PHÂN TÍCH PHƯƠNG PHÁP POKA YOKE của NHẬT bản

POKA YOKE là một khái niệm quản lí chất lượng do kĩ sư sản xuất của hãng Matsushita tên là Shigeo Shingo phát triển, để phòng ngừa những lỗi sai của con người xảy ra trong dây chuyền sản

PHÂNăTệCHăPHƯƠNGăPHÁPăPOKAăYOKEăC A NHẬT BẢN 1.1 KHÁI NI M VÀ NGU N G C C AăPHƯƠNGăPHÁPăPOKAăYOKE

1.1.1. KHÁI NI M VỀ PHƯƠNGăPHÁPăPOKAăYOKE

POKA YOKE là tên tiếng Nhật, cong được biết đến với tên gọi là “công c ch ng sai l i”.ăPOKA YOKE là 1 hệ thống kĩ thuật nhằm để ngăn ngừa hàng lỗi, được

sử dụng để vừa ngăn ngừa hàng bị hư hỏng trong quá trình sản xuất cừa ngăn ngừa hàng hư vì lỗi cài đặt máy móc thiết bị

Thuật ngữ POKA YOKE bao hàm việc thiết kế mọi thứ sao cho chúng có thể được đặt cùng với nhau theo một chiều nhất định, các cảm biến sẽ nhận diện được “

tr c tr ặc”ăăkhi mọi thứ vận hành không đúng Và khi đó các dấu hiệu đèn theo

màu tiêu chuẩn sẽ phát ra giúp giảm nguy cơ hỏng hóc do sự kết nối không tốt

giữa các thiết bị

1.1.2 NGU N G C C AăPHƯƠNGăPHÁPăPOKAăYOKE

POKA YOKE là một khái niệm quản lí chất lượng do kĩ sư sản xuất của hãng Matsushita tên là Shigeo Shingo phát triển, để phòng ngừa những lỗi sai của con

người xảy ra trong dây chuyền sản xuaant POKA YOKE ( đọc là “poh-kah yoh –kay” ) gồm 2 từ tiếng Nhật ghép lại – ắyokeru”ă có nghĩa là ắtránh”,ă và ắpoka”ăcó nghĩa là ắl iăvôăỦ”.ăVì vậy, POKA YOKE có thể tạm dịch là ắtránhă

l iăvôăỦ”

POKA YOKE đôi lúc được một số người gọi bằng tiếng Anh là ắfool-proofing”ă

(chống đần) Tuy nhiên, gọi như vậy có vẻ không được hay lắm nếu dùng cho các nhân viên Vì vậy, tù tiếng Anh tương đương được Shingo sử dụng là ắerroră avoidance”ă (phòng tránh lỗi) Những từ khác như ắmistakeă proofing”ă (ngăn

ngừa lỗi) hay ắfail-safe operation”ăcũng tương tự như vậy trở nên phổ biến

1.2 CHỨCăN NGăVÀăVAIăTRÒăC AăPHƯƠNGăPHÁPăPOKAăYOKE

1.2.1 CHỨCăN NGăC AăPHƯƠNGăPHÁPăPOKAăYOKE

Công cụ chống sai lỗi (POKA YOKE) được sử dụng để loại trừ các loại vấn dề, sự

cố và sai lỗi trong quá trình cần thiết để một quá trình đạt và ổn định từ 3 đến 6 Sigma Công cụ chống sai lỗi có 3 chức năng chính là :

1.2.1.1 Phát hi n các sai l i, s c

Trong một quy trình sản xuất, việc xuất hiện các lỗi kĩ thuật, sai sót, dẫn đến các sản phẩm khuyết tật là điều không thể tránh khỏi, trong khi con người không thể kiểm soát hết Lúc này, công cụ chống sai lỗi sẽ được áp dụng để phát hiện kịp thời các sai sót, thông báo đến con người, để có biện pháp khắc

phục nhanh nhất Khi xuất hiện lỗi, công cụ POKA YOKE sẽ tự động ngắt hệ

thống làm việc, đồng thời báo động cho người liên quan Việc phát hiện kịp

thời các lỗi, sự cố giúp ngăn ngừa các sản phẩm khuyết tật, đồng thời giảm thiểu các chi phí hư hỏng , bảo hành… Ví dụ như các dòng xe tay ga của Honda hiện nay, khi người dùng chưa gạt chân chống thì sẽ không khởi động được Công cụ chống sai lỗi phát hiện và thông báo đến người dùng bằng cách

dừng hoạt động khởi động xe

1.2.1.2 Kh c ph c các l i, s c

Một khi phát hiện được các lỗi, sự cố một cách nhanh nhất thì việc khắc phục các lỗi và sự cố trở nên dễ dàng hơn Một số hoạt động có thể tự khắc phục lỗi quá trình, như thiết bị tự động chỉnh lỗi và đánh dấu lỗi chính tả

1.2.1.3 Ng năngừa các l i, s c

Công cụ chống sai lỗi POKA YOKE giúp con người kiểm soát quá trình làm

việc, khi bất cứ một sai sót nào xảy ra, công cụ ngay lập tức thông báo đến người liên quan, đồng thời dừng ngay hệ thống sản xuất Nhờ đó, các loại sai

hỏng sẽ ngay lập tức bị loại bỏ các sản phẩm khuyết tật không xuất hiện

1.2.2 VAI TRÒ C AăPHƯƠNGăPHÁPăPOKAăYOKE

- POKA YOKE giúp giảm chi phí sản xuất Với tỷ lệ khuyết tật đáng kể, doanh nghiệp có thể loại bỏ những lãng phí về nguyên vật liệu và việc sử dụng nhân công kém hiệu quả liên quan đến khuyết tật Điều này sẽ giảm bớt chi phí hàng bán trên từng đơn vị sản phẩm, từ đó gia tăng lợi nhuận

- Giảm chi phí quản lí Khi tỷ lệ khuyết tật giảm và sẽ không còn tái diễn trong tương lai, doanh nghiệp sẽ tiết kiệm được thời gian cho các hoạt động mang lại giá trị cao hơn

- Gia tăng sự hài lòng của khách hàng Phần lớn doanh nghiệp tư nhân Việt Nam

gặp phải những vấn đề tái diễn liên quan đến sản phẩm không đáp ứng được các yêu cầu khách hàng khiến khách hàng không hài lòng và có khi hủy bỏ đơn đặt hàng Vì thế, thông qua việc giảm đáng kể tỷ lệ lỗi từ phương pháp POKA YOKE, doanh nghiệp sẽ luôn cung cấp đến khách hàng những sản phẩm tốt

nhất họ yêu cầu và làm tăng sự hài lòng nơi họ

- Giúp doanh nghiệp mở rộng sản xuất dễ dàng hơn Một công ty với sự quan tâm cao về cải tiến quy trình và loại trừ các nguồn gốc gây khuyết tật sẽ có được sự hiểu biết sâu sắc hơn về những tác nhân tiềm tàng cho các vấn đề trong những dự án mở rộng quy mô sản xuất Vì vậy, các vấn đề ít có khả năng

xảy ra khi công ty mở rộng sản xuất và nếu có xảy ra thì cũng sẽ nhanh chóng

giải quyết Ví d , tính năng tự động tắt của chiếc bàn là gia đình

1.2.3 NGUYÊN T C C AăPHƯƠNGăPHÁPăPOKAăYOKE

- Phát hiện ra các lỗi xảy ra và các lỗi có nguy cơ xảy ra

- Nhận dạng, phân định các lỗi này

- Thiết lập một phương pháp để kiểm tra, ngăn ngừa sự sai lỗi trong quá trình

 Trong đó vấn đề thứ 3 là vấn đề hết sức quan trọng và có thể nói là kết tinh

của POKA YOKE Để thiết lập được một hệ thống kiểm tra và chống sai

lỗi đòi hỏi người quản lí và người sản xuất phải có trí tuệ, và sự sáng tạo

 Trình tự cách thức để xây dựng POKA YOKE

- Xác định các lỗi trong quá trình

- Tìm kiếm một phương pháp để phát hiện ra các sai lỗi này (có nghĩa là khi sai

lỗi có xảy ra thì phải được nhận biết ngay)

1.3 M CăĐệCHăC AăPHƯƠNGăPHÁPăPOKAăYOKE

Poka Yoke được biết đến với tên gọi là “công cụ chống sai lỗi” Công

cụ POKA-YOKE là một trong những yếu tố cần thiết của “Hệ thống

sản xuất” do TOYOTA sáng tạo và phát triển Hơn thế nữa, phương pháp và ý tưởng này rất cần thiết và hữu ích đối với những lĩnh vực sản xuất thủ công,

nơi có nhiều sai sót xảy ra do yếu tố con người, thiết bị

Trong sản xuất, kinh doanh, chúng ta hay gặp phải rất nhiều các loại lỗi haysự cố như:·

- Các thiết bị vận hành sai chức năng,máy móc đang chạy thì bi dừng, dầu mỡ rò rĩ ra từ máy bơm xăng

-Công nhân vận hàh lắp ráp sai vị trí,dùng sai dngj cụ,sai vật liệu

-Trong quá trình dịch vụ thì thường là giao hàng không đúng cách, sai hẹn, thậm chí là giao không đúng khách hàng

-Quá trình công nghệ máy móc điều chỉnh liên tục

-Thiết kế sản phẩm sử dụng quá nhiều nguyên liệu

-Qui trình công nghệ khá phức tạp ,nhiều bước

-Sản xuất với số lượng lớn,.v.v

Để tránh các lỗi trên, ký thuật tìm kiếm bằng chứng Poka-yoke xuất hiện.Và

nó là công cụ chống sai lỗi cho mỗi hoạt động hay quá trình bao gồm việc phát hiện,nhận dạng và thiết lập sự kiểm tra,ngăn ngừa lỗi trong quá trình sản xuất,kinh doanh.Đây cũng chính là mục đích sử dụng phương pháp poka-yoke

Để loại trừ lỗi, chúng ta cần sửa đổi quá trình nên không thể thực hiện từ ban đầu Với những giải pháp ngăn ngừa lỗi, nhiều tác vụ lặp lại phụ thuộc vào trí

nhớ của công nhân được đưa vào xây dựng bản thân quá trình Ngăn ngừa lỗi

giải phóng thời gian và tâm trí của lực lượng lao động để theo đuổi nhiều hoạt động sáng tạo và giá trị hơn Ngăn ngừa lỗi cũng kéo một sự thay đổi trong suy nghĩ của tổ chức Các tổ chức phải thiết lập một suy nghĩ ngăn ngừa lỗi nhằm đẩy mạnh niềm tin rằng mà không thể chấp nhận thậm chí kể cả một số lượng

sản phẩm hay dịch vụ bị lỗi nhỏ

*Trình tự cách thức để xây dựng poka-yoke:

-Xác định các lỗi xảy ra trong quá trình

-Tìm kiếm một phương pháp để phát hiện ra lỗi này(có nghĩa kaf khi có lỗi xảy

ra thì phải nhận biết ngay)

-Đưa ra phương pháp khắc phục lỗi

*poka-yoke được áp dụng thông qua các khuyến nghị:

thiết kế một poka-yoke để ngăn chặn hoặc phát hiện sai lầm đặc biệt

Cũng như đã nói ở trên, trong khi thực hiện quá trình, nếu có lỗi xuất hiện đặc biệt là lỗi xảy ra thường xuyên ta cần phát hiện kịp thời và thiết kế một

chính mình,nên tạo ra các sản phẩm,dịch vj,quá trình thoãi mãn khách hàng

và phù hợp với khả năng của chính mình

Các doanh nghiệp luôn muốn tạo cho mình một sản phẩm độc đáo, chiếm

ưu thế bên ngoài lẫn bên trong so với đối thủ cạnh tranh.Thế nhưng , tùy thuộc vào các yếu tố mà mỗi doanh nghiệp chỉ co thể tạo ra sản phẩm tương ứng với khả năng của mình.Vì thế, các doanh nghiệp này cần hướng đến khách hàng với những sản phẩm mà mình có thể tạo ra.Tránh việc kì vọng vào sản phẩm , dịch vụ của mình quá mức mà tạo ra các sản phẩm bị lỗi không đạt yêu cầu.Khi doanh nghiệp mắc lỗi poka-yoke sẽ cho doanh nghiệp thấy rõ điều này và khắc phục

thiểu lỗi gây ra

Khi thực hiện qua trinh hay tạo ra sản phẩm, dịch vụ.Ta cần thử ở những lần đầu tiên để có thể biết được lỗi nào xảy ra.Từ đó tránh được các lỗi cho các sản phẩm dịch vụ về sau.Giảm thiểu chi phí việc khắc phục lỗi cho doanh nghiệp

1.4 NHỮNG SAI L I CHÍNH YẾU TRONG QUÁ TRÌNH HOẠTăĐ NG SẢN

XU ẤT

1 Qui trình thực hiện không đầy đủ Trong một quá trình sản xuất có rất nhiều giai đoạn để tạo ra một sản phẩm hay dịch vụ, chỉ cần thiếu hay quên 1 giai đoạn thì

chất lượng sản phẩm sé không tốt

Ví dụ:quá trình may 1 cái áo,nếu ta thiếu quy trình đóng nút thì sản phẩm sẽ không được hoàn thành

2 Qui trình bị lỗi: trong quá trình hoạt động, nếu ta dư hay thiếu một giai đoạn nào

3 Chi tiết/cụm thiết bị hư hỏng: tạo ra chiếc điện thoại nhưng trong quá trình vận chuyển thiết bị va đập và hư hỏng thì khi lắp ráp vào sản phẩm sẽ tạo ra sản phẩm sai hỏng

4 Thiếu chi tiết/cụm thiết bị: để lắp ráp ra các thiết bị điện tử có nhiều linh kiện nhỏ, khó kiểm soát thì sẽ tạo ra thiếu linh kiện

5 Bán thành phẩm bị lỗi : trong một lô sản phẩm được đưa ra thì có thể sẽ có các tỉ

lệ phế phẩm

6 Qui trình không rõ ràng: quá trình để tạo ra sản phẩm có quá nhiều bước, các bước này hầu như có liên quan và không được sắp xếp một cách có logic ví dụ như : quá trình tạo ra một cái bàn có thể cắt gỗ sau đó lắp ráp rồi mới sơn nhưng có thể cắt

gỗ sơn rồi mới lắp ráp

7 Vận hành sai: do quá trình công nghệ quá phức tạp làm cho người công nhân hầu như chưa nắm được quy trình dẫn đến quá trình vận hành bị sai

8 Hiệu chỉnh sai: quá trình điều chỉnh mức độ sai hỏng của sản phẩm vượt quá mức quy định?????

9 Cài đặt thiết bị sai:khi nhà máy có một thiết bị mới về thì cần có quá trình lắp ráp thiết bị và do lỗi sai sót nên thiết bị lắp ráp bị lỗi do đó quá trình tạo sản phẩm bị sai

10 10.Công cụ và chuẩn bị thiết bị không tốt:để tạo ra một sản phẩm luôn luôn càn có

sự trợ giúp của các công cụ hỗ trợ,việc lắp ráp hay vận hành các thiết bị hay công

cụ bị lỗi cung là một nguyên nhân

1.5 CÁCăBƯỚC VÀ CÁC CÔNG C TH C HI N POKA YOKE

Trình tự công việc cần làm bao gồm các bước:

1 Xác định các lỗi có thể xảy ra ngay cả khi có các hành động phòng ngừa Xem xét

lại mỗi bước trong quá trình đang làm đồng thời đạt ra câu hỏi “Trong bước này, lỗi nào có khả năng xảy ra nhất, lỗi con người hay do lỗi thiết bị ?”

2 Quyết định một phương thức phát hiện ra một số lỗi hay sự cố máy móc có thể xảy

ra hoặc sắp xảy ra Ví dụ, một đèn báo trong ô tô của bạn có thể cho biết liệu bạn đã

thắt dây an toàn chưa? Trong một dây chuyền lắp ráp, khay giữ các phụ kiện sẽ giúp cho công nhân phát hiện liệu có phần nào bị thiếu hay không?

3 Xác định và lực chọn hành động phù hợp khi sai lỗi bị phát hiện “Thiết bị chống sai lỗi” bao gồm các cơ cấu cơ bản sau:

 Kiểm soát:

 Dừng hệ thống: một quá trình hoặc thiết bị ngăn chặn hoặc chấm dứt quá trình khi

có lỗi xảy ra

 Cảnh báo: báo động cho những người liên quan đến công việc khi có một sai lỗi

xảy ra Ví dụ, còi thắt dây an toàn Người ta thường hay bỏ qua những tín hiệu

cảnh báo, vì vậy các công cụ kiểm soát và ngắt hệ thống thường được sử dụng

Việc áp dụng những phương thức phát hiện, tự khắc phục, ngăn chặn/chấm dứt hoặc

cảnh báo một vấn đề đòi hỏi chúng ta phải có thực tế và sáng tạo, nói chung nên sử

dụng các phương pháp đơn giản nhất có thể như:

 Đặt mã bằng màu và hình dạng phù hợp với các chất liệu và tài liệu

 Các biểu tượng và hình tượng để xác định dễ dàng các vật liệu , chi tiết, nguyên công thường bị lẫn lộn

 Lập các bảng liệt kê công việc, các mẫu bảng biểu rõ ràng, các quá trình công việc

cập nhật nhất và sơ đồ công việc sẽ giúp ngăn chặn các lỗi xảy ra đối với các sản

phẩm

1.6 PHÂN TÍCH M I LIÊN H GIỮA NHỮNG KHUYẾTăĐIỂM VÀ SAI L I

C AăCONăNGƯỜI

Nguyên nhân khiếm khuyết và lỗi của con người có mối quan hệ mật thiết với nhau

- Quy trình thực hiện: Một số nguyên nhân mắc lỗi trong các xí nghiệp chủ yếu

là do sự quên và không thận trọng, cẩn thận của con người trong quá trình thực

hiện

- Quy trình lỗi: Một số xí nghiệp do sự không giám sát chặt chẽ quy trình hoạt động dẫn đến sản phẩm sản xuất ra không đạt chất lượng, lỗi kĩ thuật với sỗ lượng lớn gây nên tổn thất nặng nề cho doanh nghiệp hoặc do sự không hiểu

biết, không thận trọng và sự chậm chạp của con người gây nên quy trình bị lỗi

- Trong đó, thành phẩm là kết quả cuối cùng của một quá trình sản xuất, thế nhưng khi bị mắc lỗi của con người thì thành phẩm không đạt chất lượng nên

chỉ tạo ra bán thành phẩm hoặc phế phẩm Đấy là do con người không hiểu

biết, thực hiện chậm chạp, không thận trọng cẩn thận, bị sao lãng trong quá trình thực hiện

Và công cụ chống sai lỗi POKA YOKE được xem là sự mở rộng của phương pháp FMEA Chúng ta được biết phương pháp này qua bộ môn quản trị chất lượng, phương pháp được áp dụng có hiệu quả trong những ngành cơ khí, lắp ráp và chế biến thuộc những loại công nghiệp khác nhau (như là điện cơ, cơ khí, thủy cơ…) và những hệ thống có liên kế nhiều loại công nghệ khác nhau Đặc biệt, phương pháp FMEA rất hữu hiệu khi nghiên cứu những sai sót tiềm tàng về vật liệu và thiết bị Phương pháp này cũng có thể được dùng để nghiên

cứu rủi ro những hệ thống có tác động của con người Trong khi FMEA giúp ta trong việc dự đoán và ngăn ngừa các vấn đề sai sót, công cụ chống sai lỗi sản

phẩm cung cấp cho khách hàng Nó đặc biệt quan tâm tới mối nguy cơ xuyên

suốt bất kì quá trình nào: lỗi do con người gây ra

Lỗi của con người được nhiều nhà khoa học nghiên cứa và hình thành nên các phương pháp hữu hiệu, góp phần cải thiện những sai sót, khiếm khuyết trong quá trình sản xuất, đảm bảo an toàn cho người lao động,… nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, hạn chế phế phẩm, tăng năng suất hoạt động, tiến trình giao

sản phẩm đúng quy trình, góp phần nâng cao vị thế trên thị trường