Kết cấu của tiểu luận Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục và danh mục tài liệu tham khảo, tiểu luận được kết cấu thành 3 chương : Chương 1: Tổng quan về nền văn hoá Việt Nam Chương 2:
Trang 1HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
Đề tài : Đảng lãnh đạo xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Trách nhiệm của sinh viên trong giữ gìn và phát huy bản sắc sinh viên trường Đảng tại
Học viện Báo chí và Tuyên truyền
Sinh viên : Nguyên Thị Ngọc Hà
Mã sinh viên : 2057080018
Lớp : Quan hệ công chúng k40
Trang 2MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 3
1 Lý do chọn đề tài 3
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 4
2.1 Mục đích nghiên cứu 4
2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 4
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4
3.1 Đối tượng nghiên cứu 4
3.2 Phạm vi nghiên cứu 4
4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 5
4.1 Cơ sở lý luận 5
4.2 Phương pháp nghiên cứu 5
5 Kết cấu của tiểu luận 5
CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ NỀN VĂN HOÁ VIỆT NAM 6
1 Khái niệm văn hóa và nền văn hóa 6
1.1 Văn hóa 6
1.2 Nền văn hóa 7
2 Khái niệm nền văn hóa xã hội chủ nghĩa 7
3 Các yếu tố liên quan đến nền Văn hóa xã hội chủ nghĩa 8
3.1 Lịch sử ra đời 8
3.2 Cấu trúc 8
3.3 Đặc trưng 8
4 Chức năng 10
4.1 Chức năng nhận thức 10
4.2 Chức năng giáo dục 10
4.3 Chức năng điều chỉnh hành vi đạo đức 11
4.4 Chức năng dự báo, nối tiếp lịch sử 11
4.5 Chức năng giải trí 12
CHƯƠNG 2 : CHỦ TRƯƠNG, ĐƯỜNG LỐI CỦA ĐẢNG TRONG VIỆC XÂY DỰNG NỀN VĂN HOÁ VIỆT NAM TIÊN TIẾN, ĐẬM ĐÀ BẢN SẮC DÂN TỘC 13
1 Thực trạng 13
2 Những quan điểm cơ bản Đảng chỉ đạo quá trình xây dựng nền văn hóa xã hội chủ nghĩa ở nước ta14 3 Phương hướng và giải pháp cơ bản của Đảng trong chiến lược xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc 17
4 Đánh giá 19
4.1 Những thành tựu 19
4.2 Những hạn chế 22
CHƯƠNG 3 : LIÊN HỆ NHIỆM VỤ CỦA SINH VIÊN HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN TRONG VIỆC PHÁT HUY BẢN SẮC VĂN HOÁ TRƯỜNG ĐẢNG 24
KẾT LUẬN 28
TÀI LIỆU THAM KHẢO 29
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Cùng với sự phát triển của kinh tế, chính trị, nền văn hóa cũng có sự thay đổi lớn trong thời kỳ hội nhập Dưới tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, không một quốc gia nào có thể phát triển mà không giao lưu với thế giới bên ngoài Chúng
ta vừa được sống trong bản sắc văn hóa của mình, vừa được tiếp xúc với các nền văn hóa bên ngoài Vì thế, vấn đề văn hóa trở nên quan trọng và cấp thiết
Nền văn hoá Việt Nam là một nền văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc Trải qua khoảng thời gian dài bị đô hộ, chịu ảnh hưởng và có xu thế bị đồng hoá, bộc lộ rõ qua các thời kỳ lịch sử nhưng văn hoá Việt Nam vẫn tồn tại bền vững và có bản sắc riêng cho đến ngày nay Trong giai đoạn hội nhập và phát triển của nền kinh tế, các nền văn hóa khác sẽ theo chân tràn vào nước Nền văn hóa Việt đang đứng trước những
cơ hội lớn đổi mới nền văn hóa để theo kịp với thời đại và tiến bộ xã hội Nhưng đó cũng là những thách thức lớn đối vơi nền văn hóa: Làm thế nào để phát triển đồng thời phải giữ được những giá trị tinh hoa của dân tộc?
Trong suốt quá trình lãnh đạo, Đảng ta luôn quan tâm đến xây dựng, phát triển, phát huy vai trò của văn hoá để giành độc lập tự do và bảo vệ nền độc lập tự do của đất nước, ngày nay là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Đặc biệt là thời kỳ đổi mới 1986 -
2010, thông qua các hội nghị, Đảng và nhà nước ta đã xác định: Văn hóa “là nền tảng tinh thần của xã hội”, “vừa là mục tiêu vừa là động lực của phát triển” Đảng
và nhà nước ta đã có những chủ trương chính sách gì để xây dựng , bảo tồn và phát triển nền văn hóa thời kỳ đổi mới? Để làm sáng tỏ vấn đề này, em xin tìm hiểu về
đề tài “Đường lối của Đảng về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên
Trang 4tiến, đậm đà bản sắc dân tộc và liên hệ tới nhiệm vụ của sinh viên Học viện Báo chí
và Tuyên truyền trong việc phát huy bản sắc sinh viên trường Đảng
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu làm sáng tỏ những quan điểm lý luận của Đảng về văn hoá dân tộc Việt Nam; sự lãnh đạo của Đảng trong việc việc phát triển hệ giá trị văn hoá của đất nước, con người Việt Nam hiện nay
2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu làm rõ một số khái niệm cơ bản về: văn hoá Việt Nam, nền văn hoá
Xã hội Chủ nghĩa,, chính sách và đường lối của Đảng trong việc phát triển hệ giá trị của văn hoá Việt Nam
- Nghiên cứu quan điểm lý luận của Đảng về hệ giá trị tiêu biểu, cốt lõi và phương pháp phát triển văn hoá dân tộc, xây dựung 1 nền văn hoá tiên tiến
- Đề xuất một số quan điểm và giải pháp chủ yếu nhằm phát triển bản sắc sinh viên trường Đảng khi là 1 sinh viên tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Vấn đề phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng
3.2 Phạm vi nghiên cứu
Trang 5- Về thời gian: Về lý luận nghiên cứu : không giới hạn Về thực tế phát triển văn hoá dân tộc : Từ năm 1998 đến năm 2021, là giai đoạn nước ta bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế; là giai đoạn Đảng, Nhà nước ta đặc biệt coi trọng xây dựng, phát triển văn hóa, đánh dấu bằng sự ra đời của Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII và Nghị quyết trung ương IX
- Về không gian: Trong quốc gia Việt Nam
4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
4.1 Cơ sở lý luận
Tiểu luận được thực hiện trên cơ sở lý luận, phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam
4.2 Phương pháp nghiên cứu
Sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu như: phân tích và tổng hợp, lôgíc và lịch sử, tổng hợp và khái quát hóa, đối chiếu và so sánh…
5 Kết cấu của tiểu luận
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục và danh mục tài liệu tham khảo, tiểu luận được kết cấu thành 3 chương :
Chương 1: Tổng quan về nền văn hoá Việt Nam
Chương 2: Chủ trương, đường lối của Đảng trong việc xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc
Chương 3: Liên hệ nhiệm vụ của sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền trong việc phát huy bản sắc văn hoá trường Đảng
Trang 6CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ NỀN VĂN HOÁ VIỆT NAM
1 Khái niệm văn hóa và nền văn hóa
1.1 Văn hóa
- Văn hóa là thuật ngữ đa nghĩa có ngoại diên rất rộng được xem xét từ nhiều khía cạnh khác nhau Thuật ngữ văn hóa theo tiếng Latinh (cultura) từ chỉ hoạt động, nói lên sự quan tâm của con người đến một cái gì đó lâu dài Văn hóa liên quan mật thiết đến lao động, là sản phẩm của hoạt động sáng tạo của con người nhằm thỏa mãn nhu cầu của con người Văn hóa được coi là thước đo trình độ phát triển của con người Văn hóa được hiểu theo hai nghĩa
- Theo nghĩa rộng, “văn hóa là tổng thể nói chung những giá trị về vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử” Nguyên Tổng thư ký UNESCO Phederio Mayor thì cho rằng “Văn hóa là tổng thể sống động, các hoạt động sáng tạo của cá nhân và cộng đồng, trong quá khứ và trong hiện tại Qua các thế kỷ hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên hệ thống các giá trị, các truyền thống
và thị hiếu – những yếu tố xác định nên đặc tính riêng của mỗi dân tộc” - Theo nghĩa hẹp, văn hóa là sản phẩm tinh thần của con người, văn hóa tinh thần bao gồm các lĩnh vực: văn hóa nghệ thuật, khoa học giáo dục, triết học, đạo đức, quan điểm thẩm
mỹ
- Điểm tương đồng của các định nghĩa trên đây là coi văn hóa là hệ thống các giá trị vật chất, tinh thần được sáng tạo, tích lũy trong lịch sử nhờ quá trình hoạt động thực tiễn của con người Các giá trị này được cộng đồng chấp nhận vận hành trong đời sống xã hội và được trao quyền cho thế hệ sau Văn hóa thể hiện trình độ phát triển và những đặc tính riêng của mỗi dân tộc
- Dựa trên lĩnh vực sản xuất vật chất và lĩnh vực sản xuất tinh thần, theo đó văn hóa cũng được chia thành hai bộ phận tương ứng là văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần Tuy nhiên, sự phân chia này cũng chỉ là tương đối, bởi lẽ xu hướng nhất thể hóa văn hóa đang diễn ra trong tiến trình cách mạng khoa học và công nghệ hiện nay
Trang 7khiến cho ý nghĩa của khía cạnh vật chất trong văn hóa tinh thần và khía cạnh tinh thần trong văn hóa vật chất đang tăng lên không ngừng
1.2 Nền văn hóa
- Nếu văn hóa là một tập hợp những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra nhằm thỏa mãn nhu cầu hưởng thụ và tiêu dùng của con người thì nền văn hóa
là những lĩnh vực văn hóa được xâ
y dựng qua hoạt động của con người tạo thành cơ sở của đời sống xã hội - Tính chất nổi bật của nền văn hóa:
+ Tính nhân loại
+ Tính giai cấp
+ Tính dân tộc
+ Tính quốc tế
2 Khái niệm nền văn hóa xã hội chủ nghĩa
Nền văn hóa xã hội chủ nghĩa là một tập hợp các phương thức cơ chế, tổ chức và thiết chế xã hội trong hoạt động sáng tạo nhằm đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu tinh thần của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và toàn xã hội trên cơ sở hệ tư tưởng Mác-Leenin chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa, nền kinh tế xã hội chủ nghĩa Theo nghĩa đó, nền văn hóa xã hội chủ nghĩa ra đời, tồn tại và phát triển là sự phủ định biện chứng đối với các nền văn hóa đã xuất hiện trong lịch sử, đối với các giá trị văn hóa và nền văn hóa của từng quốc gia dân tộc, mà ở đó diễn ra cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa Sự ra đời, phát triển của nền văn hóa xã hội chủ nghĩa, theo
đó, còn là sản phẩm của quá trình tiếp biến sáng tạo đối với các giá trị văn hóa chung, phổ biến của nhân loại hướng vào mục đích xây dựng, phát triển nền văn hóa xã hội chủ nghĩa và của chế độ xã hội chủ nghĩa nói chung… trong mỗi quốc gia dân tộc trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội của quốc gia dân tộc đó
Trang 83 Các yếu tố liên quan đến nền Văn hóa xã hội chủ nghĩa
3.1 Lịch sử ra đời
Nền văn hóa xã hội chủ nghĩa ra đời, tồn tại và phát triển là sự phủ định biện chứng đối với các nền văn hóa đã xuất hiện trong lịch sử, đối với các giá trị văn hóa và nền văn hóa của từng quốc gia dân tộc, mà ở đó diễn ra cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa
Sự ra đời, phát triển của nền văn hóa xã hội chủ nghĩa, theo đó, còn là sản phẩm của quá trình tiếp biến sáng tạo đối với các giá trị văn hóa chung, phổ biến của nhân loại hướng vào mục đích xây dựng, phát triển nền văn hóa xã hội chủ nghĩa và của chế
độ xã hội chủ nghĩa nói chung… trong mỗi quốc gia dân tộc trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội của quốc gia đó
3.2 Cấu trúc
Thứ nhất, tổng thể các giá trị văn hóa tinh thần có thể và cần phải duy trì, bảo tồn
và sáng tạo nhằm thỏa mãn các nhu cầu tiêu dùng của xã hội
Thứ hai, tập hợp các thiết chế nhà nước, thiết chế văn hóa xã hội cùng một hệ thống phương tiện, công cụ, chuẩn mực… được xác lập, vận hành nhằm điều chỉnh các hoạt động sáng tạo, tiêu dùng các giá trị văn hóa
Thứ ba, toàn bộ các cộng đồng người, các giai cấp và tầng lớp xã hội cơ bản là chủ thể của nền văn hóa xã hội chủ nghĩa
3.3 Đặc trưng
Một là, cơ sở vật chất – kỹ thuật của nền văn hóa xã hội chủ nghĩa là nền sản xuất công nghiệp hiện đại Cả mặt thực tế, cả logic – lý luận khoa học đều chứng minh rằng, nền văn hóa xã hội chủ nghĩa là sự kế tiếp sau xã hội tư bản chủ nghĩa, có nhiệm vụ giải quyết những mâu thuẫn mà xã hội chủ nghĩa tư bản không thể giải quyết triệt để Đặc biệt là giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu xã hội hóa ngày càng
Trang 9tăng của lực lượng sản xuất ngày càng hiện đại hơn so với chế độ chiếm hữu tư nhân
tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất Do đó, lực lượng sản xuất của nền văn hóa xã hội chủ nghĩa, khi nó hoàn thiện, phải cao hơn so với chủ nghĩa tư bản Ở những nước xã hội chủ nghĩa “bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa” (như Việt Nam và các nước khác) thì đương nhiên phải có quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng từng bước cơ sở vật chất – kỹ thuật hiện đại của chủ nghĩa xã hội Hiện nay, Trung Quốc, Việt Nam, Cu Ba… đang đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa với tốc độ khá cao, đạt được nhiều thành tựu to lớn và ngày càng vững chắc
Hai là, nền văn hóa xã hội chủ nghĩa lấy chủ nghĩa Mác-Lênin làm nền tảng tư tưởng V.I.Lênin từng cho rằng, thế giới quan mác là biểu hiện duy nhất đúng đắn các lợi ích, các quan điểm của nền văn hóa giai cấp vô sản cách mạng Nền văn hóa này đặt dưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản, sự quản lý của nhà nước xã hội chủ nghĩa Xây dựng nền văn hóa xã hội chủ nghĩa là một bộ phận hữu cơ của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội là nội dung của cách mạng xã hội chủ nghĩa
Ba là, nền văn hóa xã hội chủ nghĩa mang tính chất giai cấp công nhân, phục vụ lợi ích giai cấp công nhân và nhân dân lao động, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp cải tạo
xã hội cũ xây dựng xã hội mới, góp phần xây dựng dân tộc xã hội chủ nghĩa, tình đoàn kết hữu nghị giai cấp công nhân và nhân dân lao động các nước và tình đoàn kết giữa các dân tộc xã hội chủ nghĩa
Bốn là, nền văn hóa xã hội chủ nghĩa là nền văn hóa của nhân dân, do nhân dân sáng tạo ra và phục vụ lợi ích của nhân dân Dưới chủ nghĩa xã hội, nhân dân lao động không chỉ là người làm chủ tập thể mọi giá trị văn hóa mà còn là người sáng tạo ra các giá trị văn hóa nhằm phục vụ con người, hướng con người tới chân – thiện – mỹ
Năm là, nền văn hóa xã hội chủ nghĩa là nền văn hóa giàu bản sắc dân tộc Bản sắc dân tộc của nền văn hóa xã hội chủ nghĩa thể hiện trước hết ở chỗ, nó bảo tồn, phát
Trang 10huy các giá trị văn hóa truyền thống trên tất cả các lĩnh vực Những giá trị văn hóa truyền thống được hình thành, phát triển qua thời gian lâu dài vừa với tính cách là
kế thừa, tiếp nối các giá trị trong lòng quốc gia dân tộc, vừa là sản phẩm của sự tiếp biến các giá trị văn hóa của các dân tộc, các cộng đồng người khác trong mỗi khu vực và trên phạm vi thế giới… Tổng thể của những sự phát triển này (kế thừa và tiếp biến) đã dần tạo nên những bản sắc văn hóa của mỗi quốc gia dân tộc cả về nội dung các giá trị văn hóa, cho đến những hình thức, cách thức và phương thức thể hiện, tồn tại các giá trị văn hóa ấy
4 Chức năng
4.1 Chức năng nhận thức
Nền văn hóa xã hội chủ nghĩa trang bị cho nhân dân lao động và toàn xã hội những tri thức về lý luận Mác – Lênin, tri thức về khoa học và thực tiễn nói chung, đáp ứng các yêu cầu của cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp công nhân và nhân dân lao động
để nhận thức hiện thực, phản ánh hiện thực từ những nhận thức mà văn hóa đem lại, con người tiến hành cải tạo tự nhiên, cải tạo xã hội và cải tạo chính mình Chức năng nhận thức của văn hóa còn định hướng cho con người nhận thức được điều hay lẽ phải, biết hành động vì sự nghiệp xây dựng đất nước, vì hạnh phúc của nhân dân
4.2 Chức năng giáo dục
Chức năng giáo dục của nền văn hóa xã hội chủ nghĩa đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành con người xã hội chủ nghĩa Nền văn hóa xã hội chủ nghĩa có nhiệm
vụ giáo dục đạo đức xã hội chủ nghĩa, tư tưởng tình cảm, định hướng giá trị, hướng
lý tưởng, đạo đức, thẩm mỹ trên lập trường của giai cấp công nhân Giáo dục giai cấp công nhân và nhân dân lao động những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực đạo đức cộng sản, giáo dục công nhân biết cống hiến vì sự giàu mạnh của tổ quốc xã hội chủ nghĩa, vì hạnh phúc của nhân dân, biết gắn lợi ích của cá nhận với lợi ích của cộng
Trang 11đồng và xã hội, biết giữ gìn và phát huy những truyền thống quý báu của dân tộc, của quê hương và của gia đình mình
4.3 Chức năng điều chỉnh hành vi đạo đức
Chức năng này có nhiệm vụ điều chỉnh hoạt động của con người hướng về xã hội
và cộng đồng hướng về những điều tốt đẹp Thực tế cuộc sống rất đa dạng và phức tạp, trong xã hội có người tốt kẻ xấu, người đạo đức kẻ bất lương, người cao cả kẻ thấp hèn… những tác phẩm văn học nghệ thuật văn hóa xã hội chủ nghĩa góp phần điều chỉnh ý chí, hành vi của con người, hướng con người tới những điều nhân ái tốt đẹp cao thượng, hướng về cộng đồng, hình thành lối sống “mình vì mọi người, mọi người vì mình”
4.4 Chức năng dự báo, nối tiếp lịch sử
Cũng như các nền văn hóa nói chung, văn hóa xã hội chủ nghĩa có chức năng phát hiện ra các vấn đề của xã hội, dự báo những vấn đề có thể xảy ra trong tương lai và nêu lên các giải pháp để giải quyết các vấn đề đó trong thực tiễn Chức năng dự báo, nối tiếp lịch sử của nền văn hóa thể hiện tập trung ở sự kế thừa các giá trị văn hóa truyền thống, tiếp biến các giá trị văn hóa nhân dân các dân tộc, hình thành và phát triển các giá trị văn hóa hiện đại đáp ứng và phù hợp với những yêu cầu cơ bản của cách mạng xã hội chủ nghĩa và xây dựng chủ nghĩa xã hội Nền văn hóa nào cũng
kế thừa nền văn hóa truyền thống, đó là một quy luật phát triển của văn hóa Văn hóa xã hội chủ nghĩa cũng kế thừa nền văn hóa truyền thống nhưng kế thừa có chọn lọc có phê phán, kế thừa một cách triệt để V.I.Lênin từng cho rằng để xây dựng nền văn hóa của mình, giai cấp công nhân phải tiếp thu, kế thừa có chọn lọc văn hóa của các chế độ trước đó mà trực tiếp và trước hết là nền văn hóa tư sản trong quá trình xây dựng nền văn hóa xã hội chủ nghĩa Người coi đó là cơ sở, là nền tảng cho sự phát triển nền văn hóa của giai cấp công nhân V.I.Lênin viết: Nền văn hóa vô sản
Trang 12phải là sự phát triển hợp quy luật của tổng số những kiến thức mà loài người đã sáng tạo ra dưới ách thống trị của xã hội tư sản của xã hội địa chủ và quan liêu và: Cần phải dành lấy toàn bộ nền văn hóa mà chủ nghĩa tư bản để lại và xây dựng chủ nghĩa
xã hội bằng nền văn hóa ấy Cần phải dành lấy toàn bộ nền khoa học kỹ thuật, toàn
bộ tri thức nghệ thuật Không có những thứ đó chúng ta không thể nào xây dựng cuộc sống của xã hội cộng sản được
4.5 Chức năng giải trí
Giống như các nền văn hóa nói chung, nền văn hóa xã hội chủ nghĩa cũng có chức năng giải trí Văn hóa xã hội chủ nghĩa đem đến quần chúng niềm vui, sự động viên, chia sẻ, khích lệ khát vọng, say mê làm cho con người yêu cuộc sống, ham thích hoạt động vui chơi sáng tạo Các chức năng trên đây của văn hóa xã hội chủ nghĩa
có mối quan hệ gắn bó khăng khít qua lại lẫn nhau, làm tiền đề cho nhau, tạo nên động lực cho sự phát triển xã hội Trên đây là các chức năng cơ bản, nói chung của toàn bộ nền văn hóa xã hội chủ nghĩa Các chức năng ấy tồn tại trong mối quan hệ hữu cơ với nhau Trong từng hoạt động sáng tạo, tiêu dùng mỗi hình thái giá trị văn hóa cụ thể, sự thể hiện, thực hiện các chức năng ấy lại không như nhau Về cơ bản, mỗi giá trị văn hóa được sáng tạo ra đều là sự thể hiện, thực hiện một chức năng chủ đạo cụ thể nào đó (trong số các chức năng cơ bản ấy) Nhưng để có thể thực hiện tốt chức năng chủ đạo được xác định, chủ thể sáng tạo văn hóa tuyệt đối không được phép hy sinh các chức năng còn lại
Trang 13CHƯƠNG 2 : CHỦ TRƯƠNG, ĐƯỜNG LỐI CỦA ĐẢNG TRONG VIỆC XÂY DỰNG NỀN VĂN HOÁ VIỆT NAM TIÊN TIẾN, ĐẬM ĐÀ BẢN SẮC DÂN
TỘC
1 Thực trạng
Qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam đã xây dựng nên một nền văn hóa có “nội dung phong phú và sức sống mãnh liệt” “Văn hóa Việt Nam là thành quả hàng ngàn năm lao động sáng tạo, đấu tranh kiên cường dựng nước và giữ nước của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, là kết quả giao lưu và tiếp thu tinh hoa của nhiều nền văn minh thế giới để không ngừng hoàn thiện mình Văn hóa Việt Nam đã hun đúc lên tâm hồn, khí phách, bản lĩnh Việt Nam làm rạng rỡ lịch sử vẻ vang của dân tộc” Bằng lao động sáng tạo và ý chí đấu tranh bền bỉ kiên cường, nhân dân ta đã xây đắp lên một nền văn hóa kết tinh sức mạnh và in đậm dấu
ấn bản sắc dân tộc, chứng minh sức sống mãnh liệt và sự trường tồn của dân tộc Việt Nam Văn hóa Việt Nam đã tạo thành những giá trị bền vững, được lưu truyền và phát triển qua nhiều thế hệ tạo nên những truyền thống quý báu của dân tộc, đó lòng yêu nước, nhân nghĩa, cần cù, thông minh tài hoa trong lao động sản xuất, tính cộng đồng sâu sắc, tính khoan dung dễ thích ứng, gần gũi với thiên nhiên, tâm hồn bình
dị Trong thời đại Hồ Chí Minh với đường lối văn hóa đúng đắn và sáng tạo của Đảng, văn hóa Việt Nam tiếp tục được phát huy đã góp phần quyết định vào những thắng lợi to lớn trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội Quá trình đổi mới đất nước hơn 25 năm qua, văn hóa Việt Nam đã đạt được những thành tựu quan trọng, đồng thời cũng bộc lộ những mặt yếu kém Căn cứ vào nội dung cơ bản của Nghị quyết Trung ương 6 và Nghị quyết Trung ương 10 khóa IX cho thấy, sự nghiệp xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc kể từ sau Đề cương văn hóa Việt Nam và Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII đến nay đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, quan trọng, song cũng còn tồn tại một
số điểm thiếu sót
Trang 142 Những quan điểm cơ bản Đảng chỉ đạo quá trình xây dựng nền văn hóa
xã hội chủ nghĩa ở nước ta
Trên cơ sở tổng kết quá trình thực hiện những nhiệm vụ của chuyên đề “Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” được đề ra tại Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương khẳng định quan điểm chỉ đạo về xây dựng nền văn hóa xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay Đó là:
Một là, văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội Xây dựng văn hóa là xây dựng, củng cố đời sống tinh thần xã hội Thiếu nền tảng tinh thần tiến bộ lành mạnh không thể có
sự phát triển kinh tế xã hội bền vững Xây dựng và phát triển kinh tế phải nhằm mục tiêu văn hóa Văn hóa là kết quả của kinh tế đồng thời là động lực của sự phát triển kinh tế Các nhân tố văn hóa phải biến thành nguồn lực nội sinh quan trọng nhất của phát triển
Hai là, nền văn hóa mà chúng ta xây dựng là nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Nội dung tiên tiến của văn hóa là lấy chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, là lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, là giải phóng con người, là sự phát triển phong phú, tự do, toàn diện của con người trong mối quan hệ hài hòa với thiên nhiên Nội dung tiên tiến đó được củng cố, từng bước xác lập, phát triển trong quan hệ mật thiết với bảo tồn, phát triển các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc là nội dung cơ bản, thể hiện tính quy luật của sự kế thừa và phát triển của nền văn hóa xã hội chủ nghĩa trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập ngày càng sâu vào đời sống thế giới
Ba là, nền văn hóa Việt Nam là nền văn hóa thống nhất mà đa dạng trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam Đây là tư tưởng tiến bộ và nhân văn, phù hợp với thực tiễn của cộng đồng 54 dân tộc đang sinh sống ở Việt Nam và xu thế chung