu sẽ thí điểm sản xuất trước, sau đó truyền đạt công nghệ, bí quyết cho người nông dân để từ đó nhân rộng sản xuất ở nhiều nơi khác nhau Ngoài ra còn có mô hình trung gian và đa phương Mô hình này bao gồm nhiều bên như công ty chế biến, nông dân, hội nhóm nông dân và các cán bộ khuyến nông và các học giả Mô hình thứ tư là mô hình chính thức, người nông dân sản xuất ra hàng hóa sẽ cung cấp cho trung gian, các trung gian này sẽ cung cấp một phần hàng hóa cho thị trường bán lẻ trực tiếp với giá cao hơn cho doanh nghiệp, đến khi giá thị trường giảm xuống sẽ bán phần còn lại cho doanh nghiệp với giá trong hợp đồng

Ở thời kì đầu khi mới thực hiện các hợp đồng nông nghiệp, nông dân thường mong muốn bán hàng hóa trực tiếp tại thị trường bán lẻ để bán được giá cao hơn so với bán cho nhà máy của doanh nghiệp – cũng là nơi đặt ra nhưng tiêu chuẩn kĩ thuật nghiêm ngặt Để khắc phục tình trạng này, các doanh nghiệp kí hợp đồng đã thỏa thuận với nông dân, dành 20% lượng sản phẩm bán tự do tại các thị trường bán lẻ, không cần nhà máy thu mua Khi đến thời điểm cung ứng của thị trường lên cao, giá giảm xuống, doanh nghiệp sẽ thu mua