Thực hiện việc ra quyết định mở thủ tục phá sản trên địa bàn tỉnh đồng tháp (tt)

42 Hệ quả pháp lý của quyêt định mở thủ tục phá sản đôi với Doanh nghiệp, Hợp tác xã mất khả năng thanh toán ....43 Đánh giá thực trạng các quy định pháp luật Việt Nam hiện nay về việc r

Công trình được hoàn thành tại:

Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội

Nguòi hướng dẫn khoa học: TS TRÂN ANH TÚ

Phản biện 7: PGS.TS NGUYEN THỊ VAN ANH

Phản biện 2: TS ĐẶNG vũ HUÂN

Luận văn được bảo vệ tại Hội đông châm luận văn, họp tại

Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Vào hồi 10 giờ 36 phút, ngày 23 tháng 6 năm 2022

Có thê tìm hiêu luận văn tại:

Trung tâm tư liệu Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội

Trung tâm Thông tin - Thư viện, Đại học Quốc gia Hà Nội

1.2 Một số vấn đề lý luận về việc ra quyết định mở thù tục• V • • > V • •

phá sản 18

thủ tục phá sản 181.2.2 Ý nghĩa cùa việc ra quyết định mở thủ tục phá sản 19

1.3 Nội dung pháp luật về việc ra quyết định mở thủ tục

phá sản 241.3.1 Quyền yêu cầu ra quyết định mở thủ tục phá sản 24

1.3.2 Thẩm quyền giải quyết yêu cầu mở thủ tục phá sản 27

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1/ 35

1

Chương 2: THỤC TRẠNG QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VIỆT

NAM VÈ VIỆC RA QUYẾT ĐỊNH MỞ THỦ TỤC PHÁ SẢN VA THỰC TIỄN THI HÀNH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐÔNG THÁP 36

nghiệp, họp tác xã mất khả năng thanh toán 37Thẩm quyền của tòa án trong việc ra quyết định mở thủ

tục phá sản doanh nghiệp, họp tác xã mất khả năngthanh toán 41Yêu cầu mở thủ tục phá sản và việc thụ lý yêu cầu mở

thủ tục phá sản: 42

Hệ quả pháp lý của quyêt định mở thủ tục phá sản đôi với Doanh nghiệp, Hợp tác xã mất khả năng thanh toán 43 Đánh giá thực trạng các quy định pháp luật Việt Nam

hiện nay về việc ra quyết định mở thủ tục phá sản 45

Thực trạng áp dụng pháp luật trong việc ra quyết định mở thủ tục phá sản trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp hiện nay 542.2.1 Khái quát về tỉnh Đồng Tháp 54

ỉ

doanh nghiệp, hợp tác xã mất khả năng thanh toán trênđịa bàn tỉnh Đồng Tháp 56

thú tục phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã mất khả năngthanh toán trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp 69KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 74

Chương 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM

HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ VIỆC RA QUYÉT ĐỊNH MỞ THỦ TỤC PHÁ SẢN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY NÓI CHUNG VÀ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐỒNG THÁP NÓI RIÊNG 75

3.1 Định hướng hoàn thiện pháp luật về việc ra quyết

định mở thủ tục phá sản 75

2

3.2 Một sô giải pháp nhăm hoàn thiện pháp luật vê việc

ra quyết định mở thủ tục phá sản 76

3.2.1 về tên gọi của luật phá sản 77

3.2.2 về tiêu chí xác định doanh nghiệp mất khả năng thanh toán 77

3.2.3 về chủ thể nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản 78

3.2.4 về nội dung đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản và tài liệu kèm theo đơn yêu cầu 78

3.2.5 về thẩm quyền giải quyết phá sản của Toà án nhân dân 79

3.2.6 về tạm ứng chi phí phá sản 80

3.2.7 về một số nội dung khác trong quá trình giải quyết vụ việc phá sản 80

3.3 Một số giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả việc ra quyết định mở thủ tục phá sản tại Việt Nam hiện nay nói chung và trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp nói riêng 82

3.3.1 Tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật phá sản 82

3.3.2 Tăng cường năng lực và trình độ đội ngũ cán bộ tham gia giải quyết phá sản 83

3.3.3 Giải toả yếu tố tâm lý về phá sản 85

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 86

KÉT LUẬN 87

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 89

PHỤ LỤC 93

3

MỎ ĐÀU

1 Tính câp thiêt của đê tài

Hoạt động đầu tư kinh doanh của DN luôn tiềm ẩn rủi ro, nhiều trường họp đầu tư thua lỗ, DN mất khả năng trả nọ, không thể tiếp tục hoạt động, buộc phải rút lui khỏi thị trường theo các hình thức giải thể hoặc phá sản Ở các nước phát triển, các DN sử dụng giải pháp phá sản đế rút lui khỏi thị trường một cách có trật tự, đồng thời cũng là cơ hội để làm lại từ đầu

Để loại bỏ những DN làm ăn thua lỗ kéo dài, mất khả năng thanh toán các khoản nợ đến hạn, đồng thời phòng ngừa, khắc phục những hậu quả, rủi ro mà những DN này có thể gây ra cho nền kinh

tế, mỗi quốc gia đều phải xây dựng và thực thi một cơ chế phá sản có hiệu quả Phá sản là hiện tượng kinh tế khách quan trong nền kinh tế thị trường mà hậu quả của nó không chỉ ảnh hưởng đến bản thân DN

và những người lao động trong DN mà còn tác động lớn đến các chủ thế khác là chủ nợ, đối tác và các thành phần khác trong nền kinh tế tùy vào quy mô của DN phá sản Nhà nước, thông qua PLPS để can thiệp vào quá trình giải quyết TTPS, nhằm giải quyết xung đột lợi ích của các chủ thể đó

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng thành công tốt đẹp đã mở ra trang sử mới của dân tộc, từ nền kinh tế tập trung, bao cấp chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Đội ngũ doanh nhân phát triển và đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của đất nước, đời sống người dân được nâng cao

Hiện nay, tình hình dịch bệnh do virut SARS - CoV2 gây ra không chỉ làm ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của người dân,

mà nó còn có khả năng gây ra cuộc khủng hoảng kinh tế, tài chính toàn cầu Trong đó, các DN, HTX của Việt Nam bắt đầu gặp những khó khăn và nguy cơ mất khả năng thanh toán

4

Đồng thời, với yêu cầu hội nhập với nền kinh tế thế giới và tăng khả năng cạnh tranh của Việt Nam trên phạm vi toàn cầu, Việt Nam cần phải xây dựng một hệ thống pháp lý để có thể điều chỉnh các mâu thuẫn hay giải quyết các nhu cầu phát sinh từ các Doanh nghiệp trong nền kinh tế một cách khả thi, hiệu quả nhất, đồng thời phải phù hợp với thông lệ và luật pháp quốc tế.

Tại kỳ họp thứ tư Quốc hội khóa IX đã thông qua LPSDN ngày 30/12/1993 và có hiệu lực ngày 1/7/1994 Tại kỳ họp thứ năm Quốc hội khoá XI thông qua LPS 2004, có hiệu lực từ ngày 15/10/2004 thay thế LPSDN 1993 Tại kỳ họp thứ bảy Quốc hội khoá XIII đã thông qua LPS năm 2014

Tuy nhiên, thực tiễn thi hành thời gian qua cho thấy, bên cạnh những mặt tích cực thì LPS 2014 cũng bộc lộ một số hạn chế, bất cập nhất định

Nhằm góp phần làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn và hoàn thiện về PLPS đặc biệt là thực hiện việc ra quyết định mở

ra quyết định mở thủ tục phá sản trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp'

làm đề tài Luận văn tốt nghiệp

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu tổng quát

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là nghiên cứu những vấn đề

lý luận pháp luật về phá sản và thực hiện ra quyết định mở TTPS trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp Tiến hành thu thập tài liệu, nghiên cứu từ thực tiễn giải quyết phá sản trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp, tìm ra những vướng mắc, tồn tại, bất cập, nguyên nhân tồn tại của việc tổ chức thi hành pháp luật về giải quyết việc ra quyết định mở TTPS tại địa bàn tỉnh Đồng Tháp Trên cơ sở đó, đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện PLPS và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về phá sản

ở Việt Nam hiện nay nói chung

5

2.2 Mục• tiêu cụ thê•

- Làm rõ một số vấn đề lý luận về ở TTPS như: khái niệm mở TTPS; nội dung, căn cứ và hệ quả pháp lý của việc mở TTPS và các vấn đề pháp lý có liên quan khác;

- Tìm hiểu thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật

về mở TTPS ở Việt Nam nói chung và trên địa bàn tỉnh Đồng Thápnói riêng trong thời gian qua:

- Đe xuất phương hướng và một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về việc ra quyếtđịnh mở TTPS ở Việt Nam nói chung cũng như trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của Luận văn là các quy định pháp luật hiện hành về việc ra quyết định mở TTPS ở Việt Nam hiện nay và thực tiễn áp dụng các quy định này tại TAND tỉnh Đồng Tháp

Phạm vi nghiên cứu chủ yếu của luận văn này là các vấn đề lý luận, thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật về việc ra quyết định mở TTPS ở tỉnh Đồng Tháp Bên cạnh đó, để việc tiếp cận vấn đề được toàn diện, có hệ thống, đề tài cũng nghiên cứu, liên hệ, so sánh với pháp luật về mở TTPS của một số quốc gia trên thế giới

về thời gian, đề tài giới hạn phạm vi nghiên cứu trong giai đoạn từ năm 1993 (khi LPSDN đầu tiên của Việt Nam được ban hành) cho đến nay

4 Tình hình nghiên cứu

So với lịch sử lâu đời của PLPS thế giới thì PLPS của Việt Nam còn rất non trẻ Vì vậy từ hơn một thập kỷ trở lại đây, các nghiên cúu về PLPS nói chung và vấn đề mở TTPS nói riêng chưa thật sự mạnh mẽ và sâu rộng như nhiều lĩnh vực nghiên cứu truyền thống khác Tuy nhiên, do những áp lực đặt ra trong việc xây dựng

6

và hoàn thiện PLPS trong một nên kinh tê chuyên đôi, đặc biệt là trong xu thế hội nhập quốc tế, các hoạt động nghiên cứu về PLPS nói chung và vấn đề mở TTPS nói riêng đã có những buớc tiến quan trọng, và vấn đề phá sản đang thục sự là một chủ đề có vị trí nhất định trong nghiên cứu khoa học pháp lý hiện nay.

Qua khảo sát các công trình nghiên cúu, tác giả có thể đi đến nhận định về tình hình và các xu huớng nghiên cứu pháp luật về mở TTPS như sau:

trong đó có vấn đề mở TTPS Thuộc về loại này có các công trình

sản và việc hoàn thiện môi trường pháp luật kinh doanh tại Việt Nam ” của PGS.TS Dương Đăng Huệ và thạc sĩ Nguyễn Thanh Tịnh làm chủ biên; Đặc san tuyên truyền pháp luật Việt Nam số 9/2014

thực tiễn” do Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật trung ương biên soạn; Luận án tiến sỹ luật học của Dương Kim Thế

Việt Nam”; Luận văn thạc sĩ “Thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mất khả năng thanh toán nợ theo pháp luật phả sản Việt Nam” của tác giả Trần Thị Thu Hà, bảo vệ năm 2019 tại Học viện khoa học xã hội; Luận văn thạc sĩ “ Thủ tục phả • • • • X • • • 2 sản theo pháp luật Việt Nam, thực tiễn tại Quảng Trị” của tác giả Trần Văn

Phương, bảo vệ năm 2019 tại Trường Đại học Luật, Đại học Huế

Nội dung chủ yếu của các công trình này chủ yếu phân tích đánh giá về PLPS của Việt Nam trên các phương diện: vị trí, vai trò; nội dung cơ bản của PLPS của Việt Nam và qua đó cũng đã đề cập

ở mức khái quát các vấn đề liên quan đến mở TTPS ở Việt Nam

Hai là, do là lĩnh vực pháp luật còn non trẻ nên đã có nhiều

7

công trình nghiên cứu vê PLPS của nước ngoài, so sánh giữa PLPS của Việt Nam với PLPS của một số quốc gia trên thế giới Thuộc về loại này có các công trình tiêu biểu như: Viện Nghiên cứu khoa học

nước Tây Ầu", Hà Nội; "LPS của Hoa Kỳ" của TS Bùi Nguyên Khánh trong cuốn Viện Nghiên cứu Nhà nước và Pháp luật (2002),

Bước đầu tìm hiểu pháp luật thương mại Mỹ, NXB Khoa học xã hội,

những nét tương đồng và khác biệt" của TS Dương Đăng Huệ, Tạp

Chí Luật Học, Trường Đại Học Luật Hà Nội, số 03/1995; “Luật phá

sản doanh nghiệp Việt Nam dưới góc độ luật so sảnh và phương hướng hoàn thiện", Luận án tiến sỳ luật học của Trương Hồng Hải,

Pháp — những nét tương đồng và khác biệt",

Đến nay, các hoạt động nghiên cứu về PLPS nói chung và vấn

đề mở TTPS nói riêng đã có những bước tiến quan trọng song chưa đáp ứng yêu cầu, thúc đẩy sự phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam Có thể khẳng định rằng, quy định pháp luật về mở TTPS theo PLPS ở Việt Nam vẫn tiếp tục là vấn đề gây tranh luận và cần được hoàn thiện trong những lần sửa đối, xây dựng LPS tiếp theo

5 Cơ sở lý thuyết, phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở quan điểm duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, các phương pháp nghiên cứu chủ yếu được

áp dụng trong quá trình nghiên cứu đề tài bao gồm: Phương pháp luật học so sánh, phương pháp phân tích, tổng hợp, phương pháp nghiên cứu liên ngành, phương pháp dự báo qua những tài liệu thứ cấp, phương pháp phân tích kinh tế - luật sẽ được tác giả tim hiểu, tiếp cận và vận dụng trong quá trình nghiên cứu đề tài

8

6 Y nghĩa lý luận và thực tiên của đê tài

Đây là công trình nghiên cứu pháp luật về ra quyết định mở TTPS ở Việt Nam, dưới góc độ lý luận và góc độ thực tiễn Thông qua Luận văn, tác giả đưa ra những nhận định, đánh giá pháp luật về

ra quyết định mở TTPS ở Việt Nam hiện nay, đề xuất các kiến nghị trước hết là để hoàn thiện pháp luật về ra quyết định mở TTPS và sau

đó là nâng cao hiệu quả áp dụng trong thực tiễn hoạt động của các toà án, các DN ở Việt Nam

về mặt khoa học và thực tiễn, khoá luận có những đóng góp:

(1) Luận văn phân tích, đánh giá toàn bộ quy định pháp luật về

ra quyết định mở TTPS ở Việt Nam

văn đã đưa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện quy định pháp luật

và nâng cao hiệu quà thực thi pháp luật ra quyết định mở TTPS ở Việt Nam nói chung và trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp nói riêng

7 Kết cấu của Khoá luận

Ngoài phần Mở đàu, Kết luận chung, Danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn bao gồm 03 chương với nội dung:

Chương ỉ: Những vấn đề lý luận cơ bản về mở thủ tục phá sản

Chương 2: Thực trạng quy định pháp luật Việt Nam về việc ra quyết định mở thủ tục phá sản và thực tiễn thi hành trên địa bàn Tỉnh Đồng Tháp

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về việc ra quyết định mở thủ tục phá sản ở Việt nam hiện nay nói chung và trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp nói riêng

9

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐÈ LÝ LUẬN cơ BẢN VÈ VIỆC RA QUYẾT

về mặt pháp lý, khái niệm “phá sản” có thể được hiểu theo hai khía cạnh sau đây:

Một là, phá sản là tình trạng một tổ chức kinh doanh bị mất khả năng thanh toán và bị cơ quan nhà nước (thông thường là tòa án)

ra quyết định tuyên bố phá sản Hậu quả của quyết định này là sự chấm dứt hoạt động của DN

Hai là, phá sản là thủ tục pháp lý liên quan đến một tổ chức kinh doanh để giải quyết tình trạng mất khả năng thanh toán của tổ chức đó

1.1 ỉ.2 Khái niệm TTPS

TTPS có thể được định nghĩa khái quát là thủ tục tư pháp đặc biệt quy định trình tự, cách thức, phương thức để giải quyết việc phá sản theo quy định pháp luật

1.1.2 Bản chất của thủ tục phá sản

1.1.2.1 TTPS là một thủ tục đòi nợ tập thê

TTPS chính là một thủ tục đòi nợ đặc biệt, bởi đây là thủ tục dành riêng cho việc đòi nợ tập thể của các chủ nợ, là thủ tục giúp các chủ nợ có thể đòi nợ theo một trật tụ’ được quy định trước, được thực• • • • • • K J J • •

10

hiện thông qua một thiêt chê có thâm quyên (thuờng là Toà án) với chi phí thấp nhất, hiệu quả đòi nợ cao nhất và việc tuân theo thủ tục đòi nợ này còn giúp cân bằng, hài hoà lợi ích giữa các chủ nợ.

1.1.2.2 TTPS là một thủ tục giải quyết tình trạng mat khả năng thanh toán

Nếu đứng ở góc độ các chủ nợ thì TTPS là thủ tục đòi nợ đặc biệt, thủ tục đòi nợ tập thể Nếu đứng ở góc độ DN mất khả năng thanhtoán thì TTPS có thể đuợc xem là thủ tục thanh toán nợ đặc biệt.• • • • •

Đối với các chủ nợ, mở TTPS vẫn giữ nguyên giá trị là một thủ tục đòi nợ đặc biệt Chỉ có điều để đòi được nợ, người ta không nhất thiết phải thanh lý tài sản của DN mất khả năng thanh toán, mà trong rất nhiều trường họp, việc tái phục hồi DN mất khả năng thanh toán mà thành công sẽ đạt được hiệu quả đòi nợ tối ưu hom cho các chủ nợ

Việc tuyên bố phá sản đối với các DN chỉ đặt ra khi DN mất khả năng thanh toán thuộc vào trường họp không thể thực hiện phục hồi hoặc đã tiến hành thủ tục phục hồi nhưng không thành công Vì

lý do này mà ngày nay, ở một số nước, LPS đã được đổi tên gọi thành Luật về giải quyết tình trạng mất khả năng thanh toán

1.2 Một số vấn đề lý luận về việc mở thủ tục phá sản

1.2.1 Khái niệm mở thủ tục phá sản

Mở TTPS có thể khái niệm là làm cho TTPS được bắt đầu tiến hành Việc làm cho TTPS được bắt đầu là việc một cơ quan có thẩm• • • • Aquyền tiến hành ban hành một quyết định mở TTPS (thông thường là Toà án) khi có chủ thể yêu cầu mở TTPS đối với các DN lâm vào tình trạng mất khả năng thanh toán

1.2.2 Ỷ nghĩa của việc mở thủ tục phá sản

1.2.2.1 Mở TTPS nhằm bảo vệ quyền lợi của các chủ nợ

Bảo vệ quyền lợi cho chủ nợ trước tiên là bảo vệ các quyền về tài sản của các chủ nợ Khi DN, HTX mắc nợ không trả được nợ cho

11