VÌ SAO VƯƠNG QUỐC ANH KHÔNG THAM GIA CÔNG ƯỚC VIÊN 1980 VỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA QUỐC TẾ

Môn: LUẬT HỢP ĐỒNG THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ Tiểu luận: VÌ SAO VƯƠNG QUỐC ANH KHÔNG THAM GIA CÔNG ƯỚC VIÊN 1980 VỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA QUỐC TẾ Giảng viên hướng dẫn: PGS.TS Dương Anh S

Môn: LUẬT HỢP ĐỒNG THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ



Tiểu luận:

VÌ SAO VƯƠNG QUỐC ANH KHÔNG THAM GIA CÔNG ƯỚC VIÊN 1980 VỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA

QUỐC TẾ

Giảng viên hướng dẫn: PGS.TS Dương Anh Sơn

Người thực hiện: Ngô Ngọc Ân – K124081360

TP Hồ Chí Minh, ngày 14 tháng 12 năm 2014

Mục lục

I Khái quát về Công ước viên 1980 (CISG) 3

1 Khái niệm 3

2 Mục tiêu, vai trò trong thương mại quốc tế 3

3 Các nội dung chính của CISG 4

4 Các nguồn tham khảo thông tin về CISG 4

II Tổng quan về Hệ thống pháp luật Anh 5

1 Khái quát 5

2 Cấu trúc hệ thống và nguồn luật 5

3 Tầm ảnh hưởng 7

III Vì sao Vương quốc Anh không tham gia Công uớc viên 1980 9

IV Tài liệu tham khảo 10

I Khái quát về Công ước viên 1980 (CISG)

1 Khái niệm

CISG là chữ viết tắt theo tiếng Anh của Công ước Viên 1980 của Liên Hợp Quốc về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế (Convention on Contracts for the International Sale of Goods) CISG được soạn thảo bởi Ủy ban của Liên Hợp Quốc về Luật thương mại quốc tế (UNCITRAL) trong một nỗ lực hướng tới việc thống nhất nguồn luật áp dụng cho hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế Công ước này được thông qua tại Viên (Áo) ngày 11 tháng 04 năm 1980 (nên còn được gọi là Công ước Viên 1980) và có hiệu lực từ ngày 01/01/1988

2 Mục tiêu, vai trò trong thương mại quốc tế

a Mục tiêu:

 Thống nhất luật áp dụng cho các hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế

 Giảm xung đột pháp luật thông qua việc thống nhất luật nội dung, hạn chế tranh chấp phát sinh

 Tạo điều kiện thúc đẩy thương mại hàng hóa giữa các quốc gia

b Vai trò của CISG:

 Điều chỉnh các giao dịch chiếm đến ba phần tư thương mại hàng hóa thế giới

 Có ít nhất 2500 vụ tranh chấp về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế trong đó Tòa án và trọng tài áp dụng CISG để giải quyết

 Hiện nay có hơn 80 quốc gia thành viên Hầu hết các cường quốc về kinh tế trên thế giới (Mỹ, Pháp, Đức, Canada, Nhật Bản, Úc,…) đã tham gia CISG

 Là tiền đề và là nguồn tham khả quan trọng của Bộ nguyên tắc UNIDROIT về hợp đồng thương mại quốc tế và Các nguyên tắc của Luật hợp đồng Châu Âu (PECL)

 Là nguồn tham khảo quan trọng của luật thương mại hợp đồng của các quốc gia trong đó có Việt Nam

3 Các nội dung chính của CISG

CISG gồm 101 Điều, được chia thành 4 phần với các nội dung chính sau:

 Phần 1: Phạm vi áp dụng và các quy định chung (Điều 1 – Điều 13) Phần này

quy định trường hợp nào CISG được áp dụng, đồng thời nêu rõ nguyên tắc trong

áp dụng CISG, nguyên tắc diễn giải các tuyên bố, hành vi và xử sự của các bên, nguyên tắc tự do về hình thức của hợp đồng

 Phần 2: Thành lập hợp đồng (trình tự, thủ tục kí kết HĐ) (Điều 14 – Điều 24):

Trong phần này, Công ước quy định chi tiết các vấn đề pháp lý đặt ra trong quá trình kí kết hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế

 Phần 3: Mua bán hàng hóa (Điều 25 – Điều 88): Phần này quy định các vấn đề

pháp lý trong quá trình thực hiện HĐ như quyền và nghĩa vụ của Người Bán và Người Mua, trách nhiệm các bên khi không thực hiện đúng hợp đồng, vấn đề bồi thường thiệt hại, hủy hợp đồng, miễn trách,…

 Phần 4: Các quy định cuối cùng (Điều 89 – Điều 101): Phần này quy định về các

thủ tục để các quốc gia kí kết, phê chuẩn, gia nhập Công ước, các bảo lưu có thể

áp dụng, thời điểm Công ước có hiệu lực và một số vấn đề thủ tục khác

4 Các nguồn tham khảo thông tin về CISG

Các thông tin về CISG (nội dung toàn văn Công ước bằng các thứ tiếng, lịch sử đàm phán các điều khoản, các quốc gia thành viên, các bài viết học thuật, án lệ liên quan…) có thể được tham khảo (miễn phí) tại các nguồn sau:

 Website của UNCITRAL <www.uncitral.org>

 Hệ thống dữ liệu CISG online của Đại học PACE <www.cisg.law.pace.edu>

 Hệ thống dữ liệu của UNILEX <www.unilex.info>

 Hội đồng Cố vấn Công ước Viên 1980 về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế

<www.cisg-ac.com>

 Công ước Viên 1980 dành cho người Việt Nam <www.cisgvn.wordpress.com>

<http://www.trungtamwto.vn/vandedacbiet/cong-uoc-vien>

II Tổng quan về Hệ thống pháp luật Anh

1 Khái quát

Pháp luật Anh là hệ thống pháp luật được áp dụng cho toàn xứ Anh và xứ Wales

được xây dựng cơ sở của Thông luật Hệ thống pháp luật Anh được sử dụng trong hầu hết các quốc gia thuộc Khối Thịnh Vượng Chung và Hoa Kỳ, ngoại trừ tiểu bang Louisiana (sử dụng hệ thống Dân luật) Nó được truyền bá sang các nước Khối thịnh vượng chung trong khi Đế quốc Anh bành trướng vào thế kỷ 19 và nó hình thành nên

cơ sở của khoa học pháp lý của hầu hết các quốc gia chịu ảnh hưởng Pháp luật Anh cũng tác động và ảnh hưởng mạnh mẽ ở nước Mỹ trước khi cuộc Cách mạng Mỹ năm

1776, nó là một phần của luật pháp của Hoa Kỳ thông qua quy chế tiếp nhận, ngoại trừ ở Louisiana từ đó Pháp luật Anh và cung cấp cơ sở nền tảng cho truyền thống pháp lý và chính sách ở Mỹ mặc dù nó không có thẩm quyền thay thế pháp luật

2 Cấu trúc hệ thống và nguồn luật

Khác với Civil law, Pháp luật Anh không phân chia thành Luật công (Công pháp) và luật tư (Tư pháp) vì sự phân biệt này ít có ý nghĩa trong thời kì phong kiến ở Anh, giai đoạn đầu của sự phát triển Thông luật vì các quyền công và tư được xác định thông qua quyền lợi về tài sản, nhưng không có sự phân biệt giữa sở hữu tài sản và các sơ quan công theo kiểu Civil law Mặt khác, theo quan điểm của người Anh thì vua là tối cao, tất cả đều phải phục tùng nhà vua không phân biệt công hay tư Hệ thống tòa án trở thành nơi xem xét các hoati động lập pháp, hành pháp, kể cả trong tranh chấp tư

Do vậy không có sự phân biệt hoàn toàn về quyền lực theo kiểu Civil law

a Án lệ

Án lệ là nguồn chính của Pháp luật Anh, phân biệt với các nước Dân luật coi pháp luật thành văn (status law) làm nguồn chính Hệ thống án lệ này sẽ được phát triển qua các vụ việc được tòa án xét xử Việc sử dụng án lệ làm nguồn chính cho thấy đặc điểm tư duy pháp lí chủ nghĩa kinh nghiệm (empiricism) hay lối suy luận quy nạp đi

từ trường hợp cá biệt đến cái tổng quát, nguyên tắc Hệ quả tích cực của nó là làm thành một hệ thống luật mở, gần gũi với đời sống thực tế, tạo nên tính chủ động sáng tạo, mềm dẻo và linh hoạt trong tư duy pháp luật Đồng thời cũng hạn chế sự phát sinh của luật (trong trường hợp nhiều vụ án tương tự nhau có thể cùng áp dụng một án lệ)

Chỉ có những bản án có tính chất bắt buộc mới trở thành án lệ và có tính pháp lí Còn các bản án khác chỉ có tính gợi ý, tham khảo Ví dụ như ở Anh, chỉ có Tòa án tối cao mới được phép ban hành án lệ, các tòa án cấp dưới phải tuân theo Các án lệ bắt buộc được viết trong Law Reports (Tập san án lệ), All England Law Reports, Weekly Law Reports… nó đã được pháp điển hóa Đây có thể coi là một minh chứng cho sự xích lại gần nhau của 2 hệ thống Common law và Civil law Viện dẫn các tập quán không

có giá trị bắt buộc hoặc bản án không phải là án lệ hoặc các obiter dicta (bình luận, nhận xét của thẩm phán)

b Lẽ phải

Lẽ phải cũng là một nguồn luật thể hiện nét đặc thù của pháp luật Anh thể hiện ở Luật Công bình Trong trường hợp một vụ án phát sinh không có tiền lệ pháp phù hợp, không có luật thành văn hay tập quán pháp thì thẩm phán chính là ngưới tạo ra luật pháp bằng cách sử dụng lẽ phải

c Nguồn khác

Một số nguồn khác cũng như: học thuyết pháp luật, tập quán pháp… đặc biệt là các văn bản pháp luật ngày càng được sử dụng nhiều ở các nước Common law như là hệ quả của việc học tập hệ thống Luật lục địa

d Vai trò của thẩm phán

Có thể thấy vai trò của các thẩm phán và luật sư tại pháp luật Anh là rất quan trọng, Thẩm phán vừa là người sáng tạo ra luật pháp, người ta thường gọi Common law là

hệ thống pháp luật được tạo nên bởi các thẩm phán judge – made law), vừa là người giải thích và áp dụng lật pháp, kiểm soát các thủ tục tố tụng rất được coi trọng ở Thông luật Thẩm phán được lựa chọn từ một tổ chức gồm các luật sư thực hành (barrister) Những luật sư thực hành được phân cấp và thẩm phán chỉ được lựa chọn

từ nhứng luật sư thực hành cấp cao hơn, giỏi và giàu kinh nghiệm (thường là có từ 10 năm kinh nghiệm trở lên)

Luật sư tại các nước sử dụng Thông luật đặc biệt rất được coi trọng Do thủ tục tố tụng mang tính tranh tụng, các bên tham gia vào thủ tục tố tụng được coi là có địa vị pháp lí bình đẳng với nhau, thẩm phán chỉ có vai trò người trung gian phân xử, không tham gia vào quá trình tranh tụng nhưng lại là người đưa ra phán xét cho vụ án Họ chủ yếu dựa vào sự thật tại tòa do các luật sư nêu, nhiều khi không đúng với sự thật trên thực tế Vì vậy bên nguyên hay bên bị, bên nào muốn thắng kiện thì phần nhiều dựa vào tài biện hộ của luật sư bên đó

3 Tầm ảnh hưởng

Common law được mở rộng ra thế giới thông qua hai con đường Thứ nhất là chinh phục thuộc địa (chủ yếu) áp dụng cho các nước là thuộc địa của Anh Thứ hai là các nước chủ động tiếp thu, chấp nhận một cách tự nguyện với việc thiết lập và thúc đẩy quan hệ chính trị, thương mại với Anh

Đối với Mỹ, người Anh bắt đầu chiếm các thuộc địa tại Bắc Mỹ vào đầu thế kỷ XVI Các thuộc địa đã dần được hình thành, phát triển và có hai xu hướng pháp luật: một số người chú ý xây dựng xã hội thần quyền với vai trò to lớn của nhà thờ Cơ đốc giáo tòa án là nhà thờ, người phán xử là các cha cố, dựa vào kinh thánh và một xu hướng thứ hai là coi trọng pháp luật thành văn thể hiện ở hoạt động pháp điển hóa và ban hành bộ luật ở Massachusetts năm 1634 và Pensylvania năm 1682 Như vậy thời kì

này đã nảy sinh nhu cầu cần sự điều chỉnh của pháp luật nhưng các thuộc địa không

sử dụng luật Anh

Giai đoạn đầu XVIII tới 1776: Pháp Luật Anh đã bắt đầu được tiếp nhận Ở giai đoạn này pháp luật Anh đã bắt đầu được tiếp nhận ở các bang thuộc địa của họ ở Bắc Mĩ

Do giao lưu thương mại buôn bán giữa mẫu quốc Anh với các thuộc địa và giữa các thuộc địa với nhau tăng mạnh do đó nảy sinh tranh chấp thương mại và cần có pháp luật, nhất là luật thương mại điều chỉnh Pháp luật Anh được áp dụng vì thuộc địa buôn bán nhiều với mẫu quốc, nguồn luật của mẫu quốc rất sẵn đồng thời ngôn ngữ chung nên dễ dùng

Sau khi giành được độc lập, tinh thần dân tộc lên cao nên có xu hướng phủ nhận pháp luật Anh, biểu hiện ban hành Hiến pháp (trong khi tại Anh không có hiến pháp thành văn), một số bang còn cấm không áp dụng pháp luật Anh Sau khi Hiến pháp liên bang ra đời, lý tưởng xây dựng một quốc gia dân chủ thực sự thì nhiều vấn đề phức tạp nảy sinh cần đến pháp luật điều chỉnh Một số muốn áp dụng luật La mã nhưng gặp phải rào cản là ngôn ngữ: tiếng Pháp là ngoại ngữ được nhiều người biết nhất thì pháp luật Pháp lúc ấy lại chưa được nhiều người biết đến Trong khi đó nguồn luật và tiếng Anh thì lại rất sẵn do đó quay lại với common law

Truyền thống luật Anh có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất trong các ngành luật tư, còn đối với các ngành luật công, ảnh hưởng của truyền thống luật Anh có phần lu mờ vì những người di cư từ mẫu quốc sang chán ghét chế độ phong kiến hà khắc, hình thức

tổ chức nhà nước Anh không được cư dân ở đây ưa chuộng, phần lớn trong số họ di

cư sang Bắc Mỹ vì lí do xung đột hoặc bất mãn với trật tự xã hội ở Anh và họ không

hề muốn tạo lại một nhà nước như thế tại vùng đất hoang vu, rộng lớn mới này Tư tưởng của xã hội Mỹ và lý tưởng xây dựng một nhà nước thực sự dân chủ, đã dẫn đến triệt tiêu một số đặc điểm có tính chất bảo thủ của pháp luật Anh

III Vì sao Vương quốc Anh không tham gia Công uớc viên 1980

Sau 30 năm ra đời, CISG vẫn chưa được Vương quốc Anh phê chuẩn Tuy nhiều quốc gia đã trở thành thành viên của Công ước (trong đó có Hoa Kỳ, Canada, Trung Quốc,

…) nhưng cường quốc này vẫn không hề có động thái chính thức nào về việc tham gia

Giải thích phổ biến nhất cho việc vì sao Vương quốc Anh vẫn chưa gia nhập Công ước này, là Luật mua bán hàng hóa năm 1979 của Anh là một văn bản có sức ảnh hưởng rất lớn trong mua bán hàng hóa quốc tế, và là niềm tự hào của các luật gia Anh Việc tham gia CISG có thể làm giảm sức ảnh hưởng này và với một quốc gia bảo thủ như Vương quốc Anh, đây không phải là điều họ mong muốn

Hai cuộc khảo sát năm 1989 và 1997 lấy ý kiến của các doanh nghiệp Anh về việc gia nhập CISG cho thấy đa số các tập đoàn kinh tế lớn không mấy hứng thú với Công ước này, trong đó có ICI, BP, Shell,… và rất nhiều tổ chức bỏ phiếu thuận năm 1989 cũng thay đổi ý định của mình vào năm 1997 Hầu hết cho rằng việc tham gia Công ước sẽ càng gây thêm nhiều tranh chấp và làm giảm tầm ảnh hưởng của luật Anh trên trường quốc tế Tham gia một chuẩn mực như CISG sẽ làm giảm đi đáng kể thu nhập từ việc xét xử các vụ tranh chấp hợp đồng tại nước này theo luật Anh Trong khi đó, với sức mạnh kinh tế của mình, tính đến thời điểm hiện tại, nền kinh tế Anh không hề bị việc không gia nhập CISG ảnh hưởng tiêu cực

Theo nhiều luật sư Anh, một số điều khoản của Công ước được xem là “cái bẫy” dẫn tới việc không áp dụng luật Anh hoặc gây khó khăn cho các luật sư đã quen áp dụng luật Anh Giảng viên Luật của Đại học Aberdeen (Scotland), Angelo Forte, đã chỉ rõ những “cái bẫy” này trong một bài nghiên cứu của mình:

 Thứ nhất, nếu là thành viên của CISG thì CISG sẽ trở thành luật áp dụng trong các hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế ngay cả khi quy phạm tư pháp quốc tế dẫn chiếu đến luật của Anh (quy định tại khoản b của Điều 1.1), trừ khi Anh thực hiện bảo lưu điều 1.1(b) Điều này đồng nghĩa với việc loại bỏ Luật của Anh ra khỏi vị trí ưu tiên áp dụng, và điều này thì chắc chắn những nhà lập pháp của Anh không hề mong đợi

 Thứ hai, ở điều 16.2(a) về điều kiện “chào hàng không thể bị hủy”, công ước quy định rằng chào hàng không thể bị hủy nếu nó ấn định một thời hạn xác định để chấp nhận hay khẳng định rằng nó không thể bị hủy Nhưng trong luật của Anh, chào hàng không thể bị hủy chỉ khi “có hồi âm từ người được chào hàng” và “người chào hàng cam đoan không hủy”, tức là 2 điều kiện này phải đồng thời diễn ra Vì những nguy hiểm tiềm ẩn như vậy, các luật sư phải hết sức cẩn thận khi soạn thảo và thương thuyết hợp đồng

Thêm nữa, quy phạm pháp lý quốc gia hiện hành tại Vương quốc Anh và các điều khoản của Công ước 1980 không giống nhau hoàn toàn Vì vậy chỉ cần một cách diễn đạt hay lối hành văn bị hiểu sai là có thể dẫn đến sự tổn thất nghiêm trọng cho hệ thống Luật quốc gia của Anh Ví dụ, những thuật ngữ được sử dụng quá phổ biến trong công ước như “tính Quốc tế”, “việc áp dụng thống nhất Công ước”, “tuân thủ trong thương mại Quốc tế” tại Điều 7 sẽ gây nhiều tranh cãi trong cách hiểu và áp dụng

Nói một cách khác, tính truyền thống của pháp luật Anh, sự bảo thủ của nước này cùng với sự khác biệt rất lớn giữa quy định luật quốc gia và CISG đã ngăn cản họ tham gia CISG

IV Tài liệu tham khảo

 Giáo trình luật so sánh, Trường Đại học Luật Hà Nội, Nhà xuất bản Công an nhân dân, năm 2008

 Võ Khánh Vinh, Giáo trình luật học so sánh, Đại học Huế, Nhà xuất bản Công an Nhân dân, Hà Nội, 2002

 Những hệ thống pháp luật chính trong thế giới đương đại, David Rene, Nhà xuất bản thành phố Hồ Chí Minh năm 2003 (Nguyên văn từ cuốn: Major legal systems in the world today – An introdution to the comparative study of law, Rene David và Jonh E.C.Brierley, Second edition, The Free Press, New York, London, Toronto, Sydney, Tokyo, Singapore, 1978)