Giáo trình Quản lý nhà nước (Nghề: Văn thư lưu trữ - Trung cấp) - Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp

Giáo trình Quản lý nhà nước cung cấp cho người học những kiến thức như: Những vấn đề chung về quản lý nhà nước; quản lý nhà nước về kinh tế - tài chính; quản lý nhà nước về khoa học và công nghệ, tài nguyên - môi trường. Mời các bạn cùng tham khảo!

(Ban hành kèm theo Quyết định Số: 323/QĐ-CĐCĐ-ĐT ngày 06 tháng 8 năm 2019 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp)

Đồng Tháp, 2019

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC (15t) 1.1 Khái niệm và đặc điểm của hoạt động quản lý nhà nước (QLNN)

QLNN là 1 dạng quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nước và sử dụng pháp luật và chính sách để điều chính hành vi của cá nhân, tổ chức trên tất cả các mặt của đời sống xã hội do các cơ quan trong bộ máy nhà nước thực hiện nhằm phục vụ nhân dân, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội (XH)

1.2 Nguyên tắc quản lý nhà nước

Nguyên tắc Đảng lãnh đạo

Nhà nước XHCN là tổ chức thông qua đó, Đảng Cộng sản thực hiện sự lãnh đạo đối với tiến trình phát triển của xã hội Sự lãnh đạo của Đảng bảo đảm giữ vững bản chất của nhà nước XHCN, giữ vai trò quyết định trong việc xác định phương hướng tổ chức và hoạt động của Nhà nước Đó là điều kiện tiên quyết bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước nhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong việc tham gia quản lý công việc nhà nước

Đảng lãnh đạo Nhà nước thông qua các tổ chức Đảng và vai trò tiên phong, gương mẫu của đảng viên chấp hành đường lối của Đảng và pháp luật cuả Nhà nước Đảng lãnh đạo Nhà nước nhưng không làm thay Nhà nước và cần phải phân định rạch ròi công việc lãnh đạo của Đảng với việc quản lý của Nhà nước

Sự lãnh đạo của Đảng thể hiện ở các mặt:

- Đảng đề ra đường lối chủ trương chính sách lớn cho hoạt động của nhà nước;

- Đảng đề ra những quan điểm và chính sách công tác cán bộ; lựa chọn bồi dưỡng những đảng viên ưu tú và những người ngoài đảng có phẩm chất và năng lực giới thiệu với các cơ quan nhà nước, các tổ chức CT-XH thông qua cơ chế bầu cử, tuyển chọn;

- Đảng thực hiện công tác kiểm tra, hướng dẫn việc chấp hành và tổ chức thực hiện đường lối, chính sách, nghị quyết của Đảng đối với các đảng viên và các

tổ chức của đảng, các cơ quan và tổ chức nhà nước xã hội

- Đảng thực hiện sự lãnh đạo của mình thông qua các đảng viên và tổ chức đảng

Nguyên tắc bảo đảm sự tham gia của đông đảo nhân dân lao động vào QLNN

Việc lôi cuốn nhân dân lao động tham gia công tác QLNN là nguyên tắc thể hiện bản chất nhân dân của Nhà nước, một mặt, tạo khả năng phát huy tính tích cực chính trị-xã hội, quyền làm chủ của nhân dân và trí tuệ của nhân dân tham gia công việc nhà nước; mặt khác là một trong những phương pháp tốt nhất để ngăn chặn bệnh quan liêu, cửa quyền vốn rất dễ phát sinh trong hoạt động của bộ máy nhà nước

Ở nước ta, việc tham gia vào công tác QLNN được coi là quyền và nghĩa vụ của công dân được ghi trong Hiến pháp Đây chính là cơ sở pháp lý cần thiết bảo đảm cho sự tham gia của nhân dân vào công việc QLNN, nhất là trong giai đoạn hiện nay, khi quá trình dân chủ hóa đang được mở rộng ở mọi lĩnh vực của đời sống

xã hội

Nhân dân tham gia vào công việc nhà nước dưới nhiều hình thức khác nhau: Trực tiếp tham gia làm việc trong cơ quan nhà nước, bầu các đại diện của mình vào các cơ quan nhà nước, tham gia trưng cầu dân ý, thảo luận các dự án pháp luật và các văn kiện cuả nhà nước, tham gia giám sát hoạt động của các cơ quan, nhân viên nhà nước,

Nguyên tắc tập trung dân chủ

Tập trung dân chủ là nguyên tắc thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa sự chỉ đạo tập trung, thồng nhất của cơ quan nhà nước cấp trên với việc mở rộng dân chủ rộng rãi để phát huy tính chủ động, sáng tạo của cấp dưới nhằm đạt hiệu quả cao trong QLNN

Nội dung nguyên tắc tập trung dân chủ:

Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân Nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực nhà nước

Tất cả các cơ quan đại diện các cấp đều do nhân dân trực tiếp bầu ra theo nguyên tắc phổ thông đầu phiếu, trực tiếp và bỏ phiếu kín Trong hoạt động các cơ

quan đại diện phải định kỳ báo cáo hoạt động của mình trước cử tri, cử tri có quyền giám sát hoạt động của đại biểu do mình bầu ra trong cơ quan đại diện

Các cơ quan khác của nhà nước đều trực tiếp hoặc gián tiếp do cơ quan quyền lực nhà nước thành lập và chịu trách nhiệm báo cáo trước cơ quan quyền lực nhà nước

Cấp dưới phải phục tùng cấp trên, địa phương phải phục tùng Trung ương, các quyết định của cấp trên có giá trị bắt buộc đối với cấp dưới, văn bản của cơ quan nhà nước ở dưới không mâu thuẫn trái với văn bản của cơ quan Nhà nước cấp trên

Cơ quan nhà nước cấp trên kiểm tra hoạt động cơ quan nước cấp dưới Cơ quan nhà nước cấp dưới chịu trách nhiệm báo cáo trước cơ quan nhà nước cấp trên Các quyết định của cấp trên khi thông qua có sự tham khảo ý kiến cuả cấp dưới và các đơn vị có liên quan

Trong khi thực hiện các quyết định của cấp trên, cấp dưới có quyền phát huy tính chủ động, sáng tạo phù hợp với tình hình cụ thể của cơ sở trên bảo đảm sự phân công, phân cấp rành mạch về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của mỗi cấp

Các vấn đề quan trọng thuộc thẩm quyền của cơ quan được thảo luận tập thể

và quyết định theo đa số (Đối với cơ quan làm việc theo chế độ tập thể) đối với cơ quan làm việc theo chế độ một thủ trưởng thì các vấn đề quan trọng được đưa ra các hội đồng khác nhau để bàn bạc, người đứng dầu cơ quan quyết định và chịu trách nhiệm về quyết định đó

Bảo đảm thông tin hai chiều thông suốt phục vụ tốt cho công tác kiểm tra hoạt động của cấp dưới trong khi thi hành nhiệm vụ

Thực hiện triệt để, khoa học nguyên tắc tập trung dân chủ nhằm loại trừ tệ quan liêu, tình trạng vô tổ chức, vô kỷ luật trong các cơ quan, tổ chức, góp phần tăng cường pháp chế và kỷ luật trong QLNN

Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa

Nguyên tắc pháp chế XHCN là nguyên tắc hiến định, Điều 8, Hiến pháp 2013:

“Nhà nước được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lý

xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật, thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ.”

Nguyên tắc này thể hiện trước nhất ở sự đòi hỏi phải có sự tôn trọng triệt để pháp luật trong việc tổ chức và hoạt động của tất cả các cơ quan trong bộ máy nhà nước, nghĩa là việc tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước phải theo đúng quy định của pháp luật Trong khi thi hành công vụ, mọi cơ quan, tổ chức nhà nước, mọi cán bộ, công chức nhà nước phải tuân theo pháp luật

Mặt khác, nguyên tắc pháp chế XHCN đòi hỏi tăng cường công tác kiểm tra, giám sát mọi hoạt động của cơ quan, tổ chức cán bộ, công chức nhà nước, đồng thời phải xử lý công minh các hành vi vi phạm pháp luật

Thực hiện tốt nguyên tắc pháp chế XHCN là cơ sở đảm bảo hiệu lực và hiệu quả cao của hoạt động QLNN, bảo đảm sự công bằng xã hội

Thực hiện đúng nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước sẽ đảm bảo cho bộ máy nhà nước có cơ cấu tổ chức hợp lý, gọn nhẹ, tránh được những trùng lắp không cần thiết Trong hoạt động, việc tuân thủ triệt để các nguyên tắc trên là điều kiện cần thiết để đảm bảo cho bộ máy hoạt động đồng bộ, thông suốt từ trên xuống dưới, tránh được sự chồng chéo về chức năng, nhiện vụ giữa các cơ quan nhà nước, giữa cấp trên với cấp dưới, phát huy được tính chủ động, sáng tạo của các cấp, các ngành trong thực hiện chức năng của nhà nước, phát huy được vai trò, trách nhiệm cá nhân trước công việc được giao

1.3 Chủ thể, khách thể, phương pháp quản lý nhà nước

Chủ thể quản lý về mặt chính trị - xã hội là nhân dân lao động, có quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội Nhà nước là tổ chức chính trị do nhân dân bầu ra,

ủy quyền, trao quyền hành để quản lý xã hội

Chủ thể quản lý về mặt pháp lý là Hệ thống các cơ quan nhà nước, các cán

bộ, công chức trong hệ thống đó

Chủ thể QLNN là các cơ quan có thẩm quyền trong hệ thống nhà nước gồm

cơ quan lập pháp, cơ quan hành pháp, cơ quan tư pháp

Đối tượng quản lý của nhà nước là tất cả các cá nhân, tổ chức hoạt động trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam, công dân và tổ chức của Việt Nam sống và làm việc bên ngoài lãnh thổ quốc gia

- Được phân thành nhiều loại, mỗi loại có đặc điểm riêng Phân loại khách thể

để có phương pháp quản lý riêng cho từng loại

- Khách thể luôn luôn vận động, có khả năng tự điều chỉnh để thích nghi với hoàn cảnh và môi trường của điều kiện hoạt động

- Hiểu được các mặt của khách thể, công tác QLNN tạo được sự vững chắc và

ổn định XH, tạo điều kiện cho khách thể luôn luôn vận động và phát triển

VD Là nhu cầu của con người trong XH

1.4 Đổi mới hoạt động quản lý nhà nước

Trong thời gian qua, Đảng ta có nhiều nghị quyết về xây dựng, hoàn thiện Nhà nước, về cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước Song, năng lực quản lý điều hành của bộ máy Nhà nước ta chưa ngang tầm với đòi hỏi của thời kỳ mới

Để Nhà nước giữ được vai trò trụ cột của hệ thống chính trị, công cụ đắc lực thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, chỗ dựa cho kinh tế xã hội phát triển, cần thiết phải đổi mới hoạt động tổ chức bộ máy để nó đáp ứng được đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ mới đặt ra

1.4.1 Phương hướng đổi mới:

Sắp xếp lại bộ máy quản lý nhà nước theo hướng tinh giản: giảm đầu mối, biên chế và nâng cao chất lượng, hiệu quả

Phân định lại chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn giữa các cơ quan, tổ chức và cán bộ cho rành mạch, rõ ràng để đảm bảo người nào có công việc của người đó, không trùng lắp, chồng chéo hoặc có việc bỏ trống

Đổi mới về tổ chức phải gắn liền đổi mới hình thức và phương pháp quản lý, phong cách công tác, nhất là thủ tục giải quyết công việc, quy trình ra quyết định và thực hiện quyết định phải có căn cứ khoa học, nhanh, kịp thời, đơn giản, có cơ chế đảm bảo sự thực hiện quyết định, tức là đảm bảo cho quyết định được thực hiện và

có hiệu quả thực tế

Đổi mới toàn diện về công tác cán bộ; cần đổi mới từ việc xây dựng tiêu chuẩn, yêu cầu đối với cán bộ đến đổi mới quy trình đào tạo, bồi dưỡng, tuyển chọn đến sắp xếp, bố trí cán bộ, hoàn thiện chính sách đãi ngộ, chế độ trách nhiệm của cán bộ đối với nhiệm vụ được giao, xây dựng ban hành quy chế đồng bộ về công chức

1.4.2 Nội dung đổi mới

+ Kiện toàn tổ chức, nâng cao chất lượng hoạt động Quốc hội

- Tăng cường công tác lập pháp

Thực hiện tốt chức năng quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, quyết định và phân bổ ngân sách

Nâng cao năng lực và chất lượng giám sát của Quốc hội, xác định rõ cơ chế giám sát của Quốc hội đối với Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ; Tập trung vào các vấn đề bức xúc; sử dụng vốn nhà nước, tham nhũng, quan liêu,

Hoàn thiện quy chế bầu cử nhằm nâng cao chất lượng đại biểu Quốc hội; đề cao vai trò và trách nhiệm của từng đại biểu Quốc hội

+ Tiếp tục kiện toàn bộ máy của Chính phủ Tiếp tục thực hiện cải cách hành chính Xây dựng nền hành chính nhà nước dân chủ, trong sạch, vững mạnh, từng bước hiện đại hóa

Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội, cơ quan hành chính Nhà nước cao nhất Chính phủ với tính cách là cơ quan đứng đầu nền hành chính quốc gia, có

vị trí đặc biệt quan trọng Một nền hành chính mạnh mẽ phải được bắt đầu từ một Chính phủ mạnh Chính phủ và bộ máy hành chính Nhà nước thống nhất quản lý

việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng an ninh

và đối ngoại theo đúng chức năng, thẩm quyền theo luật định

Cần đẩy mạnh cải cách hành chính, đổi mới tổ chức và hoạt động của Chính phủ theo hướng xây dựng hệ thống cơ quan hành pháp thống nhất, thông suốt, hiện đại, đúng với vai trò là cơ quan hành chính cao nhất Chính phủ tập trung thực hiện tốt hơn nữa chức năng quản lý nhà nước trên tất cả các lĩnh vực mà pháp luật đã quy định Xác định rõ phạm vi và nội dung quản lý nhà nước về kinh tế, xã hội, phù hợp với yêu cầu phát triển Tập trung làm tốt việc hoạch định thể chế, cơ chế, chính sách xây dựng giải pháp, bảo đảm các cân đối lớn và ổn định kinh tế vĩ mô cải cách thủ tục hành chính, tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho các hoạt động kinh tế - xã hội Xây dựng chiến lược quy hoạch, kế hoạch và nâng cao năng lực chỉ đạo tổ chức thực hiện, tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra Xác định rõ phạm vi và nội dung quản lý Nhà nước của cơ quan hành chính nhà nước các cấp Làm rõ chức năng quản lý nhà nước của cơ quan hành chính và chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các đơn vị sự nghiệp, phân cấp mạnh cho các đơn vị sự nghiệp về sử dụng ngân sách, kinh phí, tuyển dụng và bổ nhiệm cán bộ Đẩy mạnh xã hội hoá các hoạt động

sự nghiệp, dịch vụ công

Cần tiếp tục kiện toàn bộ máy của Chính phủ theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả Tổ chức bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực, giảm bớt đầu mối trực thuộc Chính phủ, đưa một số cơ quan làm chức năng quản lý Nhà nước thuộc Chính phủ

về các bộ quản lý Bộ tập trung làm tốt chức năng chủ yếu là xây dựng thể chế, luật pháp, cơ chế, chính sách, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển đối với các lĩnh vực được phân công; tổ chức chỉ đạo việc thực hiện và đôn đốc kiểm tra, thanh tra việc chấp hành Cơ cấu bên trong của các bộ phải được sắp xếp hợp lý, bỏ cấp trung gian, giảm tầng nấc, thủ tục, xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm, tránh chồng chéo, nâng cao trách nhiệm của từng bộ phận và đề cao trách nhiệm cá nhân trong thực hiện công việc Song song với việc kiện toàn bộ máy của Chính phủ phải kiện toàn bộ máy chính quyền các cấp trên cơ sở xác định rõ phân cấp trách nhiệm

và thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương, theo hướng tăng cường quản lý tập trung của Trung ương trên các lĩnh vực bảo đảm chủ quyền, an ninh quốc gia, pháp

luật kỷ cương thống nhất và sự phát triển công bằng, ổn định, đồng thời phân cấp mạnh mẽ cho các địa phương về các lĩnh vực khác kết hợp hài hoà lợi ích toàn cục với lợi ích cục bộ

Ở VN cải cách HC tập trung vào:

 Hiện đại hóa HCNN (trên cơ sở các yếu tố trên được cải cách)

+ Đổi mới tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư pháp ở nước ta Cơ quan

tư pháp gồm: Toà án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân Hệ thống các cơ quan tư pháp có trách nhiệm giữ gìn pháp luật, bảo đảm quyền công dân, công bằng xã hội

và công lý Nó có khả năng kiểm soát chặt chẽ việc thực hiện quyền lực Nhà nước Cải cách tư pháp trước hết phải kiện toàn hệ thống các toà án, mà cốt lõi của nó là phải bảo đảm tính độc lập xét xử của thẩm phán và hội thẩm nhân dân Toà án xét

xử độc lập và chỉ tuân thủ theo pháp luật Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong các cơ quan tư pháp; mở rộng thẩm quyền xét xử của Toà án đối với các khiếu kiện hành chính Đổi mới quy trình, thủ tục giải quyết công việc của các Toà án Nâng cao phẩm chất, năng lực, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ cơ quan tư pháp các cấp để đủ sức phát hiện, xử lý nghiêm minh, đúng pháp luật các loại tội phạm và giải quyết tranh chấp phát sinh trong xã hội, nhất là ở cấp sơ thẩm, đáp ứng yêu cầu của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế Cùng với việc kiện toàn hệ thống toà án, phải nâng cao chất lượng hoạt động của Viện Kiểm sát, tập trung làm tốt chức năng công

tố và kiểm soát hoạt động tư pháp, sắp xếp lại các cơ quan điều tra theo hướng gọn đầu mối, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả, bảo đảm sự thống nhất trong phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm, bảo đảm quyền dân chủ và sự an toàn của công dân

Chương 2 QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ - TÀI CHÍNH (7t) 2.1 Quản lý nhà nước về kinh tế

2.1.1 Một số vấn đề cơ bản:

Khái niệm: QLNN về kinh tế là sự tác động có tổ chức, bằng pháp quyền và

thông qua một hệ thống các chính sách với các công cụ quản lý kinh tế lên nền kinh

tế nhằm đạt được mục tiêu phát triển kinh tế đất nước đã đặt ra trên cơ sở sử dụng

có hiệu qủa nhất các nguồn lực kinh tế trong và ngoài nước trong điều kiện mở cửa

và hội nhập kinh tế quốc tế

Sự cần thiết khách quan phải QLNN về kinh tế:

Nhà nước cần can thiệp vào tổ chức và hoạt động kinh tế cuả xã hội, nhất là khi nền kinh tế đã chuyển sang đa thành phần, do:

- Tính chất giai cấp trong kinh tế và bản chất giai cấp của nhà nước Nhà nước là công cụ bảo vệ lợi ích giai cấp

- Lĩnh vực kinh tế thị trường chức đựng nhiều mâu thuẫn và chỉ có nhà nước mới có đủ thẩm quyền và khả năng để xử lý một cách tối ưu Các mâu thuẫn giữa chủ và thợ, giữa doanh nhân với doanh nhân, giữa doanh nhân với cộng đồng xã hội

- Tính khó khăn phức tạp của sự nghiệp kinh tế

- Trong nền kinh tế có một phần là kinh tế của Nhà nước, gọi là kinh tế nhà nước Nhà nước nào cũng đều sở hữu một bộ phận khá lớn các giá trị vật chất trong nền kinh tế (tài nguyên, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia, Vốn nhà nước trong các doanh nghiệp

- Xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN nên việc quản lý nhà nước đối với nền kinh tế là cần thiết

2.1.2 Nội dung QLNN về kinh tế

+ Nhà nước phải quản lý đầu ra của nền kinh tế

Đầu ra bao gồm: sản phẩm và chất thải

+ Nhà nước phải quản lý sự phát triển quan hệ sản xuất

Trong QLNN về kinh tế, vấn đề quan hệ sản xuất được đề cập các mặt sau:

- Cần thiết lập quyền sở hữu của nhà nước đối với tài nguyên quốc gia

- Cần thiết lập quyền sở hữu của nhà nước đối với các tư liệu sản xuất tại các đơn vị sản xuất kinh doanh đến đâu

+ Nhà nước phải quản lý sự hình thành lực lượng sản xuất

- Nhà nước quản lý việc giải quyết nguyên liệu cho sản xuất của các doanh nghiệp

- Nhà nước quản lý việc áp dụng thiết bị và công nghệ vào sản xuất, kinh doanh của các doanh nhân

- NN quản lý việc tổ chức sản xuất của các đơn vị sản xuất kinh doanh

+ Nhà nước quản lý kinh tế đối ngoại nhằm đưa vào hoặc đưa ra khỏi nền kinh tế quốc dân những yếu tố nhất định Do vậy phải lực chọn phương hướng nhập khẩu hàng hóa; tri thức, chất xám, dịch vụ

+ Nhà nước quản lý việc phân chia lợi ích ở các doanh nghiệp

2.2 Quản lý nhà nước về tài chính

2.2.1 Một số vấn đề cơ bản

QLNN về tài chính là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, điều hành và kiểm soát hoạt động thu chi của Nhà nước nhằm phục vụ cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước một cách hiệu quả nhất

Quản lý tài chính công là một loại quản lý hành chính nhà nước được thực hiện bởi một hệ thống các cơ quan nhà nước và tuân thủ các quy phạm pháp luật của nhà nước

Đảm bảo hiệu quả hoạt động: nghĩa là làm thế nào để có thể cung ứng được các hàng hóa và dịch vụ công có hiệu quả mong muốn trong phạm vi ngân sách cho trước với chi phí thấp nhất

Các yêu cầu: tập trung nguồn lực tài chính công để giải quyết các nhiệm vụ quan trọng, đúng với chức năng của nhà nước

Sử dụng tập trung nguồn lực tài chính công cho các ưu tiên chiến lược với chính sách nhất quán và thống nhất

Đảm bảo sự công bằng trong phân phối thu nhập của nền kinh tế, tạo sự cạnh tranh bình đẳng trên thị trường

Nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính công ở tầm vĩ mô và hiệu quả

sử dụng nguồn lực tài chính công ở những đơn vị trực tiếp sử dụng

Nâng cao được tính chủ động, quyền hạn và trách nhiệm của các đơn vị trực tiếp sử dụng

Hướng tới mục tiêu của cải cách hành chính nhà nước, đó là nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước, nâng cao chất lượng những dịch vụ công được cung cấp

2.2.2 Nội dung QLNN về tài chính:

+ Quản lý ngân sách nhà nước

Quản lý ngân sách nhà nước là quản lý sự vận động của các nguồn tài chính gắn liền với quá trình tạo lập, sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của nhà nước nhằm thực hiện các chức năng của nhà nước

+ Quản lý các quỹ tài chính khác của nhà nước:

Ở Việt Nam đã hình thành một số quỹ tài chính nhà nước như: Quỹ hỗ trợ phát triển, quỹ bảo hiểm xã hội, quỹ hỗ trợ tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ; quỹ khuyến khích, hỗ trợ xuất khẩu,…

Nguồn hình thành chủ yếu của các quỹ tài chính nhà nước thường là từ ngân sách nhà nước hoặc là sự kết hợp nguồn vốn từ ngân sách nhà nước và huy động đóng góp của các tổ chức, cá nhân Quỹ này được quản lý theo kiểu riêng biệt

+ Quản lý tài chính trong các cơ quan hành chính nhà nước

Nguồn tài chính cho các cơ quan hành chính hoạt động chủ yếu dựa vào các khoản cấp phát theo chế độ từ ngân sách nhà nước theo nguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp để thực hiện những nhiệm vụ nhà nước giao

Nguồn tài chính của các đơn vị hành chính được sử dụng tuân thủ theo các quy định của luật Ngân sách nhà nước, các văn bản quy định đặc thù cho từng ngành, từng lĩnh vực, từng địa phương

+ Quản lý tài chính trong các đơn vị cung cấp dịch vụ công của nhà nước: Một phần lớn các dịch vụ công được các đơn vị trực thuộc nhà nước cung ứng (các đơn vị sự nghiệp thuộc ngành giáo dục, y tế, khoa học, thể dục thể thao, các đơn vị cung ứng điện, xây dựng, đường sá,…) không vì mục đích kinh doanh lợi nhuận

Nguồn tài chính cho các đơn vị này một phần từ nguồn ngân sách nhà nước, một số những khoản thu khác do đơn vị tự khai thác Nguồn tài chính của các đơn

vị cung ứng dịch vụ công được quản lý theo quy định của luật ngân sách nhà nước

và những quy định khác nhằm nâng cao chất lượng hoạt động cung ứng dịch vụ công

+ Quản lý tài sản công

Tài sản công là nguồn lực tài chính quan trọng của đất nước Nhà nước là chủ

sở hữu của mọi tài sản công, song nhà nước không phải là người trực tiếp sử dụng

toàn bộ tài sản công Tài sản công được nhà nước giao cho các cơ quan trực thuộc

bộ máy nhà nước, các tổ chức kinh tế , xã hội… trực tiếp quản lý Để thực hiện vai trò chủ sở hữu tài sản công, nhà nước phải thực hiện chức năng quản lý, phải có trách nhiệm bảo tồn, phát triển nguồn tài sản công một cách tiết kiệm và có hiệu quả

Chương 3 QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, TÀI NGUYÊN - MÔI TRƯỜNG (7t)

3.1 Quản lý nhà nước về Khoa học - Công nghệ

3.1.1 Những vấn đề cơ bản

Vai trò của Khoa học - Công nghệ (KHCN), Tài nguyên – Môi trường (TNMT):

Con người sống trong thế giới tự nhiên nên chịu sự tác động của môi trường tự nhiên

và ngược lại, con người tác động vào tự nhiên, biến tài nguyên thiên nhiên thành của cải vật chất phục vụ con người Vai trò của Khoa học tự nhiên chỉ ra cho con người biết quy luật vận động của tự nhiên để con người khai thác phục vụ cho đời sống và tránh những thiệt hại Công nghệ là các công cụ, năng lượng, vật liệu và các quy trình, phương pháp, bí quyết, cách thức khắc phục những hạn chế sinh học của con người, nhân sức mạnh của con người tác động vào thế giới tự nhiên để sản xuất, tạo ra của cải, vật chất phục vụ cho con người

Hoạt động khoa học và công nghệ có tính xã hội cao, cần vốn lớn, thời hạn thu hồi vốn khó lường và chứa đựng nhiều quan hệ phức tạp có thể dẫn tới tranh chấp nên cần sự can thiệp, điều chỉnh của nhà nước Trong hoạt động khoa học công nghệ chứa nhiều quan

hệ lợi ích phức tạp Hoạt động khoa học công nghệ có liên quan trực tiếp và hệ trọng đến khả năng quốc phòng và kinh tế Nhà nước cần phải quản lý các hoạt động KHCN để xây dựng tiềm lực về kinh tế, quốc phòng an ninh