THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NHTM TẠI NHNo&PTNT BA ĐÌNH.doc.DOC

THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NHTM TẠI NHNo&PTNT BA ĐÌNH

THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN TRONG HOẠT ĐỘNG CHO

VAY TẠI NHTM TẠI NHNo&PTNT BA ĐÌNH

I Tổng quan về NHTM

1 Khái niệm, chức năng của NHTM

Trong hoạt động sản xuất tiêu dùng của xã hội, tại một nơi nào đó, mộtlúc nào đó luôn luôn xảy ra một tình trạng đối nghịch: có những cá nhân, tổchức có những đồng tiền nhàn rỗi không có nhu cầu hoặc chưa có nhu cầu

sử dụng đến nó trong khi đó lại có những cá nhân, tổ chức có nhu cầu cầnmột khoản tiền cho các cơ hội đầu tư hoặc các mục đích tiêu dùng Thịtrường tài chính đã ra đời đóng vai trò to lớn trong việc thu hút các nguồnlực tài chính nhàn rỗi trong xã hội tài trợ cho nhu cầu phát triển kinh tế xãhội Nhưng thông thường do rất nhiều lý do trên thị trường có rất nhiều tổchức đứng ra làm trung gian tài chính để chuyển vốn từ người có vốn đếnngười có nhu cầu

NHTM chính là một trong những trung gian tài chính đó, đóng một vaitrò quan trọng trong việc đưa những đồng tiền tiết kiệm đến tay các nhà đầu

tư Qua đó nó giúp cho nền kinh tế vận hành một cách nhịp nhàng, hữuhiệu

NHTM là một loại hình tổ chức quan trọng đối với nền kinh tế Cácngân hàng có thể được định nghĩa qua chức năng, các dịch vụ hoặc vai trò

mà chúng thực hiện trong nền kinh tế Vấn đề là ở chỗ các yếu tố trên đangkhông ngừng thay đổi Thực tế rất nhiều tổ chức tài chính - bao gồm cảcông ty kinh doanh chứng khoán, công ty môi giới chứng khoán, quỹ tương

hỗ và công ty bảo hiểm hàng đầu đều đang cố gắng cung cấp các dịch vụcủa ngân hàng Ngược lại ngân hàng đang đối phó với các đối thủ cạnhtranh (các tổ chức tài chính phi ngân hàng) bằng cách mở rộng phạm vicung cấp dịch vụ về bất động sản và môi giới chứng khoán, tham gia hoạtđộng bảo hiểm, đầu tư vào quỹ tương hỗ và thực hiện nhiều dịch vụ mớikhác Tóm lại, NHTM là tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch

vụ tài chính đa dạng nhất - đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm, dịch vụ thanh toán

và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinhdoanh nào trong nền kinh tế

Thông qua khái niệm về NHTM ta đã có thể biết được những chứcnăng của NHTM.

Trung gian tài chính

Ngân hàng là một tổ chức trung gian tài chính với hoạt động chủ yếu làchuyển tiết kiệm thành đầu tư, đòi hỏi sự tiếp xúc với hai loại cá nhân và tổchức trong nền kinh tế: (1) các cá nhân và tổ chức tạm thời thâm hụt chitiêu, tức là chi tiêu cho tiêu dùng và đầu tư vượt quá thu nhập và họ cần bổsung vốn; và (2) các cá nhân và tổ chức thặng dư trong chi tiêu, tức là thunhập hiện tại lớn hơn các khoản chi tiêu cho hàng hóa, dịch vụ và do vậy họ

có tiền để tiết kiệm Sự tồn tại hai loại cá nhân và tổ chức trên hoàn toànđộc lập với ngân hàng Điều tất yếu là tiền sẽ chuyển từ nhóm thứ (2) sangnhóm thứ (1) nếu cả hai cùng có lợi Tuy nhiên, quan hệ trực tiếp bị nhiềugiới hạn do sự không phù hợp về quy mô, thời gian, không gian Điều nàycản trở quan hệ trực tiếp và là điều kiện nảy sinh trung gian tài chính Mộtđóng góp khác của ngân hàng là họ sẵn sàng chấp nhận các khoản cho vaynhiều rủi ro trong khi lại phát hành các chứng khoán ít rủi ro cho người gửitiền Thực tế các ngân hàng tham gia vào kinh doanh rủi ro

Tạo phương tiện thanh toán

Ban đầu các ngân hàng đã tạo ra phương tiện thanh toán là giấy nhận

nợ thay cho tiền kim loại dựa trên số lượng tiền kim loại đang nắm giữ Vớinhiều ưu thế, dần dần giấy nợ của ngân hàng đã thay thế tiền kim loại làmphương tiện lưu thông và phương tiện cất trữ; nó thở thành tiến giấy Trongđiều kiện phát triển thanh toán qua ngân hàng, các khách hàng nhận thấynếu họ có được số dư trên tài khoản tiền gửi thanh toán, họ có thể chi trả

để có được hàng hóa và các dịch vụ theo yêu cầu Khi ngân hàng cho vay,

số dư trên tài khoản thanh toán của khách hàng tăng lên Toàn bộ hệ thốngngân hàng cũng tạo ra phương tiện thanh toán khi các khoản tiền gửi được

mở rộng từ ngân hàng này đến ngân hàng khác trên cơ sở cho vay Trongkhi không một ngân hàng riêng lẻ nào có thể cho vay lớn hơn dự trữ dư

thừa, toàn bộ hệ thống ngân hàng có thể tạo ra khối lượng tiền gửi gấp bộithông qua hoạt động cho vay (tạo tín dụng).

Trung gian thanh toán

Ngân hàng trở thành trung gian thanh toán lớn nhất hiện nay ở hầu hếtcác quốc gia Thay mặt khách hàng , ngân hàng thực hiện thanh toán giá trịhàng hóa và dịch vụ Để việc thanh toán nhanh chóng, thuận tiện và tiếtkiệm chi phí, ngân hàng đưa ra cho khách hàng nhiều hình thức thanh toánnhư bằng séc, ủy nhiệm chi, nhờ thu, các loại thẻ cung cấp mạng lướithanh toán điện tử, kết nối các quỹ và cung cấp tiền giấy khi khách hàngcần Các ngân hàng còn thanh toán bù trừ với nhau thông qua ngân hàngTrung ương hoặc thông qua trung tâm thanh toán Nhiều hình thức thanhtoán được chuẩn hóa góp phần tạo tính thống nhất trong thanh toán khôngchỉ giữa các ngân hàng trong cùng một quốc gia mà còn giữa các ngânhàng trên toàn thế giới Các trung tâm thanh toán quốc tế được thiết lập đãlàm tăng hiệu quả của thanh toán qua ngân hàng biến ngân hàng trở thànhtrung tâm thanh toán quan trọng

2 Các hoạt động cơ bản của NHTM

NHTM là tổ chức kinh doanh tiền tệ trên thị trường tài chính, tất cả cáchoạt động của NHTM đều hướng tới mục tiêu cuối cùng là lợi nhuận Đây làmục tiêu chi phối mọi hoạt động của ngân hàng Theo đuổi mục tiêu này,ngân hàng không ngừng cải tiến các dịch vụ, nâng cao chất lượng, đa dạnghóa hoạt động, nhưng khái quát lại NHTM có 3 hoạt động chính: hoạt độnghuy động vốn, cho vay và đầu tư, các hoạt động trung gian Đây là ba hoạtđộng truyền thống của NHTM có quan hệ chặt chẽ, hỗ trợ cho nhau Để cóvốn cho vay ngân hàng phải đi huy động những đồng tiền nhàn rỗi từnhững người tiết kiệm Đồng thời với lợi thế là trung gian tài chính trên thịtrường tài chính, NHTM cung cấp một số dịch vụ ngân hàng cho kháchhàng qua đó hỗ trợ cho hoạt động huy động, cho vay vốn và tìm kiếm lợinhuận cho mình

Hoạt động huy động vốn

Đó là các hoạt động của ngân hàng để thu gom vốn nhàn rỗi trongcông chúng Trước kia các ngân hàng chủ yếu là nhận tiền gửi từ ngườigửi tiền Nhưng ngày nay, do sự cạnh tranh mạnh mẽ trên thị trường, cácNHTM đã đưa ra rất nhiều những hình thức khác nhau để huy động vốnđảm bảo và mở rộng các hoạt động Ngân hàng tập trung được một số vốnlớn từ các tài khoản séc, tài khoản tiết kiệm, tài khoản tiền gửi có kỳ hạn, từcác công cụ kỳ phiếu trái phiếu, giấy chứng nhận tiền gửi Bên cạnh đó,khi cần vốn cho nhu cầu thanh khoản hay đầu tư, cho vay các NHTM có thể

đi vay vốn từ ngân hàng trung ương, từ các NHTM khác, vay các tổ chức tàichính trên thị trường trong nước và quốc tế Trên bàng cân đối tài sản, cáchoạt động huy động vốn được biểu hiện qua các tài sản nợ của ngân hàng.Hoạt động huy động vốn là hoạt động mà ngân hàng phải bỏ ra những chiphí.Đó là các chi phí giao dịch, chi phí trả lãi tiền gửi, tiền vay,các chi phíkhác liên quan Những cho phí đó đòi hỏi ngân hàng phải sử dụng nhữngđồng vốn đó như thế nào để bù đắp các chi phí và đem lại thu nhập chongân hàng

Các hoạt động trung gian

Là một tổ chức trung gian trên thị trường tài chính, NHTM thực hiệncác dịch vụ trung gian, dịch vụ ngân hàng, phi ngân hàng như thanh toán,chuyển tiền, ủy thác, ký thác, tư vấn bảo lãnh, bảo quản, Những hoạtđộng này đem lại cho ngân hàng các khoản thu từ phí dịch vụ Tuy nhiênhoạt động đem lại thu nhập chính cho ngân hàng là các hoạt động cho vay

và đầu tư Chúng ta sẽ xem xét cụ thể vấn đề này ngay sau đây

Hoạt động cho vay và đầu tư

Đây là hoạt động đặc trưng cơ bản, có tính truyền thống của NHTM

Nó đảm bảo cho sự tồn tại, phát triển của NHTM Đó là việc sử dụng nguồnvốn huy động cho những người có nhu cầu vay vốn và thu khoản lãi nhấtđịnh trên số tiền cho vay theo nguyên tắc vốn vay phải được hoàn trả và thu

từ lãi phải đảm bảo cho ngân hàng trang trải hết các chi phí đồng thời thuđược lợi nhuận.

NHTM có thể cho vay dưới nhiều hình thức khác nhau Tùy theo cáctiêu thức phân loại khác nhau mà có một số những hình thức sau

 Theo mục đích cho vay

oCho vay công nghiệp

oCho vay nông nghiệp

oCho vay xây dựng cơ bản

oCho vay xuất nhập khẩu

 Theo lãi suất

oCho vay theo lãi suất cố định

oCho vay theo lãi suất thả nổi

 Theo thành phần kinh tế

oCho vay ngoài quốc doanh

oCho vay trong quốc doanh

 Theo tài sản đảm bảo

oCho vay có tài sản đảm bảo

oCho vay không có tài sản đảm bảo

 Theo thời gian

oCho vay ngắn hạn

oCho vay trung hạn

oCho vay dài hạn

Dù cho vay dưới bất kì một hình thức nào thì việc cho vay cũng trảiqua 3 giai đoạn sau: (1) xem xét trước khi cho vay, (2) thực hiện cho vay,(3) thu gốc và lãi

Ba giai đoạn này là một quá trình gán bó chặt chẽ, mỗi giai đoạn đều

có ý nghĩa nhất định, ảnh hưởng đến chất lượng của một khoản vay Để cómột khoản cho vay chất lượng là một điều mong muốn và là mục tiêu hoạtđộng của NHTM Nhưng nó cũng là một điều rất khó khăn và ngân hàngvẫn có thể thất bại

Trên thực tế, vận động của xã hội và thị trường luôn tồn tại sự khôngcân xứng về thông tin giữa các đối tượng, không có thông tin đầy đủ vềnhau do đó dẫn đến những hiểu biết sai lệch Giữa NHTM và người đếnvay cũng xảy ra tình trạng như vậy Ngân hàng không có những thông tinđầy đủ về khách hàng nên có thể thực hiện những khoản cho vay sai lầm.Đứng trước những rủi ro đó, NHTM luôn luôn phải cất nhắc, đắn đo, xemxét bằng các nghiệp vụ để xác định được khách hàng tốt, khoản xin vay cóchất lượng trước khi quyết định

Như vậy, trong ba giai đoạn trên, việc xem xét trước khi cho vay có ýnghĩa quan trọng, ảnh hưởng đến chất lượng, kết quả các khoản cho vay

và các hoạt động của giai đoạn sau Giai đoạn này được ngân hàng tiếnhành rất kỹ với rất nhiều phương pháp nghiệp vụ đặc thù NHTM phải đốimặt với các câu hỏi:

 Cho ai vay?

 Cho vay như thế nào?

 Cho vay khi nào?

 Quản lý các khoản vay như thế nào?

 Thu gốc và lãi ra sao?

Đây là một bài toán khó mà ngân hàng bằng cách thức riêng phải tìmđược lời giải đúng nếu không muốn phải gánh chịu những hậu quả khônlường Một nguồn vốn quan trọng được ngân hàng sử dụng cho vay là tiềngửi của khách hàng Do đó để đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển thì bêncạnh mục tiêu lợi nhuận ngân hàng còn phải đảm bảo an toàn và thanhkhoản, tức là ngân hàng phải chịu trách nhiệm vô hạn với những đồng tiền

của khách hàng và phải thỏa mãn bất cứ nhu cầu rút tiền nào của kháchhàng vào bất cứ thời điểm nào Nếu ngân hàng không tìm được lời giảiđúng cho bài toán cho vay thì những nguyên lý cơ bản trong hoạt độngngân hàng bị phá vỡ, mục tiêu của ngân hàng không được đảm bảo vàngân hàng đứng trước nguy cơ tồi tệ nhất: phá sản.

Quá trình tìm lời giải cho bài toán chính là quá trình thẩm định cáckhoản vay Một hình thức cho vay phổ biến của NHTM là cho vay theo các

dự án đầu tư Hình thức cho vay này có số lượng vốn lớn, thời hạn dài và

có nhiều biến động Nhưng nếu là một dự án tốt ngân hàng sẽ có thu nhậpcao và bảo đảm an toàn vốn Tuy nhiên, xác định được dự án tốt là mộtcông việc phức tạp nhưng ngân hàng không thể không thực hiện

II Thẩm định tài chính dự án tại NHTM

1 Đầu tư và dự án đầu tư

Phân loại đầu tư: tùy theo các mục đích khác nhau, có thể phân loạiđầu tư của doanh nghiệp theo các tiêu thức khác nhau

Theo phương thức đầu tư:

 Đầu tư gián tiếp (hay đầu tư tài chính): là đầu tư bằng cách mua cácchứng chỉ có giá trị như cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ đầu tư

để hưởng lợi tức với phương thức này người đầu tư không trực tiếptham gia quản lý việc sử dụng vốn

 Đầu tư trực tiếp: là hình thức đầu tư trong đó người bỏ vốn trực tiếptham gia quản lý việc sử dụng vốn

Theo mục đích đầu tư ta có thể phân loại đầu tư thành: đầu tư tăng

năng lực sản xuất, đầu tư đổi mới sản phẩm, đầu tư đổi mới thiết bị, đầu tư

mở rộng sản xuất kinh doanh, đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm, đầu

tư mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm, Việc phân loại này có thể giúpcho các nhà quản lý tài chính xác định hướng đầu tư và kiểm soát đượctình hình đầu tư theo những mục tiêu đã định

b Dự án đầu tư

Dự án đầu tư được xem xét dưới nhiều góc độ khác nhau

Về mặt hình thức dự án đầu tư là một tập hợp hồ sơ tài liệu trình bàymột cách chi tiết, có hệ thống các hoạt động theo một kế hoạch nhằm thựchiện những mục tiêu trong tương lai

Về bản chất dự án đầu tư là một tập hợp những đề xuất có liên quanđến việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chấtnhằm đạt được sự tăng trưởng về số lượng hoặc duy trì cải tiến nâng caochất lượng của sản phẩm hoặc dịch vụ trong khoảng thời gian xác định.Trên góc độ quản lý thì đây lại là công cụ quản lý việc sử dụng cácnguồn lực để tạo ra các kết quả kinh tế xã hội trong một thời gian dài

2 Thẩm định tài chính dự án tại NHTM

a Sự cần thiết phải thẩm định dự án đầu tư

Một dự án đầu tư thường do chủ dự án lập hoặc thuê các cơ quan tưvấn lập trên cơ sở các ý đồ kinh doanh và mong muốn của chủ dự án Dovậy, dự án đầu tư thường mang tính chủ quan của nhà đầu tư và khôngxem xét, đánh giá hết được các tình huống liên quan

Bên cạnh đó, quyết định đầu tư vào một dự án là quyết định tài chínhdài hạn, đòi hỏi lượng vốn lớn, thời gian hoàn vốn dài, chịu ảnh hưởng vàchi phối bởi nhiều yếu tố thị trường nên chủ dự án cũng rất cần xem xét,đánh giá kỹ trước khi quyết định đầu tư

Ngoài ra, dự án đầu tư còn liên quan ảnh hưởng tới lợi ích của nhiềubên khác nhau nên nó cần được xem xét từ nhiều phía của các bên liên

quan để thấy được lợi ích thực do dự án đem lại cho xã hội, cho các bên.Hay nói cách khác, dự án đầu tư cần phải được thẩm định kỹ càng trướckhi quyết định.

Trong nền kinh tế hiện nay đầu tư là hoạt động chủ yếu, quyết định sựphát triển của doanh nghiệp Trong hoạt động đầu tư, doanh nghiệp bỏ vốndài hạn nhằm hình thành và bổ sung những tài sản cần thiết để thực hiệnnhững mục tiêu kinh doanh Ngân hàng cũng là một doanh nghiệp nhưnghoạt động trong lĩnh vực tiền tệ Các ngân hàng sẽ đầu tư bằng cách bỏvốn vào một dự án của doanh nghiệp nào đấy Tuy nhiên, ngân hàng sẽphải đánh giá về tính khả thi và khả năng sinh lời của dự án Thực tế hiệnnay cho thấy nợ quá hạn trong các NHTM là không nhỏ Một trong nhữngnguyên nhân chủ quan của vấn đề này là các NHTM đã không thực hiện tốtquá trình thẩm định trước khi cho khách hàng rút vốn Chính điều này càngcho thấy thẩm định tài chính càng cần phải được coi trọng trên hai khíacạnh: hạn chế rủi ro và đảm bảo đem lại lợi nhuận cho ngân hàng Điều nàykhông có nghĩa là đi ngược lại với lợi ích của khách hàng vì chính nhữngkết quả kinh doanh tốt đẹp của khách hàng là tiền đề để ngân hàng thuđược vốn và lãi làm cho ngân hàng đầu tư có hiệu quả

b Khái niệm, mục tiêu thẩm định dự án đầu tư của NHTM

Thẩm định dự án đầu tư tại ngân hàng là việc tổ chức xem xét mộtcách khách quan, khoa học và toàn diện các nội dung cơ bản ảnh hưởngtrực tiếp đến tính khả thi và khả năng hoàn trả vốn đầu tư của khách hàng

để phục vụ cho việc xem xét quyết định cho khách hàng vay vốn đầu tư dựán

Mục tiêu của thẩm định dự án đầu tư là:

 Xác định tính chất khả thi của dự án, đánh giá các lợi ích và chi phítài chính, cũng như các lợi ích và chi phí kinh tế, hiệu quả xã hội của

dự án một cách khoa học

 Xác định các điều kiện của khoản tiền cho vay hợp lý, phù hợp vớikhả năng của ngân hàng, yêu cầu của khách hàng đồng thời phải

phù hợp với chiến lược phát triển đầu tư và quy hoạch phát triển kinh

tế xã hội

 Tư vấn cho chủ đầu tư điều chỉnh, bổ sung các nội dung của dự án

c Yêu cầu đối với công tác thẩm định dự án đầu tư

Bất cứ một công việc nào đều có yêu cầu khi thực hiện nó Thẩm định

là công việc nghiêm túc, không thể làm chiếu lệ Trong môi trường gia tăngcạnh tranh giữa các ngân hàng, khách hàng, đòi hỏi ngân hàng phải thựchiện quy trình phân tích nhanh gọn và tiết kiệm chi phí, đây cũng là hoạtđộng liên quan đến trách nhiệm của nhiều phòng ban và cán bộ Do vậy,quy trình phân tích tín dụng phải đáp ứng các yêu cầu sau:

 Được xây dựng và thống nhất trong toàn ngân hàng, tránh tùy tiện,duy ý trí Quy trình này phải được ban lãnh đạo ngân hàng thông qua

và phổ biến đến các phòng có liên quan cũng như các cán bộ tíndụng

 Được xây dựng chi tiết trong nội dung phân tích, tránh chung chung.Mỗi phòng chức năng trong ngân hàng cũng như các bộ ngân hàngcần biết mình phải làm gì, đến mức nào

 Toàn bộ quy trình phải nhằm thực hiện các nguyên tắc tín dụng củangân hàng

d Nội dung thẩm định tài chính dự án

Thẩm định dự án đầu tư phải xem xét trên tất cả các mặt và đưa racâu trả lời về tính khả thi của mỗi mặt đó Mỗi khía cạnh của dự án đầu tưtồn tại trong một tổng thể liên quan, có quan hệ ràng buộc, tương tác, ảnhhưởng lẫn nhau hình thành nên dự án đầu tư Do vậy, bất cứ một trục trặc

ở khía cạnh nào đều ảnh hưởng tới các mặt khác và ảnh hưởng tới hiệuquả cuối cùng của dự án

- Pháp lý: hoạt động của dự án liên quan và chịu sự điều chỉnh của luật

và các văn bản pháp quy liên quan nên để dự án có thể thực hiện trước tiênphải xem xét tính hợp lệ, hợp lý của dự án Một dự án không khả thi về mặtpháp lý sẽ bị loại bỏ ngay

- Thị trường: đây là khía cạnh quan trọng quyết định sự thành bại của

dự án Trong đó, thẩm định phải xem xét những gì đưa ra trong dự án cóđúng có chính xác không Bên cạnh đó, phải xác định nhu cầu về sản phẩmcủa dự án, tính cạnh tranh và khả năng chiếm lĩnh thị trường của sản phẩm.Xem xét thị trường là cơ sở cho việc lựa chọn quy mô đầu tư, thiết bị, côngsuất và dự tính khả năng tiêu thụ

- Kỹ thuật: đánh giá việc lựa chọn thiết bị, công nghệ, giải pháp kỹthuật có phù hợp không, tiết kiệm được vốn đầu tư không , chi phí sản xuất,địa điểm có phù hợp không, xử lý tác động môi trường đã tốt chưa

- Tổ chức, quản lý: bộ máy tổ chức được thiết lập ra sao? Cần baonhiêu cán bộ quản lý, bao nhiêu công nhân, kỹ sư? Các phòng ban thiết lậpthế nào để phục vụ sản xuất?

- Kinh tế, xã hội: dự án sử dụng nguồn lực nào của xã hội và đóng góp

gì vào phát triển nền kinh tế, phát triển ngành, phát triển địa phương nhưtạo ra bao nhiêu công ăn việc làm, thu nhập,

Thẩm định dự

án đầu tư

Pháp lýThị trường

Kinh tế, xã hộiTài chính

Kỹ thuật

Tổ chức, quản lý

Đánh giá

- Tài chính: xem xét, tính toán các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả tài chính,các kế hoạch tài chính của dự án để đánh giá xem dự án có đem lại hiệuquả không, có lợi nhuận không.

Các dự án rất đa dạng với nhiều phạm vi, lĩnh vực, quy mô khác nhau

mà NHTM khó có thể thẩm định chi tiết hết được mọi khía cạnh Ngân hàngchủ yếu tập trung vào khía cạnh tài chính

Một dự án thông thường đòi hỏi một số lượng vốn đầu tư rất lớn vượtquá khả năng tài chính của chủ dự án hoặc do mong muốn chia sẻ rủi ro,hay sử dụng đòn bẩy tài chính trong kinh doanh mà chủ dự án luôn luônmong muốn và cần khoản vốn vay từ ngân hàng Đối với NHTM, việc tài trợcho một dự án là một nghiệp vụ, là một hoạt động kinh doanh thu lợi nhuận,

là các khoản cho vay trung và dài hạn, là cơ sở để NHTM cung cấp các sảnphẩm dịch vụ Trong các khía cạnh thẩm định thì thẩm định tài chính dự ánrất quan trọng mà qua đây ngân hàng sẽ quyết định cho dự án nào vay, vaybao nhiêu, khi nào, lãi suất, quản lý thu hồi vốn ra sao, hỗ trợ dự án thếnào, Chỉ cho vay các dự án có hiệu quả tài chính thì các khoản cho vaycủa NHTM mới bảo đảm, ngân hàng mới có thể thu hồi gốc và lãi

Mục tiêu cuối cùng của thẩm định tài chính dự án là xác định khả năngtạo ra lợi nhuận trên khoản vốn đầu tư, xem dự án tạo ra được lợi ích gìtrong tương lai từ những nguồn lực đã dành cho dự án Xác định hiệu quảtài chính để xem khả năng trả nợ cho ngân hàng Bên cạnh đó, thẩm địnhtài chính dự án còn phân tích tình hình tài chính của chủ dự án để đánh giácác rủi ro, mức độ và chất lượng hoạt động Ngân hàng sẽ đi vào thẩm địnhtài chính dự án với các nội dung cụ thể:

 Một:

oXác định tổng nhu cầu về vốn cho dự án (cố định và lưu động).oXác định phần vốn mà ngân hàng cần tài trợ

 Hai: xem xét dự toán các bảng tài chính

oBảng dự trù chi phí sản xuất năm

oBảng dự trù doanh thu, lỗ lãi.

oBảng dự trù cân đối tài sản

oBảng dự trù cân đối thu chi

 Ba: đánh giá hiệu quả tài chính của dự án và phân tích tài chính.oTính toán các chỉ tiêu hiệu quả tài chính NPV, IRR, BCR,

oPhân tích tài chính dự án trong các năm hoạt động:

▫ Phân tích các tỷ lệ tài chính

▫ Phân tích diễn biến nguồn vốn và sử dụng vốn

▫ Phân tích tình hình tài chính theo luồng tiền mặt

▫ Phân tích các chỉ tiêu trung gian

 Bốn: xác định bảng lịch trình thu gốc và lãi

Ngay sau đây là giải trình bốn nội dung của thẩm định tài chính dự án.Một: khi một dự án đưa đến ngân hàng xin vay thì dự án đó đã đượcnhiều cấp xem xét, phê duyệt, tổng vốn đầu tư đã được xác định Tuy vậy,ngân hàng vẫn tiến hành xem lại trên cơ sở những kết quả thẩm định củangân hàng Điều này là rất quan trọng vì vốn đầu tư đủ sẽ giúp cho dự ánthực hiện một cách thuận lợi, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn Vốn đầu tưthiếu sẽ gây khó khăn cho hoạt động của dự án cũng như hoạt động vậnhành kết quả đầu tư sau này Ngược lại, thừa vốn gây lãng phí làm giảmhiệu quả tài chính của dự án Tổng vốn đầu tư được xác định trên tổng cácchi phí:

 Chi phí lập dự án:

oChi phí thuê chuyên gia, tư vấn, soạn thảo

oChi phí mua thông tin tài liệu

oChi phí khảo sát thăm dò

oChi phí hành chính

 Chi phí đầu tư tài sản cố định:

oChi phí xây dựng nhà xưởng

oChi phí mua máy móc

oChi phí lắp đặt, vận hành, chạy thử

oChi phí thuê chuyên gia kỹ thuật, công nghệ

 Chi phí tài sản lưu động

Trên cơ sở nhu cầu vốn ngân hàng xem xét các nguồn vốn tài trợ cho

dự án Thường thì một dự án có 2 nguồn cung cấp: nguồn bên trong do chủ

dự án tự bỏ ra; nguồn bên ngoài như từ Nhà nước, NHTM, dân cư, tổ chứckhác, Ngân hàng xem có bao nhiêu nguồn tài trợ cho dự án, khả năngtính bảo đảm của mỗi nguồn, số vốn các nguồn khác đã cung cấp qua đóxác định số vốn dự án còn thiếu để cho vay Ngoài ra, ngân hàng cũng sẽxây dựng một lịch trình cho vay để phù hợp với yêu cầu và tiến độ bỏ vốncủa dự án

Hai: thẩm định tính chính xác, hợp lý của các bảng dự trù tài chính Cơ

sở để xem xét là dựa trên nội dung của luận chứng kinh tế kỹ thuật, dựatrên các chỉ tiêu, định mức kinh tế kỹ thuật của ngành do Nhà nước banhành hoặc các cơ quan chuyên môn công bố và dựa trên các kết quả thẩmđịnh các mặt thị trường, kỹ thuật, tổ chức, kinh tế xã hội của ngân hàng.Ba: đánh giá tài chính dự án thường dựa trên các tiêu chuẩn cụ thể vàdựa trên phân tích tài chính dự án

Giá trị hiện tại ròng (NPV)

NPV là chênh lệch giữa giá trị hiện tại của các luồng tiền dự tính dự ánmang lại trong thời gian kinh tế của dự án và giá trị đầu tư ban đầu Do vậy,chỉ tiêu này phản ánh giá trị tăng thêm (khi NPV dương) hoặc giảm đi (khiNPV âm) nếu dự án được chấp nhận

Công thức tính giá trị hiện tại ròng NPV như sau:

NPV

C0 là vốn đầu tư ban đầu vào dự án, do là khoản đầu tư (luồng tiềnra) nên C0 mang dấu âm

Ci là luồng tiền dự tính dự án đem lại các năm i (i=1, 2, 3, )

r là tỷ lệ chiết khấu phù hợp của dự án

NPV phản ánh kết quả lỗ lãi của dự án theo giá trị hiện tại (tại thờiđiểm 0) sau khi đã tính đến yếu tố chi phí cơ hội của vốn đầu tư NPVdương có nghĩa là dự án có lãi NPV=0 chứng tỏ dự án chỉ đạt mức trangtrải đủ chi phí vốn Dự án có NPV âm là dự án bị lỗ

Việc xác định chỉ tiêu giá trị hiện tại ròng liên quan đến các tính toánsau Thứ nhất là dự tính lượng tiền đầu tư ban đầu, tức là luồng tiền tại thờiđiểm 0 C0 bao gồm các khoản đầu tư vào tài sản, có thể dưới dạng tiềnsẵn sàng cho dự án hoạt động, tạo ra tồn kho, mua sắm tài sản cố định.Thực tế, nó bao gồm các khoản chi tiêu tại các thời điểm khác nhau của dự

án nhưng để đơn giản trong tính toán ta coi đó là khoản chi tiêu tại thờiđiểm ban đầu Thứ hai là dự tính luồng tiền trong thời gian kinh tế của dự

án Đây là các khoản thực thu bằng tiền trong các năm hoạt động của dự

án Nó được tính bằng doanh thu ròng trừ đi các chi phí bằng tiền của từngnăm và người ta thường giả định các luồng tiền diễn ra vào thời điểm cuốinăm Cuối cùng là dự tính tỷ lệ chiết khấu Rất khó để xác định một tỷ lệchiết khấu chính xác Tỷ lệ chiết khấu là chi phí cơ hội của việc đầu tư vào

dự án mà không đầu tư trên thị trường vốn Tỷ lệ này thường được tínhbằng tỷ lệ thu nhập của các tài sản chính tương đương Đó là tỷ lệ thu nhập

mà nhà đầu tư mong đợi khi đầu tư vào dự án

Căn cứ vào ý nghĩa của chỉ tiêu NPV, ta thấy quy tắc đơn giản là: chấpnhận dự án có NPV dương và lớn nhất (nếu có nhiều hơn một dự án cóNPV dương) Tuy nhiên chỉ tiêu này không áp dụng được cho các dự án có

thời hạn khác nhau và có vốn đầu tư khác nhau Chỉ tiêu này còn khôngthấy được giá trị lợi ích thu được từ một đông vốn đầu tư và phụ thuộc vàocách lựa chọn lãi suất chiết khấu r.

Tỷ lệ hoàn vốn nội bộ (IRR)

Tỷ lệ hoàn vốn nội bộ IRR là tỷ lệ chiết khấu mà tại đó giá trị hiện tạiròng của dự án bằng 0

IRR được tính thông qua việc giải phương trình:

0IRR)(1

CC

IRR phản ánh khả năng sinh lời của dự án, chưa tính đến chi phí cơhội của vốn đầu tư Tức là, nếu như chiết khấu các luồng tiền theo IRR, PV

sẽ bằng đầu tư ban đầu C0 Hay nói cách khác, nếu chi phí vốn băng IRR,

dự án sẽ không tạo thêm được giá trị hay không có lãi

Qua đây ta nhận thấy rằng, nếu IRR lớn hơn chi phí vốn (tỷ lệ chiếtkhấu của dự án) thì thực hiện dự án Trong trường hợp này có thể nói dự

án có lãi, tương đương với giá trị hiện tại ròng dương Hệ số hoàn vốn nội

bộ biểu thị sự hoàn trả vốn đã được đầu tư vì vậy nó chỉ ra tỷ lệ lãi suất tối

đa dự án có thể chịu được Nhưng cũng như NPV, sự chính xác của chỉtiêu phụ thuộc vào sự chính xác của các dự tính về luồng tiền IRR là mộtchỉ tiêu mang tính tương đối, tức là nó phản ánh tỷ lệ hoàn vốn nội bộ của

dự án là bao nhiêu chứ không cung cấp quy mô của số lãi (hay lỗ) của dự

án bằng tiền Khi dự án lập trong nhiều năm, việc tính toán là rất phức tạp

Tỷ số lợi ích, chi phí BCR

Khi tính NPV, đối với các dự án lớn có chi phí đầu tư cao thườngmang về NPV cao hơn các dự án có chi phí đầu tư thấp, điều này khôngnhất thiết có nghĩa là các dự án lớn tốt hơn dự án nhỏ BCR được áp dụng

để tính khả năng sinh lời của dự án trên mỗi đơn vị tiền tệ được đầu tư

i

n 1

i

r) (1 C

r) (1

BBCR

Bi, Ci lần lượt là thu nhập, chi phí của dự án năm i (i=1, 2, 3, ).Khi sử dụng chỉ tiêu này ta sẽ chấp nhận mọi dự án có BCR lớn hơnhay bằng 1 Tuy nhiên cũng phải thận trọng khi dùng để đánh giá các dự án

vì nó phụ thuộc vào việc xác định mức lãi suất Hạn chế nữa là BCR rấtnhạy cảm với các định nghĩa về chi phí trên phương diện kế toán vì theonhư cách tính trên thì lợi ích là toàn bộ nguồn thu gia tăng của dự án, cònchi phí là tổng chi phí sản xuất gia tăng

Gọi x là khối lượng sản phẩm sản xuất hoặc bán ra được

Gọi x0 là khối lượng sản phẩm tại điểm hòa vốn

Gọi f là chi phí cố định, v là chi phí biến đổi của sản phẩm

v.x là tổng chi phí biến đổiGọi p là giá thành sản phẩm

DT = p.x là doanh thu của dự ánTại điểm hòa vốn thì: p.x0 = v.x0 + f

Sản lượng hòa vốn là: x0p-fv

Xác định thời gian hoàn vốn

Gọi T là khoảng thời gian hoàn vốn của dự án, khi đó T được xácđịnh qua phương trình:

0r

Chỉ tiêu này cho biết sau bao lâu dự án sẽ có thu nhập đủ bù chi phívốn Và đây là điều được chủ đầu tư và ngân hàng rất quan tâm, nhất là đốivới những dự án có tuổi thọ kinh tế dài hoặc đầu tư trong những lĩnh vực có

độ cạnh tranh cao do rào cản về gia nhập thấp

Ngoài các chỉ tiêu phân tích ở trên, thẩm định tài chính dự án còn tiếnhành các phân tích tài chính Thông thường, phương pháp được áp dụngrộng rãi và có tính hiện thực cao là phân tích các tỷ lệ tài chính Các tỷ lệ tàichính chủ yếu được phân tích có 4 nhóm:

 Tỷ lệ về khả năng thanh toán:

oKhả năng thanh toán hiện hành

oKhả năng thanh toán nhanh

oKỳ thu tiền bình quân.

oHiệu suất sử dụng tài sản cố định

oHiệu suất sử dụng tổng tài sản

 Tỷ lệ về khả năng sinh lãi:

oDoanh lợi tiêu thụ sản phẩm

oDoanh lợi vốn tự có

oDoanh lợi vốn

Bên cạnh đó còn phải phân tích diễn biến nguồn vốn và sử dụng vốn,các luồng tiền mặt, các chỉ tiêu tài chính trung gian như: giá trị gia tăng,tổng lãi kinh doanh, kết quả kinh doanh,

Bốn: xuất phát từ quan điểm của tín dụng là bên vay vốn (chủ dự án)phải hoàn trả ngân hàng đầy đủ và đúng hạn số vốn gốc và lãi vay Trongquá trình thẩm định NHTM đặc biệt quan tâm đến khả năng hoàn trả củachủ đầu tư Khả năng trả nợ của chủ dự án phụ thuộc vào nhiều yếu tốnhư: dự án đang xin vay là dự án mới hay đầu tư chiều sâu, nguồn trả nợchủ yếu là khả năng sản xuất của dự án hay còn nguồn bổ sung nào khác.Hiện nay các NHTM đang xác định mức trả nợ từng lần theo công thức sau:

kú mçi tr¶

gèc Sè

tr¶

i ph¶

gèc nî sè Tæng kiÕn

dù nî tr¶

vèn tõ

TSCD§

KHCB nî

tr¶

dµnh

rßng nhuËn Lîi

tr¶

i ph¶

gèc nî sè Tæng kiÕn

dù nî tr¶

kú

Sè

Từ công thức trên, nếu sau khi đã dự kiến số kỳ trả nợ và biết tổng số

nợ gốc phải trả mỗi kỳ, NHTM có thể so sánh cân đối các nguồn thu từ dự

án như lợi nhuận ròng, KHCB TSCĐ và các nguồn khác xem khả năng trả

nợ có đảm bảo không

3 Phân tích rủi ro của dự án

Rủi ro của dự án được định nghĩa là những thiệt hại mà dự án gặpphải không lường trước được hoặc không đánh giá được hết những tổnthất sẽ xảy ra.

Các dự án thường tồn tại trong thời gian dài Theo lý thuyết dự báo,các nhân tố biến động trong tương lai gần bao giờ cũng dễ xác định hơnnhững yếu tố trong tương lai Chính vì vậy, tất cả các dự án đều tiềm ẩntrong chúng những nhân tố rủi ro và các rủi ro bao giờ cũng đa dạng phứctạp và khó dự đoán

Có thể phân loại rủi ro làm hai nhóm là rủi ro hệ thống và rủi ro phi hệthống

Rủi ro hệ thống: là những rủi ro chung đối với toàn bộ nền kinh tế,

những rủi ro mang tính chất vĩ mô mà bản thân dự án không thể phân tánhoặc quản lý được Ví dụ như: lạm phát, thiên tai, chiến tranh, khủng hoảngkinh tế tiền tệ trong khu vực và trên thế giới,

Rủi ro phi hệ thống: là những rủi ro chỉ có tác động riêng đến dự án,

loại rủi ro này có thể triệt tiêu và quản lý được Ví dụ như: giá cả đầu ra đầuvào biến động, nguồn nguyên vật liệu,

Hiệu quả của dự án phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố được dự báotrong khi lập dự án Trong công tác lập dự án và thẩm định người ta tậptrung vào nghiên cứu rủi ro phi hệ thống vì nó có thể quản lý được.Sau đây

là một số phương pháp phân tích rủi ro của dự án

Phương pháp phân tích độ nhạy

Trong phân tích độ nhạy người ta dự kiến một số tình huống thay đổi.những rủi ro trong tương lai làm giá nguyên vật liệu tăng, giá nhân côngtăng, sản lượng, doanh thu giảm, rồi từ đó tính lại các chỉ tiêu hiệu quảnhư NPV, IRR, Nếu các chỉ tiêu đó vẫn đạt yêu cầu thì dự án được coi là

ổn định, ngược lại dự án được coi là không ổn (độ nhạy cảm cao) phải xemxét lại Để phân tích đô nhạy người ta thực hiện 4 bước:

Bước 1: xác định xem những nhân tố nào có thể biến động theo chiềuhướng xấu

Bước 2: trên cơ sở các nhân tố đã lựa chọn, dự đoán độ biến động cóthể xảy ra

Bước 3: chọn một phương pháp đánh giá độ nhạy nào đó (như phântích theo chỉ tiêu NPV hay IRR)

Bước 4: tiến hành tính toán lại NPV hay IR theo các biến số mới trên

cơ sở cho các biến số tăng giảm cùng một tỷ lệ % nào đó Độ nhạy có thểtính theo công thức:

∆Fi là mức biến động của chỉ tiêu đánh giá

∆Xi là mức biến động của nhân tố ảnh hưởng

Phân tích độ nhạy là kỹ thuật tương đối đơn giản nhưng nhược điểmcủa nó là chưa tính đến xác suất có thể xảy ra của các biến rủi ro và nócũng không thể đánh giá được cùng một lúc sự tác động của tất cả các biếnrủi ro

Phưong pháp phân tích tình huống

Trong thẩm định và phân tích rủi ro người ta còn sử dụng một phươngpháp phân tích tình huống Phân tích tình huống kết hợp cả hai nhân tố làtính đến xác suất xảy ra của các biến rủi ro và sự tác động của chính biến

đó đối với dự án Trong sự phân tích này đòi hỏi phải xem xét cả một tậphợp những hoàn cảnh tài chính tốt và xấu từ đó so sánh với trường hợp cơsở

Công thức NPV bình quân như sau:

1

NPV

Pi là xác suất

Công thức tính hệ số biến thiên:

bq i

i NPV NPV

 NPV



Phân tích tình huống vẫn tồn tại những nhược điểm như không thể xácđịnh được tất cả các trường hợp kết hợp lẫn nhau của các yếu tố và chỉphân tích được một vài khả năng rời rạc, trong khi thực tế có thể có vô sốkhả năng kết hợp có thể xảy ra giữa các biến của dự án

Phương pháp phân tích theo mô phỏng MONTE CARLO

Khắc phục nhược điểm của các phương pháp trên người ta áp dụngphương pháp phân tích rủi ro theo mô phỏng MONTE CARLO Tức là phântích rủi ro dự án dưới sự tác động đồng thời của tất cả các nhân tố gây ảnhhưởng, có tính đến xác suất xảy ra và mức độ biến thiên của từng nhân tốtác động đó

Khác với phân tích độ nhạy, phân tích rủi ro theo mô phỏng MONTECARLO xem xét đồng thời sự kết hợp của nhiều yếu tố tác động và tính đến

sự tác động qua lại tương hỗ giữa các nhân tố đó Chính vì những khảnăng nói trên mà phân tích MONTE CARLO có phạm vi ứng dụng hết sứcrộng rãi

Mô hình phân tích rủi ro MONTE CARLO

Như vậy, để phân tích rủi ro theo phương pháp này cần có các điềukiện căn bản là người phân tích phải được trang bị máy tính, phần mềmchuyên dụng và đặc biệt là phải được đào tạo tốt về kỹ năng sử dụng máytính đồng thời phải có kinh nghiệm nhất định mới có thể có được những kếtluận đúng đắn và có giá trị.

4 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác thẩm định tài chính dự ánChất lượng thẩm định dự án đầu tư bị ảnh hưởng bởi nhiều nhân tốkhác nhau mà NHTM muốn nâng cao chất lượng thẩm định cần phải quantâm:

Tiêu chuẩn thẩm định

Trên cơ sở nguồn thông tin có được về dự án, NHTM sẽ là gì, làm nhưthế nào, áp dụng phương pháp, kỹ thuật nào để thẩm định với các tiêuchuẩn nào để đánh giá hiệu quả tài chính của dự án là điều rất quan trọng.Trong điều kiện hiện nay, nếu ngân hàng vẫn tiếp tục sử dụng cácphương pháp thẩm định cũ với tiêu thức cũ thì kết quả thẩm định tài chính

sẽ không chính xác, chất lượng sẽ thấp Phương pháp thẩm định mới sẽgiúp việc đánh giá dự án thuận lợi, chính xác và toàn diện

Việc tính đến giá trị thời gian của tiền trong các tiêu chuẩn thẩm định làcực kỳ quan trọng với thẩm định tài chính dự án Trong nhiều dự án, nếukhông tính đến giá trị thời gian của tiền thì dự án là khả thi nhưng không cóhiệu quả về tài chính Tỷ lệ chiết khấu các dòng tiền cũng có một ảnhhưởng quan trọng tới kết quả thẩm định Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn thẩmđịnh hiện đại còn xem xét dự án trong trạng thái tĩnh và cả trạng thái động.Ngoài ra việc lựa chọn các chỉ tiêu phân tích tài chính phù hợp điềukiện của từng dự án cũng rất cần thiết Hiện nay có rất nhiều phương phápthẩm định dự án khác nhau nhưng việc áp dụng chỉ tiêu nào để vừa đảmbảo tính chính xác, kết hợp được mặt mạnh của các chỉ tiêu vừa phù hợpvới tình hình thực tế và điều kiện cụ thể của ngân hàng sẽ cho kết quả thẩmđịnh tốt nhất

Con người

Con người là yếu tố quyết định chất lượng thẩm định của dự án Conngười là chủ thể trực tiếp tổ chức và thực hiện hoạt động thẩm định tàichính theo phương pháp , kỹ thuật của mình Kết quả thẩm định tài chính

dự án là kết quả đánh giá,xem xét chủ quan của con người theo cơ sở khoahọc và các tiêu thức chuẩn mực khác nhau Do đó, để có kết quả thẩm địnhtốt thì phải đặt yếu tố con người lên hàng đầu Nhân tố con người ở đâybao gồm trình độ, kinh nghiệm, năng lực và tư cách đạo đức Trình độ đó làtoàn bộ các kiến thức khoa học mà người thẩm định được đào tạo hoặc tựnghiên cứu có Kinh nghiệm là những gì mà người thẩm định tích lũy trong

quá trình làm việc Năng lực là khả năng làm việc và xử lý công việc phụthuộc vào kiến thức và kinh nghiệm cũng như tư chất bẩm sinh Còn tưcách đạo đức là một nhân tố rất quan trọng chi phối đến chất lượng thẩmđịnh Nhiều dự án xảy ra rủi ro không phải do trình độ năng lực mà do tưcách đạo đức của người thẩm định

Con người là nhân tố trung tâm liên kết, phối hợp các nhân tố kháctrong thẩm định Con người với trình độ, kinh nghiệm thu nhận các thông tin

về dự án, sử dụng các kiến thức khoa học, kiến thức thực tế với nhữngphương pháp, kỹ thuật tiến hành các phân tích, đánh giá dự án, hiệu quảcủa dự án Con người là nhân tố chi phối đến các nhân tố ảnh hưởng đếnchất lượng thẩm định dự án

đủ phục vụ cho công tác thẩm định là một điều cần được quan tâm nhất làtrong thời đại bùng nổ thông tin như hiện nay

Tổ chức, điều hành

Thẩm định tài chính dự án là tập hợp nhiều hoạt động khác nhau và cóliên quan chặt chẽ với nhau Do vậy, việc sắp xếp tổ chức ra sao để kết hợpđược hoạt động trong một tổng thể, kế thừa, hỗ trợ cho nhau sẽ tác độngnhiều đến kết quả thẩm định

Hơn thế nữa, việc sắp xếp phân bổ chức năng, nhiệm vụ cho mỗi cánhẩn trong hoạt động tác nghiệp sẽ tạo được động lực Thẩm định theo một

trình tự khoa học sẽ liên kết được các cá nhân trong toàn ngân hàng, pháthuy được được mặt mạnh và hạn chế những mặt yếu của mỗi cá nhân, loại

bỏ được rủi ro về đạo đức và rút ngắn thời gian thẩm định

Trang thiết bị kỹ thuật

Sự hỗ trợ của các thiết bị hiện đại ngày nay đã làm cho công tác thẩmđịnh tài chính dự án nhẹ nhàng rất nhiều Với sự bùng nổ thông tin và pháttriển các thiết bị tính toán hiện đại ngân hàng có được kết quả chính xác,nhanh chóng Qua các mạng máy tính nội bộ và internet, ngân hàng có thểtruy cập nhanh chóng đến các cơ sở dữ liệu, khai thác thông tin, trao đổi dữliệu Đồng thời, với sự hỗ trợ của phần mềm chuyên dụng, ngân hàng cóthể đưa vào những phương pháp thẩm định hiện đại, sử dụng những môhình phức tạp nhưng vẫn chính xác Tuy nhiên, phải quan tâm đến vấn đềbảo mật các thông tin quan trọng (thông tin khách hàng, password, tàikhoản, ), tránh tình trạng mất mát gây thiệt hại nghiêm trọng

Các tác động khác

Một số yếu tố khác như chiến lược, định hướng, hoạt động, cơ chế,chinh xác, tổ chức, điều hành, trình độ nhân thức chung đội ngũ các bộ, Nhân tố khách quan

Đây là những nhân tố từ môi trường bên ngoài tác động tới công tácthẩm định tài chính dự án Đó là áp lực về chính trị, quyền lực, yếu kémtrong cơ chế, chính sách, luật pháp của Nhà nước gây khó khăn cho ngânhàng Bên cạnh đó, nước ta kinh tế thị trường chưa hoàn thiện nhiều biếnđộng, môi trường kinh tế vi mô, vĩ mô chưa đầy đủ hoàn thiện gây ra nhữngtác động bất thường tới dự án

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN TẠI NHNo&PTNT BA ĐÌNH

Các vấn đề trong chương

- Khái quát về NHNo&PTNT Ba Đình

- Quy trình thẩm định tài chính dự án

- Nội dung thẩm định tài chính dự án

- Dự án "Đầu tư chiều sâu bổ sung trang thiết kỹ thuật, dây

chuyền in flexo của công ty in nông nghiệp và công nghiệp thực phẩm"

- Đánh giá về công tác thẩm định tài chính dự án

I Khái quát về NHNo&PTNT Ba Đình

1 Giới thiệu chung về ngân hàng

NHNo&PTNT Hà Nội ra đời năm 1988, là thành viên của NHNo&PTNTViệt Nam Trụ sở chính đặt tại 77 Lạc Trung - Quận Hai Bà Trưng - Hà Nội.Thời gian đầu NHNo&PTNT Hà Nội hoạt động chủ yếu trên địa bàn cáchuyện ngoại thành Đến năm 1992 tách các NHNo ngoại thành Hà Nội, lúcnày NHNo&PTNT Hà Nội hoạt động chủ yếu phục vụ khách hàng thuộc khuvực nội thành Đứng trước sự phát triển kinh tế của thủ đô, xuất phát từ nhucầu mở rộng mạng lưới hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế

và phục vụ mọi tầng lớp nhân dân NHNo khu vực Giảng Võ được thành lập

và đi vào hoạt động từ tháng 7 năm 1996 theo quyết định số 18/QĐ - NHNongày 1/4/1996 của Tổng giám đốc NHNo Việt Nam Sau một thời gian hoạtđộng kinh doanh thử nghiệm có kết quả, để có thể đứng vững và phát triểnNHNo&PTNT khu vực Giảng Võ đã được nâng cấp thành NHNo&PTNTquận Ba Đình theo quyết định số 340/QĐ - NHNo - 02 ngày 19/6/1998 củaTổng giám đốc NHNo&PTNT Việt Nam, địa chỉ giao dịch tại 191 Giảng Võ -

Ba Đình - Hà Nội

Từ ngày ngân hàng khai trương và chính thức đi vào hoạt động với tưcách là một ngân hàng cấp 4 thì hiện nay đã được nâng lên thành chinhánh cấp II loại 4, trực thuộc NHNo&PTNT Hà Nội Lúc này NHNo&PTNT

Ba Đình đã được tự chủ trong các hoạt động kinh doanh và cung ứng dịch

vụ thuộc lĩnh vực ngân hàng cho những khách hàng trên địa bàn quận BaĐình Số lượng cán bộ làm việc trong chi nhánh tăng lên và NHNo&PTNT

Ba Đình bắt đầu mở các phòng giao dịch trên địa bàn quận Số vốn hoạtđộng và các nghiệp vụ cũng tăng lên đáng kể Sau hơn 7 năm hoạt động vàphát triển không ngừng, chi nhánh NHNo&PTNT Ba Đình đang từng bướchoàn thiện Hiện nay trong biên chế của NHNo&PTNT Ba Đình có 35 cán

bộ được cơ cấu như sau: 01 giám đốc quản lý và điều hành chung, trực tiếpquản lý phòng kinh doanh; 01 phó giám đốc giúp việc cho giám đốc trongquản lý và điều hành các hoạt động của ngân hàng ngoài ra còn trực tiếp

quản lý phòng kế toán ngân quỹ Số cán bộ còn lại được phân công côngtác trong phòng kế toán ngân quỹ, phòng kinh doanh, phòng hành chính vàcác phòng giao dịch của chi nhánh Chi nhánh có 4 phòng giao dịch là:

 Phòng giao dịch số 28: 48 Trần Quang Diệu - Ba Đình - Hà Nội

 Phòng giao dịch số 29: 119 Linh Lang - Ba Đình - Hà Nội

 Phòng giao dịch số 30: 54 Quan Nhân - Thanh Xuân - Hà Nội

đã có hơn 100 khách hàng sử dụng thẻ ATM Ngoài ra còn đưa ra các hìnhthức huy động mới như: tiền gửi tiết kiệm bậc thang, tiền gửi tiết kiệm cókhuyến mại bảo hiểm con người, chứng chỉ tiền gửi trả lãi trước …

Nguồn vốn huy động đến 30/11/03 đạt 416.628 triệu, đến 31/12/03 đạt417.412 triệu VNĐ tăng 24.927 triệu VNĐ so với 31/12/02 Trong đó nội tệ

là 369.006 triệu VNĐ, ngoại tệ quy đổi là 48.406 triệu VNĐ Dư nợ đến30/11/03 đạt 85.267 triệu VNĐ, đến 31/12/03 đạt 88.884 triệu VNĐ tăng18.366 triệu VNĐ so với 31/12/02

Cơ cấu nguồn vốn huy động phân theo thời hạn huy động:

 Tiền gửi dân cư

oTiền gửi không kỳ hạn: 4.098 triệu VNĐ chiếm 0,98% so với tổngnguồn huy động

oTiền gửi có kỳ hạn 3 tháng: 84.177 triệu VNĐ chiếm 20,2%

oTiền gửi có kỳ hạn 6 tháng: 15.295 triệu VNĐ chiếm 3,6%

oTiền gửi có kỳ hạn 9 tháng: 507 triệu VNĐ chiếm 0,12%

oTiền gửi có kỳ hạn 12 tháng: 130.734 triệu VNĐ chiếm 31,3%

oTiền gửi trên 12 tháng: 61.437 triệu VNĐ chiếm 14,7%

 Tiền gửi các tổ chức kinh tế

oKhông kỳ hạn: 13.380 triệu VNĐ chiếm 3,2%

 Phân tích theo thời hạn cho vay:

oDư nợ ngắn hạn là 69.466 triệu VNĐ chiếm 81,4% trên tổng dư

nợ, đến 31/12/03 dư nợ ngắn hạn đạt 72.397 tăng 6.971 triệu VNĐ

so với cùng kỳ năm trước

oDư nợ trung dài hạn đến 30/11/03 là 15.801 triệu VNĐ chiếm18,6% trên tổng dư nợ, đến 31/12/03 dư nợ trung dài hạn đạt16.487 triệu VNĐ tăng 4.778 triệu VNĐ so với cùng kỳ nâm trước

 Phân tích theo thành phần kinh tế:

oDư nợ DNNN: 38.720 triệu VNĐ chiếm 43% trên tổng dư nợ

▫ Ngắn hạn: 36.160 triệu VNĐ

▫ Trung hạn: 2.560 triệu VNĐ

oDư nợ DN ngoài quốc doanh: 26.966 triệu VNĐ chiếm 30% trêntổng dư nợ

▫ Ngắn hạn: 20.562 triệu VNĐ

▫ Trung hạn: 6.404 triệu VNĐ

oDư nợ HTX, hộ gia đình, cá thể, cầm cố tiêu dùng: 23.198 triệuVNĐ chiếm 25,8% trên tổng dư nợ

 Phân tích theo ngành kinh tế:

oDư nợ của ngành SXKD thương nghiệp dịch vụ: 73.897 triệu VNĐchiếm 83,1% trên tổng dư nợ

oDư nợ cho vay đời sống: 4.711 triệu VNĐ chiếm 5,3% trên tổng dưnợ

oDư nợ cho vay khác: 10.276 triệu VNĐ chiếm 11,6% trên tổng dưnợ

Nợ quá hạn đến 30/11/03 là 6.400 triệu VNĐ chiếm 0,007% trên tổng

dư nợ, giảm 51,6 triệu VNĐ so với năm trước Toàn bộ số nợ quá hạn trênđều là dư nợ cho vay đời sống, không phải nợ khó đòi chi nhánh sẽ thu hồitrông thời gian tới

Các hoạt động tín dụng khác

Đến hết tháng 11/03 chi nhánh đã mở được 05 món L/C, tổng trị giá là146.640 USD quy đổi xấp xỉ 2.287 triệu VND

Nhờ thu 2 món trị giá 10.240 USD xấp xỉ 159 triệu VND

Thu phí mở L/C, mua bán ngoại tệ xấp xỉ 74 triệu

Doanh số bảo lãnh: 5.297 triệu VNĐ, thu phí trên 50 triệu VNĐ

II Thực trạng công tác thẩm định tài chính dự án tại NHNo&PTNT Ba Đình

1 Quy trình thẩm định tài chính dự án tại NHNo&PTNT Ba Đình

Quá trình thẩm định gồm các bước sau:

Bước 1: cán bộ tín dụng tiếp nhận hồ sơ vay vốn, hướng dẫn kháchhàng kiểm tra theo trình tự

 Quyết định thành lập, giấy phép kinh doanh, điều lệ hoạt động, quyếtđịnh bổ nhiệm giám đốc và kế toán trưởng, vốn, tình hình sản xuấtkinh doanh, nhu cầu vay vốn tính toán hiệu quả kinh tế nếu dự ánkinh doanh có tính khả thi

 Tiến hành kiểm tra tài sản thế chấp hợp pháp có hướng đầu tư, sau

đó báo cáo lãnh đạo chỉ đạo cán bộ thẩm định lại hồ sơ thống nhấtcho vay

Bước 2: cán bộ tín dụng cùng tổ thẩm định (tùy món có thể có mộthoặc nhiều người tùy theo mức độ và tầm quan trọng của món vay)xuống đơn vị kiểm tra tài sản chính và xác định so với giấy tờ gốc làhợp pháp, hợp lệ Sau đó đánh giá tài sản thế chấp, ký vào tờ trìnhthẩm định đồng ý giải quyết cho vay bao nhiêu

Bước 3: cán bộ tín dụng làm tờ trình vay vốn theo mẫu quy định sẵn,

ký vào tờ thẩm định

 Trình lãnh đạo phòng quyết định cho vay hay không

 Trả lời khách hàng

oCho vay: ký vào khế ước và hành tự theo chế độ

oKhông cho vay: thống nhất trả lời khách hàng

Bước 4: phát tiền vay và kiểm soát sau cho vay

 Phát triển vay căn cứ vào tiến độ sử dụng vốn thực tế và căn cứ vàohợp đồng kinh tế, chứng từ mua, bảng kê mua hàng của khách hàng.

 Kiểm tra sử dụng vốn thường xuyên Kết quả kiểm tra phải nộp biênbản ghi rõ mục đích sử dụng vốn vào đối tượng nào? Đề xuất kiếnnghị với khách hàng và lãnh đạo

 Trình phó hoặc trưởng phòng kinh doanh xem và ghi rõ ý kiến vàobiên bản kiểm tra, nếu kiểm tra thấy khách hàng sử dụng sai mụcđích và đối tượng phải trình phó giám đốc hoặc giám đốc giải quyết.Định kỳ, cán bộ tín dụng xuống kiểm tra đơn vị vay vốn, kiểm tra vềtình hình sử dụng vốn, kiểm tra về tài sản thế chấp, yêu cầu khách hàng 3tháng một lần nộp các báo cáo tài chính, đề xuất các kiến nghị đối vớikhách hàng Sau đó cán bộ tín dụng lập báo cáo theo dõi kiểm tra tín dụngtrình lên cấp trên để có quyết định giải quyết

2 Nội dung công tác thẩm định tài chính dự án

Về cơ bản thì nội dung công tác thẩm định tại NHNo&PTNT Ba Đìnhcũng giống như tại các NHTM khác

Ngân hàng phải xem xét khách hàng, năng lực pháp luật dân sự, nănglực hành vi dân sự, khả năng tài chính của khách hàng Rồi ngân hàngđánh giá về cơ sở pháp lý của dự án, xem xét tài chính của dự án, xem xéthiệu quả của dự án (tính các chỉ tiêu tài chính và lập biểu tính toán chi tiếthiệu quả của dự án theo hướng dẫn thẩm định, tổng hợp các nguồn để trả

nợ của dự án, tính các chỉ tiêu hiệu quả, đánh giá về hiệu quả kinh tế xãhội Tiếp theo là đến tính khả thi của dự án (khả năng trả nợ của dự án, thịtrường tiêu thụ sản phẩm, nguyên nhiên vật liệu đầu vào, công nghệ và tàisản cố định, khả năng tổ chức quản lý sản xuất và lao động) Vấn đề nữa làbảo đảm tiền vay Sau cùng cán bộ tín dụng đánh giá rồi lập báo cáo đưalên cấp trên

Ngoài ra ngân hàng còn phải phân tích các tỷ lệ tài chính để có thểđưa ra các quyết định đúng đắn

Để tiện theo dõi thì phần nội dung thẩm định tài chính dự án của ngân

hàng được xen vào phần báo cáo thẩm định và tái thẩm định dự án cụ thể.

Thông qua nội dung thẩm định tài chính dự án cụ thể ta sẽ có những nhậnxét, đánh giá cụ thể về công tác thẩm định của ngân hàng

3 Dự án "Đầu tư chiều sâu bổ sung trang thiết kỹ thuật, dây chuyền in flexo của công ty in nông nghiệp và công nghiệp thực phẩm"

Bảng cân đối TS

Cân đối thu chi

Các chỉ tiêu tài chính

Phân tích tài chính+ Phân tích các tỷ lệ+ Phân tích nguồn vốn

và sử dụng vốn+ Phân tích luồng tiền+ Phân tích các chỉ tiêu tài chính trung gian

Hiệu quả tài chính

BỘ NÔNG NGHIỆP & PTNT

CÔNG TY IN NÔNG NGHIỆP & CPTP

Số : 33 Công ty In/ DA

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc -o0o -

Hà nội, ngày 15 tháng 03 năm 2003

24 tháng 3 năm 1993

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn đã ký quyết định số19/BNN/TCCB-QĐ ngày 18 tháng 3 năm 2002 về việc đổi tên Xí nghiệp innông nghiệp và công nghiệp thực phẩm thành công ty in nông nghiệp vàcông nghiệp thực phẩm

Giấy đăng ký kinh doanh số: 108383 ngày 29 tháng 4 năm 1993 do hộiđồng trọng tài kinh tế cấp

Giấy phép hoạt động in số: 86/GP ngày 6 tháng 4 năm 1993 của Bộvăn hóa thông tin

Quyết định số 637 QĐ/BNN-KH ngày 07 tháng 03 năm 2003 của Bộnông nghiệp và phát triển nông thôn cho phép công ty in nông nghiệp vàcông nghiệp thực phẩm được tự lập dự án đầu tư chiều sâu bổ xung trangthiết bị kỹ thuật