Mở rộng các hình thức hợp tác nhà nước tư nhân trường hợp quỹ đầu tư phát triển đô thị TP hồ chí minh giai đoạn 2011 2020

Cơsởlýthuyết Nghiêncứucáchìnhthứchợptác ThựctrạngPPPt rênthếgiới vàởViệtNam Nhànước-Tưnhân Phântíchthựctrạngcủa HIFUdẫnñếnñiềukiệnmởrộ ngcáchìnhthứcPPP Mục tiêu ñề tài Mở rộng các hình t

Ngườihướngdẫn khoahọcTS PHẠMTHỊHÀ

TP.HồChíMinh-Năm2009

Tôixintỏlòngbiếtơnsâusắcựến:

 TiếnsĩPhạmThịHàựãtậntâmhướngdẫntôihoànthànhLuậnvănnày;

 QuýthầycôKhoaQuảntrịKinhdoanhvàKhoaQuảnlýđàotạosauđạihọcựãtạoựi ềukiệntốttronghọctập,nghiêncứuvàtruyềnựạtkiếnthứcchotôi;

 BanTổngGiámựốcQuỹđầut ưPhát triểnđôthịTP.HCMựãtạoựiềukiệnthuậnlợ ichotôithuthậpsốliệutrongquátrìnhthực hiệnluậnvăn.

Trântrọng.

ThànhphốHồChắMinh, tháng9năm2009

Tácgiả,

LêThịTâmTâm

Tôi,LÊTHỊTÂMTÂM,xincamñoanrằngLuậnvănThạcsĩKinhtếvớiðềt à i “Mở

rộngcáchìnhthứchợptácNhànước-Tưnhân:trườnghợpQuỹðầut 2020”ñượctrìnhbàysauñ âylàkếtquảnghiêncứu,họchỏicủabảnthântôi.

ưPháttriểnñôthịTP.HồChíMinhgiaiñoạn2011-Tôihoàntoànchịutráchnhiệmvềlờicamñoancủamình.T rân trọng

ThànhphốHồChíMinh,tháng9năm2009Tácg

iả,

LêThịTâmTâm

Bảng1.1:C á c hìnhthứcPPPtronglĩnhvựchạtầng

Bảng1.2:SosánhmuasắmtheocáchtruyềnthốngcủaChínhphủvàtheoPPPBảng1.3:C á c thànhphầnthamgiamộtdựánPPP

Bảng3.4:M ộtsốnộidungchủyếucủahìnhthứcBTLBảng3.5:Sơ

ñồtómtắtcácmốiquanhệtheomôhìnhBLTB ảng3.6:M ộtsốnộid

ungchủyếucủahìnhthứcBLT

Trang

LỜIMỞðẦU 11

CHƯƠNG1:TỔNGQUANVỀHỢPTÁCNHÀNƯỚC-TƯNHÂN TRONGLĨNHVỰCHẠTẦNG….……… 14

1.1.N H ỮNGKHÁINIỆMCƠBẢN……….……… 14

1.1.1.K h á i niệmKhuvựcnhànước: ………

141 1 2 K h u vựctưnhân:…

………1 5 1.1.3.K h á i niệmkếtcấuhạtầng:……… 1 5 1.1.4.Hợptácnhànước-tưnhântronglĩnhvựchạtầng:…… ……… 16

1.2 CÁCHÌNHTHỨCHỢPTÁCNHÀNƯỚC-TƯNHÂNTRONGLĨNHVỰCHẠT ẦNGTRÊNTHẾGIỚI………

……… 17

1.3 VAITRÒ-MỤCTIÊUCỦAHỢPTÁCNHÀNƯỚC-TƯNHÂNTRONGLĨNHVỰCHẠTẦNG………

………….… 19

1.4 THỰCTRẠNGVÀBÀIHỌCKINHNGHIỆMVỀHỢPTÁCNHÀNƯỚC -TƯNHÂNTRONGLĨNHVỰCHẠTẦNGCỦAMỘTSỐNƯỚCTRÊN THẾGIỚI……….……… 21

1.4.1 Thựctrạngvàbàihọckinhnghiệmchung:……… 21

1.4.2 ThựctrạngvàkinhnghiệmPPPcủamộtsốnước:……… 24

1.4.2.1 PPPởcácnướcñangpháttriển:………

241 4 2 2 PPPởNamPhi:……… 25

1.4.2.3.PPPởẤnðộ:……… 27

1.4.2.4.PPPởHànQuốc:……… 28

1.4.2.5.PPPởVươngQuốcAnh:……… 29

1.5 THỰCTRẠNGHỢPTÁCNHÀNƯỚC-TƯNHÂNTRONGLĨNHVỰC HẠTẦNGỞVIỆTNAM……….……… 30

1.5.1.Khungpháplý:……… 30

1.5.2 Thựctrạnghợptácnhànước-tưnhânởViệtNam:……… 32

3.1.2 Sựcầnthiếtxâydựngcácmôhìnhhợptácnhànước-tưnhântronghoạt

ñộng củaQuỹðầutưPhát triểnñôthịTP.HCM:… 593.1.3.PhântíchSWOT:……… 59

3.2 XÂYD ỰNGM ỘTSỐM Ô H Ì N H H ỢPT Á C N H À N

ƯỚC-TƯN H Â N TRONGH O ẠTð Ộ NGð Ầ UT ƯC ỦAQ U Ỹð Ầ UT ƯPHÁTT R IỂNð ÔT H ỊTP.HCMGIAIðOẠN2011-2020……… ……… 613.2.1 MôhìnhBTL(Xâydựng-Chuyểngiao-Chothuê):……… 6 1

3.2.2 MôhìnhBLT(Xâydựng-Chothuê-Chuyểngiao):……… 6 9

3.3.T I ẾNTRÌNHTRIỂNKHAI………… ……… 72

3.3.1 ðềxuấtchủtrươngnghiêncứu:……….72

3.3.2 Lựachọnñốitácthànhlậpcôngtycổphần:………

733.4.K I ẾNNGHỊ.………

……… 743 4 1 ðốivớiChínhPhủ:………

……… 74

3.4.2 ðốivớiỦybanNhândânTP.HCM 77

3.4.3 ðốivớiQuỹðầutưPháttriểnñôthịTP.HCM 78

KẾTLUẬN 80

TÀILIỆUTHAMKHẢO 81

Phụlục số01 83

Phụlụcsố02 85

Phụlụcsố03 86

Phụlụcsố04 87

Phụlụcsố05 89

Phụlụcsố06 92

Phụlụcsố07 93

Phụlục số08 94

HợptácNhànước-Tưnhân(tiếngAnhlàPublicPrivatePartnership,gọitắtlàPPP)làgiảipháphữuhiệuñápứngnhữngmụctiêunêutrên.PPPñangngàycàngt rởnênphổbiếnvớicáchìnhthứcñượcbiếtñếnnhiềunhấtnhưBOT,BTO,BOO

ỞViệtNam,Chínhphủluônchủtrươngkhuyếnkhíchhuyñộngmọinguồnlựcxãhộithamgiacungcấpdịchvụhạtầng,ñượcbiếtñếnvớikháiniệm“xãhộihóa”.Nhữngnămgầnñây,thuậtngữPPPbắtñầuñượcñềcậpnhiềuởcácHộithảo,Hộin g h ịchuyênñềbànvềcácgiảipháptăngcườngñầutưkếtcấuhạtầngvànângcaoch ấtlượngdịchvụ.CácnhàtàitrợcũngcónhữngkhuyếnnghịvềviệcViệtNamcầnthiếtñẩymạnhPPPnhưlàmộttrongnhững

bướcñápứngnhucầupháttriểnhạtầngtrongñiềukiệnnguồnvốnngânsáchhạnhẹp

QuỹðầutưPháttriểnñôthịTP.HCM(gọitắtlàHIFU)ñượcthànhlậpnăm1997vớichứcnăng-

n h i ệmvụchủyếulàhuyñộngcácnguồnv ốnngoài Ngânsáchchoñầutưpháttriểncơsởhạtầngkinhtế-xãhộicủaTP.HCM.Doñó,PPP

làmộttrongnhữnghìnhthứcựầutưphùhợpựốivớihoạtựộngcủaHIFU.Trongc á c nămqua,HIFUựãtiếnhànhmộtsốdựántheohìnhthứcPPP,theoựó,HIFUgópvốnthànhlậpcáccôngtycổphầncungcấpdịchvụhạtầngtheocáchìnhthứcBOT,BOO.Tuynhiên,việctiếpcậncácdựánPPPcủaHIFUchưathựcsựthểhiệnt ắ n h chủựộngmàchủyếulàtheochỉựạocủaUBNDTP.HCM.

2020sắptớilàrấtlớn,bêncạnhhoạtự ộngtắndụng,HIFUcầnchủựộngtắchcựctìmkiếm,xúctiếnựầutưcácdựántheoh ìn h thứcPPPnhằmtăngcườngnguồnlựcchonhucầuựầutưhạtầngngàycànglớncủaTP.HCM,cũnglàgópphầnvàoviệcxâydựngchiếnlượcựầutưcủaHIFU.T ì m hiểukinhnghiệmthựctếviệcthựchiệnPPPởcácnướctrênthếgiớicũngnhưtrong

NhiệmvụcủaHIFUtronggiaiựoạn2011-nướcsẽgópphầngiúpHIFUcómộtcáinhìntoàn diệnhơnvềPPP,ựểtừự óựịnhhướngtiếpcận,xúctiếnvàpháttriểncácdựánPPPtheocácmôhìn

hphùhợp.đólàlýdotácgiảchọnnghiêncứuựềtàiỘMởrộngcáchìnhthứchợptácN

hànước-Tưnhân:trườnghợpQuỹđầutưPháttriểnựôthịTP.HồChắMinh giaiựoạn2011-2020Ợ.

2- Mục tiêu c ủa lu ận v ăn:

- Xây dựngmộtsốmôhìnhPPPphùhợpvớichứcnăng-nhiệmvụvànguồnlựcc ủaHIFU;

- đưaramộtsốựềxuấtnhằmtăngcườngthúcựẩycácdựánPPPtronglĩnhvựchạtầngcủacảnướcnóichungvàHIFUnóiriêng;

3- đố i t ượ ng và ph ạ m vi nghiên c ứ u:

- đốitượngnghiêncứu:cáchìnhthức hợptácNhànước -Tưnhân

- Phạmvinghiêncứu:ápdụngựiểnhìnhchohoạtựộngựầutưcủaHIFUtronggiaiựoạn2011-2020

4- Quytrình và Ph ươ ng phápth ự chi ệ n:

Theomôhìnhnhưsau:

Cơsởlýthuyết Nghiêncứucáchì

nhthứchợptác

ThựctrạngPPPt rênthếgiới vàởViệtNam Nhànước-Tưnhân

Phântíchthựctrạngcủa HIFUdẫnñếnñiềukiệnmởrộ ngcáchìnhthứcPPP

Mục tiêu ñề tài

Mở rộng các hình thức PPP: trường hợp của HIFU giai ñoạn 2011 - 2020

Xây dựng 2 hình thức PPP áp dụng cho HIFU: BTL và BLT Kiến nghị với:

CHƯƠNG1 TỔNGQUANVỀHỢPTÁCNHÀNƯỚC- TƯNHÂNTRONGLĨNHVỰCHẠTẦNG

1.1 NH Ữ NG KHÁI NI Ệ M C Ơ B Ả N:

1.1.1 KhuvựcNhànước:

TheoPGS.TSSửđìnhThành[24],từkhinhànướcraựời,nềnkinhtế-xãh ộiựượcchiathànhhaikhuvực:khuvựccông(publicsector) vàkhuvựct

ưn h ân (privatesector)

nhưlàkhuvựcnhànước(viếttắtlàKVNN)haykhuvựccủaChắnhphủ.TấtcảcáckháiniệmnàyựềuhàmýKVNNlàkhuvựcphảnánhhoạtựộngkinhtế,chắnht r ị,x ã h ộid

o n h à n ướcquyếtự ị nh.N g ượcl ại,k h u v ựct ưn h â n ( v i ếtt ắtl à KV T N) làkhuvựcphảnánhcáchoạtựộngdotưnhânquyếtựịnh

Tiêuthức căn bảnựểphân biệt KVNN và KVTN là dựavàotắnhchấtsởhữuv àquyềnlựcchắnhtrị

củathịtrườngv à táiphânphốithunhập,…

1.1.2 Khuvựctưnhân:

Vớinhữngkháiniệm,ñặcñiểmvàtổchứccủaKVNNnhưtrên,cóthểthấyr ằngkháiniệm

KVTNlàñểphânbiệtvớiKVNN.ỞKVTN,mọihoạtñộngñềudotưnhânquyếtñịnh.Tuynhiên,NhànướccóảnhhưởngñếnquyếtñịnhcủaKVTNthôngquahệthốngvănbảnphápluậtcũngnhưcácquytắc,quychếñiềutiếtcủaNhànướcvớicácmứcñộvàcôngcụkhácnhautrongtừngthờikỳ

cơchếthịtrường,yêucầuphânbổnguồnlựcphảitốiưu,lấylợinhuậnlàmmụctiêu

nướcvàtưnhânnướcn g o à i t h ô n g q u a h ì n h t h ứcñ ầ ut ưt r ựct i ếp(FDI:F o r e i g n

D i r e c t In v es tment)

1.1.3 Kếtcấuhạtầng:

TheoTừñiểnOxford,kếtcấuhạtầng(infrastructure)lànhữngkếtcấuvậtchấtcơbảncầnthiếtchohoạtñộngcủamộtxãhội(còngọilàkếtcấuhạtầngcôngc ộngt h

e o n g h ĩar ộng)h o ặcc h o h o ạtñ ộ ngc ủamộtd o a n h n g h i ệp( t h e o n g h ĩahẹp),

bảochomộtnềnki nhtếthựchiệnchứcnăngcủanó

Kếtcấuhạtầngñượcchiathành2loại:

- Hạtầngkỹthuật:baogồmhệthốnggiaothông(ñườngbộ,ñườngcaotốc,ñ ườngsắt,cầu,cảng,sânbay);Nănglượng(ñiện,gas);Viễnthông;Cấp-

t h o át nước;Vệsinh;Môitrường,…

- Hạtầngxãh ội:bao gồmcác côn gt rì nh y tế,vănhoá, gi áo d ục,t hểth ao, cô n

g trìnhcôngcộngkhác,…

Kếtcấuhạtầngcótínhvậtchấtbềnvững(vòngñờidài),thờigianxâydựngl â u vàchiphíñầutưlớn

Vớivaitròlàhànghóacôngcộngphụcvụchocáchoạtñộngkinhtế-xãhội,trìnhñộpháttriểncủakếtcấuhạtầngcómốiquanhệchặtchẽvàtỉlệthuậnvớitrìnhñ

phầnquan trọngvàohiệuquảñầutưnóichung,từñótácñộngñếnmứctăngtrưởngtổngsảnphẩmtrongnước(GrossDomesticProduct,viếttắt:GDP)

MộtnghiêncứucủaNgânhàngThếgiới(WB:WorldBank)chothấy,ñốivớimọiquốcgia,mứctăng1%GDPthườngtươngứngvớimứctăng1%củak ếtcấuhạtầng[19]

phítừngườisửdụnghoặcnhậnthanhtoántừKVNN[26]

MộtdựánPPPnằmởgiữacủadựánñầutưcôngvàñầutưtưnhân:

- Cungcấpdịchvụcôngtrựctiếpñếnngườisửdụng,thuphíhoànvốntừngườidụng,hoặc:

- CungcấpdịchvụcôngchoNhànướcvớivaitròngườimua,n

h ậnt h a n h t o á n t ừNhànước

- Cót h ểl à c h ủsởh ữut à i sảnhoặckhông

- Quyếtñ ị nhñ ầ ut ưd ựatrêntỉsuấtlợinhuậnkỳvọng

- Cungcấphànghóa,dịch

vụtheonhucầuthịtrường

(thươngmạithuầntúy).

- Bỏvốnñầutư,quảnlývàvậnhànhtàisản;

- ðốitácnhànướcchútrọngvàoviệcxácñịnhcácmụctiêucầnñạtñược;

- Cósựphânchiarủirogiữañốitácnhànướcvàñốitáctưnhân

1.2 CÁC H Ì N H T H Ứ C P P P T R O N G L Ĩ NH V Ự C H Ạ T Ầ NG T R Ê N T H Ế

GI Ớ I:

CáchìnhthứcPPPñượcchiathành4nhómtheomứcñộtăngdần(từdướilêntrên)vềquyềnsởhữuchuyểntừKVNNsangKVTNnhưsau:

Khuvựctưnhânchịutráchnhiệmt h i ế

tkế,xâydựngvà vậnhànhtàisản.Sauñóchuyểngiaoch oChínhphủkhihếtthờihạnhợpñồngh oặcmộtthờihạnñượcxácñịnhtừtrước ðốitáctưnhâncóthểthuêlạitàisảnnày

từChínhphủ.

Chuyểngiao(BOT:Build-Operate- Cảitạo-Sởhữu-

Xâydựng-Kinhdoanh- Transfer)

Chuyểngiao(ROT:Rehabilitate-Own- Chuyểngiao(BLT:Build-Lease- Xâydựng-Chuyểngiao- Thuê(BTL:Build-Transfer- Lease) Xâydựng-Chuyểngiao-

Xâydựng-Thuê-

Kinhdoanh(BTO:Build-Transfer-Xây dựng - Sở hữu - Kinh doanh (BOO: Build - Own - Operate) Khu vực tư nhân chịu trách nhiệm thiết kế, xây dựng, sở hữu, phát triển, vận hành và quản lý một tài sản mới mà không có nghĩa vụ phải

chuyển quyền sở hữu cho Chính phủ.

Xây dựng - Phát triển - Kinh doanh (BDO: Build - Develop - Operate )

Thiết kế - Xây dựng - Quản lý - Cấp vốn (DCMF: Design - Construct - Manage - Finance)

Mua - Xây dựng - Kinh doanh (BBO: Buy - Build - Operate) Khu vực tư nhân mua hoặc thuê lại một tài sản hiện có của Chính phủ, phát triển và vận hành Việc chuyển trả quyền sở hữu theo thỏa thuận.

Thuê - Phát triển - Vận hành (LDO: Lease - Develop - Operate)

Nhượng quyền

Bảng1.1:CáchìnhthứcPPPtronglĩnhvựchạtầng

Tưnhânhóa(

Cóñiềuchỉn hcủaNhànư ớc)

KhuvựcNhànướcchuyểngiaotoànbộh oặcmộtphầnquyềnsởhữutàisảnchoK huvựctưnhânnhưngvẫnduytrìvaitròca nthiệpnhằmngănchặnñộcquyềntưnhâ

Hợpñồng vậnhànhv àbảotrì

TàisảnthuộcKhuvựcNhànước.Khu vựctưnhânñảmnhậntoànbộviệcvận hànhvàbảotrìtàisản.

Hợpñồngqu ảnlý /dịchvụ

TàisảnthuộcKhuvựcNhànước.Khu vựctưnhânchỉñảmnhậnmộtsốdịchv ụvềvậnhànhtàisản.

- ðềxuấtcủaKVNN(solicitedproposal):thôngquaDanhmụcdựánkêugọiñầut ưcủaChínhphủhoặcChínhquyềnTỉnh,Bang(cấpñịaphương).

- ðềxuấttựnguyện(unsolicitedproposal):doKVTNtựxâydựngcácthôngsốkỹthuật cơbảncủa dựán, sauñótrực tiếp tiếp cậnChính phủñểxinchấpthuậnchính thứcchodựán

1.3 VAI TRÒ-M Ụ C TIÊU C Ủ A PPP TRONG L Ĩ NH V Ự C H Ạ T Ầ NG :

- TiếpcậnPPPcóýnghĩavôcùngquantrọngñốivớicácnướcñangpháttriển,donhucầuvốnñầutưhạtầngñểpháttriểnbềnvữnglàrấtlớntrongkhinguồnvốncôngkhôngñủ

Mặtkhác,giảiquyếtnhucầuvốnñầutưbằngcáchtăngcáckhoảnnợcôngsẽcànglàmtănggánhnặngchoChínhphủ.Trongbốicảnhñó,nguồnvốncủaKVT Ncóthểgiúptháogỡnhucầuvềvốnchocácdựánhạtầngtrọngñiểm,tậptrungnguồnvốnngânsáchñầutưvàocáclĩnhvựcgiảmnghèo;

- PPPnhằmñếnthỏamãnñồngthời3mụctiêu:Vốnnhànướcñượcchitiêuvớimứct h ấ

pn h ất;N g ườis ửd ụngc u ốic ù n g cók h ản ăngc h i t r ảv à ở mứct h ấpn hất;Nhàñầutưtưnhânñạtñượclợinhuậnởmứcñộcóthểchấpnhậnñược

- SựthamgiacủaKVTNvàocungcấpcấpdịchvụkếtcấuhạtầngcókhảnăngmanglạihiệuquảthựchiện tốthơn,tầmbaophủrộng hơn nhờvàohiệu quảñạtñượcvớinănglựcquảnlý,sựsángtạovàkhảnăngñịnhhướngtheoyêucầucủakháchhàng,khảnăngthuhồivốnñầutưcaohơnvàviệcsửdụngkỹthuậttiênti ếncủaKVTN.Trongmộtmôitrườngñượckhuyếnkhíchthỏañáng,cácnhàcungcấpdịchvụtưnhânlàmtốthơncáccungcấpdịchvụthuộcKVNNdocó

Chi phí phụ trội

Chi phí theo dự tốn

Chi phí vận hành theo dự tốn

nhữngphảnứngnhanhnhạyhơnsovớinhucầuvàsựcạnhtranhtrênthịtrường;

- PPPđem

lạikhảnăngtăngcườngtínhminhbạch,thúcđẩycạnhtranhvàphịngngừathamnhũng(thơngquađấuthầuchọnchủđầutư,xâydựng,…);

- PPPcảithiệnhìnhthứcmuasắmcơngtừgĩcđộngânsách(KVNNthuđượckếtq uảbiếttrướctrêncơsởchiphíđãđượcướctính).PPPnhấnmạnhvàohiệuquảhơnlàcácyếutốđầuvào.Ngồira,phươngphápdựtốnchiphítheovịngđờitàisảncĩthểgiúpđảmbảochấtlượngdịchvụtrongdàihạn

- HìnhthứcmuasắmPPPnhấnmạnhởmụctiêutạoragiátrịđổilấyđồngtiền(VfM)caohơnsovớihìnhthứcmuasắmtruyềnthốngcủaChínhphủthơngquav i ệcbuộcnhàđầutưtưnhânchiasẻvớiChínhphủcácrủirotronghoạtđộngdàihạncủacáccơngtrìnhhạtầng(VfM:valueformoney,làchỉtiêuđịnhlượngvớimụctiêubảovệlợiíchcơng:chấtlượngdịchvụcơngphảitốthơnvớicùngmứcchiphí,hoặccùngchấtlượngnhưngvớichiphíthấphơn);

- PPPlàmthayđổicơcấuchiphícủadịchvụhạtầng:việccungcấpcácdịchvục ơ n g củaKVTNdoChínhphủchitrảcĩthểlàmthayđổigánhnặngkinhphítừphươngt h ứctruyề

nt h ốngt h a n h t o á n t r ướcmộtk h o ảnt i ềnlớns a n g p h ươngt h ứcthanhtốntheomứcđộsửdụnghoặcthanhtốnđịnhkỳ,phươngthứcnàyd ễquảnlývàdựđốnhơntrongsuốtthờigiancủadựán

Trang21/95vàbảotrì Giaiñoạn

xâydựng

Gi aiñ oạnvậnhànhvàbảotrì

Nguồn:ADB,BảntinThịtrườngvàPháttriểnsố10/2006[7]

nhà cung cấp

CHÍNH PHỦ (hoặc cơ quan ñại diện)

Hợp ñồng tín Hợp ñồng PPP HHợpợpñồñnồgng xâxyâydựdnựgng nhà thầu xây dựng

HHợpợpñồñnồgng cung cấp Trái chủ

Doanh nghiệp dự án

Hợp ñồng vận hành, bảo trì nhà thầu vận hành

CHỦ ðẦU TƯ (khu vực tư nhân)

Cổ ñông 1 Cổ ñông 2 Cổ ñông 3, …

pháttriểndựatrênưutiênhàngñầulàlợiíchcông,việcphântíchgiátrịñổil ấyñồngtiền(VfM)củadựánPPPsovớidựáncôngñượctiếnhànhtheon h ữngtiêuchírõràng.Trongkhiñó,cácnướcñangpháttriểnrấtkhóthựch i ệnñượcñiều này,bởi vì nhu cầuñầu tưhạtầng thì quálớntrong khinguồnvốnngânsáchlạihạnhẹpnênkhôngñủtiêuchíñểphântích;

3- Mứcñộthànhcôngởmỗinướckhácnhautùythuộctrìnhñộpháttriển,PPPñư ợcñánhgiálàgiảipháphữuhiệuñểñầutưhạtầng,dịchvụñôthịvàcảithiệnchấtlượngdịchvụcông,ñồngthờilàmgiảmgánhnặngngânsách;

4- CáclĩnhvựcápdụngPPPrấtñadạng:bêncạnhcáccôngtrìnhhạtầngkỹthuậtcơbảnnh ưñ ườ ngb ộ,ñườ ngcao tốc,ñ ư ờ ngs ắt,c ầu,c ảng,sâ n ba y, nănglượng,cấp–thoátnước,môitrường…

Cáccôngtrìnhhạtầngxãhộicũngñ ư ợ cápd ụngở n h i ềul o ạih ì n h n h ưt r ường

h ọc,b ệnhv i ện,s â n v ậnñ ộ ng,trụsởcơquannhànước(cácbộngành,ñạisứquán,tòaán,côngan…),doanhtrạiquânñội,nhàtù,…

5- CácnướccótỷlệthựchiệnPPPthànhcôngñềuxuấtpháttừsựkiêntrìñeoñuổimụctiêucủaPPPvànỗlựccủaChínhphủnhằmthúcñẩyPPPthôngqua việc ban

sauñóñiềuchỉnhk ịpthờitheotìnhhìnhth ựctếvàmụctiêuphátt ri ển;C ó chiến

l ượcPPPcụthể,côngkhaichotừnggiaiñoạn(ngắn,trungvàdàihạn);Cócácchínhsáchhỗtrợtàichínhminhbạchvàkịpthời;Cócáccơquangiúpviệchoạchñịnh,pháttriển,hướngdẫnvàgiámsátcácdựánPPP(gọichunglà cơquanquảnlýPPP)

- Bảoñ ả mt h a n h t o á n : N h à n ướcc a m k ếtn g h ĩav ục ủan g ườib a o t i ê u s ảnphẩmñốivớinhữngloạihànghoácôngmànhàñầutưtưnhânkhôngñượcthutrựctiếptừngườisửdụng.Vídụ:hợpñồngmuañiện,muanước;

- Bảolãnhnợva y: N hà n ướcb ảol ãn hk ho ảnn ợtí nd ụngm à nhà ñ ầ ut ưt ưnhânvayñểñầutưhạtầng;

- Bảoñảm doanhthu:Nhà nướcbảoñảm doanhthu tối thiểuchonhàñầu

7- PPPcóxuhướngdẫnñếnmâuthuẫnvàthấtbạikhi:

- Khôngñượcsựủnghộcủachínhquyềncấpcao;

- Quátrìnhthựchiệnthiếutínhminhbạchhoặccạnhtranh(vềnguồnvốn,ñấuthầu,bảolãnh);

- SựphốihợpyếukémcủacáccơquanNhànước(thờigianthẩmñịnhdựánvà ñàmphánhợpñồngPPPkéodài,…);

8- NhữnglýdothấtbạiphổbiếncủacácdựánPPPgồmcó:

- Sựyếukémvềkhungpháplýhoặchiệulựcpháplý;

- Sựyếukémvềnănglựclậpvàthẩmñịnhdựánkhảthi(dựatrênnhữngcơsởvàtiêuchuẩnthiếutínhkhoahọc,khôngñặttrongchiếnlượcpháttriểntổngthểc ủak h u v ựcv àquốcg i a , d ựk i ếnc h i phív à d o a n h t h u k h ô n g t h ựct ế,

1.4.2 ThựctrạngvàkinhnghiệmPPPcủamộtsốnước:

1.4.2.1 PPPởcácnướcñangpháttriển:

Bảng1.4:PPPởcácnướcñangpháttriểngiaiñoạn1990-2007

Nguồn:WBvàQuỹTưvấncơsởhạtầngcông-tư(PPIAF)

BiểuñồtrênchothấycácnướcñangpháttriểnbắtñầuthựchiệnPPPtừn ăm1990.Tổnggi á trịñầut ưtăngdầnhà n g nămtừ17tỷUSDv à o năm1 9 9 0 lênñến111tỷUSDvàonăm1997.Sauñórơivàotìnhtrạnggiảmsútd o ảnhhưởngcủakhủnghoảngtàichínhChâuÁ.PPPlạibắtñầukhởisắckểt ừnăm2003,tăngmạnhmỗinăm,

năm2007.T ừnăm1990ñếnnăm2007,ñãcó4.100dựánPPPvớitổnggiátrịñầutưgần4.175tỷUSD

RiêngởkhuvựcChâuÁ,PPPcủacácnướcñangpháttriểntăngtrưởngkháchậm,chỉchiếm

khoảng30%trêntổngsố,trongñólĩnhvựcnănglượngñ ứ ngñầ uvới6 5% t ổnggi át

r ịñầ utư,t iếpñếnl à lĩnhv ựcgi ao th ôn g với2 8 %,

cònlạilàCấp-ThoátnướcvàViễnthôngvớitỷlệ3%và4%

1.4.2.2 PPPởNamPhi:

Năm1994,NamPhirơivàokhủnghoảngtrầmtrọng,Chínhphủphảicắtg i ảmngânsáchchoñầutưñểdànhnguồntrảnợ.Xuấtpháttừthựctếnày,C h í n h quyềnNamPhiñãtừngbướcápdụngmôhìnhPPPvớimụcñíchtìmnguồnv ốnc h o ñ ầ ut ư

p h á t t r i ển,n â n g c a o h i ệuq u ảh o ạtñ ộ ngc ủac á c t ổch ứcdịchvụcông,giảmnhẹgánhvềñầutưvàquảnlýchoNhànước

BêncạnhkhungpháplýbanñầuñốivớicácdựánPPPvàhướngdẫn

củaLuậtQuảnlýtàichínhcông,ChínhphủcòncócáccơquangiúpviệcxúctiếnPPPnhư:CụcQuảnlýdựánPPPthuộcBộTàichínhcónhiệmvụquảnlýcácdựánPPP,thamgiaquátrìnhxâydựngkhuônkhổpháplývàcungc ấpcáckhóañàotạovềthựchiệnhợpñồngPPP;QuỹPháttriểndựáncón h iệmvụcun gc ấptà

ic h í n h (chovayhoặcc ấpphát) ñể n g h i ê n c ứu,phá t triểncácdựánPPPchocácBộ,ngànhvàchínhquyềnñịaphương

HìnhthứcPPPñượcápdụngởnhiềulĩnhvựcnhư:xâydựng,vậnhành,bảodưỡngtrụsởlàmviệc,côngtrìnhñườngbộthuphí,ñườngsắt,sânbay,dulịch,bệnhviện,phânpháttrợcấpchongườinghèo,việnnghiêncứukhoahọc,nhàtù,…

CácdựánPPPởNamPhiluôngắnliềnvớiñiềukiệnphải

thựch i ệnc h ươngt r ì n h n â n g c a o quyềnt h a m g i a k i n h t ếc ủac ộngñ ồ ngngườidañenthôngquagópvốn,tạoviệclàmchongườidânởvùngthựch i ệndựánPPP.SauñâylàmộtsốdựánPPPñiểnhìnhởNamPhi:

- DựántrụsởlàmviệcBộCôngthương:Bênnhậnthầuchịutráchnhiệmxâydựng,trangbịthiếtbị,nộithấtvàbảodưỡngtrongthờihạn15năm.BộCôngthươngñịnhkỳthanhtoánphídịchvụsửdụngtòanhà.Dựánnàythựchiệnvàogiaiñoạnthửnghiệmnêncònthiếukinhnghiệm.Hợpñ ồ ngPPPthiếuñiềukhoảnvềchấtlượngdịchvụ,mứcthanhtoántheoch ấtlượngdịchvụ,khảnăngthaythếnhàthầuvàchấmdứthợpñồng

- Dựánñườngcaotốcthuphívàñườngnúi:dựántrịgiá450triệuRan(tươngñương70triệuUSD)ñượckýkếtnăm2003vớithờihạn30năm.Tiêuchíñấuthầucủadựánlàmứcthuphíñườ ng(khôngphảilàtổngdoanhthu).Hợpñồngquyñịnhnếudoanhthuthuphícaohơnnhiềusovớidoanhthudựkiếnthì80%chênhlệchsẽchuyểncho

Chínhquyềnñịap h ương.TrườnghợpngượclạithìChínhquyềnñịaphươngsẽhỗtrợchủñầutư.Tuynhiên,dodựánñượcxâydựngởñịahìnhhiểm

trởvàkhônglườnghếtñượccácyếutốrủirodothiênnhiêngâyra(hợpñồngPPPchỉquyñ ị nht r á c h n h i ệmt r o n g t r ườnghợps ực ốs ụtl ởñ ámàk h ô n g c ó trườnghợps ụtl ởñ ấ t)n ê n d ẫnñ ế nt r a n h c h ấpg i ữaC h í n h quyềnñ ị ap hươngvàdoanhnghiệpdựán

- DựánBệnhviệnñakhoa:SởYtếvàCôngtytưnhânkýhợpñồngxâydựng,cungcấpthiếtbịytế,ñảmnhậncácdịchvụphụcvụkhámchữabệnhnhưbảovệ,dinhdưỡng,vệsinhkhửtrùng,…

Cácdịchvụchínhvềkhámchữabệnhvẫndobệnhviệnñảmnhận.TiêuchítàichínhñấuthầulàtổngmứcthanhtoándịchvụhàngnămcủaNhànướcchocôngtytưnhântuỳtheomứcñộsửdụnggiườngbệnh.Bệnhviệnthuviệnphícủabệnhnhântheochếñộquyñịnhrồinộpchongânsách.Ngânsáchthanhtoánchocôngtynhậnthầutiềndịchvụmàbệnhviệnñãsửdụng.SởYtếcótráchnhiệmgiámsátchấtlượngdịchvụnêutronghợpñồng.ðâylà

dựánñượcñánhgiálàrấtthànhcông:bệnhviệnñãsửdụngcácthiếtbịtiêntiến(tuychưaphảilàhiệnñạinhất,kểcảtrựcthăngcấpcứu)trongv iệcquảnlýñiềuhànhhoạtñộngkhámchữabệnh,trongkhiñóngườidânvẫnchitrảnhưtạicácbệnhviệncôngkhác.

Nguồn:TổnghợptừTàiliệuHộithảo“PPPinInfrastructureDays2008”[6]website:www.ppp.gov.za[34]

1.4.2.3 PPPởẤnðộ:

ChínhphủẤnðộñãxácñịnhnguyênnhânchínhgâykìmhãmsựduytrìv à tăngtrưởngkinhtếcũngnhưgiảmnghèocủaẤnðộlàdothiếuhụtcơsởhạtầng.Doñó,ChínhphủtíchcựcthúcñẩyPPPởnhữnglĩnhvựchạtầngth en chốtnhưgiaothông,nănglượng,hạtầngñôthịvàdulịch.PPPñượcxemlàmộtcôngcụquantrọngñểthúcñẩynhanhviệcñầutưhạtầngvớiquymôlớn

Tronggiaiñoạn1995-2006,230dựánPPPñãñượctriểnkhaiởẤnðộvớitổnggiátrịkhoảng15,8tỷUSD.Ấnðộlàmộttrongsốnhữngquốcgiath ựchiệnPPPtronglĩnhvựcgiaothôngvớiqu

ymôlớnvànhanhnhấttrongsốcácnướcñangpháttriển.,chiếmtớihơn90%vềs

ốdựáncũngnhưvềvốnñ ầ ut ư( t r o n g ñ óc ầuv à ñ ư ờ ng5 4 % , c ò n l ạil à c ảngb

i ển,c ảngh à n g k h ô n g vàñườngsắt),chủyếutheohìnhthứcBOT.

ChínhphủẤnðộcórấtnhiềugiảipháphỗtrợpháttriểnPPP.Cụthể:VụPPPñãñượcthànhlậpởBộKinhtếñểtiếpnhậncácñềxuấtvàhànhñộngphốihợpñ ể t h ú cñẩyPPP.Q u ỹk ếtn ốik h ảt h i ( V i a b i l i t y G a p F u n d i n g -

VGF),làmộtquỹñặcbiệtñểhỗtrợtàichínhchocácdựánhạtầngphùhợpv ềmặtkinhtếnhưngkhôngkhảthitrướcmắtvềthươngmại.Quỹnàyhỗtrợưuñãitốiñañế n40%tổngmứcñầutưñ ốivớicác dựáncấptrung ươ nghoặc20%ñốivớidựáncấptiểubangdonhàñầutưtưnhânñượcchọnlựat hô ng quañấuthầucạnhtranhthựchiện.Chínhp h ủt h à n h l ậpC ô n g tyt à i c h í n h h ạt ầngẤ nð ộ ( I n d i a InfrastructureFinanceCompanyLimited-IIFCL),làmộtcôngtynhànước

ñểcungcấptàichínhdàihạnchocácdựánhạtầng,hoặcñầutưtrựctiếphoặcchovaylại.BấtcứdựánnhànướcnàotraochoKVTNñểpháttriển,tàit r ợñ ề uñ ư

ợ cư ut i ê n h à n g ñ ầ u.C h í n h p h ủẤ nð ộ ñ ề r a hà n g l o ạtsá n g kiếnñểh ỗtrợvàkhuyếnkhích“ th iếtlậpnănglực”vềnh uc ầucủachính quyềncáctiểubangvàcungcấptrợgiúptrongviệchìnhthànhcácphòngPPPởcấptiểubangnhưlànơitiếpnhận,sắpxếpquytrìnhñềxuấtPPP,phátt r i ểnbộcôngcụPPP,mẫuhợpñồngnhượngquyền,tàiliệuñấuthầu,sổtayc h u ẩnbịdựán,xâydựngtrungtâmcơsởdữliệuvàwebsitevềPPPñểphổbiếncácthôngtinmớinhấtñếnKVTN

Từnăm1998,ChínhphủẤnðộñãkhởiñầuchươngtrìnhñầythamvọngv ềPhátt r

i ểnmạngl ướiñ ư ờ ngc a o t ốcq u ốcg i a vớimụct i ê u t h ựch i ện14.000kmñườngcaotốc(4và6lànxe).PPPtheo2hìnhthức:1)Nhàñầutưtưn h â n b ỏv ốnl à m ñư

ờ ng,v ậnh à n h, b ảod ưỡng,t h u p h í v à chuyểng i a o cô n g trìnhchoNhànướcsaukhihếthạnhợpñồng(BOT-

Tolling);2)Nhàñ ầ utưbỏvốnlàmñường,bảodưỡng,ñượcNhànướcthanhtoánmộtkhoảnc ốñịnhhàngnăm,chuyểngiaocôngtrìnhsaukhihếthạnhợpñồng(BOT-

Annuity).Kếtquả,ñếnnăm2004,Ấnðộñãcó2.500kmñườngcaotốc(48d ựántrịgiá4tỷUSD)

Nguồn:ADB(2006),TheIndianExperiencewithPPPsGovernmentInitiatives[1]website:www.pppinindia.com[35]

1.4.2.4 PPPởHànQuốc:

HànQuốc bắtñầu áp dụngPPPtừnhững năm 1994vớikhungpháplýcơbảnlàLuậtvềPPPnhằmkêugọitưnhânthamgiavàovốnñầutưxãhội,sau ñóñượcñiềuchỉnhbổsungvàonăm1999vớimụctiêukhuyếnkhíchtưn h ân ñầutưhạtầng(quyñịnhnhữngưuñãiñốivớiñềxuấttựnguyện,chiasẻrủiro,

…) ðế nnăm2005,L u ậtPPPtiếptụcñượ cñ iềuchỉnhb ổsung: hì nhthứcBTL,xácñịnh15nhómkếtcấuhạtầngápdụngPPP:ñườngbộ,ñườngsắt,cảng,viễnthông,cấpnước,nănglượng,môitrường,hậucần,sânbay,v ănh ó a , dul ịch,n h à q

u â n ñ ộ i,n h à côngv ụ,lâmn g h i ệp,côngt r ì n h

BộChiếnlượcvàTàichính(MinistryofStrategyandFinance-

MOSF)vàTrungtâmquảnlýñầutưhạtầngcông-tư(PIMAC-PublicandPrivateI n f r a s t r u c t u r e InvestmentManagementCenter)cónhiệmvụnghiêncứunhuc ầu,xúc t iếncácd ựánPPP,ban h à n h k ếh oạchPPPhà ng

n ămvành ữnghướngdẫncụthểñểthựchiệnnhư:Quycáchñầuracủasảnphẩmdựán;T han h t o á n t r ợc ấpc h i p h í xâyd ựng;T i ê u c h í t h ẩmñ ị nhñ ấ ut h ầu;

ðếnhếtnăm2007,HànQuốccó460dựánPPPtrịgiá76.500tỷWON(tươngñương82,3tỷUSD)gồm170dựántheocáchìnhthứcBTO,BOT,BOOvớimứcñầutư59.900tỷWON(chủyếulàBTO)và290dựántheohìnhthứcBTLvới

m ứcñầutư16 600 tỷWON,trong ñó1 15 dựánñangtrongquátrìnhvậnhành.Nguồn:TổnghợptừTàiliệuHộithảo“PPPinInfrastructureDays2008”[6]website:www.pimac.org[33]

1.4.2.5 PPPởVươngQuốcAnh:

NướcAnhbắtñầuquátrìnhứngdụngPPPtừnăm1992nhằmmụcñíchkhắcphụctìnhtrạngthiếuvốnngânsáchmàkhônglàmtăngcáckhoảnvayc ủaChínhphủbằnggiảiphápnhànướcchophéptưnhâncùngthamgiañầutưvàcungcấpdịchvụcông

ðếnnăm2007,nướcAnhcóhơn893dựánPPPvớigiátrịñầutư78tỷBảngAnh(tươngñương162,5tỷUSD)thuộccáclĩnhvựcgiaothông,ytế,giáodục,quốcphòng,chấtthải,cấpnước,côngnghệcao,…,trongñó687

dựánởgiaiñoạnvậnhành.Chínhphủñãnhậnñượcchuyểngiaokhoảng44bệnhviện,250trườnghọc,4hệthốngñườngsắt,trạmcảnhsátvàcứuhỏa,ch i ếusángñôthị

LĩnhvựcxâydựngtrườnghọclàmộtñiểnhìnhcủaPPPởAnh:Nhànướckýhợpñồngñểtưnhâncungcấpdịchvụbaogồmviệcthiếtkế,xâydựngt r ườnglớp,bảotrìtrongthờigian15-

25nămvớicáctiêuchuẩncủaNhàn ướcñưara.Tưnhânñượcnhànướcthanhtoánñịnhkỳtrongsuốtthờigianhợpñồng

NướcAnhñượcxemlàmộttrongnhữngquốcgiathựchiệnPPPthànhc ô n

g : 96%ñốitácthựchiệnhợpñồngPPPvà80%ngườisửdụngdịchvụhàilòngvớikếtquảdựán;90%dựánñượcbàngiaoñúnghoặcsớmhơnthờih ạn;Thờigianñấuthầu,muasắmgiảmñángkể….Cóñượcnhữngthànhc ô n g nàylàdoChínhphủAnhñãtrảiquamộtquátrìnhkiêntrìnỗlựctìmcácg i ảip há p k h u y ếnk h í c h v

à t h u h ú t K V T N , x e m PPPn h ưl à m ộtt r o n g nh ữngchươngtrìnhhànhñộngcấpquốcgiabằngviệcthiếtlậpkhungpháplýchặtchẽ,minhbạchvềPPPcũngnhưcáccơchếtàichính,pháttriểnthịt r ườngsảnphẩmdịchvụcông,chuẩnhóacácquyñịnhvềPPP,cảicáchkhuvựcc ô n g , ñ ư ợ ct h ựch i ệnbởil ựcl ượngñ ặ cn h iệmhà n h ñ ộ ngPPPc ủaChính phủ,CơquanhợptácVươngQuốcAnh,Chươngtrìnhtàitrợñảmbảotíndụng…

Chínhphủthườngxuyêngiámsátñánhgiáchiphí-lợinhuậnc ủacácdựánPPPthôngqua

cơquankiểmtoánvàchịutráchnhiệmvềthànhc ô n g hoặcthấtbạicủachươngtrìnhPPP

Nguồn:TổnghợptừTàiliệuHộithảo“PPPinInfrastructureDays2008”[6];website:www.partnershipsuk.org.uk[32]

1.5 TH Ự C T R Ạ NG V Ậ N D U N G P P P T R O N G L Ĩ NH V Ự C H Ạ T Ầ NG Ở VI Ệ

TTgngày03/03/2009vềchiếnlượcphátt ri ểnngànhGiaothôngvậntảiñếnnăm2020).Choñếnnay,PPPtronglĩnhvựchạtầngởViệtNamñượcbiếtñếnnhưlàc á c chủtrương,chínhsáchcủaChínhphủvềkhuyếnkhíchcácnguồnvốnngoàingânsáchtừcácnhàñầutưlàcánhân,tổchức,doanhnghiệpthuộcmọithànhp h ầnkinhtế(còngọilàxãhộihóañầutư)thamgiañầutưhạtầng

Nghịñ ị nhsố7 8 / 2 0 0 7 / N

ð-CPngày1 9 / 1 1 / 2 0 0 7 l à v ănb ảnp h á p l ý c ụt h ển h ấtvềPPPởViệtNamtừtrướcñếnnay,ápdụngchungchocảñầutưtrongnướcvànướcngoàitrêncơsởLuậtðầutưsố59/2005/QH11ngày29/11/2005:

- Trướcñây,ñầutưnướcngoàitheohệthốngvănbảnLuậtriêng(Luậtðầutưnướcngoàib a n h à n h lầnñầ ungày29/12/1987;Nghịñ ịnh8 7 / 1 9 9 3 / N ð-

CPngày23/11/1993vềBOTñốivớiñầutưnước

ngoài;Nghịñịnh62/1998/Nð-C P ngày15/8/1998vềBOT,BTO,BTñốivớiñầutưnướcngoài).ngoài;Nghịñịnh62/1998/Nð-Cònñốivớiñầutưtrong nước,kh ôn g cóquyñịnhhạnchếtỉlệp hầnvống óp củaNgânsáchnhànướcvàcủaDNNNvàodựán(LuậtKhuyếnkhíchñầ utưtrongn ướcb a

n h à n h l ầnñ ầ ungày2 2 / 6 / 1 9 9 4 ; N g h ịñ ị nh7 7 / 1 9 9 7 / N

ð-CPngày18/6/1997vềBOTñốivớiñầutưtrongnước

- Theoquyñịnhhiệnnay,DNNNchỉñượcthamgiañến49%vốnchủsởhữucủanhàñầutư

- HợpñồngB T : N h à ñ ầ ut ưxâyd ựngc ô n g t r ì n h k ếtc ấuhạt ầng.Sauñó

- ðềxuấttựnguyệncủanhàñầutư.

1.5.2 ThựctrạngPPPởViệtNam:

ViệtNambắtñầuthựchiệncáchìnhthứcBOTtừnăm1997.Theosốliệut h ốngkêchưañầyñủtừcácBộngành,từnăm1997ñếnnăm2007,cókhoảng

80dựánhạtầngtheocáchìnhthứcBOT,BTO,BT,BOOvớitổngvốnñầutưkhoảng90.000tỷñồng(tươngñương5,6tỷUSD).Cáclĩnhvựcchủyếulàhạtầnggiaothôngñườngbộ(chưacóñườngcaotốc),ñiệnvànước,chưacócảngb iển,cảnghàngkhông,ñườngsắt,ñườngxeñiện.

A n L ạc,c á c d ựá n n h à m á y ñ iệnc ó c ô n g s u ấtt r ê n 100MW,…(Ghic h ú : T h e o Q u y ếtñ ị nhs ố3 8 / 2 0 0 7 / Q ð-

lệkhicổphần hóa DNNN sảnxuấtñiệncócôngsuấttừ100MWtrởlên);1.5.2.3 Chỉc ó mộtsốí t d ựánd o d o a n h n g h i ệpt ưn h â n l à m chủñ ầ ut ư,hoặc

ðếnnăm2007-2008mớicĩthêmmộtsốdựánFDItheohìnhthứcB T nhưnghiệnđềuđangtrởngạivềtiếnđộdovướngmắcvềmặtbằng(vídụ:dựánpháttriểnhạtầngquanhhồđiềuhịađểtránhlụtlộiởTh ái Ng uyê n c ủaT ậpđồnIntr

a Nh ậtB ản;dựán xâydựngtuyếnđ ư ờ ngT â n SơnN h ất-

BìnhLợi-v à n h đ ain g o à i c ủaT ậpđ ồnXâydựngBìnhLợi-vàKỹthuậtGSE&C,HànQuốc);

1.5.2.5 Phầnlớnc á c d ựá n đ ề ug ặpr ấtn h i ềuk h ĩ k h ăn,v ướngmắcp h á t sinh

trongquátrìnhthựchiện.Mộtsốvấnđềchủyếunhưsau:

(a) Nguồnv ốnđ ầ ut ư:ð âylà m ộtt r o n g n h ữngnguyênn h â n ch ủyếukhi ếnmộtsốdựánphảikéodàithờigianthicơng,làmphátsinht ăngchiphídonănglựctàichínhcủamộtsốchủđầutưkhơngthựcsựđủmạnh,chủy

tìmđ ư ợ cnguồntíndụngdàihạntrên10năm,đồngthời,điềukiệnvềvốnđốiứng,tàisảnđảmbảonợvaykhálànghiêmngặt Mộtsốch ủđầutư,mặcdùlàcácTổngcơngtylớnđượcđánhgiácaovềtiềm

lựcvốn,nhưngdođầutưdàntrảivàonhiềudựánnêngặpkhĩk h ăntrongcânđốidịngtiền.Mặckhác,việcthẩmtrađểxácthựck h ảnăng

chặtch ẽnêncĩmộtsốchủđầutưkhơngđápứngđủ;

(b) Vướngmắcvềbồithườnggiảiphĩngmặtbằng:xảyrarấtphổbiếnở cácdựán.Theoquyđịnhthìcơquannhànướccĩthẩmquyềnkýkếthợpđ ồ ngd ựánvàU B N D c ấpt ỉnhnơit h ựch i ệnd ựá n c h ịu

tráchnhiệmhoànthànhcácthủtụcgiaoñấthoặcchothuêñất.Trênt h ựctế,sựthiếuphốhợpcủacơquanchứcnăngcũngnhưtìnhtrạngk h ô n gñượcsựñồngthuậncủacáctổchứcvàcá nhânthuộcdiệnphảididờido không

hoặct á iñịnhcưnênviệcgiảiphóngmặtbằngbịñìnhtrệ,dẫnñếnkéodàithờigian,tăngvốnñầutưcủadựán(dophátsinhtăngchiphíbồithường,chiphílãivay,chiphíhoạtñộng, );

(c) Quyhoạchmạnglướigiaothôngtoànquốcthiếuñồngbộ,quátrìnhl ậpdựánthiếugắnkếtvớiquyhoạchvùng,khuvực,dẫnñếnlàmg i ảmý n g h ĩa

c ủac ô n g t r ì n h T h e o quyñịnht h ì k h o ảngc á c h t ốithiểugiữacáctrạmthuphílà70km(Thôngtư90/2004/TT-BTCcủaBộTài

chính),tuynhiên, thực tếlà có nhiềutrạm thu phígiaothôngtrongv ò n g b á n k í n h n g ắnh o ặct r ê n c ù n g m ộttuyếnñ ư ờ ng.ð iềun ày gâyt ốnkémv à b ứcx ú c c h o n g ườis ửd ụng.V í d ụ:T ừT P HCMñế nBu ôn MêThu ộtdài 3 5 0 k m cóñ ế n7t r ạmthup h í g i a o thông(trungbình50km/trạm);

1.5.2.6 Việcp h ốih ợpt r o n g c ù n g mộtd ựánt h i ếuñ ồ ngb ộd ẫnñ ế nt ì n h trạ

ngcôngtrìnhchínhñãhoànthànhnhưngchưañưavàosửdungñược.Vídụ:ñườngdẫnlêncầu,ñườnggiaothôngnộibộnốivớiñ ư ờ ngchính, ;

1.5.2.7 Theoquyñ ị nh,d o a n h n g h i ệpd ựá n ñ ư ợ ct ựquyếtñ ị nhv i ệcl ựach

ọnnhàthầutưvấn,xâylắp,muasắm,xâylắpvàcáchợpñồngkhác ñểthựchiệndựán.ðiềunàyñãdẫnñếntìnhtrạngcácchủñầutưc h ọnh ì n h t h ức

c h ỉñ ị nht h ầu,g i a o v i ệcc h o c á c c ô n g tyt h à n h viênhoặccôngtyliênkết.ðiềunàyñãbỏquaýnghĩaquantrọngc ủaviệcñấuthầulàlàmgiảmchiphíñầutưmộtcáchtốiưucũngnhưmởrộngcửachoKVTNthamgia;

1.5.2.8 Thẩm

quyềnquyếtñịnhcácvấnñềvềchingânsáchvàmứcthuphídịchvụcôngcủaChínhquyềnñịaphươngchưathựcsựchủñộng

í n h p h ủv à n h à đ ầ ut ư,đ ồ ngthờicũngc h o t h ấycơn gt á c c h u ẩnb ịd

ựá n t h i ếuc h u đ áo,c h ỉư ut i ê n c h ú t r ọngv à o n h u c ầutrướcmắtlàđ

2003,hồnthànhđúngthờihạn,đưavàovậnhànhthươngmạivàotháng12/2004,bánđ iệnchoTậpđồnðiệnlựcViệtNamtheohợpđồngmuabánđiện20năm.Từkhiđưavàohoạtđộngđếnnay,NhàmáyđiệnPhúMỹ2-

2vậnhànhtốtvàđĩnggĩpquantrọngvàoviệccungcấpnguồnđiệnhiệnđangthiếuhụtvàlànhucầurấtlớnchođầutưpháttriểncủaViệtNam

Nguồn:BáocáoTổngkếtCơngtrìnhKhí-ðiện-ðạm,2007[9]

1.5.3.2 DựánBOTCầuPhúMỹ(TP.HCM):

DựánđầutưxâydựngCầuPhúMỹdoCơngtycổphầnBOTCầuPhúMỹlàchủđầutư,HợpđồngBOTkývớiUBNDTP.HCMtrong26năm

Tổngmứcđầutưbanđầulà1.806,5tỷđồng,sauđiềuchỉnhtăngthành

- Vaynướcngoài(NgânhàngSocietéGenaralevàNgânhàngCalyoncủaPháp):93triệuUSDtrongthờigian13năm(gồm3nămânhạn).Khoảnv a y ựượcChắnhphủbảolãnhthôngquahìnhthứcQuỹđầutưPháttriểnự ôthịTP.HCM(gọitắtlàHIFU)ựứngravaynợvàchoCôngtyvaylại

Côngt r ì n h ự ãh o à n t h à n h v à o ự ầ ut h á n g 9 / 2 0 0 9 , t r ướcthờih ạng ần4 t

háng.Tuynhiên,4dựánthicôngựườngdẫnkếtnốivớichiếccầunàylạikh ôn g

theokịptiếnựộdobịvướngvềgiảiphóngmặtbằng.

Tiếntrìnhcủadựán:dựánựượcphêduyệtvàonăm2002,chọnxongnhàt h ầuvàonăm2003,kýkếthợpựồngBOTvàonăm2005,khởicôngvàonăm2007.Hoàn

dựán PPPcónhiềuthuậnlợi(vềnănglựcquảnlýdựáncủachủựầutư,lợithếv ềkhoảnvayựượcbảolãnhcủaChắnhphủ)

Nguồn:HIFU

Ngoàira,tácgiảsẽgiớithiệudựánBOONhàmáynướcThủđứcvàdựánBOO NhàmáynướcKênhđôngởChương2.

1.6 NH Ậ N XÉT CHUNG V Ề PPP Ở VI Ệ T NAM:

Thựctrạng các dựántheocáchình thức BOT,BTO, BT, BOO cácnămvừaquach othấyChắnhphủchưathựcsựquyếttâmthựchiệnPPP.điềunàycũnglàlýdod ẫnựếnsựthamgiacònrấthạnchếcủaKVTNvàoựầutưkếtcấuhạtầng

Cácdựánkếtcấuhạtầngcóvốnựầutưlớn,thờigianhoànvốndàivàtiềmẩnn h iềur ủir o

t r o n g q u á t r ì n h ự ầ ut ư( r ủirovềg i á , t ỉg i á , n h â n c ô n g , kỹthuậtt h i

thudogiảmsốlượngngườisửdụng,lãisuất,rủiroquảntrị ).Tuynhiên,cácchínhsáchkhuyếnk hí ch t ưnhân thamgiacònthiếurõràng và chưathực sựcósức thu hút,nhất làcácchính sáchhỗtrợñầutưvàchiasẻrủiroñốivớinhàñầutư(vídụ:vấnñềbảolãnhhoặcñảmbảodoanhthutốithiểu)

Thiếumộtcơquanquảnlýchung(cấptrungươnghoặcñịaphương)cóthẩmquyềnlàmnhiệmvụpháttriểndựánñểquañótạomôitrườngpháplýthuậnlợiñểcácnhàñầutưtiếpcậndựán,cũngnhưgiảmbớtsựphứctạpkhimộtdựánliênquanñếnquánhiềucơquanchứcnăng

Cáclĩnhvựcñầutưchỉmớitậptrungvàohạtầngkỹthuậtcònhạtầngxãhộithìhầunhưchưañượcquantâm;

Bêncạnhñó,mộtsốvấnñềvềpháplýcòntồntạinhưsau:

a- Trênthếgiới,BOOcũngñượcxemlàmộthìnhthứcPPP,tuynhiêncácvănbảnphápluậtcủaViệtNamchưanêucụthểvềhìnhthứcnày;

b- QuyñịnhgiữaLuậtðấuthầu,LuậtðầutưvàNghịñịnh78/2007vềcáchìnhth ứcBOT,BTO,BTcònchưanhấtquán:Luậtðầutưquyñịnhkhicótừhainhàñầutưtrởlênquantâmñếnmộtdựánthìviệclựachọnnhàñầutưphảiñượcthựchiệntheophươngthứcñấ ut h ầuvàphùhợpvớiL u ậtðấ uthầu.Tuynhiên,theoLuậtðấuthầuthìchủñầutưdựánlà“ñơnvịmờithầu”vàquytrìnhñấuthầuchỉñượcápdụngñốivớicácdựáncóvốnnhànướctừ3 0% trởlên.VậythìquyñịnhnàysẽápdụngnhưthếnàonếumộtdựánBOTmàD N N N t h a m g i a g ó p d ưới3 0 % v ốnc h ủs ởh ữucủan h à ñ ầ ut ư.TheoNghịñịnh78/2007(dựatrêncơsởLuậtðầutư)thìCơquanNhànướccó thẩmquyềnlà“ñơnvịmờithầu”,haichủthể“ñơnvịmờithầu”ởLuậtð ấuthầuvàNghịñịnh78/2007cóchức năngrất khác nhau;

c- Quyñịnhvềviệcchỉñịnhnhàñầutưñàmphántrựctiếptrongtrườnghợp“ d ựáncầnñượ cthựchiệnñểñápứngnhucầucấpbáchvềsửdụngcôngtr ì n h kếtcấuhạtầnghoặcñểñảmbảotínhliêntụctrongviệcsửdụngsảnphẩm,dịchvụmàkhôngthểtiếnhànhñấuthầulựachọnnhàñầutư”hoặc

“theoquyếtñịnhcủaThủtướngChínhphủ”(ðiều11)nhưngkhôngñưaracáctiêuchícụthể.ðiềunàydễgâynêntìnhtrạng“tácñộngngầm”ñểñượcchỉñịnhmàkhôngphảiquaquytrìnhñấuthầu(mộtsốquốcgiaquyñịnhrằngviệcchỉñịnhnhàñầutưchỉñốivớidựánliênquanñếnbímậtquốcgia,an ninhquốcphòng);

d- ðầutưlàchưaphùhợpvớixuthếcảicáchhànhchính,chưañặtquytrìnhthủtụctrongmốiliênhệvớicácquyñịnhcủaLuậtðầutưvàLuậtDoanhnghiệp(vềhồsơcầnthiếtchoviệcthẩmñịnhcấpgiấychứngnhận)

córấtnhiềucơhộiñểhọchỏikinhnghiệmtừcácnướcñitrước,cũngnhưkinhnghiệmthựctếtừcácdựánñangthựchiệnñểcóthểtừngbướchoànthiệnkhungpháplýñặctrưngriêngchoPPPcủaViệtNam

Nhưñã nêu,PPPởViệt Namchỉmớiñangởgiaiñoạnkhởiñầu.Doñó cầnthiếtphảic ó n h ữngb ướct ì m kiếm,t h ửn g h i ệmc á c môh ì n h p h ù hợpt h ô n g q u a k i n

h n g h i ệmthựctiễntrongnướcvàthếgiới

Phầntiếptheo,tácgiảsẽtrìnhbàyvềtổchứcvàhoạtñộngcủaQuỹðầutưPhátt r i ểnñôthịTP.HCM(HIFU)cũngnhưthựctrạngñầutưtheocáchìnhthứcPPPtrongthờigianqua,quañó,xácñịnhvaitròvàtiềmnăngtiếpcậnPPPcủaHIFUvớivaitròcủamộttổchứctàichínhcónhiệmvụñầutưpháttriểnkếtcấuhạtầngcủaTP.HCM