Sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện tại trung tâm thông tin thư viện học viện ngân hàng

GÓP Ý CỦA HỘI ĐỒNG BẢO VỆ LUẬN VĂNLuận văn đã được chỉnh sửa theo ý kiến của Hội đồng bảo vệ luận văn: - Kết cấu lại một số mục: Cụ thể chuyển mục 2.3 Các điều kiện đảm bảo cho việc xây

Hà Nội – 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN

VĂN

-DƯƠNG THỊ TUYẾT

SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN - THƯ VIỆN TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN - THƯ VIỆN

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ THÔNG TIN – THƯ

VIỆN

Hà Nội - 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LUẬN VĂN THẠC SĨ THÔNG TIN - THƯ VIỆN

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Lan Thanh

GÓP Ý CỦA HỘI ĐỒNG BẢO VỆ LUẬN VĂN

Luận văn đã được chỉnh sửa theo ý kiến của Hội đồng bảo vệ luận văn:

- Kết cấu lại một số mục: Cụ thể chuyển mục 2.3 Các điều kiện đảm bảo cho việc xây dựng và phát triển các sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện tại Trung tâm Thông tin - Thư viện Học viện Ngân hàng sang chương I

- Các tiêu chí đánh giá sản phẩm và dịch vụ ; Chương trình đào tạo củaTrung tâm Học liệu Đại học Cần thơ chuyển sang phụ lục

- Hoàn thiện các yếu tố tác động đến việc phát triển các sản phẩm vàdịch vụ thông tin – thư viện

Chủ tịch Hội đồng

PGS.TS Trần Thị Qúy

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn ThịLan Thanh, người đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt thời gian nghiên cứulàm đề tài luận văn Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các thầy cô giáokhoa Thông tin – Thư viện đã truyền đạt kiến thức cho chúng tôi Tôi đặc biệtgửi lời cám ơn tới Ban lãnh đạo và các đồng nghiệp của tôi tại Trung tâmThông tin – Thư viện Học viện Ngân hàng đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thànhluận văn này Cuối cùng, tôi xin cảm ơn gia đình và người thân đã động viên

và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua

Xin chân thành cám ơn !

Hà Nội, tháng 12 năm 2013

Tác giả

Dương Thị Tuyết

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài nghiên cứu “Sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện tại Trung tâm Thông tin – Thư viện Học viện Ngân hàng” là một

công trình nghiên cứu độc lập của cá nhân tôi Mọi tài liệu tham khảo, tríchdẫn khoa học đều có nội dung chính xác Các kết luận khoa học chưa đượccông bố ở bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác

Tác giả luận văn

Dương Thị Tuyết

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

(Mục lục truy cập công cộng trực tuyến)

viện tại Thư viện Trường Cao đẳng Công nghệ

và Thương mại Hà Nội Biểu

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2.Tình hình nghiên cứu 2

3. t Đối ượ ng và phạm vi nghiên cứu 6

4.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 6

5. thuyết nghiên cứu Giả 7

6. ươ Ph ng pháp nghiên cứu 7

7.Ý nghĩa lí luận và thực tiễn của đề tài 8

8. kiến Dự kết quả nghiên cứu 8

Chương 1 : SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN - THƯ VIỆN VỚI TRUNG

TÂM THÔNG TI N - THƯ VIỆN HỌC VIỆN NGÂN HÀNG 9

1.1.Những vấn đề chung về sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện 9

1.1.1 Khái niệm sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện 9

1.1.2 Mối quan hệ giữa sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện 11

1.1.3 yếu Các tố tác động đến việc phát triển các sản phẩm và dịch vụ thông tin

-thư viện 13

1.2Khái quát về Trung tâm Thông tin Thư viện Học viện Ngân hàng. 19

1.2.1. Một vài nét về Học viện ngân hàng 19

1.2.2 Quá trình hình thành và phát triển của Trung tâm Thông tin - Thư viện Học viện Ngân hàng. 20

1.2.3 Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Trung tâm Thông tin - Thư viện Học viện Ngân hàng 22

1.2.4 Cơ cấu tổ chức và đội ngũ cán bộ của Trung tâm Thông tin - Thư viện Học viện Ngân hàng. 24

1.2.5 Nguồn lực thông tin của Trung tâm Thông tin - Thư viện Học viện Ngân hàng 24

1.2.6 Cơ sở vật chất - trang thiết bị của Trung tâm Thông tin - Thư viện Học viện

Ngân hàng 25

1.2.7 Đặc điểm người dùng tin và nhu cầu tin tại Trung tâm Thông tin - Thư viện

Học viện Ngân hàng. 25

1.2.7.1 Đặc điểm người dùng tin tại Trung tâm Thông tin -Thư viện Học viện Ngân hàng

25

1.2.7.2 Đặc điểm nhu cầu tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện Học viện Ngân hàng 28

1.3.Vai trò và yêu cầu đối với sản phẩm và dịch vụ thông - tin thư viện của Trung tâm Thông tin - Thư viện Học viện Ngân hàng 32

1.3.1 Vai trò của sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện đối với Trung tâm

Thông tin - Thư viện Học viện Ngân hàng: 32

1.3.2 Yêu cầu đối với sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện của Trung tâm

Thông tin - Thư viện Học viện Ngân hàng. 34

1.4Các điều kiện đảm bảo cho việc xây dựng và phát triển các sản phẩm và dịch vụ thông tin - th ư viện tại Trung tâm Thông tin - Thư viện Học viện Ngân hàng. 35

1.4.1 Chính sách phát triển dịch vụ thư viện 35

1.4.2. Yếu tố con người 36

1.4.3. Cơ sở vật chất, trang thiết bị 37

1.4.4. Kinh phí 37

Chương 2: THỰC TRẠNG SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN - THƯ VIỆN TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN - THƯ VIỆN HỌC VIỆN NGÂN HÀNG 38

2.1 Sản phẩm thông tin thư viện tại Trung tâm Thông tin - Thư viện Học viện Ngân hàng. 38

2.1.1 Mục lục truy cập công cộng trực tuyến OPAC 38

2.1.2 Các cơ sở dữ liệu 39

2.1.3 Cổng thông tin điện tử của Trung tâm Thông tin - Thư viện Học viện Ngân hàng 53 2.1.4. Thư mục 54

2.1.5 Các sản phẩm thông tin thư viện khác của Trung tâm Thông tin Thư viện Học viện Ngân hàng 56

2.1.6 Đánh giá sản phẩm thông tin - thư viện tại Trung tâm Thông tin - Thư viện

Học viện Ngân hàng. 57

2.2 Dịch vụ thông tin - thư viện tại Trung tâm Thông tin - Thư viện Học viện Ngân hàng. 58

2.2.1 Dịch vụ cung cấp tài liệu gốc 58

2.2.1.1 Dịch vụ đọc tài liệu tại chỗ 59

2.2.1.2 Dịch vụ cho mượn tài liệu về nhà 60

2.2.1.3 Dịch vụ cung cấp bản sao tài liệu gốc 62

2.2.2. Dịch vụ trao đổi thông tin 63

2.2.3. Dịch vụ tư vấn thông tin 65

2.2.4. Dịch vụ tra cứu tin 65

2.2.5. Dịch vụ phổ biến thông tin chọn lọc SDI 66

2.2.6 Dịch vụ khai thác tài liệu đa phương tiện 68

2.2.7 Đánh giá các dịch vụ thông tin thư viện Trung tâm Thông tin Thư viện Học viện Ngân hàng 69

2.3 Đánh giá chung về các sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện tại Trung tâm Thông tin - Thư viện Học viện Ngân hàng 70

2.3.1 Điểm mạnh 70

2.3.2 Điểm yếu 71

2.3.3 Nguyên nhân 73

Chương 3: CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN - THƯ VIỆN TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN - THƯ VIỆN HỌC VIỆN NGÂN HÀNG 75

3.1 Nâng cao chất lượng các sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện hiện có 75

3.1.1 Nâng cao chất lượng sản phẩm thông tin - thư viện 75

3.1.2 Nâng cao chất lượng dịch vụ thông tin - thư viện 77

3.2 Đa dạng hóa các sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện 80

3.2.1 Đẩy mạnh xây dựng các bộ sưu tập tài liệu số 80

3.2.2 Biên soạn Tổng luận 83

3.2.3 Phát triển dịch vụ mượn liên thư viện 83

3.3 Tăng cường hoạt động marketing đối với các sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện 84

3.4 Đẩy mạnh hợp tác giữa các thư viện 87

3.5 Hoàn thiện các điều kiện đảm bảo cho việc phát triển các sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện 89

3.5.1 Xây dựng và công bố chính sách phát triển các sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện 89

3.5.2 Nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ thông tin thư viện và đào tạo sinh viên 91

3.5.3 Tăng cường đầu tư cơ cở vật chất, trang thiết bị 94

KẾT LUẬN 96

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 98

PHỤ LỤC

bộ xã hội nói chung và hoạt động thông tin thư viện (TT-TV) nói riêng Đi đôivới sự phát triển khoa học công nghệ là sự bùng nổ thông tin làm gia tăngmạnh mẽ khối lượng thông tin và dường như nó làm thế giới xích lại gần nhaukhông phụ thuộc vào khoảng cách địa lý, cũng như nhu cầu giao lưu hội nhập.

Chính những yêu cầu xuất phát từ cuộc sống và sản xuất đã làm chonhu cầu thông tin của con người phát triển hơn bao giờ hết Vậy làm thế nào

để đáp ứng tổt nhất, đầy đủ nhất nhu cầu đó Đây là mối quan tâm của các cơquan TT-TV Dịch vụ thư viện chính là công cụ hữu hiệu để đáp ứng nhucầu thông tin của người dùng tin (sinh viên) và ngày càng khẳng định vị trícủa mình trong hoạt động TT-TV

Tuy nhiên trên thực tế thì các dịch vụ thư viện tại các cơ quan TT-TVcòn khá đơn điệu nên chưa đáp ứng được nhu cầu của các đối tượng sinhviên và dịch vụ thư viện tại Thư viện Trường Cao đẳng Công nghệ và Thươngmại Hà Nội cũng không nằm ngoài tình trạng này

Thư viện Trường Cao đẳng Công nghệ và Thương mại Hà Nội là đơn

vị quản lý hành chính cơ sở của Học viện Ngân hàng , cũng chính là nơiphục vụ hoạt động giảng dạy, học tập, đào tạo, nghiên cứu khoa học, triểnkhai ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ và quản lý của Học viện Ngânhàng thông qua việc sử dụng, khai thác các loại hình tài liệu trong thư viện

và các nguồn thông tin khác Chính vì vậy vai trò của dịch vụ thư viện càng

có vai trò to lớn hơn Tuy nhiên các dịch vụ thư viện tại Trung tâm TT-TVHọc viện Ngân

hàng còn sơ sài chưa đáp ứng được nhu cầu của các đối tượng người dùng tin,nhiều nguồn tin chưa được tổ chức và khai thác, hoạt động tạo lập, quảng bácác sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện còn hạn chế Các công trìnhnghiên cứu về Thư viện Trường Cao đẳng Công nghệ và Thương mại Hà Nộicòn tương đối ít so với nguồn lực hiện có và sứ mệnh của trung tâm.

Do đó tôi chọn đề tài “Sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện tạiTrung tâm Thông tin - Thư viện Học viện Ngân hàng” làm đề tài luân văn tốtnghiệp Thạc sĩ khoa học Thư viện của mình Nhằm tìm ra giải pháp để pháttriển dịch vụ thư viện tại Thư viện Trường Cao đẳng Công nghệ và Thươngmại Hà Nội

2 Tình hình nghiên cứu

Vấn đề dịch vụ thư viện là một trong những vấn đề rất cấp thiết tronghoạt động TT-TV và được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm

Ở nước ngoài có các công trình như:

Large, A., & Beheshti, J (1997) OPACS: một đánh giá nghiên cứu.Nghiên cứu khoa học Thư viện và Thông tin, 19(2), tr 111-133)

Husain, R., & Ansari, M A (2006) Từ thẻ mục lục đến OPACS trêntrang web DESIDOC bản tin công nghệ thông tin DESIDOC, 26(2), tr 41-47

Stone, S A (2003) Blog thư viện: một công cụ truyền thông mới Hiệphội Thư viện Kentucky, số 4

Bhatt, J (2005) Công cụ viết blog : một phương pháp tiếp cận truy cậpthông tin sáng tạo Bản tin công nghệ cao trong thư vện, 9, tr 28-32

Các công trình nghiên cứu trên đã đề cập đến OPAC một sản phẩm củathư viện và Blog được xem như một công cụ mới để phổ biến các dịch vụ thưviện

Ở trong nước dịch vụ thư viện cũng đã được đề cập đến trong một sốnghiên cứu:

Về mặt lý luận có giáo trình “Sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện”của Th.S Trần Mạnh Tuấn vào năm 1998 Giáo trình này đã đề cập một cách

tương đối có hệ thống các nội dung sau đây về dịch vụ thư viện: Sơ lược vềlịch sử hình thành, phát triển; Những khái niệm chính, thực trạng; Nhận diện,nêu khái niệm, tính chất và một số phương pháp, kỹ năng tạo ra các sảnphẩm và dịch vụ quen thuộc nhất đối với các cơ quan TT-TV, mối quan hệ

và xu thế phát triển của chúng ở nước ta trong giai đoạn hiện nay; Giớithiệu khái lược về hệ thống sản phẩm và dịch vụ của một số cơ quan/nguồn thông tin lớn ở trong nước và trên thế giới

Bên cạnh đó còn có các bài nghiên cứu đăng trên các báo, tạp chí: Trương Đại Lượng, Xu hướng phát triển của OPAC thư viện, Tạp chíThư viện Việt Nam, Số 3 năm 2008 Tác giả đã đi vào nghiên cứu sự pháttriển của OPAC qua các giai đoạn từ thế hệ thứ nhất cho đến thế hệ thứ bađang được ứng dụng rộng rãi trong các thư viện và xu hướng phát triển củaOPAC trong các thư viện Ngoài ra tác giả này còn có nghiên cứu: Sử dụngBlog để phổ biến dịch vụ thông tin thư viên, Tạp chí Thư viện Việt Nam, số 4năm 2008 Nghiên cứu đã đưa ra định nghĩa về Blog, những thuận lợi củaviệc sử dụng Blog, sự phát triển của Blog, ứng dụng của Blog trong thư viện

Dương Thị Vân, Hình thành dịch vụ thông tin thư viện „sẵn sàng đápứng‟ trong trường đại học, Tạp chí Thư viện Việt Nam, Số 3 năm 2008.Nghiên cứu đã chỉ ra khái niệm dịch vụ thư viện “sẵn sàng đáp ứng‟ là nhữngdịch vụ thư viện được hình thành dựa trên cơ sở yêu cầu của người dùng tin

Và cách thức phục vụ là sẵn sàng cung cấp, càng nhanh chóng, chất lượngcàng tốt Chìa khóa để cung cấp dịch vụ thư viện „sẵn sàng đáp ứng‟ là có

ý thức và đi trước một bước xu hướng xã hội Cán bộ thư viện cần nghenhững gì khách hàng của họ nói và sẵn sàng đáp lại nhanh chóng với cácdịch vụ mới để đáp ứng nhu cầu của mọi người Ngoài ra tác giả còn đềxuất một số dịch vụ mới như: Cung cấp thông tin trọn gói, hỏi đáp thông tin,

tư vấn thông tin trực tuyến Cùng Mục tiêu của việc hình thành dịch vụ thưviện “ sẵn sàng đáp ứng”

Trần Mạnh Tuấn, Bản quyền trong việc triển khai dịch vụ cung cấp bảnsao tài liệu trong các thư viện khoa học, Tạp chí Thư viện Việt Nam, Số 4năm 2009 đã nêu ra lý do để các thư viện khoa học thường xuyên triển khaidịch vụ cung cấp bản sao tài liệu làm cho dịch vụ này trở thành một dịch vụphổ biến trong các thư viện khoa học Từ đó tác giả chỉ ra vấn đề bản quyền

là vấn đề cần quan tâm khi triển khai dịch vụ cung cấp bản sao tài liệu Đồngthời đưa ra những quy định cần tuân thủ khi triển khai dịch vụ này Ngoài ratác giả này còn có nghiên cứu: Giới thiệu khái lược dịch vụ tham khảo đăngtrên tạp chí Thư viện Việt Nam số 1 năm 2009, bài viết đã đưa đến cho ngườiđọc, đặc biệt là các cán bộ làm công tác thư viện những thông tin khái lược vềdịch vụ tham khảo, nội dung cơ bản của dịch vụ tham khảo, các công việcchuẩn bị và điều kiện cần thiết để tiến hành, các loại hình dịch vụ tham khảo,trong đó có dịch vụ tham khảo số…nhằm phát triển mạnh hơn, hiệu quả hơndịch vụ này tại các thư viện và trung tâm thông tin trong cả nước

Tác giả Ngô Thanh Thảo cũng có nghiên cứu về: Định giá dịch vụthông tin thư viện trên Tạp chí Thư viện Việt Nam số 1 năm 2011 Nghiêncứu này đã nghiên cứu các vấn đề như: Gía dịch vụ thư viện, định giá dịch vụthư viện và đưa ra chiến lược giá

Hai tác giả Đức Lượng, Khánh Linh có nghiên cứu: Đẩy mạnh hợp tácgiữa các thư viện đại học ở Việt Nam – giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụthư viện đăng trên tạp chí Thư viện Việt Nam Số 5 năm 2011 Hai tác giả đãchỉ ra sự cần thiết hợp tác giữa các thư viện, thực trạng hoạt động của các liênhiệp thư viện đại học ở Việt Nam, cơ hội và thách thức đối với các thư việnđai học ở Việt Nam hiện nay Ngoài ra còn các nghiên cứu khác đăng trên cácbáo, tạp chí

Về mặt thực tiễn xây dựng và phát triển các sản phẩm và dịch TT-TVtại một số cơ quan đã được khảo sát trong các luận văn thạc sĩ như của các tác

giả: Phạm Thị Yên (2005), „Nghiên cứu và hoàn thiện hệ thống sản phẩm vàdịch vụ thông tin thư viện của Trung tâm Thông tin Thư viện Đại học Quốcgia Hà Nội”; Phùng Thị Bình (2007),„Nghiên cứu và hoàn thiện sản phẩm vàdịch vụ thông tin thư viện tại các Thư viện thuộc Viện khoa học xã hội ViệtNam”; Trần Nữ Quế Phương ( 2009), Hoàn thiện và phát triển hệ thống sảnphẩm, dịch vụ Thông tin –Thư viện tại Thư viện Quân Đội; Vũ Huy Thắng(2009), Nghiên cứu phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện tạiTrung tâm Thông tin thư viện Đại học Sư phạm Hà Nội; Trịnh Thị Kim Ngân(2011), Xây dựng hệ thống sản phẩm và dịch vụ thông tin tại Văn phòngTrung ương Đảng Tuy nhiên kết quả chung của các đề tài luận văn thạc sỹtrên mới đưa ra được thực trạng sản phẩm, dịch vụ thư viện tại các trung tâmTT-TV nghiên cứu Đồng thời các tác giả cũng đưa ra các giải pháp thiết thựcphù hợp với đặc điểm của từng trung tâm TT-TV.

Nghiên cứu về Thư viện Trường Cao đẳng Công nghệ và Thương mại

Hà Nội gần đây nhất có đề tài “xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu phục vụ đàotạo và nghiên cứu khoa học tại Học viện Ngân hàng” do Thạc Lương Gianglàm chủ nhiệm đề tài Đề tài đã trình bày tổng quan về cơ sở dữ liệu phục

vụ đào tạo và nghiên cứu khoa học tại Học viện Ngân hàng, thực trạng cơ sở

dữ liệu tại Học viện Ngân hàng và các giải pháp xây dựng hệ thống cơ sở dữliệu phục vụ hoạt động đào tạo và nghiên cứu tại Học viện Ngân hàng Năm

2012 sinh viên Cao Thị Hoan có khoá luận tốt nghiệp: “Tìm hiểu công tác tổchức và bảo quản vốn tài liệu tại Trung tâm Thông tin Thư viện Học việnNgân hàng” Khóa luận đã nêu ra được một số vấn đề chung về tổ chức vàbảo quản tài liệu trong cơ quan TT- TV, thực trạng công tác bảo quản tàiliệu tại Thư viện Trường Cao đẳng Công nghệ và Thương mại Hà Nội vàphương pháp tổ chức quản lý tài liệu tối ưu đồng thời tác giả đưa ra nhậnxét, kiến nghị và giải pháp nhằm nâng cao công tác tổ chức và bảo quản tài

liệu tại Thư viện Trường Cao đẳng Công nghệ và Thương mại Hà Nội Ngoài

ra còn có

công trình của Nguyễn Thị Ngọc, Vũ Quỳnh Nhung (2011) với Đề án “Khai thác hiệu quả hệ thống thư viện Học viện Ngân hàng” Đề án tập trung nghiên

cứu vai trò của Thư viện Trường Cao đẳng Công nghệ và Thương mại Hà Nộitrong công tác đào tạo và nghiên cứu khoa học tại Học viện ngân hàngtrong tình hình mới, thực trạng cơ sở vật chất, nguồn nhân lực và tài nguyêncủa hệ thống thư viện Học viện Ngân hàng từ đó đề xuất giải pháp khai tháchiệu quả hoạt động hệ thống Thư viện Học viện Ngân hàng trong giai đoạn2011-2015

Như vậy cho tới nay chưa có một công trình nghiên cứu nào khảo sát 1cách toàn diện về thực trạng dịch vụ thư viện tại Trung tâm TT- TV Họcviện Ngân hàng đặc biệt là nghiên cứu chỉ ra điểm mạnh, điểm yếu cũngnhư đưa ra được các giải pháp khả thi để phát triển dịch vụ thư viện tại Thưviện Trường Cao đẳng Công nghệ và Thương mại Hà Nội Chính vì vậy, đềtài luận văn này là hoàn toàn mới, không trùng lặp với các đề tài nghiêncứu nào đã được thực hiện trước đây về Thư viện Trường Cao đẳng Côngnghệ và Thương mại Hà Nội

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

Sản phẩm và dịch vụ tại Thư viện Trường Cao đẳng Công nghệ và Thương mại Hà Nội

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

Phạm vi không gian: Dịch vụ thư viện tại Thư viện Trường Cao đẳngCông nghệ và Thương mại Hà Nội

Phạm vi thời gian: Từ năm 2008 đến nay

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu thực trạng dịch vụ thư viện tại Trung tâm TT- TV Họcviện Ngân hàng từ đó đề xuất một số giải pháp phát triển các loại dịch vụ

thư viện tại Thư viện Trường Cao đẳng Công nghệ và Thương mại Hà Nộinhằm nâng cao hiệu quả phục vụ người dùng tin.

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, luận văn cần thực hiện một sốnhiệm vụ sau:

Nghiên cứu cơ sở lý luận về sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện Nghiên cứu nhu cầu tin của người dùng tin (sinh viên) tại Trung tâm TT-

5 Giả thuyết nghiên cứu

Trong những năm qua, Thư viện Trường Cao đẳng Công nghệ vàThương mại Hà Nội đã đạt những thành tích đáng kể trong công tác phục vụđào tạo và nghiên cứu khoa học của Học viện Ngân hàng Tuy nhiên các dịch

vụ thư viện của Thư viện Trường Cao đẳng Công nghệ và Thương mại Hà Nộicòn sơ sài chưa đáp ứng được nhu cầu của các đối tượng người dùng tin,nhiều nguồn tin chưa được tổ chức và khai thác, hoạt động tạo lập, quảng bácác dịch vụ thư viện còn hạn chế

Nếu Thư viện Trường Cao đẳng Công nghệ và Thương mại Hà Nội thấyđược thực trạng hệ thống dịch vụ thư viện và áp dụng các giải pháp pháttriển dịch vụ thư viện thì dịch vụ thư viện tại đây sẽ được hoàn thiện

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp luận

Luận văn vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch

sử, phương pháp luận thư viện học và thông tin học

6.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể

Luận văn sử dụng các phương pháp: Thu thập, phân tích và tổng hợp các tài liệu: sách,báo- tạp chí, tài liệu xám, các trang web liên quan đến đề tài

Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Phương pháp tham vấn chuyên gia

Phương pháp thống kê và phân tích số liệu

7 Ý nghĩa lí luận và thực tiễn của đề tài

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể làm tài liệu tham khảo phục vụcho việc nghiên cứu, giảng dạy, học tập trong ngành TT-TV

8 Dự kiến kết quả nghiên cứu

Tác giả dự kiến luận văn có giới hạn 100 trang giấy A4 , ngoài phần

mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được chiathành 3 chương:

Chương 1: Sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện với Trung tâm Thông tin - Thư viện Học viện Ngân hàng.

Chương 2: Thực trạng sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện tại Trung tâm Thông tin - Thư viện Học viện Ngân hàng.

Chương 3: Các giải pháp phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện tại Trung tâm Thông tin Thư viện Học viện Ngân hàng

Chương 1 SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN - THƯ VIỆN VỚI

TRUNG TÂM THÔNG TIN - THƯ VIỆN HỌC VIỆN NGÂN HÀNG.

1.1 Những vấn đề chung về sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện

1.1.1 Khái niệm sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện

Dịch vụ thư viện đã có một quá trình hình thành và phát triển lâu đời

từ hàng nghìn năm cùng với sự ra đời của các thư viện cổ xưa nhất Dướitác động và bước phát triển có tính đột phá của khoa học kĩ thuật, công nghệthông tin và truyền thông đã giúp cho các sản phẩm và dịch vụ TT- TV cónhững biến đổi sâu sắc cả về số lượng và chất lượng để ngày càng đáp ứngđầy đủ hơn nhu cầu của người dùng tin

Khái niệm sản phẩm thông tin – thư viện:

Chúng ta thấy rằng khái niệm sản phẩm được sử dụng trước tiên và cơbản trong lĩnh vực kinh tế học và hoạt động thực tiễn của nền sản xuất Chonên để có khái niệm ấn phẩm, tài liệu trước hết chúng ta cần tiếp cận kháiniệm liên quan là khái niệm sản phẩm

Theo Từ điển Tiếng Việt: “ sản phẩm là cái do con người tạo ra”

Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam T.3 “Sản phẩm là kết quả của cácquá trình hoạt động hoặc các quá trình Sản phẩm bao gồm dịch vụ, phầncứng, vật liệu đã chế biến, phần mềm hoặc tổ hợp chúng Sản phẩm có thể làvật chất ( ví dụ các bộ phận lắp ghép hoặc vật liệu đã chế biến) hoặc phi vậtchất (ví dụ thông tin, khái niệm hoặc tổ hợp chúng) Sản phẩm có thể làm ra

có chủ định (ví dụ để dành cho khách hàng) hoặc không được chủ định (ví dụchất ô nhiễm hoặc kết quả không mong muốn)

Sản phẩm TT-TV được hình thành nhằm thỏa mãn những nhu cầuthông tin bao gồm: nhu cầu tra cứu thông tin và nhu cầu về chính bản thânthông tin Như vậy sản phẩm phải phụ thuộc chặt chẽ vào nhu cầu cũng như

sự biến đổi của nhu cầu Mức độ thỏa mãn nhu cầu ở những sản phẩm khácnhau cũng rất khác nhau Ví dụ các sản phẩm thông tin thư mục có khả năngthỏa mãn những nhu cầu tra cứu thông tin về tài liệu Còn các sản phẩm TT-

TV khác như Tổng luận có khả năng đáp ứng nhu cầu của sinh viên đặc biệtvới các nhà nghiên cứu, cán bộ lãnh đạo, quản lý

Như vậy ta có thể hiểu các ấn phẩm, tài liệu là kết quả của quá trình xử

lí thông tin do một cá nhân, tập thể nào đó thực hiện nhằm thỏa mãn nhu cầucủa sinh viên Quá trình tạo ra sản phẩm thông tin chính là quá trình xử líthông tin (bao gồm biên mục, phân loại, tóm tắt chú giải,…cũng như các quátrình phân tích tổng hợp thông tin khác Người thực hiện quá trình xử líthông tin có thể là :Các chuyên gia làm việc tại một cơ quan, tổ chức cóchức năng cung cấp thông tin; Các nhà khoa học; Người dùng tin trong quátrình tự thỏa mãn nhu cầu tin của mình hoặc theo yêu cầu đặt hàng của các cơquan khác

Dịch vụ thông tin – thư viện:

Cũng giống như thuật ngữ sản phẩm, dịch vụ là một thuật ngữ được sửdụng trước tiên và chủ yếu trong lĩnh vực kinh tế học và hoạt động của nhiềulĩnh vực xã hội

Theo Đại Từ điển Tiếng Việt : “Dịch vụ là công việc phục vụ cho đôngđảo quần chúng”

Theo Từ điển Bách Khoa Việt Nam (1995, quyển 1): „Dịch vụ là nhữnghoạt động phục vụ nhằm thỏa mãn những nhu cầu sản xuất, kinh doanh vàsinh hoạt Như vậy dịch vụ nói chung là loại hình hoạt động gắn chặt ngườicung cấp dịch vụ và người có nhu cầu sử dụng dịch vụ Dịch vụ mang ý nghĩa

xã hội, kinh tế sâu sắc và toàn diện

Trong hoạt động TT-TV cũng như sản phẩm, dich vụ ra đời cùng với sựhình thành của các cơ quan TT-TV Cùng với sự phát triển của hoạt động TT-

TV dịch vụ thư viện ngày càng đa dạng hơn nhằm đáp ứng nhu cầu khaithác thông tin của sinh viên

Tương tự như các loại hình dịch vụ khác trong các dịch vụ thư việnbao gồm những công việc có tính chuyên môn hóa, khi thực hiện cần thiếtphải sử dụng (tạm thời hoặc phối hợp) một số tài sản hoặc một số sản phẩmnào đó.

Theo giáo trình “sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện” của tác giảTrần Mạnh Tuấn thì khái niệm dịch vụ thư viện “bao gồm những hoạt độngnhằm thỏa mãn nhu cầu thông tin và trao đổi thông tin của người sử dụng các

cơ quan TT-TV nói chung”

Nhu cầu thông tin và nhu cầu trao đổi thông tin là 1 dạng của nhu cầutinh thần , nhu cầu bậc cao của con người Càng tham gia nhiều hoạt độngkhác nhau thì nhu cầu thông tin và nhu cầu trao đổi thông tin của con ngườingày càng phong phú hơn Với sự phát triển của xã hội và những đòi hỏi củacuộc sống thì nhu cầu tin của sinh viên ngày càng phát triển mạnh mẽ và đểđáp ứng sự phát triển mạnh mẽ đó của nhu cầu tin của sinh viên, dịch vụ thưviện ngày nay đã bao gồm nhiều loại khác nhau: dịch vụ cung cấp tài liệu,dịch vụ trao đổi thông tin, dịch vụ tư vấn thông tin, và các dịch vụ khác

Phát triển dịch vụ thư viện: hiểu theo nghĩa cơ bản là tập hơp toàn bộcác ý tưởng và kết quả của hoạt động xử lí thông tin của một cá nhân hay tổchức thực hiện nhằm tạo ra nhiều sản phẩm và dịch vụ thông tin có chấtlượng và các sản phẩm dịch vụ thư viện mới để thỏa mãn ngày càng caonhu cầu thông tin và trao đổi thông tin của người sử dụng các cơ quan TT-

TV nói chung

1.1.2 Mối quan hệ giữa sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện

Dịch vụ thư viện là một phức thể bao gồm sự hòa hợp của nhiều yếu

tố cấu thành, chúng được coi là công cụ thiết yếu để các cơ quan TT-TVthực hiện nhiệm vụ của mình Dịch vụ thư viện có mối liên hệ chặt chẽ vớinhau, hỗ trợ nhau cùng phát triển

Trước hết với mỗi ấn phẩm, tài liệu đều gắn với 1 hay một số dịch vụthư viện tương ứng nhằm tạo ra hiệu quả và mức độ sử dụng của nó đạthiệu quả cao nhất Ví dụ sản phẩm OPAC (Mục lục truy cập công cộng trựctuyến) gắn chặt với dịch vụ tra cứu thông tin hay dịch vụ tư vấn thông tin ,

… Sản phẩm TT-TV cùng với nguồn lực thông tin cũng như trang thiết bị

là điều kiện để cơ quan TT-TV triển khai và phát triển các dịch vụ thư việnkhác nhau Sản phẩm TT-TV chính là một trong những nguồn khai thácthông tin quan trọng và tin cậy của cơ quan TT-TV bởi nó là kết quả củaquá trình xử lí thông tin do cán bộ thư viện thực hiện Chất lượng và sự đadạng của các ấn phẩm, tài liệu có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng và sự đadạng của các dịch vụ thư viện Trong hoạt động TT-TV muốn sản phẩm được

mở rộng, phát triển phải đa dạng hóa các loại hình dịch vụ và ngược lạimuốn phát triển các dịch vụ, nâng cao hiệu quả hoạt động của thư viện phảikhông ngừng đa dạng hóa, nâng cao chất lượng của Sản phẩm TT-TV Mặtkhác, khi có một hệ thống ấn phẩm, tài liệu đa dạng, phong phú mà thiếu đimột hệ thống dịch vụ TT- TV thì sinh viên khó có thể tiếp cận và khai thácmột cách hiệu quả nguồn lực thông tin có trong thư viện, ngược lại khi cómột hệ thống dịch vụ thư viện đầy đủ, hiện đại mà thiếu đi một hệ thống ấnphẩm, tài liệu thì các dịch vụ TT- TV đó cũng không phát huy được tácdụng và không mang lại hiệu quả như mong muốn [4 tr 53]

`Nếu cơ quan TT-TV tổ chức tốt các dịch vụ thư viện thì các ấn phẩm,tài liệu sẽ đến với sinh viên một cách nhanh chóng, thuận tiện mang lại hiệuquả cao Do vậy mức độ khai thác ấn phẩm, tài liệu của sinh viên sẽ tăngnhanh, góp phần vào việc phát triển và nâng cao giá trị của ấn phẩm, tài liệu

Để thỏa mãn nhu cầu tin của sinh viên các cơ quan TT-TV phải tiếnhành đồng thời việc tạo ra các dịch vụ thư viện tương ứng trong một quátrình liên hoàn Mà các loại dịch vụ thư viện có mối quan hệ hết sức chặtchẽ, nhiều khi không tách rời nhau Có thể nói mỗi sản phẩm TT-

TV được ra đời đều cần thiết có một hoặc một số dịch vụ thư viện cụ thể đểgiúp sinh viên sử dụng được nó một cách hiệu quả.

Dịch vụ thư viện là kênh thu nhận thông tin phản hồi từ phía sinhviên, giúp cho thư viện và cơ quan thông tin có cơ sở đánh giá, điều chỉnh vàhoàn thiện các dịch vụ thư viện của mình để có thể đáp ứng tốt hơn NCTngày càng đa đạng và phong phú của sinh viên

Các dịch vụ thư viện bổ sung hỗ trợ nhau phát triển Chất lượng sảnphẩm được đánh giá thông qua kết quả dịch vụ Hiệu quả của dịch vụ đượcđánh giá bằng mức độ thỏa mãn của sinh viên khi sử dụng sản phẩm Sảnphẩm chất lượng cao và có các dịch vụ khai thác hiệu quả tạo nên hệ thốngdịch vụ thư viện phát triển hoàn thiện

Mối quan hệ giữa dịch vụ thư viện có tính liên kết chặt chẽ và tươngtác cao như vậy nên dịch vụ thư viện phải luôn đi liền với nhau để đảm bảo

sự cân đối, đồng bộ và phù hợp với sinh viên

1.1.3 Các yếu tố tác động đến việc phát triển các sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện

Trong quá trình hình thành và phát triển của mình dịch vụ thư viện đãphát triển không ngừng để đạt tới sự đa dạng phong phú như ngày nay Để

có sự phát triển đó chúng chịu tác động của những yếu tố khách quan, chủquan

Yếu tố khách quan:

Môi trường chính trị, kinh tế, xã hội trong nước và trên thế giới :

Môi trường chính trị, kinh tế, xã hội trong nước và trên thế giới có ảnhhưởng đến việc phát triển các dịch vụ thư viện Bởi hoạt động TT-TV màđặc biệt là nhu cầu tin sinh viên chịu ảnh hưởng khá sâu sắc của các điềukiện của môi trường chính trị, kinh tế, xã hội như: Đời sống văn hóa tinh thầnphong phú là tiền đề cho nhu cầu tin phát triển; Tính chất và trình độ của

lực lượng sản xuất ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu tin; Đời sống được nângcao tạo điều kiện phát triển nhu cầu tin; Chế độ dân chủ làm cho con người tự

do, đời sống tinh thần phong phú hơn kích thích nhu cầu tin phát triển caohơn Mà các sản phẩm dịch vụ thư viện được tạo ra là thỏa mãn nhu cầu tincủa người dùng tin Nên việc phát triển các dịch vụ thư viện chịu ảnh hưởngcủa môi trường chính trị, kinh tế, xã hội

Xu thế phát triển trên thế giới :

Trước hết là xu thế hội nhập mang lại những thuận lợi không nhỏ nhưviệc chia sẻ thông tin, học tập kinh nghiệm, chuyển giao công nghệ và cáctiện ích to lớn khác nhưng cũng không ít khó khăn Đó là vấn đề cạnh tranhgiữa các dịch vụ thư viện với các sản phẩm và dịch vụ khác, cũng như giữacác dịch vụ thư viện với nhau Chính vì vậy, các dịch vụ thư viện khôngngừng phát triển cả về số lượng và chất lượng cho phù hợp với xu thế phát triểncủa thế giới để đáp ứng nhu cầu tin của sinh viên

Vai trò của thông tin và công nghệ thông tin

Thế giới đang bước dần sang “xã hội thông tin”, “nền kinh tế tri thức”ngày càng khẳng định vai trò to lớn của thông tin Nó được coi như mộtnguồn lực để phát triển kinh tế xã hội Với những bước tiến to lớn của khoahọc kĩ thuật mà đặc biệt là sự phát triển của công nghệ thông tin đã tác độngkhông nhỏ đến việc phát triển dịch vụ thư viện góp phần tạo ra các sảnphẩm dịch vụ thư viện mới, hiện đại Chúng ta có thể thấy tác động to lớncủa công nghệ thông tin đến thư viện là việc hình thành các thư viện số, thưviện điện tử, thư viện ảo– những loại hình thư viện mà trước đây chưa có.Hay là việc hình thành các CSDL – một ấn phẩm, tài liệu mới mà thư việntruyền thống trước đây không có

Vấn đề sở hữu thông tin của xã hội

Thông tin đang được coi là một nguồn lực quan trọng để phát triển kinh

tế xã hội Chính vì vậy, các nước trên thế giới đã và đang tiến hành xây dựng

chính sách thông tin quốc gia thừa nhận và khẳng định thông tin là thuộc chủquyền sở hữu chung của toàn xã hội và con người cần được bình đẳng trongviệc được quyền sử dụng thông tin Vì vậy cần tạo điều kiện cho con người sửdụng thông tin thông qua việc sử dụng các dịch vụ thư viện, đây là chứcnăng quan trọng của cơ quan TT-TV Do đó vị trí của dịch vụ thư viện càngđược khẳng định trong hoạt động phục vụ sinh viên Điều này tạo điều kiệncho sự phát triển của các dịch vụ thư viện.

Nhu cầu về các sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện:

Thỏa mãn nhu cầu tin của sinh viên là nhiệm vụ quan trọng đặt ra chobất cứ cơ quan TT-TV nào sinh viên tác động đến sự phát triển của dịch vụthư viện ở các yếu tố sau:

Nội dung của thông tin được cung cấp: đối tượng sử dụng khác nhau thìnhu cầu thông tin được cung cấp cũng khác nhau tức là nhu cầu về cácdịch vụ thư viện cũng khác

Hình thức thông tin được cung cấp: đối với những người hoạt độngtrong những lĩnh vực, vị trí, môi trường khác nhau thì tâm lý, thói quen vàyêu cầu sử dụng thông tin cũng khác nhau nên hình thức thông tin cũng khácnhau theo yêu cầu được cung cấp cũng khác nhau của từng đối tượng ngườidùng tin để thuận tiện nhất cho họ sử dụng được dịch vụ thư viện Có nhiềuhình thức cung cấp thông tin như trực tiếp tại cơ quan TT-TV, thông qua bưuđiện, fax, email,…

Dịch vụ thư viện được tạo ra để đáp ứng nhu cầu tin của sinh viên

Vì vậy nhu cầu về các dịch vụ thư viện là yếu tố vô cùng quan trọng tácđộng đến sự phát triển của dịch vụ thư viện Nhất là trong thời đợi ngày naydưới sự phát triển của khoa học kĩ thuật, sự bùng nổ thông tin đã làm chonhu cầu tin của sinh viên không ngừng gia tăng và đổi mới để đáp ứngnhững yêu cầu của cuộc sống

Vấn đề bản quyền:

Vấn đề sở hữu trí tuệ hiện tại đang là vấn đề nóng và được quan tâmcủa các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, được coi là hòn đá tảng củachính sách kinh tế hiện đại ở tầm quốc gia và là một chất xúc tác cho pháttriển Nó đang trở thành một công cụ ngày càng quan trọng đối với sự pháttriển bền vững của các quốc gia đang phát triển

Đối với hoạt động TT-TV vấn đề sở hữu trí tuệ mà đặc biệt là quyền tácgiả có ảnh hưởng rất lớn, nhất là khi công nghệ thông tin phát triển và số hóatài liệu là xu hướng mà các cơ quan thông tin, thư viện đang hướng tới làm choviệc sao chép tài liệu, chuyển dạng tài liệu trong các thư viện diễn ra khá nhiềuviệc này tạo điều kiện cho việc đa dạng các dịch vụ thư viện nhưng vấn đềbản quyền bị ảnh hưởng khá nhiều Do chính tác giả chưa nhận thức đượcviệc bảo vệ bản quyền cho tác phẩm của mình, sinh viên và cơ quan sử dụngcác tài liệu chưa có ý thức về việc thực hiện bảo vệ quyền tác giả, Chưa cónhững chế tài cụ thể hướng dẫn về việc thực hiện việc bảo vệ bản quyền

Xu thế phát triển của thư viện trong nước :

xu thế phát triển thư viện trong nước cũng tác động không nhỏ tới việcphát triển của các dịch vụ thư viện Bởi các cơ quan TT-TV nằm trong một hệthống thống nhất có mối quan hệ chặt chẽ và tác động qua lại nhằm tạo ramột mục đích chung Xu thế phát triển của thư viện trong nước đó là xu thế

số hóa, thương mại điện tử và chia sẻ thông tin

Ngoài ra còn phải kể đến yếu tố chính sách thông tin quốc gia tác độngđến việc phát triển của dịch vụ thư viện Khi có chính sách thông tin quốc gia

sẽ giúp cho sự phát triển của dịch vụ thư viện hòa nhập với thế giới; Chínhphủ có cơ sở đầu tư, có kế hoạch định hướng phát triển thỏa đáng cho cácdịch vụ thư viện; Là cơ sở pháp lý để bảo vệ quyền lợi truy cập và sử dụngthông tin của mỗi thành viên trong xã hội, cũng như bảo vệ quyền tác giả;Hình thành thị trường thông tin quốc gia

Yếu tố chủ quan

Yếu tố chủ quan tác động đến sự phát triển của dịch vụ thư viện đến

từ chính cơ quan TT-TV như :

Nhận thức

Nhận thức có tác động không nhỏ đến việc phát triển các dịch vụ thưviện nhất là nhận thức của của các cấp lãnh đạo những người chịu tráchnhiệm về hoạt động TT-TV Bởi khi các cấp lãnh đạo nhận thức được đầy

đủ vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của dịch vụ thư viện trong việc đáp ứngnhu cầu tin của sinh viên sẽ tạo điều kiện thuận lợi từ địa điểm, trụ sở, kinhphí và con người cũng như đưa ra các quyết định đúng đắn cho sự pháttriển các dịch vụ thư viện tại cơ quan TT-TV Bên cạnh đó còn phải nhắc tớinhận thức của cán bộ thư viện người trực tiếp tạo ra các dịch vụ thư viện

Chính sách phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện của

cơ quan thông tin – thư viện:

Để phát triển hơn nữa các dịch vụ thư viện thì chính sách phát triểndịch vụ thư viện của các cơ quan TT-TV đóng vai trò vô cùng quan trọngbởi trên cơ sở phân tích các tiềm lực của thư viện, nó sẽ có quan điểm chính

và xác định được các mục tiêu cần phải đạt được , cũng như các định hướng

ưu tiên và các giải pháp để thực hiện chính sách nêu ra

Nguồn lực thông tin :

Nguồn lực thông tin chính là tiền đề để tạo ra các dịch vụ thư viện.Chính vì vậy sự đa dạng phong phú cả về nội dung và hình thức của nguồnlực thông tin ảnh hưởng tới sự phát triển của sản phẩm và dịch vụ TT- TV Với mỗi nguồn thông tin khác nhau thì có những biện pháp cụ thể để tạo racác dịch vụ thư viện khả dĩ thỏa mãn được nhu cầu tin của sinh viên Ví dụtập hợp các dấu hiệu hình thức của nguồn lực thông tin là cơ sở

cho việc xây dựng các bản thư mục, các cơ sở dữ liệu thư mục; Với các nguồnthông tin là các đề tái nghiên cứu khoa học, kỷ yếu hội thảo khoa học là cơ sở

để biên soạn tổng luận khoa học về một vấn đề

Quy trình kỹ thuật thư viện:

Yếu tố này ảnh hưởng không nhỏ đến việc phát triển của các dịch vụthư viện Bởi quy trình kỹ thuật thư viện chiếm đại đa số thời gian, công sứccủa cán bộ thư viện Nếu các chu trình đường đi của tài liệu, chu trìnhphục vụ yêu cầu của người đọc, chu trình tra cứu được tổ chức một cách khoahọc sẽ giảm được những chi phí không cần thiết, tránh lặp đi lặp lạinhững thao tác thừa, rút ngắn thời gian thực hiện các chu trình chính trongTT-TV Vì vậy sẽ tăng thời gian để tạo ra được nhiều các sản phẩm cũng nhưdịch vụ thư viện chính xác, thống nhất và nhanh chóng

Công cụ xây dựng, tạo lập sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện:

Các công cụ dùng để xây dựng, tạo lập dịch vụ thư viện có ảnh hưởngrất lớn đến việc phát triển các dịch vụ thư viện Bởi chúng chính là công cụ

hỗ trợ chính để cán bộ thư viện tạo ra các dịch vụ thư viện mới Mà một sảnphẩm hay một công việc được xem như đảm bảo chất lượng phụ thuộc khálớn vào việc lựa chọn công cụ để xây dựng, tạo lập dịch vụ thư viện Cáccông cụ được lựa chọn để xây dựng và tạo lập dịch vụ thư viện hiện nay nhưAACR2(Quy tắc biên mục Anh –Mỹ), MARC21(khổ mẫu đọc máy), Khungphân loại DDC 14 và nhiều tiêu chuẩn khác về tổ chức quản lý thông tin,

hệ thống thông tin, dịch vụ thông tin, v.v

Cơ sở vật chất và công nghệ :

Cơ sở vật chất và công nghệ đã giúp cho việc phát triển và hoàn thiệncác loại hình dịch vụ thư viện mà tác động rõ nhất có thể thấy là tác độngcủa công nghệ thông tin đã giúp hình thành nhiều sản phẩm và dịch

vụ TT-TV mới như CSDL, diễn đàn điện tử,… Công nghệ thông tin cũng chophép xây dựng và thực hiện các dịch vụ thư viện vượt ra ngoài phạm vi cơquan TT-TV, không giới hạn về mặt không gian và thời gian, giúp cho việcchia sẻ nguồn lực thông tin giữa các thư viện, cho phép người sử dụng dịch

vụ thư viện của một hay nhiều cơ quan TT-TV khác nhau ở mọi lúc mọi nơi

Cán bộ thông tin:

Họ là người trực tiếp tạo ra các dịch vụ thư viện nên có ảnh hưởng trựctiếp đến sự phát triển của dịch vụ thư viện Cán bộ thông tin cần phải đủtrình độ chuyên môn nghiệp vụ, ngoại ngữ, tin học ngoài ra còn phải các kỹnăng mềm như kỹ năng giao tiếp và các kỹ năng khác

1.2 Khái quát về Trung tâm Thông tin Thư viện Học viện Ngân hàng.

1.2.1 Một vài nét về Học viện Ngân hàng

Học viện Ngân hàng Hà Nội (nguyên là Trường Cao cấp nghiệp vụNgân hàng, được thành lập ngày 13/09/1961 theo Quyết định số 3072/VG củaThủ tướng Chính phủ) là tổ chức đào tạo và nghiên cứu khoa học của Nhànước về lĩnh vực ngân hàng Học viện Ngân hàng được thành lập ngày09/02/1998, theo Quyết định số 30/1998/QĐ-TTg Thủ tướng Chính phủ trên

cơ sở tổ chức lại Trung tâm Đào tạo và Nghiên cứu khoa học Ngân hàng

Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và mô hình tổ chức, cơ cấu của Họcviện Ngân hàng hiện nay theo Quyết định số 433/QĐ-NHNN ngày16/03/2012 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Trong đó quy định chứcnăng của Học viện Ngân hàng là: đào tạo bối dưỡng nguồn nhân lực về lĩnhvực kinh tế, tài chính – ngân hàng ở bậc trung cấp, cao đẳng, đại học, sau đạihọc và các ngành nghề khác khi được cấp có thẩm quyền cho phép; tổ chứcnghiên cứu khoa học và tư vấn về lĩnh vực kinh tế, tài chính – ngân hàngnhằm nâng cao chất lượng đào tạo

1.2.2 Quá trình hình thành và phát triển của Trung tâm Thông tin Thư viện Học viện Ngân hàng.

-Được thành lập ngay từ những ngày đầu thành lập Trường Cao cấpNghiệp vụ Ngân hàng với quy mô lúc ban đầu rất nhỏ bé Ngoài việc phục

vụ báo và tài liệu tham khảo, thư viện còn kiêm cả việc quản lý kho giáotrình, tổ chức cho mượn giáo trình đối với học viên các khoá đào tạo Biênchế chỉ có một người, sinh hoạt chung cùng Phòng Giáo vụ Qua thời gianThư viện Trường Cao đẳng Công nghệ và Thương mại Hà Nội đã có bướcphát triển vượt bậc qua các mốc thời gian:

- Năm 1985: bộ phận thư viện được thành lập với biên chế 03 người.

Nhiệm vụ chủ yếu vẫn là phục vụ sách báo tham khảo cho cán bộ, học sinh.Việc cho mượn giáo trình đối với học sinh do phòng Giáo vụ đảm nhiệm

- Năm 1992: bộ phận thư viện của Trường Cao cấp Nghiệp vụ Ngân

hàng được sát nhập với phòng Tư liệu của Viện Nghiên cứu Tiền tệ Tín dụng

và thành lập phòng Tư liệu - Biên dịch (thuộc Viện Khoa học Ngân hàng).Với biên chế 07 cán bộ, ngoài các chức năng nhiệm vụ chính của một thưviện, phòng còn được giao nhiệm vụ sưu tầm, thu thập, xử lý các tài liệunghiệp vụ bằng tiếng Việt cũng như bằng tiếng nước ngoài trong lĩnh vực tiền

tệ - tín dụng - ngân hàng để phục vụ cho công tác nghiên cứu khoa học, đàotạo cán bộ; tổ chức công tác biên dịch các tài liệu bằng tiếng nước ngoài ratiếng Việt; tổ chức việc in ấn các bài giảng, giáo trình phục vụ công tác dạy

và học của giáo viên, học sinh; tổ chức việc xuất bản các tài liệu tham khảo vềnghiệp vụ ngân hàng, làm đầu mối xuất bản các loại tài liệu này cho toànngành ngân hàng phục vụ công tác cập nhật, đổi mới kiến thức, góp phần đàotạo và đào tạo lại đội ngũ cán bộ ngân hàng

- Từ tháng 2/1998: Phòng Tư liệu - Biên dịch được đổi tên là Phòng

Tư liệu - Thư viện và Xuất bản, là đơn vị trực thuộc Viện Nghiên cứu Khoahọc Ngân hàng (trước đây là Viện Khoa học Ngân hàng)

- Giai đoạn 2004 - 2005:Từ tháng 3/2004 phòng Tư liệu - Thư viện và

xuất bản thuộc Viện Nghiên cứu Khoa học Ngân hàng đã được Giám đốc Họcviện điều chuyển về Học viện Ngân hàng và thành lập Trung tâm Thông tin -Thư viện Trung tâm được tạm thời đặt địa điểm tại tầng 1 nhà H Số lượngtài liệu thời kỳ này đã phát triển nhanh chóng lên đến 2.300 tên sách với25.502 bản và một khối lượng lớn các tài liệu nội sinh của cán bộ, giảng viên

và học viên, sinh viên của Học viện Lúc này, số lượng cán bộ thư viện vànhân viên của Trung tâm là 07 người, đáp ứng tương đối tốt nhu cầu học tập,nghiên cứu của bạn đọc

- Giai đoạn 2006 - 2007: Đây là giai đoạn phát triển bước ngoặt của Trung

tâm về cơ sở vật chất, đánh dấu việc khai trương tòa nhà Trung tâm Thông tinThư viện gồm 07 tầng với diện tích sử dụng 1600m2 Trung tâm được trang bị

hệ thống wifi, phòng máy tính truy cập Internet dành cho sinh viên và cán bộgiảng viên với tổng số máy tính lên đến 48 máy, 06 máy tính tra cứu tài liệu

và hệ thống 05 phòng đọc mở có khả năng phục vụ 350 lượt bạn đọc mỗingày Cùng với việc hiện đại hóa cơ sở vật chất, Trung tâm đã bổ sung thêmcán bộ thư viện, đưa tổng số nhân viên lên 11 người Khối lượng tên tài liệutăng lên 6.200 tên/ 28.112 bản và một số lượng lớn các công trình khoa học,công trình nghiên cứu, kỷ yếu hội thảo, luận án, luận văn, khóa luận của cán

bộ giảng viên và sinh viên của trường tích lũy qua nhiều năm

Giai đoạn 2009- 2012 : đánh dấu sự phát triển mạnh mẽ của Trung tâm cả

về chất và lượng, trở thành thư viện hiện đại, ngày càng đáp ứng tốt hơn nhucầu đào tạo và nghiên cứu của cán bộ, sinh viên Học viện Trung tâm đã đượctrang bị hệ thống an ninh hiện đại bao gồm cổng từ, camera giám sát đảm bảo

an toàn cho nguồn tài liệu và cơ sở vật chất Đội ngũ cán bộ của Trung tâm lênlên đến 18 người (năm 2011), có nghiệp vụ chuyên môn vững vàng và trình độhọc vấn cao Nguồn tin của Trung tâm ngày càng đa dạng và phong phú, ngoàitài liệu dạng truyền thống, hiện nay tài liệu điện tử cũng đang được Trung tâm

xây dựng và triển khai Tổng số tài liệu (tính đến tháng 3 năm 2012) là: 7.734tên sách/ 32.000 bản (bao gồm sách bộ, sách tập, sách đơn), 2.864 cuốn khóaluận, 1.045 luận văn, 104 luận án và 326 kỷ yếu, đề tài nghiên cứu khoa họccác cấp Toàn bộ quy trình công tác được quản lý bằng phần mềm Ilib 4.0 vàgiao tiếp với người dùng thông qua cổng thông tin (portal).

Giai đoạn từ tháng 11/2012 đến nay: là giai đoạn Thư viện Trường

Cao đẳng Công nghệ và Thương mại Hà Nội có sự thay đổi về quy mô hoạtđộng, chức năng nhiệm vụ trong việc quản lý và điều phối hoạt động nghiệp

vụ của các thư viện trong toàn bộ hệ thống thư viện vủa Học viện Ngân hàng

Trong những năm qua, cùng với sự phát triển lớn mạnh của Học việnNgân hàng, Trung tâm TT-TV đã có rất nhiều nỗ lực trong công tác hiện đạihóa thư viện nhằm nâng cao chất lượng phục vụ thông tin, góp phần nâng caochất lượng đào tạo và nghiên cứu của Học viện

1.2.3 Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Trung tâm Thông Thư viện Học viện Ngân hàng

tin-Thư viện Trường Cao đẳng Công nghệ và tin-Thương mại Hà Nội là đơn

vị quản lý của hành chính cơ sở của Học viện Ngân hàng có chức năngphục vụ hoạt động giảng dạy, học tập, đào tạo, nghiên cứu khoa học, triểnkhai ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ và quản lý của Học viện thôngquan việc sử dụng, khai thác các loại hình tài liệu trong thư viện và cácnguồn thông tin khác

Thư viện Trường Cao đẳng Công nghệ và Thương mại Hà Nội có nhiệm

vụ, quyền hạn sau:

Tham mưu giúp Giám đốc Học viện xây dựng quy hoạch, kế hoạchhoạt động dài hạn và ngắn hạn của Trung tâm TT-TV; tổ chức điều phối toàn

bộ hệ thống TT-TV trong Học viện

Bổ sung, phát triển nguồn sách, tài liệu, thông tin trong nước và nướcngoài đáp ứng nhu cầu giảng dạy, học tập, nghiên cứu khoa học và chuyểngiao công nghệ của Học viện; thu nhận các tài liệu do Học viện xuất bản, các

công trình nghiên cứu khoa học đã được nghiệm thu, tài liệu hội thảo, luận án,luận văn, khóa luận của cán bộ, giảng viên, học viên, sinh viên, nội dungchương trình đào tạo, giáo trình và các dạng tài liệu khác, các ấn phẩm tài trợ,biếu tặng, tài liệu trao đổi giữa các cơ quan TT-TV.

Tổ chức xử lý, sắp xếp, lưu trữ, bảo quản các loại tài liệu; xây dựng hệthống tra cứu thích hợp, thiết lập mạng lưới truy cập và tìm kiếm thông tin tựđộng hóa; xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu theo các loại hình thư mục, dữkiện và toàn văn; biên soạn các ẩn phẩm thông tin theo quy định

Tổ chức phục vụ, hướng dẫn người đọc khai thác, tìm kiếm, sử dụnghiệu quả nguồn tài liệu và các sản phẩm dịch vụ thư viện thông qua các hìnhthức phục vụ phù hợp với quy định

Nghiên cứu, ứng dụng thành tựu khoa học, công nghệ, quản lý tiên tiến

và công nghệ thông tin vào công tác TT-TV (kết nối Trung tâm TT-TV Họcviện với các Trung tâm TT-TV các phân viện và Cơ sở đào tạo Sơn Tây), tiếntới liên kết với thư viện các Trường đại học, Viện nghiên cứu trong và ngoài

nước.Xây dựng quy hoạch, kế hoạch, tổ chức bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp

vụ, ngoại ngữ, tin học cho viên chức thư viện để phát triển nguồn nhân lực cóchất lượng nhằm nâng cao hiệu quả công tác

Quản lý cán bộ, viên chức, tài sản theo sự phân cấp của Giám đốc Họcviện; bảo quản, kiểm kê định kỳ vốn tài liệu, cơ sở vật chất kỹ thuật và tài sảnkhác của Trung tâm TT-TV; Thanh lọc khỏi kho các tài liệu lạc hậu, hư náttheo quy định của Học viện và Nhà nước

Tham gia các hội nghề nghiệp, hội nghị, hội thảo khoa học về TT-TVtrong nước và quốc tế; liên kết hợp tác với các thư viện, tổ chức, cá nhântrong nước và nước ngoài về tiếp nhận tài trợ, viện trợ, trao đổi nguồn lựcthông tin, kinh nghiệm chuyên môn, tham gia các mạng thông tin phù hợp vớiquy định của Học viện và pháp luật