Bài giảng Vẽ kỹ thuật cơ bản - Chương 7: Bản vẽ chi tiết, bản vẽ lắp

Bài giảng Vẽ kỹ thuật cơ bản - Chương 7: Bản vẽ chi tiết, bản vẽ lắp. Chương này cung cấp cho học viên những nội dung về: các loại bản vẽ xây dựng; quy ước ghi dung sai kích thước, sai lệch vị trí, nhám bề mặt và các yêu cầu kỹ thuật khác trên bản vẽ; cách đọc và lập bản vẽ chi tiết; nội dung bản vẽ lắp;... Mời các bạn cùng tham khảo!

Ch ươ ng 7 :  B n v  chi ti t, b n v  l p ả ẽ ế ả ẽ ắ

­ B n v  k  thu t g i t t là b n v , là tài li u k  thu t ch  y u c a s n ph m ả ẽ ỹ ậ ọ ắ ả ẽ ệ ỹ ậ ủ ế ủ ả ẩ

được dùng trong thi t k  và s n xu t. B n v  trình bày các thông tin k  thu t dế ế ả ấ ả ẽ ỹ ậ ưới 

d ng đ  h a theo các quy t c th ng nh t và thạ ồ ọ ắ ố ấ ường được v  theo t  l ẽ ỷ ệ

­ B n v  k  thu t dùng trong ngành xây d ng đả ẽ ỹ ậ ự ược g i là b n v  xây d ng. ọ ả ẽ ự

B n v  xây d ng thả ẽ ự ường dùng các lo i sau:ạ

+ B n v  s  b ả ẽ ơ ộ: b n v  dùng làm c  s  đ  ch n gi i pháp cu i cùng và đ  th o ả ẽ ơ ở ể ọ ả ố ể ả

lu n gi a các bên liên quan.ậ ữ

+ B n v  phác ả ẽ : b n v  thả ẽ ường được v  t  do b ng tay và không c n theo t  lẽ ự ằ ầ ỷ ệ

+ B n v  g c ả ẽ ố : b n v  cung c p nh ng thông tin hi n đả ẽ ấ ữ ệ ược ch p thu n và trên đó ấ ậ

có ghi các k t lu n l n cu i.ế ậ ầ ố

1. Các lo i b n v  xây d ng ạ ả ẽ ự

+ B n v  chi ti t: ả ẽ ế  b n v  mô t  chi ti t công trình và bao g n t t c  các thông tin  ả ẽ ả ế ồ ấ ả

c n thi t xác đ nh chi ti t công trình.ầ ế ị ế

+  B n  v   l p ả ẽ ắ :  b n  v   trình  bày  v   trí  tả ẽ ị ương  quan  và  hình  d ng  m t  nhóm  s n ạ ộ ả

ph m và các thông tin c n thi t đ  l p chúng vào c u trúc chung.ẩ ầ ế ể ắ ấ

+ B n v  đ ả ẽ ườ ng bao: b n v  trình bày đả ẽ ường bao bên ngoài, các kích thước khuôn 

kh  c a m t b  ph n, đổ ủ ộ ộ ậ ược dùng đ  bao gói, v n chuy n và l p đ t.ể ậ ể ắ ặ

+ B n v  b ng ả ẽ ả : b n v  trình bày các b  ph n có hình d ng gi ng nhau nh ng có ả ẽ ộ ậ ạ ố ư

đ c tr ng khác nhau.ặ ư

2. Quy  ướ c ghi dung sai kích th ướ c, sai l ch v  trí, nhám b  m t  ệ ị ề ặ

và các yêu c u k  thu t khác trên b n v ầ ỹ ậ ả ẽ

2.1. Dung sai kích th ướ c

a. Đ nh nghĩa: ị  Là ph m vi cho phép c a sai s  Tr  sô dung sai b ng hi u s   ạ ủ ố ị ằ ệ ố

gi a kích th ữ ướ c gi i h n l n nh t và kích th ớ ạ ớ ấ ướ c gi i h n nh  nh t, ho c  ớ ạ ỏ ấ ặ

b ng đ i s  gi a sai l ch trên ằ ạ ố ữ ệ

Ký hi u c a dung sai c a l  là ệ ủ ủ ỗ  TD  , c a tr c là  ủ ụ Td

b. Cách ghi dung sai kích th ướ c.

* M t kích th ộ ướ c dung sai g m có hai thành ph n sau: ồ ầ

­ Kích th ướ c danh nghĩa.

­ Ký hi u dung sai ệ

* Cho phép ghi dung sai trong b ng riêng ả

    Ví d : ụ

* Đ i v i kích th ố ớ ướ c có đ  chính xác th p, có th  ghi chung tr  s  và d u  ộ ấ ể ị ố ấ

c a các sai l ch gi i h n trong yêu c u k  thu t c a b n v ủ ệ ớ ạ ầ ỹ ậ ủ ả ẽ

2.2 Sai l ch v  hình d ng và v  trí b  m t ệ ề ạ ị ề ặ

­ Đ  chính xác hình d ng hình h c và v  trí b  m t c a chi ti t độ ạ ọ ị ề ặ ủ ế ược th  hi n b ng ể ệ ằ sai l ch gi i h n c a chúng.ệ ớ ạ ủ

­ Sai l ch hình d ng và v  trí b  m t đệ ạ ị ề ặ ược ghi b ng các ký hi u và tr  s  trên hình ằ ệ ị ố

bi u di n ho c b ng l i trong ph n yêu c u k  thu t c a b n v ể ễ ặ ằ ờ ầ ầ ỹ ậ ủ ả ẽ

­ Sai l ch hình d ng và v  trí b  m t đệ ạ ị ề ặ ược ch  d n trên các b n v  b ng các kí hi u ỉ ẫ ả ẽ ằ ệ quy đ nh   b ng sau:ị ở ả

­ Ch  d n trên b n v : ỉ ẫ ả ẽ

Ô 1: Ký hi u sai l ch hình d ng ho c v  trí ệ ệ ạ ặ ị

Ô 2: Ghi tr  dung sai c a sai l ch hình d ng ho c v  trí (mm) ị ủ ệ ạ ặ ị

Ô 3:Ch  hoa là kí hi u chu n ho c b  m t khác có liên quan ữ ệ ẩ ặ ề ặ

3. Cách đ c và l p b n v  chi ti t ọ ậ ả ẽ ế

3.1 Đ c khung tên ọ

­ Đ  bi t tên g i chi ti t, t  l  b n v , v t li u ch  t o, s  l ể ế ọ ế ỷ ệ ả ẽ ậ ệ ế ạ ố ượ ng, kh i  ố

l ượ ng và nh ng ng ữ ườ i ch u trách nhi m trên b n v ị ệ ả ẽ

3.2. Đ c hình bi u di n ọ ể ễ

­ Bi t đ ế ượ c tên các hình bi u di n chi ti t nh : hình chi u, hình c t,  ể ễ ế ư ế ắ

m t c t , b t đ ặ ắ ế ượ c v t m t ph ng c t c a các hình c t . Bi t đ ế ặ ẳ ắ ủ ắ ế ượ ừ c t ng  hình bi u di n trên b n v  th  hi n nh ng ph n nào c a chi ti t. T  đó ta  ể ễ ả ẽ ể ệ ữ ầ ủ ế ừ

có th  t ể ưở ng t ượ ng đ ượ c hình dáng k t c u c a chi ti t ế ấ ủ ế

3.3. Đ c kích th ọ ướ c

­  Bi t đ ế ượ c đ  l n c a chi ti t thông qua các kích th ộ ớ ủ ế ướ c v  chi u dài,  ề ề chi u r ng, chi u cao ề ộ ề

­ Bi t đ ế ượ c chu n kích th ẩ ướ c đ  ta có th  suy ra ph ể ể ươ ng pháp gia công  chi ti t khi c n thi t ế ầ ế

­  Bi t  đ ế ượ c  các  d u  hi u  ch   hình  dáng  c a  m t  s   b   m t  c a  chi  ấ ệ ỉ ủ ộ ố ề ặ ủ

ti t ế

­ Bi t đ ế ượ c các kích th ướ ẽ ắ c s  l p ghép v i các chi ti t khác ớ ế

3.4. Đ c yêu c u k  thu t ọ ầ ỹ ậ

­ Đ c các sai l ch kích th ọ ệ ướ c

­ Đ c sai l ch hình d ng và v  trí b  m t, hi u các d ng sai  ọ ệ ạ ị ề ặ ể ạ

l ch và tr  s  sai l ch ệ ị ố ệ

­ Đ c đ  nhám b  m t: c p đ  nhám, chi u dài đ  nhám ọ ộ ề ặ ấ ộ ề ộ

­  Đ c  vè  hi u  các  yêu  c u  k   thu t  khác  nh :  mép  vát,  góc  ọ ể ầ ỹ ậ ư đúc, l p ph , đ  c ng và nh ng yêu c u khác ghi trong b n v ớ ủ ộ ứ ữ ầ ả ẽ

Sau khi đ c b n v  ng ọ ả ẽ ườ ọ i d c ph i hi u rõ các n i dung sau: ả ể ộ

­ Hi u rõ tên g i, công d ng, v t li u ch  t o chi ti t, t  l  ,  ể ọ ụ ậ ệ ế ạ ế ỷ ệ

kh i l ố ượ ng, s  l ố ượ ng 

­  Hình  dung toàn b  c u t o  bên  trong  và bên  ngoài  c a chi  ộ ấ ạ ủ

t t ế

­ Bi t cách đo các kích th ế ướ c khi gia công và ki m tra chi ti t ể ế

­ Phát hi n sai sót và nh ng đi u ch a rõ trên b n v ệ ữ ề ư ả ẽ

4. N i dung b n v  l pộ ả ẽ ắ

4.1. Hình bi u di n ể ễ

­ Các hình bi u di n c a b n v  l p th  hi n đ y đ  hình d ng k t c u c a ể ễ ủ ả ẽ ắ ể ệ ầ ủ ạ ế ấ ủ

b  ph n l p, v  trí tộ ậ ắ ị ương đ i và quan h  l p ráp gi a các chi ti t trong b  ph n l p ố ệ ắ ữ ế ộ ậ ắ ráp

4.2 Kích th ướ c.

Các kích thước ghi trên b n v  l p là nh ng kích thả ẽ ắ ữ ướ ầc c n thi t cho vi c l p ế ệ ắ ráp và ki m tra, bao g m:ể ồ

* Kích thước quy cách:

Th  hi n đ c tính c  b n c a b  ph n l p ráp. ể ệ ặ ơ ả ủ ộ ậ ắ

* Kích thước khuôn kh :ổ

Là kích thước ba chi u c a b  ph n l p, nó xác đ nh đ  l n c a b  ph n l p. ề ủ ộ ậ ắ ị ộ ớ ủ ộ ậ ắ

* Kích thướ ắc l p ráp:

Là kích thước th  hi n quan h  l p ráp gi a các chi ti t trong b  ph n l p, ể ệ ệ ắ ữ ế ộ ậ ắ bao g m các kích thồ ướ ủc c a các b  m t ti p xúc, các kích thề ặ ế ước xác đ nh v  trí theo ị ị

ký hi u dung sai và l p ghép hay các sai l ch gi i h n.ệ ắ ệ ớ ạ

* Kích thướ ắc l p đ t:ặ

Là kích thước th  hi n quan h  gi a b  ph n l p này v i b  ph n l p khác, ể ệ ệ ữ ộ ậ ắ ớ ộ ậ ắ bao g m kích thồ ướ ủc c a đ , b , các m t bích.ế ệ ặ

* Kích thước gi i h n:ớ ạ

Là kích thước th  hi n ph m vi ho t đ ng c a b  ph n l p.ể ệ ạ ạ ộ ủ ộ ậ ắ

4.3. Yêu c u k  thu t ầ ỹ ậ

­  Bao  g m  các  ch   d n  v   đ c  tính  l p  ghép,  ph ồ ỉ ẫ ề ặ ắ ươ ng  pháp  l p  ghép,  ắ

nh ng thông s  c  b n th  hi n c u t o và cách làm vi c c a b  ph n l p,  ữ ố ơ ả ể ệ ấ ạ ệ ủ ộ ậ ắ

đi u ki n nghi m thu và quy t c s  d ng ề ệ ệ ắ ử ụ

4.4. B ng kê ả

­ Là tài li u quan tr ng c a b  ph n l p kèm theo b n v  l p đ  b   ệ ọ ủ ộ ậ ắ ả ẽ ắ ể ổ sung cho các hình bi u di n. B ng kê bao g m ký hi u và tên g i các chi  ể ễ ả ồ ệ ọ

ti t, s  l ế ố ượ ng và v t li u c a chi ti t, nh ng ch  d n khác c a chi ti t nh   ậ ệ ủ ế ữ ỉ ẫ ủ ế ư

mô đun, s  hi u tiêu chu n và các kích th ố ệ ẩ ướ ơ ả c c  b n c a các ch  tiêu chu n ủ ỉ ẩ

4.5. Khung tên

­ Bao g m tên g i c a b  ph n l p, ký hi u b n v , t  l , h  và tên và  ồ ọ ủ ộ ậ ắ ệ ả ẽ ỷ ệ ọ

ch c năng  nh ng ng ứ ữ ườ i có trách nhi m đ i v i b n v ệ ố ớ ả ẽ

5. Đ c b n v  l p ọ ả ẽ ắ

Trong quá trình h c t p các môn k  thu t c  s  và k  thu t chuyên ngành  ọ ậ ỹ ậ ơ ở ỹ ậ hay  th c  t p  h c  sinh  ph i  thông  qua  các  b n  v   k   c   b n  v   l p  đ   ự ậ ọ ả ả ẽ ể ả ả ẽ ắ ể nghiên c u k t c u. Trong s n xu t, ng ứ ế ấ ả ấ ườ i ta l y b n v  làm căn c  đ   ấ ả ẽ ứ ể

ti n  hành  thi  công  và  s a  ch a  công  trình  và  đ   trao  đ i  kinh  nghi m,  ế ử ữ ể ổ ệ nghiên c u c i ti n k  thu t vì v y vi c đ c b n v  có t m quan tr ng đ i  ứ ả ế ỹ ậ ậ ệ ọ ả ẽ ầ ọ ố

v i vi c h c t p cũng nh  trong s n xu t ớ ệ ọ ậ ư ả ấ

Yêu c u khi đ c b n v  thi t k : ầ ọ ả ẽ ế ế

­ Hi u  đ ể ượ c hình d ng và c u t o, kích th ạ ấ ạ ướ c công trình mà b n v  th   ả ẽ ể

hi n ệ

­ Hi u rõ hình d ng t ng b  ph n liên quan c a k t c u công trình thi t  ể ạ ừ ộ ậ ủ ế ấ ế

k ế

- Hi u rõ ph ể ươ ng pháp bi u di n c a k t c u đ  thi công đúng yêu c u  ể ễ ủ ế ấ ể ầ

k  thu t.  ỹ ậ

- 5.1. Tìm hi u chung ể

Tr ướ c h t đ c n i dung khung tên, các yêu c u k  thu t, ph n thuy t  ế ọ ộ ầ ỹ ậ ầ ế minh đ  b ể ướ c đ u có khái ni m s  b  k t c u công trình và công d ng c a  ầ ệ ơ ộ ế ấ ụ ủ

b n v  thi t k ả ẽ ế ế

5.2. Phân tích hình bi u di n ể ễ

Đ c các hình bi u di n c a b n v , hi u rõ phọ ể ễ ủ ả ẽ ể ương pháp bi u di n và n i dung ể ễ ộ

bi u di n, v  trí các m t ph ng c t c a hình c t và m t c t, phể ễ ị ặ ẳ ắ ủ ắ ặ ắ ương chi u các hình ế chi u ph  và hình chi u riêng ph n và s  liên h  gi a các hình bi u di n. Sau khi ế ụ ế ầ ự ệ ữ ể ễ

đ c các hình bi u di n ta có th  hình dung đọ ể ễ ể ược hình d ng c a b  ph n l p ráp.ạ ủ ộ ậ ắ

5.3. Phân tích các chi ti t ế

L n lầ ượt phân tích t ng chi ti t, căn c  theo s  v  trí trong b ng kê đ  đ i chi u ừ ế ứ ố ị ả ể ố ế

v i s  v  trí   hình bi u di n và d a vào các ký hi u v t li u gi ng nhau trên m t ớ ố ị ở ể ễ ự ệ ậ ệ ố ặ

c t đ  xác đ nh ph m vi c a t ng chi ti t   trên các hình bi u di n.ắ ể ị ạ ủ ừ ế ở ể ễ

­ Khi đ c, c n dùng cách phân tích hình d ng đ  hình dung các chi ti t. Ph i hi u ọ ầ ạ ể ế ả ể

rõ tác d ng c a t ng ph n k t c u c a m i chi ti t, phụ ủ ừ ầ ế ấ ủ ỗ ế ương pháp l p n i và quan ắ ố

h  l p ghép gi a các chi ti t.ệ ắ ữ ế

5.4. T ng h p ổ ợ

Sau khi đã phân tích các hình bi u di n, phân tích t ng chi ti t, c n t ng h p l i ể ễ ừ ế ầ ổ ợ ạ

đ  hi u m t cách đ y đ  toàn b  b n v  l p.ể ể ộ ầ ủ ộ ả ẽ ắ

Khi t ng h p c n tr  l i m t s  v n đ  sau:ổ ợ ầ ả ờ ộ ố ấ ề

­ B  ph n l p có công d ng gì? Nguyên lý ho t đ ng c a nó nh  th  nào?ộ ậ ắ ụ ạ ộ ủ ư ế

­ M i hình bi u di n th  hi n nh ng ph n nào c a b  ph n l p?ỗ ể ễ ể ệ ữ ầ ủ ộ ậ ắ

­ Các chi ti t ghép v i nhau nh  th  nào? Dùng lo i m i ghép ghì?ế ớ ư ế ạ ố

­ Cách táo và l p b  ph n l p nh  th  nào?ắ ộ ậ ắ ư ế