Thiết kế đề cương nghiên cứu xã hội học thực nghiệm dựa trên chủ đề Thực trạng truyền thông về vaccine phòng covid-19 trên mạng xã hội hiện nay

Các môi trường xã hội hoá Phần lớn ảnh hưởng của gia đình trong giai đoạn sơ khai của quá trình xã hội hoá được thực hiện một cách không chính thức và không có chủ định và là sản phẩm củ

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN KHOA XÃ HỘI HỌC VÀ PHÁT TRIỂN

BÀI TẬP LỚN MÔN : XÃ HỘI HỌC

Sinh viên : Nguyễn Thị Ngọc Hà

Mã sinh viên : 2057080018

Lớp : Quan hệ công chúng K40

Lớp tín chỉ : XH01001_K40.2

Hà nội, tháng 3 năm 2022

MỤC LỤC

PHẦN 1 2

Phân tích các môi trường xã hội hoá, liên hệ thực tế ở việt nam hiện nay 2

I Các môi trường xã hội hoá 2

1 Gia đình 2

2 Nhà trường và các tổ chức xã hội ngoài gia đình 3

3 Nhóm xã hội 5

4 Truyền thông đại chúng 6

II Liên hệ thực tế về xã hội hoá tại Việt Nam hiện nay 11

PHẦN 2 14

Thiết kế đề cương nghiên cứu xã hội học thực nghiệm dựa trên chủ đề :”Thực trạng truyền thông về vaccine phòng covid-19 trên mạng xã hội hiện nay” 14

I Tính cấp thiết của đề tài 14

II Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 15

1 Mục đích nghiên cứu 15

2 Nhiệm vụ nghiên cứu 15

3 Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu: 15

4 Phương pháp nghiên cứu 16

5 Xây dựng bảng hỏi nhằm thu thập thông tin phục vụ đề tài nghiên cứu 17 TÀI LIỆU THAM KHẢO 25

PHẦN 1 Phân tích các môi trường xã hội hoá, liên hệ thực tế ở việt nam hiện nay

Bàn về xã hội hoá, các nhà nghiên cứu thường quan tâm đến bốn môi trường xã hội hoá quan trọng sau: Gia đình; nhà trường, các tổ chức xã hội; nhóm xã hội, các phương tiện truyền thông đại chúng

I Các môi trường xã hội hoá

Phần lớn ảnh hưởng của gia đình trong giai đoạn sơ khai của quá trình xã hội hoá được thực hiện một cách không chính thức và không có chủ định và là sản phẩm của tương tác xã hội giữa những người gần gũi nhất về tinh thần và thể chất Trong bước khởi đầu đó, chúng ta cũng học được nhiều thông qua quan sát và kinh nghiệm hệt

như được hướng dẫn hay dạy dỗ một cách có chủ định Do vậy, khi cha mẹ ta nói với ta rằng phải khoanh tay chào những người lớn tuổi hay phải mời cơm bố mẹ trước mỗi bữa ăn … thì bên cạnh đó, một cách không chủ định, họ cũng dạy chúng

ta nhiều hơn họ có thể hình dung như về trật tự trong giao tiếp gia đình, xã hội Như vậy, những đứa trẻ sinh ra trong các gia đình khác nhau có thể xảy ra các quá trình xã hội hoá khác nhau, chính điều này sẽ ảnh hưởng đến tính cách cũng như khả năng phát triển của đứa trẻ sau này Vì thế, nhiều nhà nghiên cứu về vốn văn hoá (xin xem thêm mục từ vốn văn hoá) cho rằng, nguồn gốc gia đình có ý nghĩa quan trọng đến sự phát triển của mỗi người Một đứa trẻ sinh ra trong một tầng lớp trung lưu có

cơ may trở thành một người của giai cấp trung lưu nhiều hơn so với những đứa trẻ sinh ra ở tầng lớp khác; hay những đứa trẻ sinh ra trong một gia đình bác sỹ cũng dễ trở thành một bác sỹ hơn so với các gia đình khác Một số người gọi đây là quá trình tái tạo văn hóa gia đình.Tuy nhiên, ngày nay, với sự phát triển của các tổ chức xã hội ngaòi gia đình và truyền thông đại chung, quá trình xã hội hoá trong gia đình mất dần ảnh hưởng của nó Cha mẹ có thể không hoặc ít hiểu biết về quá trình xã hội hoá cũng như mục đích của nó Họ cũng không được huấn luyện nhiều cho các

kỹ năng này, mà chủ yếu xã hội hoá con cái của mình thông qua những kinh nghiệm

mà họ trải qua và có được từ người khác Chính vì lý do đó, nhà trường và các tổ chức, đoàn thể xã hội khác cùng với truyền thông đại chúng ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc xã hội hoá các cá nhân

2 Nhà trường và các tổ chức xã hội ngoài gia đình

Dù có tầm ảnh hưởng quyết định trong những năm đầu cuộc đời, quá trình xã hội hoá không chỉ giới hạn trong gia đình Các tổ chức xã hội đặc biệt là nhà trường có tầm quan trọng ngày càng tăng trong quá trình xã hội hoá của mỗi cá nhân do phần lớn thời gian ngoài gia đình, các cá nhân phụ thuộc vào các tổ chức đó Chính vì lẽ

đó, nhiều người cho rằng toàn bộ quá trình giáo dục phổ thông cũng là một môi trường xã hội hoá chính yếu Trong các xã hội phát triển và phân hoá cao, có rất nhiều kỹ năng và kiến thức đòi hỏi phải được thông qua các phương tiện xã hội hoá chính thức Xã hội càng phức tạp, càng có nhiều kỹ năng bao nhiêu thì càng cần thiết

có những thiết chế được lập ra một cách có chủ định - các cơ sở giáo dục như trường học, trường cao đẳng và trường dạy nghề - để phổ biến các kỹ năng và kiến thức cần thiết

Trường học có ý nghĩa lớn hơn nhiều so với cách nhìn nhận thông thường của mọi người: là nơi các cá nhân đến để tiếp thu kiến thức Khi một đứa trẻ tới trường, nó tiếp thu không phải chỉ các môn học của nhà trường mà cả những quy tắc và những cách thức quy định hành vi Học sinh phải học không chỉ lịch sử và địa lý cũng như các môn học khác mà còn cả cách thức quan hệ với giáo viên và các bạn học như khi nào được phép phát biểu, cách thức tuân thủ giờ giấc của lớp học, cũng như những cách thức nhìn nhận về thế giới khác Ở trường, cá nhân ngoài việc học những môn học chính, chúng còn được tiếp thu những tư tưởng, khuôn mẫu, và giá trị mà

xã hội coi trọng Người ta thường đánh giá học sinh không chỉ bởi điểm số mà chúng đạt được qua mỗi môn học, mà cả việc chúng chấp hành những qui định trong nhà trường, hay đối xử với bạn bè, thầy cô, thậm chí với gia đình như thế nào Như vậy, quá trình xã hội hoá mà học sinh tiếp nhận ở trường học do vậy không chỉ liên quan tới việc tiếp thu những kỹ năng qui định mà còn cả những kỹ năng xã hội khác Khi trưởng thành, các cá nhân lại tham gia vào các tổ chức xã hội cụ thể hay những nghề nghiệp nào đó Các tổ chức xã hội thường được thiết lập vì những mục đích cụ thể và có những yêu cầu cụ thể cho các cá nhân tham gia tổ chức đó Khi cá nhân tham gia vào một tổ chức, cơ quan, họ thường chịu ảnh hưởng một cách vô thức những quy ước, quy định có sẵn của các tổ chức này Chúng ta thường nói nhiều đến

thói quen nghề nghiệp, đây chính là một trong những hậu quả của quá trình xã hội hoá

cá nhân chưa có được

Trong suốt cuộc đời của mình, mỗi người trong chúng ta sống trong rất nhiều nhóm

xã hội khác nhau và có rất nhiều người bạn, cả thân thiết lần không thân thiết, nhưng

ít nhiều có ảnh hưởng đến suy nghĩ của mỗi người về xã hội Mối dây quan hệ xã hội chằng chịt với bạn bè cũng tạo cho cá nhân tham gia vào các nhóm khác nhau Các nhóm đó có mục tiêu rất đa dạng, tuy nhiên, theo quan điểm xã hội học, thì mỗi nhóm xã hội, bất kể với mục đích gì, đều phát triển một cách không chủ định các khuôn mẫu hành vi khác nhau

Các nhóm bạn cũng được hình thành theo nhiều cách khác nhau, nhưng nhìn chung, thường bạn bè là ngang tuổi với nhau Khi còn nhỏ, các nhóm bạn bè thường được

hình thành một cách ngẫu nhiên như trong lớp học, cùng nơi ở,… Khi chúng ta càng lớn lên, chúng ta càng có thêm nhiều người bạn dựa trên sở thích, công việc, hay vị trí xã hội… Nhóm bạn là nơi mỗi cá nhân có thể học hỏi những hành vi mà họ có thể không thể, không có điều kiện hay vì một lý do nào đó không được thực hiện ở các môi trường xã hội hoá khác như gia đình, nhà trường hay qua các phương tiện truyền thông đại chúng Sự thực cho chúng ta thấy rằng, cá nhân có thể học hỏi nhiều

từ những người bạn của mình đối với những vấn đề cụ thể, như những vấn đề trong hôn nhân, quan hệ khác giới…

4 Truyền thông đại chúng

Truyền thông đại chúng ngày càng phát triển đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống xã hội Sự phát triển của truyền thông đã đưa nó trở thành nguồn cung cấp "kinh nghiệm" và chủ yếu cho cộng đồng nói chung và mỗi cá nhân nói riêng

Xã hội hóa là quá trình học hỏi nền văn hóa của xã hội mà cá nhân sống Khi truyền thông đại chúng trở thành nguồn cung cấp thông tin quan trọng và là bộ phận không thể thiếu trong xã hội thì nó trở thành công cụ quan trọng trong quá trình xã hội hóa Khi nói đến truyền thông đại chúng, chúng ta thường nghĩ tới một dạng thiết chế dùng để phục vụ sự trao đổi thông tin, giao lưu tư tưởng, giải trí Trên thực tế, những gì mà truyền thông đại chúng mang lại cho chúng ta nhiều hơn chúng ta tưởng "truyền thông cung cấp cho chúng ta kinh nghiệm gián tiếp về các sự kiện và quá trình xẩy ra vượt quá kinh nghiệm xã hội của chúng ta Chúng ta ngày càng "biết" nhiều hơn, và được khuyến khích để làm như vậy thông qua các kinh nghiệm trung gian ở tivi, phim ảnh, radio, báo chí, sách" (Bilton, tr.382) Bên cạnh

đó một cách có chủ định, truyền thông đại chúng trở thành một cái chung, một cái

để mọi so sánh có thể dựa vào, qua đó tạo nên sự hiểu biết chung cho mọi người, làm cho mối quan hệ giữa con người - con người và con người - sự vật trở nên gần gũi với nhau hơn Thực tế này chỉ cho chúng ta thấy rằng truyền thông đại

chúng "không đơn giản cung cấp thông tin phản ánh thế giới xã hội con người, mà đúng ra chúng cấu trúc thế giới đó cho chúng ta, không chỉ bằng cách gia tăng tri thức của chúng ta về thế giới mà còn giúp chúng ta "có ý thức về nó"" (Bilton, tr.382)

Truyền thông đại chúng, xét về mặt hình thức, là nguồn cung cấp kinh nghiệm, tri thức cũng như giải trí đơn thuần Song về nội dung, truyền thông đại chúng dù ở dạng này hay dạng khác luôn được định hướng Những thông tin có thể biểu hiện trực tiếp hoặc gián tiếp, nói rõ ra hoặc nói dưới dạng ẩn ý đều có một mục tiêu là bảo vệ những giá trị mà xã hội coi trọng, giải thích sự hợp lý của tồn tại xã hội với

cá nhân và cộng đồng Và đó là cái mà xã hội qua phương tiện truyền thông đại chúng thực hiện việc xã hội hóa Những mục tiêu chung, giá trị chung được phổ biến cho xã hội toàn thể dần trở thành mục tiêu và giá trị của mỗi cá nhân bằng cách nhanh nhất, thuận tiện nhất, rộng rãi nhất và kinh tế nhất

Nếu như gia đình và nhà trường luôn được coi là hai môi trường quan trọng của quá trình xã hội hóa - tạo cho cá nhân tiếp nhận nền văn hóa của xã hội mà cá nhân đang sống - thì truyền thông đại chúng ngày càng chiếm lĩnh dần trong việc đóng vai trò quan trọng để xã hội hóa cá nhân nhờ sự phát triển mạnh của phương tiện này và sự hạn chế của hai thiết chế gia đình và giáo dục Sự cách li của mọi tầng lớp người với các hoạt động công cộng, thời gian rỗi ngày càng trở nên hiếm hoi khi xã hội chuyển sang xã hội công nghiệp, hậu công nghiệp và việc con người ngày càng gắn bó với báo chí, tivi, mạng vi tính do khả năng nhận thức, trình độ hiểu biết ngày càng cao,

đã đưa loài người tới một thời đại của thông tin, trong đó việc xã hội hóa cá nhân đòi hỏi sự cung cấp từ truyền thông đại chúng

Truyền thông đại chúng, bằng cách rút ngắn khoảng cách về thời gian và không gian làm cho con người gần gũi với nhau, và với thế giới bên ngoài hơn Cá nhân học được nhiều hơn đồng nghĩa với khả năng di động xã hội của cá nhân cao hơn, xã hội

năng động hơn Truyền thông bằng việc đưa tin, đã trực tiếp xây dựng thực tế và sự nhất trí trong mỗi cá nhân và cả cộng đồng, trên cơ sở đó hình thành nên một thứ quyền lực cưỡng bức trở lại với mỗi cá nhân mà dư luận xã hội là một dạng cụ thể Qua đó, "chúng khuyến khích những đường hướng suy nghĩ và nhận thức nào đó và làm nản lòng những đường hướng khác Vậy là thực tế được xây dựng bằng cách áp đặt một khuân khổ chọn lọc mà có thể gạt bỏ những giải thích hoặc những hệ thống

có ý nghĩa khác" (Bilton, tr.382) Cá nhân - một cách vô tình hoặc cố ý đã học được cách ứng xử cần thiết từ các phương tiện truyền thông

Nhờ sự phát triển rộng khắp của các phương tiện truyền thông, các ưu thế khác trong

đó có cả sự hấp dẫn đi kèm với điều kiện kinh tế - xã hội cũng phát triển tạo điều kiện cho truyền thông xâm nhập nhanh vào từng gia đình, từng bộ phận xã hội, đã làm truyền thông đại chúng có ý nghĩa lớn trong việc xã hội hóa cá nhân Từ tầm quan trọng này đã buộc các nhà quản lý xã hội, các nhà xã hội học phải để tâm tới Quá trình phát triển của truyền thông đại chúng - nhờ sự phát triển của điều kiện kinh tế, kỹ thuật, xã hội - đã đặt ra nhiều vấn đề có tính xã hội Đầu tiên được kể đến

là quá trình đa dạng hoá về các nguồn phát tin Ngày nay, cá nhân có thể có quyền

tự do lựa chọn nguồn nhận tin nhiều hơn do sự đa dạng của các nguồn tin mà sự phát triển này đem lại Những nguồn thông tin trở nên có tính cạnh tranh trong việc "chinh phục" công chúng Những nguồn thông tin nội địa chưa chắc đã chiếm ưu thế khi

mà với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, những giới hạn về không gian (và kể cả thời gian) bị phá vỡ Vấn đề thứ hai là sự ra đời các phương tiện truyền thông, phương tiện thông tin mới có những chức năng ưu việt hơn (internet là một ví dụ)

đã tạo sự đột biến trong truyền thông, đưa con người tới những khám phá mới, quan niệm mới về con người - xã hội - tự nhiên cũng như không gian - thời gian Vấn đề thứ ba, khi truyền thông đại chúng phát triển, chúng kéo theo một bộ phận xã hội đông đảo phụ thuộc vào chúng Truyền thông đại chúng trở thành một hệ thống xã

hội có đời sống tồn tại riêng và quan hệ trực tiếp với các hoạt động xã hội thường ngày khác Một xã hội thông tin đang đến gần và người ta đang phải đặt nhiều câu hỏi cho nó Vấn đề thứ tư là những tác động "xấu" từ truyền thông đại chúng đang gia tăng không biên giới Chúng đang thiết lập nên một thứ văn hóa mới, xoá mờ các đa dạng văn hóa cũ, tạo ra những cách sống đang được truyền thông đại chúng nhào nặn

Chúng ta hiểu rằng xã hội hóa là việc làm đòi hỏi cá nhân học các qui tắc ứng xử, các giá trị, chuẩn mực xã hội (nền văn hóa cộng đồng) để cá nhân có thể hòa nhập với cuộc sống cộng đồng, và việc tạo sự hòa nhập cho cá nhân đó được tiến hành bởi nhiều thiết chế, tổ chức cũng như cách thức cũng khác nhau

Do mỗi người có vị trí xã hội khác nhau, vai trò khác nhau, mà các giá trị lại chung,

do vậy các cách thức xã hội hóa cũng khác nhau Bên cạnh đó mỗi thiết chế, tổ chức lại có những đòi hỏi khác nhau đối với cá nhân nên các hình thức xã hội hóa càng trở nên đa dạng Đối với nhà quản lý xã hội thì việc xã hội hóa là tốt nhưng phải đi đúng mục tiêu, có nghĩa là phải hướng tới các giá trị xã hội mà nhà quản lý coi trọng, không đi ngược lại với lợi ích của họ Như vậy, rõ ràng phương tiện truyền thông là công cụ có nhiều ưu điểm nhất: dễ kiểm soát, rộng rãi, tiết kiệm chính vì vậy truyền thông đại chúng được ưu tiên phát triển với mục đích xã hội hóa cá nhân Vì được định hướng bởi mục đích như thế nên các phương tiện truyền thông dù ở loại này hay loại khác, chương trình này hay chương trình khác đều mang tính giáo dục sâu sắc, đây là điểm khởi đầu quan trọng trong việc xã hội hóa cá nhân

Xã hội hóa là quá trình kéo dài cả cuộc đời con người, môi trường xã hội hóa được hiểu đơn giản là các hoạt động xã hội, hoạt động sống diễn ra xung quanh họ và có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp tới họ Các yếu tố của môi trường xã hội hóa tác

động mạnh nhẹ khác nhau, truyền thông đại chúng cũng vậy, điều này phụ thuộc vào các đặc điểm kinh tế - xã hội - chính trị - địa lý của cá nhân Tuy vậy, khi xã hội càng phát triển thì ngành truyền thông là trung tâm trong việc cung cấp những ý tưởng và hình ảnh mà con người sử dụng để giải thích và hiểu một số lớn kinh nghiệm hàng ngày của họ Đặc biệt hơn, chúng tiêu biểu cho một kênh được thiết chế hoá để phân phối tri thức xã hội và do đó tiêu biểu cho một công cụ mạnh mẽ của kiểm soát xã hội (xem Bilton, tr.385)

Mỗi cá nhân tiếp thu cách thông tin theo những cách riêng của mình tuỳ vào hoàn cảnh sống, những khả năng cá nhân, những điều kiện kinh tế - xã hội - chính trị mà

họ chịu sự chi phối Tuy nhiên, những thông tin vẫn được tiếp nhận theo ba mức độ: cần thiết, có thể cần thiết và không cần thiết Những thông tin với người này là cần thiết nhưng điều đó không chắc đúng với người hàng xóm của anh ta Trình độ học vấn, sở thích cá nhân, những điều kiện về kinh tế, những hiểu biết về xã hội, hay

cả giới tính là những biến số can thiệp vào sở thích của anh ta đối với các thông tin Chẳng hạn, có một số người rất thích bóng đá trong khi đó số khác lại không Một

số thích học toán hơn văn trong khi một số khác thì ngược lại Việc xem xét theo quan điểm xã hội học nhấn mạnh ở điểm dị biệt này

Việc tiếp thu tri thức, thông tin qua truyền thông đại chúng ngày càng trở nên quan trọng đối với cá nhân trong quá trình xã hội hoá của họ vì sự phát triển của thông tin hướng tới một xã hội thông tin Trong xã hội thông tin, con người có xu hướng tiếp xúc với nhau theo cách gián tiếp Khoảng cách về không gian và thời gian được thu hẹp nhưng người ta lại đặt nhiều vấn đề về sự tiếp xúc mặt đối mặt Rõ ràng là kiểu tiếp xúc này có những tác dụng nhất định (đặc biệt về tình cảm) trong quá trình xã hội hoá nói riêng và trong các sinh hoạt xã hội khác nói chung, nhưng đây dường

như lại là một xu hướng tất yếu của thế kỷ tới Như vậy, gánh nặng xã hội hoá sẽ đặt trên vai của các phương tiện truyền thông

Truyền thông có hai mặt: tích cực và tiêu cực Chúng ta vẫn luôn nhìn thấy mặt tích cực của quá trình truyền thông nhiều hơn là những gì tiêu cực Song trên thực tế, những mặt tiêu cực luôn đồng hành với mặt tích cực và dường như chúng cũng không kém ảnh hưởng gì đối với công chúng so với những cái mà chúng đã làm được Truyền thông đại chúng có thể làm cho những điều xấu trở nên quyến rũ hơn dù mục đích ban đầu cuả chúng là phê phán những điều xấu đó Truyền thông đại chúng cũng có thể hướng dẫn người ta - một cách vô tình hay cố ý - tham gia vào những điều xấu

II Liên hệ thực tế về xã hội hoá tại Việt Nam hiện nay

Khái niệm xã hội hóa lần đầu tiên được đưa vào sử dụng tại văn kiện của Đảng tại Đại hội lần thứ VIII Sau đó, trong nghị quyết Đại hội lần thứ IX, Đảng ta tiếp tục khẳng định rằng các chính sách xã hội được thực hiện trên tinh thần xã hội hóa, đề cao tinh thần trách nhiệm của các cấp, huy động nguồn lực của nhân dân và sự tham gia của các đoàn thể nhân dân, các tổ chức xã hội Như vậy, Ở Việt Nam, xã hội hóa được dùng để chỉ sự quan tâm cũng như đóng góp của toàn xã hội đối với một hoặc một số lĩnh vực nào đó như xã hội hóa kinh tế, xã hội hóa y tế…và quan trọng nhất

là xã hội hóa giáo dục Tương tự như khái niệm xã hội hóa, xã hội hóa giáo dục là việc tất cả mọi người trong xã hội đều làm giáo dục, mọi người giáo dục lẫn nhau và tất cả mọi người đều được giáo dục Xã hội hóa giáo dục nhằm hướng tới sự phát triển hoàn thiện về trí thức cũng như nhân cách của con người, trở thành quyền cơ bản của con người Bên cạnh đó, xã hội hóa giáo dục cũng trở thành trách nhiệm của tất cả mọi người

Các quan điểm và định hướng chung xã hội hóa ở Việt Nam gồm những ý sau :

- Nhà nước thực hiện xã hội hóa nhằm hai mục tiêu lớn đó là phát huy tiềm năng trí tuệ và vật chất trong nhân dân, huy động nguồn lực của toàn xã hội để chăm lo cho

sự nghiệp giáo dục, y tế, văn hóa của đất nước cũng như tạo điều kiện để xã hội đặc biệt là các đối tượng chính sách, người nghèo được hưởng các thành quả giáo dục, y tế, văn hóa ngày càng cao

- Nhà nước tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý, hoàn thiện chính sách, tăng cường đầu

tư, tập trung cho các mục tiêu ưu tiên, các chương trình phát triển quốc gia; hỗ trợ vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số; ưu đãi các đối tượng chính sách và trợ giúp người nghèo

- Chuyển các cơ sở công lập hoạt động theo cơ chế sự nghiệp mang nặng tính bao cấp sang cơ chế tự chủ về tổ chức và quản lý, hạch toán đầy đủ chi phí, cân đối thu chi để nâng cao hiệu quả và chất lượng sản phẩm, dịch vụ

- Đổi mới chế độ thu phí đi đôi với thực hiện tốt các chính sách ưu đãi đối với các đối tượng chính sách, trợ giúp người nghèo.Mức phí quy định phải tuân thủ nguyên tắc đủ trang trải các chi phí cần thiết, có tích lũy để đầu tư phát triển và xóa bỏ mọi nguồn thu khác

- Phát triển các cơ sở ngoài công lập với 2 cơ chế là dân lập và tư nhân Quyền sở hữu đối với các cơ sở ngoài công lập được thực hiện theo quy định của pháp luật Mỗi cơ sở ngoài công lập đều có thể hoạt động theo cơ chế lợi nhuận hoặc phi lợi nhuận Theo cơ chế phi lợi nhuận thì ngoài phần được dùng để bảo đảm lợi ích cho các nhà đầu tư thì còn phải thực hiện các chính sách xã hội của Đảng và Nhà nước, trợ giúp người nghèo, lợi nhuận chủ yếu được dùng để đầu tư phát triển Theo cơ chế lợi nhuận thì lợi nhuận có thể được chia cho các cá nhân và phải chịu thuế