Nội dung quy luật lượng – chất vận dụng quy luật lượng – chất vào trong đời sống hiện nay

Con người không thể tạo ra hoặc tự ý xóa bỏ được quy luật mà chỉ nhận thức và vận dụng nó trong thực tiễn, Quy luật “từ những thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại”

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI KHOA KINH TẾ & KINH DOANH QUỐC TẾ

BẢNG PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ NHÓM 3

K/n lượng và chất

35 Nguyễn Thị Thảo Hiền Quan hệ lượng & chất 10

34 Đồng Thị Hồng Hạnh Thay đổi về chất, lượng 9,5

32 Lê Thúy Hằng_Thư kí

Word

10

1 Quan niệm của các nhà Triết học cổ đại

2 Quan niệm của các nhà Triết học duy vật biện chứng

3 Những thay đổi về chất dẫn đến những tha đổi về lượng

4 Ý nghĩa phương pháp luận

III)Ý nghĩa quan hệ lượng – chất trong đời sống hiện nay 18

Chương 2 : Vận dụng quy luật lượng chất trong đời sống hiện nay 24

C – PHẦN KẾT LUẬN

Nguồn tài liệu tham khảo 29

A-PHẦN MỞ ĐẦU

Trong đời sống hàng ngày, đằng sau các hiện tượng muôn hình muôn vẻ, con người dần nhận thức được tính trật tự và mối liên hệ có tính lặp lại của các hiện tượng, từ đó hình thành nên khái niệm “quy luật” Với tư cách là phạm trù của lý luận nhận thức, khái niệm “ quy luật” là sản phẩm của tư duy khoa học, phản ánh sự liên hệ của các sự vật và tính chỉnh thể của chúng

Các quy luật của tự nhiên, của xã hội cũng như của tư duy con người đều mang tính khách quan Con người không thể tạo ra hoặc tự ý xóa bỏ được quy luật mà chỉ nhận thức

và vận dụng nó trong thực tiễn,

Quy luật “từ những thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại” là một trong ba quy luật của phép biện chứng duy vật, nó cho biết phương thức của sự vận động, phát triển Nhận thức được quy luật này có ý nghĩa rất quan trọng trong hoạt động thực tiễn khi chúng ta xem xét các sự vật, hiện tượng Nếu nhận thức không đúng, quy luật này sẽ dẫn đến tư tưởng tảo khuynh, hữu khuynh Tả khuynh là phủ nhận sự tích lũy

về lượng, muốm có ngay sự thay đổi về chất, còn hữu khuynh là khi chất đã biến đổi vượt quá giới hạn độ nhưng không dám thực hiện sự thay đổi căn bản về chất

Nước ta đang quá độ lên CNXH, bỏ qua giai đoạn phát triển của CNTB, việc nhận thức đúng đắn quy luật lượng – chất sẽ có ý nghĩa rất lớn trong quá trình hình thành và phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN

Trong bài thảo luận này, nhóm 3 xin được trình bày những cơ sở lý luận chung về nội dung của quy luật lượng – chất, trên cơ sở đó rút ra ý nghĩa thực tiễn của việc nhận thức quy luật này, sự vận dụng này trong đòi sống xã hội hiện nay

B-PHẦN NỘI DUNG Chương 1: Nội dung quy luật lượng – chất

I) Phạm trù chất và lượng:

1 Theo quan điểm các nhà Triết học cổ đại:

Lần đầu tiên trong lịch sử triết học, chất và lượng có được ý nghĩa với tư cách là những phạm trù trong triết học của Aritxtốt Theo ông, “chất” là tất cả những gì có thể phân ra thành những bộ phận cấu thành, còn “lượng” được phân thành hai loại: số lượng (là loại lượng mang tính rời rạc) và đại lượng (là loại lượng mang tính liên tục) Arixtốt

là người đầu tiên nêu ra quan niệm về tính nhiều chất của sự vật, từ đó ông phân biệt sự khác nhau về hình thức với chất căn bản của sự vật – cái sẽ xuất hiện (hay mất đi) cùng với sự sinh thành (hay mất đi) của bản thân sự vật Ông cũng đạt được bước tiến đáng kể trong việc nghiên cứu phạm trù “độ”, xem “độ” là cái thống nhất, cái không thể phân chia giữa “chất” và “lượng”

Sau này, quan điểm phiến diện tuyệt đối hóa đặc trưng về lượng đã được khắc phục trong triết học cổ điển Đức, đặc biệt trong triết học Hegel Ông cho rằng chất phát triển từ

“chất thuần túy” đến “chất được xác định”, chất phát triển đến tột độ thì ra đời lượng Lượng cũng không ngừng tiến hóa, “số lượng” là đỉnh cao nhất trong sự tiến hóa của lượng Hê-ghen cũng xem xét tính độc lập tương đối giữa sự thay đổi về lượng và thay đổi về chất trong một khoảng nhất định, đó là cơ sở để hình thành phạm trù “độ”

Trong việc xem xét mối quan hệ giữa thay đổi về lượng và thay đổi về chất, Hê-ghen đặc biệt chú ý tới phạm trù “bước nhảy” Chính dựa trên tư tưởng này của Hê-ghen mà Lê-nin đã rút ra một kết luận quan trọng: việc có thừa nhận bước nhảy hay không là tiêu chí cơ bản để xem đó là người theo quan điểm biện chứng hay quan điểm siêu hình về sự

phát triển Tất nhiên, với tư cách là nhà triết học duy tâm, Hê-ghen đã xem các phạm trù chất, lượng, độ chỉ như những nấc thang tự phát của tinh thần, của “ý niệm tuyệt đối”

2 Theo quan điểm các nhà Triết học duy vật biện chứng:

2.1 Phạm trù chất:

- Chất là một phạm trù của triết học, dùng để xác định tính quy luật khách quan vốn có của sự vật, hiện tượng, là sự thống nhất hữu cơ của những thuộc tính, những yếu tố cấu thành lên sự vật, hiện tượng VD: cái bàn, cái ghế…

- Tạo thành chất của sự vật là các thuộc tính khách quan của nó Thuộc tính là biểu hiện một khía cạnh nào đó về chất của một sự vật trong mối quan hệ qua lại với sự vật khác, là những tính chất, trạng thái, yếu tố cấu thành nên sự vật Đó là những đặc điểm vốn có của

sự vật từ khi sự vật được sinh ra hoặc được hình thành trong vận động hoặc phát triển của

nó Tuy nhiên những thuộc tính vốn có của sự vật, hiện tượng chỉ được bộc lộ ra qua sự tác động qua lại với các sự vật, hiện tượng khá

VD: Chất của đồng chỉ được bộc lộ khi tác động qua lại với nhiệt độ, điện…

Chất của một người chỉ được bộc lộ qua quan hệ của người đó với những người xung quanh và công việc họ làm

- Với tư cách là những khía cạnh của chất được bộc lộ ra trong các mối quan hệ, các thuộc tính của sự vật cũng có vị trí khác nhau tạo thành những thuộc tính cơ bản và những thuộc tính không cơ bản Tổng hợp những thuộc tính cơ bản tạo thành chất cơ bản của sự vật Ở mỗi sự vật chỉ có một chất cơ bản, đó là tổng hợp những thuộc tính đặc trưng cho sự vật trong toàn bộ quá trình tồn tại của sự vật, đó là loại chất mà sự tồn tại hay mất đi của nó quy định sự tồn tại hay mất đi của bản thân sự vật

VD: Đối với xã hội phong kiến, chất cơ bản là phương thức sản xuất thủ công Tuy nhiên qua quá trình phát triển đã xuất hiện nhiều máy móc cơ giới, làm thay đổi phương thức sản xuất Khi đó phương thức sản xuất cũ bị thay thế bởi phương thức sản xuất mới cao hơn làm cho xã hội bị thay đổi, không còn là xã hội phong kiến nữa

- Sự phân chia thuộc tính thành thuộc tính cơ bản và thuộc tính không cơ bản cũng chỉ mang tính chất tương đối, tùy theo từng mối quan hệ Chất của sự vật không những quy định bởi chất của những yếu tố tạo thành mà còn bởi phương thức liên kết giữa các yếu tố tạo thành, nghĩa là bởi kết cấu của sự vật Trong hiện thực các sự vật được tạo thành bởi các yếu tố như nhau, song chất của chúng lại khác nhau

VD: Gang và thép đều là hợp kim của sắt với cacbon và một số nguyên tố khác Gang

có hàm lượng cacbon chiếm từ 2% đến 5%, còn thép có hàm lượng cacbon nhỏ hơn 2%

Sự khác nhau về hàm lượng cacbon làm cho chúng có những tính chất và công dụng khác nhau giữa 2 vật liệu này Gang thì cứng, giòn, dễ đúc, không thể kéo thành sợi Thép lại

có tính cứng, đàn hồi, dẻo, dễ kéo và ít bị oxi hóa

Vì sự phân biệt giữa chất và thuộc tính chỉ có ý nghĩa tương đối, song sự vật có vô vàn thuộc tính nên có vô vàn chất Chất và sự vật không tách rời nhau: chất là chất của sự vật, còn sự vật tồn tại với tính quy định về chất của nó Chất biểu hiện trạng thái tương đối ổn định của sự vật, là sự kết hợp tương đối trọn vẹn, hoàn chỉnh, bền vững các thuộc tính của sự vật, làm cho sự vật này không hòa lẫn với sự vật khác mà tách biệt cái này với cái khác

VD: số lượng người trong một lớp học, vận tốc ánh sáng

- Đặc điểm cơ bản của lượng là tính khách quan vì nó là một dạng biểu hiện của vật chất, chiếm một vị trí nhất định trong không gian và tồn tại trong khoảng thời gian nhất định

VD: Số lượng học sinh của một lớp là 42 người nhưng Số lượng này không giữ nguyên

mà sẽ thay đổi vào năm sau

- Lượng biểu hiện ở kích thước dài hay ngắn, số lượng lớn hay nhỏ, tổng số ít hay nhiều, nhanh hay chậm, trình độ cao hay thấp

VD: Nguyên tử nước được cấu thành từ hai nguyên tố hóa học là oxi và hidro, trong đó

có hai nguyên tử hidro và một nguyên tử oxi

- Những đặc trưng về lượng cũng được biểu hiện trong những mối quan hệ nhất định Nhưng, khác với những mối quan hệ là phương thức bộc lộ các thuộc tính về chất, những mối quan hệ nhờ đó những thuộc tính về lượng bộc lộ ra, mang tính xác thực, chặt chẽ, nghiêm ngặt hơn rất nhiều Trong tự nhiên và phần nhiều trong xã hội, lượng có thể đo, đếm được; nhưng trong một số trường hợp của xã hội đặc biệt là trong tư duy thì lượng khó có thể đo được bằng số liệu cụ thể mà chỉ có thể nhận biết được bằng năng lực trừu tượng hóa

VD: Lòng tốt, tình yêu, đạo đức, phẩm chất con người,

- Bản thân lượng không nói lên sự vật đó là gì, các thông số về lượng không ổn định mà thường xuyên biến đổi cùng với sự vận động biến đổi của sự vật, đó là mặt không ổn định của sự vật

II ) Quan hệ biện chứng giữa chất và lượng

1 Tính thống nhất giữa chất và lượng

-Bất kỳ sự vật hay hiện tượng nào cũng là sự thống nhất giữa mặt chất và mặt lượng, chất và lượng là 2 mặt của cùng một sự vật Chúng tồn tại trong tính quy định lẫn nhau, tương ứng với một loại lượng nhất định là một loại chất tương ứng và ngược lại

Ví dụ: Tương ứng với cấu tạo Na – Cl (cấu tạo liên kết một nguyên tử Natri và một nguyên tử Clo) thì một phân tử muối được hình thành với tập hợp các tính chất cơ bản, vốn có của nó là màu trắng, không mùi, tan trong nước,…

Tương ứng với chất học sinh trung học phổ thông là chiều cao, cân nặng, lượng kiến thức tương ứng với học sinh trung học phổ thông

-Chất và lượng là hai mặt không thể tách rời trong sự vật Trong quá trình vận động và phát triển, chất và lượng không đứng im Sự phân biệt giữa chất và lượng chỉ có ý nghĩa tương đối, tùy theo từng mối quan hệ mà xác định đâu là lượng và đâu là chất; cái là lượng trong mối quan hệ này lại có thể là chất trong mối quan hệ khác

Ví dụ: Các con số là sự quy định về mặt lượng, tuy nhiên các con số khác nhau lại biểu hiện những chất khác nhau Cụ thể hơn, số 10 biểu hiện cho sự phát triển về lượng từ 1 đến 10, nhưng số 10 lại biểu hiện chất khác hẳn so với số 0

Có thể thấy, trên thực tế, bản thân lượng không nói lên sự vật đó là gì, các thông số về lượng không ổn định mà thường xuyên biến đổi cùng với sự vận động biến đổi của sự vật,

sự biến đổi ngay hoặc thay đổi dần dần về chất Do chất là cái tương đối ổn định còn lượng

là cái thường xuyên biến đổi nên ở một giới hạn nhất định khi lượng của sự vật thay đổi chưa dẫn đến sự thay đổi về chất của nó, chỉ khi nào lượng thay đổi đến giới hạn nhất định (đến độ) mới dẫn đến sự thay đổi về chất Như vậy, sự thay đổi về lượng tạo điều kiện cho chất đổi và kết quả là sự vật, hiện tượng cũ mất đi, sự vật, hiện tượng mới ra đời

Bất kỳ sự vật hay hiện tượng nào cũng là sự thống nhất giữa mặt chất và mặt lượng Chúng tác động qua lại lẫn nhau Trong sự vật, quy định về lượng không bao giờ tồn tại, nếu không có tính quy định về chất và ngược lại

Sự thay đổi về lượng và về chất của sự vật diễn ra cùng với sự vận động và phát triển của sự vật Nhưng sự thay đổi đó có quan hệ chặt chẽ với nhau chứ không tách rời nhau

Sự thay đổi về lượng của sự vật có ảnh hưởng tới sự thay đổi về chất của nó và ngược lại,

sự thay đổi về chất của sự vật tương ứng với thay đổi về lượng của nó Sự thay đổi về lượng có thể chưa làm thay đổi ngay lập tức sự thay đổi về chất của sự vật ở một giới hạn nhất định, lượng của sự vật thay đổi, nhưng chất của sự vật chưa thay đổi cơ bản Chẳng hạn, khi ta nung một thỏi thép đặc biệt ở trong lò, nhiệt độ của lò nung có thể lên tới hàng trăm độ, thậm chí lên tới hàng nghìn độ, song thỏi thép vẫn ở trạng thái rắn chứ chưa chuyển sang trạng thái lỏng Khi lượng của sự vật được tích luỹ vượt quá giới hạn nhất định, thì chất cũ sẽ mất đi, chất mới thay thế chất cũ Không giới hạn đó gọi là độ

Độ là phạm trù triết học dùng để chỉ khoảng giới hạn trong đó sự thay đổi về lượng của

sự vật chưa làm thay đổi căn bản chất của sự vật ấy

Độ là mối liên hệ giữa lượng và chất của sự vật, ở đó thể hiện sự thống nhất giữa lượng

và chất của sự vật Trong độ, sự vật vẫn còn là nó chứ chưa biến thành cái khác Dưới áp suất bình thường (atmotphe) của không khí, sự tăng hoặc sự giảm nhiệt độ trong khoảng giới hạn từ 0◦C đến 100◦C, nước nguyên chất vẫn ở trạng thái lỏng Nếu nhiệt độ của nước

đó giảm xuống dưới 0◦C nước thể lỏng chuyển thành thể rắn và duy trì nhiệt độ đó, từ 100◦C trở lên, nước nguyên chất thể lỏng chuyển dần sang trạng thái hơi Đó là sự thay đổi về chất trong hình thức vận động vật lý của nước

Điểm giới hạn như 0◦C và 100◦C ở thí dụ trên, gọi là điểm nút

Điểm nút là phạm trù triết học dùng để chỉ điểm giới hạn mà tại đó sự thay đổi về lượng

đã đủ làm thay đổi về chất của sự vật

Sự vật tích luỹ đủ về lượng tại điểm nút sẽ tạo ra bước nhảy, chất mới ra đời

Bước nhảy là phạm trù triết học dùng để chỉ sự chuyển hóa về chất của sự vật do sự thay đổi về lượng của sự vật trước đó gây nên

Bước nhảy là sự kết thúc một giai đoạn phát triển của sự vật và là điểm khởi đầu của một giai đoạn phát triển mới Nó là sự gián đoạn trong quá trình vận động và phát triển liên tục của sự vật Có thể nói, trong quá trình phát triển của sự vật, sự gián đoạn là tiền

đề cho sự liên tục và sự liên tục là sự kế tiếp của hàng loạt sự gián đoạn

Như vậy, sự phát triển của bất cứ sự vật nào cũng bắt đầu từ sự tích luỹ về lượng trong

độ nhất định cho tới điểm nút để thực hiện bước nhảy về chất Song điểm nút của quá trình ấy không cố định mà có thể có những thay đổi Sự thay đổi ấy do tác động của những điều kiện khách quan và chủ quan quy định

▪ Các hình thức cơ bản của bước nhảy

Bước nhảy để chuyển hóa về chất của sự vật hết sức đa dạng và phong phú với những hình thức rất khác nhau Những hình thức bước nhảy được quyết định bởi bản thân sự vật, bởi những điều kiện cụ thể trong đó sự vật thực hiện bước nhảy

Dựa trên nhịp điệu thực hiện bước nhảy của bản thân sự vật có thể phân chia thành bước nhảy đột biến và bước nhảy dần dần

Bước nhảy đột biến là bước nhảy được thực hiện trong một thời gian rất ngắn làm thay đổi chất của toàn bộ kết cấu cơ bản của sự vật

Chẳng hạn, khối lượng Uranium 235 (Ur 235) được tăng đến khối lượng tới hạn thì sẽ xảy ra vụ nổ nguyên tử trong chốc lát

Bước nhảy dần dần là bước nhảy được thực hiện từ từ, từng bước bằng cách tích luỹ dần dần những nhân tố của chất mới và những nhân tố của chất cũ dần dần mất đi Chẳng hạn, quá trình chuyển hóa từ vượn thành người diễn ra rất lâu dài, hàng vạn năm Quá trình cách mạng đưa nước ta từ một nước nông nghiệp lạc hậu quá độ lên chủ nghĩa xã hội là một thời kỳ lâu dài, qua nhiều bước nhảy dần dần Quá trình thực hiện bước nhảy dần dần của sự vật là một quá trình phức tạp, trong đó có cả sự tuần tự lẫn những bước nhảy diễn ra ở từng bộ phận của sự vật ấy

Song cần lưu ý rằng, bước nhảy dần dần khác với sự thay đổi dần dần về lượng của sự vật Bước nhảy dần dần là sự chuyển hóa dần dần từ chất này sang chất khác, còn sự thay đổi dần dần về lượng là sự tích luỹ liên tục về lượng để đến một giới hạn nhất định sẽ chuyển hóa về chất

Căn cứ vào quy mô thực hiện bước nhảy của sự vật có bước nhảy toàn bộ và bước nhảy cục bộ Bước nhảy toàn bộ là bước nhảy làm thay đổi chất của toàn bộ các mặt, các yếu

tố cấu thành sự vật Bước nhảy cục bộ là bước nhảy làm thay đổi chất của những mặt, những yếu tố riêng lẻ của sự vật

Trong hiện thực, các sự vật có thuộc tính đa dạng, phong phú nên muốn thực hiện bước nhảy toàn bộ phải thông qua những bước nhảy cục bộ Sự quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở

nước ta đang diễn ra từng bước nhảy cục bộ để thực hiện bước nhảy toàn bộ, tức là chúng

ta đang thực hiện những bước nhảy cục bộ ở lĩnh vực kinh tế, lĩnh vực chính trị, lĩnh vực

xã hội và lĩnh vực tinh thần xã hội để đi đến bước nhảy toàn bộ - xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội trên đất nước ta

Ví dụ tổng quát: Để có một tấm bằng đại học, sinh viên phải tích lũy đủ số tín chỉ, hoàn thành khóa luận tốt nghiệp, hoàn thành nghĩa vụ với nhà trường, để có đủ số tín chỉ, sinh viên phải tích lũy đủ số lượng đơn vị học trình của các môn học Vậy, có thể coi thời gian học là độ, các kỳ thi là điểm nút, và kết quả kỳ thi đạt yêu cầu là bước nhảy, bước nhảy là kết thúc của một giai đoạn tích lũy tri thức trong quá trình học tập, rèn luyện của sinh viên, khi đó chất mới sẽ được ra đời là người đi làm, như vậy ta có thể thấy sự thay đổi về lượng đã dẫn đến sự thay đổi về chất

Trong lịch sử triết học, do tuyệt đối hóa tính dần dần, tính tiệm tiến của sự thay đổi về lượng nên các nhà triết học siêu hình đã phủ nhận sự tồn tại của “bước nhảy” Triết học Mác-Lênin cho rằng phải có “bước nhảy” thì mới giải thích được sự vận động, phát triển của thực tế Sự vật hiện tượng mới xuất hiện là do bước nhảy được thực hiện; trong sự vật, hiện tượng mới đó lượng lại biến đổi, đến điểm nút mới lại xảy ra bước nhảy mới Cứ như thế, sự vận động của sự vật, hiện tượng diễn ra, lúc thì biến đổi tuần tự về lượng, lúc thì nhảy vọt về chất, tạo nên một đường dài thay thế nhau vô tận sự vật, hiện tượng cũ bằng sự vật, hiện tượng mới Quy luật lượng đổi – chất đổi còn nói lên chiều ngược lại nghĩa là khi chất mới ra đời đã khẳng định minh, nó tạo ra lượng mới phù hợp để có sự thống nhất mới giữa chất với lượng Bản thân chất mới được tạo thành cũng thúc đẩy sự thay đổi tương ứng của lượng để cho lượng này trở nên phù hợp hơn với chất mới đó

Như vậy, quy luật chỉ ra rằng quan hệ lượng – chất là quan hệ biện chứng Những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại; chất là mặt tương đối ổn định, lượng là mặt dễ biến đổi hơn Lượng biến đổi, mâu thuẫn với chất cũ, phá vỡ độ cũ, chất

mới hình thành với lượng mới; lượng mới lại tiếp tục biến đổi, đến độ nào đó lại phá vỡ chất cũ đang kìm hãm nó Quá trình tác động qua lại lẫn nhau giữa lượng và chất làm cho

sự vật không ngừng vận động, phát triển

3 Những thay đổi về chất dẫn đến những thay đổi về lượng

Khi chất mới ra đời, nó không tồn tại một cách thụ động, mà có sự tác động trở lại đối với lượng, chất mới sẽ tạo ra một lượng mới phù hợp với nó để có sự thống nhất giữa chất

và lượng Nó có thể làm thay đổi quy mô, kết cấu, trình độ, nhịp điệu vận động của sự vật

Chẳng hạn, khi sinh viên vượt qua điểm nút là kỳ thi tốt nghiệp, tức là cũng là thực hiện bước nhảy, sinh viên sẽ được nhận bằng cử nhân Trình độ văn hóa của sinh viên cao hơn trước và sẽ tạo điều kiện cho họ thay đổi kết cấu, quy mô và trình độ tri thức, giúp họ tiến lên trình độ cao hơn Cũng giống như vậy, khi nước từ trạng thái lỏng sang trạng thái hơi thì vận tốc của các phân tử nước cao hơn, thể tích của nước ở trạng thái hơi sẽ lớn hơn thể tích của nó ở trạng thái lỏng với cùng một khối lượng, tính chất hoà tan một số chất tan của nó cũng sẽ khác đi Cỗ máy hơi nước đầu tiên của nhân loại do Thomas Newcomen phát minh (năm 1712) đã giúp nước Anh đáp ứng nhu cầu năng lượng trong nửa đầu thế

kỷ 18, tạo điều kiện cho sự bùng nổ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất, các nhà khoa học lần lượt phát minh ra nhiều loại máy móc hiện đại thay thế sức lao động chân tay giúp cho đời sống của nhân dân được cải thiện

Như vậy, bất cứ sự vật, hiện tượng nào cũng là sự thống nhất biện chứng giữa hai mặt chất và lượng Sự thay đổi dần dần về lượng tới điểm nút sẽ dẫn đến sự thay đổi về chất thông qua bước nhảy Chất mới ra đời tác động đến sự thay đổi của lượng mới Quá trình

đó diễn ra liên tục tạo thành phương thức phổ biến của các quá trình vận động, phát triển của tự nhiên, xã hội và tư duy

Chẳng hạn, việc chuyển từ học phổ thông sang học đại học được coi là một bước chuyển

về chất Khi chúng ta học phổ thông, chúng ta tích lũy kiến thức dần dần, ngày này qua ngày khác, sau một thời gian dài chúng ta sẽ học hết toàn bộ chương trình, nắm vững các kiến thức đó và chúng ta sẽ tiến hành cuộc thi đại học Đối với những người đã tích lũy

đủ những kiến thức cần thiết họ sẽ vượt qua kỳ thi và trở thành sinh viên đại học Đối với những người khác do việc tích lũy kiến thức chưa đủ lượng, chưa đủ nhiều, chưa sâu sắc thì họ sẽ chưa vượt qua được kỳ thi, họ có thể sẽ mất thêm thời gian để tích lũy thêm bằng cách thi vào năm sau hoặc có thể họ sẽ không thi nữa Cũng như hạt thóc khi được gieo xuống ruộng thì sẽ nảy mầm biến thành cây mạ sau quá trình chăm bón cẩn thận cây mạ

sẽ phát triển mạnh mẽ hình thành nên cây lúa cứng cáp, chắc khỏe

4 Ý nghĩa của phương pháp luận

- Với bất kỳ sự vật, hiện tượng nào đó cũng có phương diện chất và lượng tồn tại trong tính quy định lẫn nhau, tác động và làm chuyển hoá lẫn nhau, do đó trong nhận thức và thực tiễn cần phải coi trọng cả hai loại chỉ tiêu về phương diện chất và lượng, từ đó mới nhận thức toàn diện về sự vật, hiện tượng

Ví dụ: Trong cuộc sống, mỗi con người nên cố gắng trau dồi kiến thức bản thân phát triển tốt mọi mặt trong đời sống phù hợp với từng lứa tuổi Khi còn nhỏ, ta nên làm những việc vừa sức với mình, vui chơi bổ ích Đến khi trưởng thành, ta lại cần phải phát triển tốt các kỹ năng xã hội nhiều hơn giúp ích cho cuộc sống, công việc của mình Ta phải biết cân bằng lượng và chất một cách hoàn hảo tránh vượt quá giới hạn cho phép làm biến đổi chất sang một hướng tiêu cực

- Vì những thay đổi về lượng của sự vật, hiện tượng có khả năng tất yếu chuyển hoá thành những thay đổi về chất của sự vật, hiện tượng và ngược lại, do đó, trong hoạt động nhận thức và thực tiễn, tuỳ theo mục đích cụ thể, cần từng bước tích lũy về lượng để có thể làm