Xây dựng cẩm nang tuyên truyền phòng chống bạo lực học đường cho học sinh trung học cơ sở tại trường THCS lê qúy đôn thành phố thủ đức

Cũng theo Ông Phùng Khắc Bình nguyên Vụ trưởng Vụ Công tác học sinh, sinh viên thừa nhận: “Một trong những nguyên nhân cơ bản làm giảm hiệu quả của việc giáo dục đạo đức, lối sống cho HS

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

S 0 9

CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN

XÂY DỰNG CẨM NANG TUYÊN TRUYỀN PHỒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG CHO HỌC SINH

TRUNG HỌC CƠ SỞ TẠI TRƯỜNG THCS

LÊ QUÝ ĐÔN – THÀNH PHỐ THỦ ĐỨC

MÃ SỐ: SV2021 - 53

S KC 0 0 7 6 0 8

Tp Hồ Chí Minh, tháng 6/2021

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Mã số đề tài: SV2021 - 53

Thuộc nhóm ngành khoa học: KINH TẾ

SV thực hiện: NGUYỄN HOANG MAI TRINH Giới tính: Nữ Dân tộc: Kinh

Lớp, khoa: 17125CL3A Năm thứ: 04 Số năm đào tạo: 04 Ngành học : Kế toán

Sinh viên chịu trách nhiệm chính thực hiện đề tài : NGUYỄN HOÀNG MAI TRINH

Người hướng dẫn: Thạc sĩ Nguyễn Thị Tuyết Nga

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 06 năm 2021

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1: Thống kê số lượng về thực trạng nhận thức của học sinh về hành vi bạo lực học đường

Bảng 2: Thống kê số lượng về mức độ bạo lực

Bảng 3: Khảo sát nguyên nhân dẫn đến bạo lực học đường

Bảng 4: Khảo sát về thái độ của cha mẹ khi con có hành vi bạo lực

Bảng 5: Khảo sát về hành vi ứng xử khi thấy bạn mình đánh nhau

Bảng 6: Khảo sát hậu quả của bạo lưc học đường

Biểu đồ 1: Thực trạng nhận thức của học sinh về hành vi bạo lực học đường Biểu đồ 2: Thống kê số lượng về mức độ bạo lực

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ

MINH

THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

1 Thông tin chung:

- Tên đề tài: Xây dựng cẩm nang tuyên truyền phồng chống bạo lực học đường

cho học sinh trung học cơ sở tại trường THCS Lê Quý Đôn – thành phố Thủ Đức .

- Chủ nhiệm đề tài: Nguyễn Hoàng Mai Trinh Mã số SV: 17125127

- Lớp: 17125CL3A Khoa: Đào tạo Chất lượng cao

- Người hướng dẫn: Thạc sĩ Nguyễn Thị Tuyết Nga

2 Mục tiêu đề tài:

- Xây dựng cơ sở lý thuyết về bạo lực học đường

- Đánh giá thực trạng bạo lực diễn ra tại trường THCS Lê Quý Đôn

- Xây dựng cẩm nang tuyên truyền để đề ra biện pháp nhằm tuyên truyền và nâng cao

ý thức cho giới trẻ

3 Tính mới và sáng tạo:

Cẩm nang phải được thực hiện một cách phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của

độ tuổi học sinh THCS Những yêu cầu về văn phong, ngôn từ, độ khó, độ sâu của kiến thức cần phù hợp với yêu cầu chung cũng như đặc thù của độ tuổi Tính mới này

còn được xem xét ở sự mong đợi, hứng thú, thói quen đọc cẩm nang tuyên truyền của học sinh Ngoài ra, tùy thuộc vào thực trạng của bạo lực học đường và đặc điểm của địa phương nghiên cứu để có hình thức, nội dung phù hợp, thực tế

Những nội dung trong cẩm nang xây dựng dựa trên văn bản, đề tài, các công trình khoa học nghiên cứu về bạo lực học đường làm nền tảng Tất cả các tri thức phải được thể hiện rõ ràng, đúng đắn dựa trên những tài liệu đã được cập nhật mới nhất Kết quả, số liệu nghiên cứu, khảo sát phải được công bố khách quan Về hình thức của cẩm nang, bố cục phải đảm bảo tính thống nhất, hợp lí, phải làm bật được ý nghĩa trọng tâm, không trình bày lan man, khó hiểu, tuân thủ những quy chuẩn khoa học Song song đó, cẩm nang cần đảm bảo tính sáng tạo ở bình diện định hướng sử dụng

4 Kết quả nghiên cứu:

Kết quả khảo sát công tác giáo dục phòng, chống bạo lực học đường ở trường THCS Lê Quý Đôn cho thấy, công tác này được hầu hết các trường triển khai thực hiện Bước đầu, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh đã nhận thức đúng về tầm quan trọng của công tác này trong nhà trường và chú trọng thực hiện nhưng nội dung, hình thức, phương pháp tổ chức chưa thực sự đa dạng, mức độ thực hiện chưa thường xuyên, chưa có sự vào cuộc đồng bộ của các lực lượng trong nhà trường nên chưa đáp ứng được với đòi hỏi của thực tiễn

Để khắc phục những hạn chế này, nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh nói chung và công tác giáo dục phòng, chống bạo lục học đường nói riêng ở các trường THCS Lê Quý Đôn trước hết đòi hỏi phải có sự chuyển biến tích cực

về nhận thức trong đội ngũ những người làm công tác giáo dục đạo đức học sinh Bên cạnh đó, cần có sự đổi mới căn bản về công tác tổ chức hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường, sự phối hợp các lực lượng trong và ngoài nhà trường trong việc giáo dục và quản lí giáo dục đối với hoạt động này.

5 Đóng góp về mặt giáo dục và đào tạo, kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng

và khả năng áp dụng của đề tài:

Quyển cẩm nang phải dựa trên cơ sở thực tiễn giáo dục ở địa bàn Thành phố Thủ Đức Ngoài việc truyền đạt kiến thức đơn thuần, còn phải hướng đến việc hình thành thái

độ, kĩ năng cần thiết để học sinh có thể áp dụng vào cuộc sống xây dựng môi trường

học tập lành mạnh, hòa nhã với bạn bè, lối sống văn hóa Những cơ sở thực tiễn đáng

chú ý: Quá trình giáo dục học sinh THCS đã có những thay đổi cơ bản, sự đổi mới về

mục tiêu đào tạo, nội dung chương trình, phương pháp và hình thức, sự đổi mới về

phương pháp dạy học, cơ sở vật chất theo hướng đa dạng hóa, phong phú và hiện đại

hơn Đổi mới giáo dục theo hướng cho học sinh thêm nhiều lựa chọn để trang bị cho

bản thân ngoài kiến thức trong chương trình giáo dục chính khóa như kĩ năng sống,

kiến thức về pháp luật, kiến thức để bảo vệ bản thân đang được ưu tiên Các phương

tiện thông tin, công nghệ phát triển hiện đại cũng tác động khá nhiều vào công tác

phòng chống bạo lực học đường nói chung và trong việc xây dựng quyển cẩm nang

nói riêng Vì vậy, việc xây dựng cẩm nang phòng chống bạo lực học đường cho học

sinh THCS vừa bám sát thực tiễn, vừa được các em ủng hộ, quan tâm

Ngày 10 tháng 06 năm 2021

Sinh viên chịu trách nhiệm chính thực hiện đề tài

(kí, họ và tên)

Nhận xét của người hướng dẫn về những đóng góp khoa học của SV thực

hiện đề tài (phần này do người hướng dẫn ghi):

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

Ngày 25 tháng 06 năm 2021

Người hướng dẫn

(kí, họ và tên)

MỤC LỤC

A PHẦN MỞ ĐẦU

1.Tính cấp thiết của đề tài

2 Đối tượng, phương pháp, giới hạn và phạm vi nghiên cứu

3 Mục tiêu nghiên cứu

4 Tổng quan đề tài nghiên cứu trước đó

B PHẦN NỘI DUNG

Chương 1: Cơ sở lý luận về đề tài nghiên cứu

1.1 Khái niệm tuổi thanh niên

1.2 Đặc điểm tâm sinh lý của thanh niên học sinh trung học cơ sở

1.3 Khái niệm về bạo lực

1.4 Khái niệm bạo lực học đường

1.5 Khái niệm hành vi bạo lực học đường

1.6 Nhận diện hành vi bạo lực học đường

1.7 Biểu hiện của bạo lực học đường

1.8 Nguyên nhân của hành vi bạo lực học đường

1.9 Hậu quả của hành vi bạo lực học đường

Chương 2: Thực trạng nhận thức về bạo lực học đường ở trường Trung học cơ sở

Lê Quý Đôn

2.1 Khái quát chung về Trường Trung học cơ sở Lê Quý Đôn

2.2 Thực trạng nhận thức về bạo lực học đường của học sinh trường THCS Lê Quý Đôn

2.3 Thực trạng công tác quản lý phòng, chống bạo lực học đường tại trường THCS Lê Quý Đôn

Chương 3: Các biện pháp ngăn ngừa hành vi bạo lực học đường

3.1 Nâng cao năng lực học tập và rèn luyện của học sinh

3.2 Nâng cao năng lực quản lý, củng cố nề nếp kỷ cương, tổ chức kỷ luật nhà trường một cách khoa học và hiệu quả

3.3 Nhà trường tích cực phối hợp với phụ huynh học sinh, kết hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường trong hoạt động giáo dục đạo đức nhân cách học

3.4 Phối hợp tốt với các lực lượng xã hội để giáo dục thế hệ trẻ

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Bạo lực học đường (BLHĐ) không phải là vấn đề mới nhưng cũng chưa bao giờ

cũ trong xã hội hiện nay Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, sự mở cửa hội nhập, giao thoa văn hóa đã có những tác động làm biến đổi lối sống của đại bộ phận dân cư theo cả hai hướng tích cực lẫn tiêu cực Đặc biệt trong giới trẻ hiện nay, với những điều kiện mới và môi trường mới làm biến đổi nhận thức của họ một cách sâu sắc, rõ nét Một mặt, họ có bản lĩnh cũng như lối sống hiện đại, bắt kịp với xu thế trên toàn thế giới, đáp ứng được đòi hỏi của một xã hội công nghiệp Mặt khác, lối sống thực dụng và sự mai một các giá trị chuẩn mực xã hội cũng theo đó mà gia tăng Hiện nay, trẻ ở độ tuổi vị thành niên với những đặc điểm tâm sinh lý nhạy cảm rất dễ bị lôi kéo, dụ dỗ theo những mặt trái của xã hội Số lượng trẻ em chưa thành niên tham gia vào tệ nạn xã hội cũng như làm trái pháp luật ngày càng gia tăng đáng báo động Nghiêm trọng hơn là những chuẩn mực của xã hội, đạo đức con người ngày càng bị vi phạm Gần đây, liên tục xuất hiện các trường hợp BLHĐ gây chấn động dư luận xã hội Ban đầu chỉ là những xích mích nhỏ trong lớp học nhưng do thiếu kinh nghiệm và kỹ năng giải quyết vấn đề, mâu thuẫn nhỏ trở thành nguyên nhân của các

vụ ẩu đả, thậm chí là chém giết lẫn nhau trong học sinh Bạo lực học đường ngày càng diễn biến phức tạp dưới nhiều hình thức khác nhau Bên cạnh tình trạng các nam sinh đánh chém nhau được coi là rất phổ biến thì việc nữ sinh xúc phạm, xỉ nhục, đánh nhau không ngừng tăng lên trong thời gian gần đây Cũng như vây, hàng loạt vụ học sinh bị thầy cô bạo lực xuất hiện trên các diễn đàn, mạng xã hội, báo chí, youtube,… gây xôn xao dư luận về nhân phẩm và đạo đức nghề giáo viên Nhưng không chỉ thầy

cô đối xử thô bạo với học sinh mà ngược lại có những học sinh bạo lực với chính thầy

cô của mình chỉ do những hiểu nhầm, mâu thuẫn nhỏ trong quá trình tiếp xúc, học tập Xây dựng đạo đức con em, chính là xây dựng nền đạo đức cho xã hội, đem lại sự công bằng văn minh, tốt đẹp cho quốc gia Do đó rất cần sự quan tâm của các ban ngành,

đoàn thể đến sự phát triển của thế hệ trẻ

Nhiều nghiên cứu về tình trạng BLHĐ đã thực hiện Tuy vậy, những công trình nghiên cứu chủ yếu chỉ đề cập lí luận, nguyên nhân và các biện pháp phòng chống bằng cách tăng cường giáo dục nhưng vẫn chưa đưa ra các sản phẩm có tính ứng dụng

cao nhằm phòng chống, hạn chế tình trạng BLHĐ cho HS trung học cơ sở (THCS) Vì vậy, đề tài “Xây dựng cẩm nang tuyên truyền nhằm phòng chống bạo lực học

đường cho học sinh trung học cơ sở tại trường THCS Lê Quý Đôn, Thành phố Thủ Đức” được xác lập

2 Đối tượng, phương pháp, giới hạn và phạm vi nghiên cứu

2.1 Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu

2.1.2 Đối tượng nghiên cứu

- Xây dựng cẩm nang tuyên truyền phòng chống BLHĐ cho HS THCS tại

TPHCM

2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Phương pháp này nhằm tìm hiểu thực trạng nhu cầu về nội dung và hình thức cẩm nang tuyên truyền phòng chống BLHĐ HS THCS mong muốn; tìm hiểu mức độ hài

lòng của HS về quyển cẩm nang khi tiến hành thử nghiệm cẩm nang

2.2.2 Phương pháp nghiên cứu ứng dụng

Phương pháp này được khai thác chủ yếu qua các kĩ thuật tạo ra sản phẩm hoạt

động Mục tiêu là tạo ra cẩm nang tuyên truyền nhằm phòng chống BLHĐ Dựa trên các tài liệu về BLHĐ, về tâm lí HS THCS và kết quả khảo sát nhu cầu của HS THCS

để xác định nội dung – hình thức cẩm nang; các yêu cầu kĩ thuật, ứng dụng và yêu cầu chung khi xây dựng cẩm nang nhằm phòng chống BLHĐ

2.2.3 Phương pháp thử nghiệm

Phương pháp thử nghiệm được tiến hành nhằm thử nghiệm tính thu hút, phù hợp

và sự chấp nhận, thái độ hài lòng của HS THCS đối với cẩm nang tuyên truyền phòng chống BLHĐ đã xây dựng sơ khởi

2.2.4 Các phương pháp khác

Các phương pháp khác được sử dụng gồm: phương pháp nghiên cứu lí luận, phỏng

vấn, chuyên gia và thống kê toán học

2.3 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu việc xây dựng cẩm nang như biện pháp tuyên truyền nhằm phòng chống BLHĐ cho học sinh THCS tại TPHCM Chỉ tập trung vào việc xây dựng những nội

dung tuyên truyền và hình thức trình bày cẩm nang là chủ yếu

2.4 Phạm vi nghiên cứu

- Không gian: Trường THCS Lê Quý Đôn – Thành phố Thủ Đức

- Thời gian: Từ tháng 10/2020 đến tháng 05/2021

3 Mục tiêu nghiên cứu

- Xây dựng cơ sở lý thuyết về bạo lực học đường

- Đánh giá thực trạng bạo lực diễn ra tại trường THCS Lê Quý Đôn

- Xây dựng cẩm nang tuyên truyền để đề ra biện pháp nhằm tuyên truyền và nâng cao

ý thức cho giới trẻ

4 Tổng quan đề tài nghiên cứu trước đó

4.1 Trên thế giới

Bạo lực học đường không phải là vấn đề mới xuất hiện mà đã song hành cùng giáo dục

từ khi nó ra đời nhưng được chú ý nhiều trong thời gian gần đây Bạo lực học đường thể hiện trong hai mối quan hệ chủ yếu: giữa giáo viên với học sinh, giữa học sinh với học sinh Một bộ phận nhỏ các thầy giáo, cô giáo và các em học sinh hiện nay do nhận thức lệch lạc nên đã có những hành vi bạo lực học đường

Theo thống kê thế giới, mỗi năm có 6 triệu em trai và 4 triệu em gái có liên quan trực tiếp tới bạo lực học đường Trên thực tế, con số này đang ngày càng tăng lên, bạo hành trường học đang dần trở thành vấn đề chung của giáo dục quốc tế

* Ở châu Mỹ: Nền giáo dục Mỹ được đánh giá là tiên tiến nhất toàn cầu nhưng hệ thống các trường học của nước này đang đương đầu với bạo lực học đường nhiều nhất trên thế giới, đặc biệt là những vụ bạo lực học đường có sử dụng hung khí Hàng năm, nước Mỹ đều chất đống các vụ học sinh nổ súng trong nhà trường Theo thống kê của

cơ quan quản lý giáo dục nước này, năm 2009 có 12,4% học sinh từng đánh nhau hoặc

thậm chí gây thương tích nặng cho người khác trường học Và đáng sợ hơn là 5,9% học sinh có mang theo vũ khí sát thương( như dao, súng ) khi tới trường Một quốc gia khác ở châu Mỹ cũng đau đầu vì nạn bạo lực học đường là Haiti Mới đây nhất, đầu tháng 3/2015, nước này đã xảy ra 2 vụ nghiêm trọng tại trường Lycee Fritz Pierre-Louis, trong đó hai học sinh bị đâm trọng thương

* Ở Châu Úc: Bộ giáo dục bang Queensland tuyên bố vào tháng 7/2009 rằng mức độ gia tăng của bạo lực tại các trường học là hoàn toàn không thể chấp nhận và thừa nhận rằng đã không thực thi đầy đủ để chống lại hành vi bạo lực 55.000 học sinh đã bị đình chỉ tại các trường của bang trong năm 2008, gần 1/3 trong số đó bởi hành vi không đúng đắn về thể chất

- Tại Nam Australia, 175 vụ tấn công bạo lực vào các học sinh hay giáo viên trong năm 2008, trong đó những xung đột do các nam sinh gây ra chiếm 76%

* Khu vực châu Âu: Tại Anh, năm 2007 một cuộc điều tra 6 nghìn giáo viên cho thấy hơn 16% tuyên bố đã từng bị tấn công thể chất bới các học sinh trong 2 năm trước đó, cũng trong năm đó có hơn 7 nghìn trường hợp được cảnh sát gọi tới để giải quyết các

vụ bạo lực tại Anh

- Tại Wales: Một cuốc điều tra năm 2009 cho thấy 2/5 giáo viên thông báo đã từng bị tấn công trong lớp học, 49% đã từng bị đe dọa tấn công

- Tại Bulgaria: Sau nhiều báo cáo trong nhiều thập kỷ vừa qua về bạo lực trường học,

Bộ giáo dục đã đưa ra những quy luật chặt chẽ hơn vào năm 2009 về những hành vi của học sinh, gồm cả ăn mặc không thích hợp, say rượu và mang điện thoại Các giáo viên được trao các quyền lực mới để trừng phạt những học sinh không tuân theo

* Khu vực châu Á: Tại Nhật Bản, một cuộc điều tra của bộ giáo dục cho thấy các học sinh ở các trường công lập có liên quan tới một số vụ bạo lực năm 2007 là 52756 trường hợp, tăng khoảng 8 nghìn so với năm trước, trong đó có khoảng 7 nghìn vụ giáo viên là đối tượng bị tấn công

- Tại Hàn Quốc: Theo thống kê cũng cho thấy gần 13,2% học sinh nam và 5,8% học sinh nữ từ lớp 4 tới lớp 12 bị các bạn cùng lớp đánh hoặc bị làm tổn thương, tại đất nước này hơn 70 trường học đã áp dụng cảnh sát học đường nhằm xóa bỏ bạo lực học đường

- Tại Philippines: Trung tâm Hỗ trợ bạo lực học đường đã được thành lập ba năm và hoạt động như một cơ quan chính phủ Tình trạng bạo lực học đường ở đất nước này

rất đáng báo động Đặc biệt tại đây các vụ bạo lực có nguyên nhân khá nhiều từ bất đồng tôn giáo của học sinh Chính vì thế, chính phủ Philippines đã phải xây dựng cả một chiến lược rộng lớn để giải quyết vấn đề này

- Tại Indonesia: Có tỷ lệ bạo lực trường học cao nhất trong 5 quốc gia nói trên 84%

HS cho biết từng bị đánh Tỷ lệ này ở Pakistan là thấp nhất với 43% Dù tỷ lệ thấp nhất nhưng giám đốc khu vực châu Á của Plan, ông Mark Pierce cho rằng tình trạng này vẫn là không thể chấp nhận được

* Ở châu Phi: Cao ủy Nhân quyền Nam Phi cho biết 40% trẻ em được phỏng vẫn nói rằng chúng từng là nạn nhân của tội phạm trường học Chỉ có 23% học sinh cảm thấy

an toàn khi đặt chân tới lớp Nam Phi được liệt kê vào một trong những quốc gia có hệ thống trường học nguy hiểm nhất trên thế giới, nên bạo lực học đường chiếm một tỉ lệ rất cao ở đất nước này

 Tóm lại: Theo thống kê ở tất cả các châu lục trên thế giới đều xảy ra bạo lực học đường và sự gia tăng các vụ bạo lực học đường là xu hướng chung hiện nay mà mọi quốc gia đều phải đương đầu và quan tâm đến vấn đề này

4.2 Trong nước

Trong những năm gần đây, bạo lực học đường trở thành một vấn đề nhức nhối đối với nền giáo dục Việt Nam Hiện tượng học sinh đánh nhau là một hiện tượng không mới, nhưng những hiện tượng đánh nhau của học sinh ở một số địa phương trong thời gian gần đây đã bộc lộ những tính chất nguy hiểm và nghiêm trọng Điển hình là các

vụ học sinh dùng hung khí đánh nhau trong trường học, trước cổng trường, học sinh

nữ đánh nhau hội đồng, làm nhục bạn gây hậu quả nghiêm trọng và bức xúc trong dư luận xã hội Đặc biệt, còn có các trường hợp giáo viên sử dụng các biện pháp giáo dục

có tính chất bạo lực gây hậu quả nghiêm trọng đối với học sinh, ngoài ra còn có hiện tượng học sinh hành hung thầy giáo, cô giáo Và ngược lại cũng có các hiện tượng thầy giáo, cô giáo dùng lời nói xúc phạm học trò, dùng vũ lực để “giáo dục” học sinh Ông Phùng Khắc Bình nguyên Vụ Trưởng Vụ Công tác học sinh - sinh viên, Bộ GD&ĐT Việt Nam cho biết : Thống kê từ Sở GD-ĐT gửi về Bộ từ năm 2003 đến năm

2009 có tới hơn 8.000 vụ học sinh tham gia đánh nhau và bị xử lý kỷ luật Gần đây xảy

ra nhiều vụ bạo lực học đường như: nữ sinh tụ tập đánh nhau hội đồng, làm nhục bạn; nam sinh dùng dao, kiếm, mã tấu chém nhau ngay trong trường học Ở nhiều nơi, do

mâu thuẫn trong tình bạn, tình yêu đã dùng dao rạch mặt bạn, đâm chết bạn giữa sân trường,…

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam, năm học 2009 – 2010 trên toàn quốc đã xảy ra khoảng 1.598 vụ việc học sinh đánh nhau ở trong và ngoài trường học Các nhà trường đã xử lý kỷ luật khiển trách 881 học sinh, cảnh cáo 1 558 học sinh, buộc thôi học có thời hạn (3 ngày, 1 tuần, 1 năm học) 735 học sinh Theo số lượng trường học và học sinh hiện nay thì cứ 5.260 học sinh lại xảy ra một vụ đánh nhau, và cứ 9 trường học lại xảy ra một vụ đánh nhau Cứ 10.000 học sinh thì lại có 1 học sinh bị kỷ luật khiển trách, cứ 5.555 học sinh thì lại có 1 học sinh bị kỷ luật cảnh cáo vì đánh nhau, cứ 11.111 học sinh thì có 1 học sinh bị buộc thôi học có thời hạn vì đánh nhau

Theo thống kê của Viện Kiểm soát Nhân dân tối cao, nếu năm 1986 có 3.607 người chưa thành niên phạm tội bị phát hiện thì đến năm 1996, con số này là 11.726

em Trung bình mỗi năm, trên cả nước có 4.746 người chưa thành niên phạm tội bị phát hiện Sự gia tăng đột biến của tệ nạn ma tuý học đường ngày càng trở thành vấn

đề nhức nhối Nếu như năm 2004, chỉ có 600 học sinh, sinh viên nghiện ma tuý, thì đến năm 2007, con số này đã tăng lên 1.234 học sinh, sinh viên

Năm 2008, PGS.TS Hoàng Bá Thịnh, Chủ nhiệm Bộ môn Giới và Gia đình, Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn – ĐHQG Hà Nội cùng cộng sự đã tiến hành nghiên cứu về hành vi bạo lực của nữ sinh trung học, khảo sát 200 phiếu tại hai trường THPT thuộc Quận Đống Đa (Hà Nội) Kết quả cho thấy có đến 96,7% số học sinh được hỏi cho rằng ở trường các em học có xảy ra hiện tượng nữ sinh đánh nhau Kết quả khảo sát cũng cho biết có tới 64% các em nữ thừa nhận từng có hành vi đánh nhau với các bạn khác Trong các em nữ từng đánh nhau thì số nữ sinh một lần đánh nhau là 12,7%, 2-3 lần: 20,7%, 4-5 lần: 10,7% và 19,3% đánh nhau từ năm lần trở lên Phần lớn các

em nữ đã có hành vi đánh nhau cho rằng bạo lực giữa nữ sinh là “bình thường”

(57,3%) và “chấp nhận được” (39,6%)

Với câu hỏi “Khi đánh nhau với học sinh khác, bạn thường dùng hình thức nào là chủ yếu?”, kết quả thu được cho thấy có từ 41% đến 59,5% “đánh một mình” và 47,7% đến 52% “đánh tập thể” Điều này cho thấy, bạo lực học đường không chỉ là chuyện của mỗi học sinh, mà có tính chất lây lan theo nhóm bạn

Về phương tiện sử dụng khi đánh nhau, 33% không sử dụng phương tiện nào, đây

là những em khi đánh nhau thường dùng các “chiêu thức võ công” như túm tóc, cào cấu, xé áo Việc sử dụng “võ mồm” kết hợp với tay chân tuy không gây nên những thương tích nghiêm trọng về thể chất nhưng lại gây nên những tổn thương về tâm lý, tinh thần đối với nạn nhân khi bị chửi rủa hết sức tục tĩu, hoặc bị xé tung áo giữa đám đông Dụng công cụ sử dụng khi đánh nhau là 28% sử dụng dép, guốc; 8% sử dụng gậy gộc, 4% dùng gạch đá, và 0,7% dùng dao lam, ống tuyp nước Những phương tiện này, tùy mức độ mà có thể gây nên thương tích, thậm chí gây nên tàn phế hoặc cướp đi mạng sống của bạn học

Về nguyên nhân đánh nhau giữa các bạn nữ, khảo sát cho thấy có những lý do rất đơn giản nhưng cũng là cơ sở để các em đụng tay đụng chân, như thấy ghét thì đánh (24%), bạn dám nhìn đểu (16%), trả thù tình (13,3%) Đáng lo ngại là có những lý do không thể hình dung được, ví dụ người khác nhờ đánh (20%) và chả có lý do gì cũng đánh (12%)

Trong số các vụ việc học sinh đánh nhau được phân tích ở trên, phần lớn là vụ việc xích mích nhỏ giữa các học sinh, các em dùng tay, chân đánh nhau nhưng được sự can ngăn kịp thời nên không để xảy ra hậu quả nghiêm trọng Tuy nhiên trong số đó vẫn có những vụ việc xảy ra mang tính chất nghiêm trọng Đáng lưu ý là các vụ việc học sinh nữ đánh nhau hội đồng, làm nhục bạn, quay phim rồi đưa lên mạng Internet, coi như một chiến tích để thể hiện mình trước mọi người (xảy ra ở các địa phương như Thành phố Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Quảng Ngãi, An Giang,…) Bên cạnh đó, còn

có những vụ việc học sinh đánh nhau có sử dụng hung khí, gây thương tích nặng cho bạn, có vụ việc xảy ra gây tử vong

Cũng theo Ông Phùng Khắc Bình nguyên Vụ trưởng Vụ Công tác học sinh, sinh viên thừa nhận: “Một trong những nguyên nhân cơ bản làm giảm hiệu quả của việc giáo dục đạo đức, lối sống cho HS là tình trạng nặng về dạy chữ, nhẹ về dạy người; chưa quan tâm đầy đủ, huy động các nguồn lực cần thiết cho công tác giáo dục đạo đức HS Không ít nơi còn nặng về xử lý kỷ luật mà chưa có giải pháp ngăn chặn, giáo dục từ khi mới có biểu hiện, có nguy cơ dẫn đến vi phạm pháp luật Một bộ phận thầy

cô giáo, lẽ ra phải là tấm gương cho học sinh về đạo đức, lối sống thì lại vi phạm chuẩn mực đạo đức”

B PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

1.1 Khái niệm tuổi thanh niên

Tuổi thanh niên là thời kỳ từ 15 đến 25 tuổi, chia làm hai giai đoạn nhỏ:

 Từ 14,15 – 17,18 tuổi: Đây là giai đoạn đầu tuổi thanh niên (thanh niên mới lớn, thanh niên học sinh)

 Từ 17,18 – 25 tuổi: Đây là giai đoạn thứ hai của tuổi thanh niên (tâm lý học lứa tuổi nghiên cứu tuổi thanh niên học sinh ở các trường Trung học phổ thông)

1.2 Đặc điểm tâm sinh lý của thanh niên học sinh trung học cơ sở

Tuổi đầu thanh niên là thời kỳ đạt sự trưởng thành về mặt thể lực nhưng sự phát triển cơ thể còn kém so với sự phát triển cơ thể người lớn Tuổi thanh niên bắt đầu thời

kỳ tương đối êm ả về mặt sinh lý

Học sinh Trung học cơ sở là lứa tuổi nhạy cảm, dễ tiếp thu cả những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của xã hội Hoạt động của học sinh ngày càng phong phú và phức tạp, các em không còn là trẻ con nhưng chưa phải là người lớn, luôn luôn mong muốn thể hiện vai trò của người lớn cả trong gia đình và trong nhà trường Các mối quan hệ

xã hội của học sinh được mở rộng, các em tự khẳng định mình trong các mối quan hệ, quyết định sự lựa chọn nghề của mình

Học sinh Trung học cơ sở là lứa tuổi dễ bị tác động xấu lôi kéo Sự bốc đồng tâm lý do bị kích động nếu không được định hướng sẽ dẫn tới bạo lực, ở lứa tuổi này các em có sự phát triển thiếu toàn diện, thiếu hụt về nhân cách, thiếu khả năng kiểm soát hành vi ứng xử của bản thân, non nớt trong kỹ năng sống và sai lệch trong quan điểm sống Ở Trung học cơ sở các em khao khát khẳng định cái “ tôi” mạnh mẽ hơn bao giờ hết, các em mong muốn thể hiện những suy nghĩ, quan điểm, niềm tin và hành động theo cách của riêng mình, không phụ thuộc vào người lớn

Đặc điểm nổi bật của lứa tuổi Trung học cơ sở là sự phát triển tự ý thức, nhu cầu tự khẳng định mình rất cao, có đời sống tình cảm, xúc cảm phong phú nhưng lại thiếu kinh nghiệm và kỹ năng sống, suy nghĩ chưa đúng đắn nên có thể có hành vi bạo lực với người khác khi có mâu thuẫn, xung đột

1.3 Khái niệm về bạo lực

Có khá nhiều khái niệm khác nhau về bạo lực song nó chủ yếu được hiểu theo nghĩa hẹp của chuyên ngành chính trị học

- “Bạo lực là sức mạnh dùng để trấn áp, lật đổ” (Theo từ điển Tiếng Việt – Hoàng Phê chủ biên, 2003)

- “Bạo lực là sức mạnh dùng để trấn áp, chống lại lực lượng đối lập hay lật đổ chính quyền” (Đại từ điển Tiếng Việt, 1998)

Với cách định nghĩa như vậy, bạo lực vẫn thường được hiểu với tính chất của một phương thức vận động chính trị

Dưới góc nhìn xã hội học thì khái niệm này được hiểu rộng hơn

- Bạo lực là việc sử dụng vũ lực để gây thương tích cho người hoặc tài sản Bạo lực có thể gây ra đau đớn về thể chất cho người trực tiếp gây ra các hành vi bạo lực cũng như cho những người bị hại Cá nhân, gia đình, trường học, nơi làm việc, cộng đồng, xã hội, và môi trường – tất cả đều bị tổn thương do bạo lực gây ra

- Bạo lực là một phương thức hành xử trong các mối quan hệ xã hội và tồn tại

từ rất lâu trong lịch sử Với bản chất như vậy thì bạo lực cũng có thể là những hình thức chém giết, đánh đập, hành hạ nhau về mặt thể xác, nhưng cũng có thể là trấn áp,

đe doạ, gây sức ép về mặt tâm lý, tâm thần.Bạo lực xảy ra có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, chẳng hạn như: do mâu thuẫn giữa hai bên về các lĩnh vực trong cuộc sống không thể hòa giải; do sự cạnh tranh, ghen ghét, đố kỵ lẫn nhau; do sự tham vọng hay cố chấp của một người hay một bè phái nào đó; do sự nóng giận bột phát thiếu suy nghĩ,… Tuy nhiên, cho dù do nguyên nhân nào đi nữa thì bạo lực cũng là một hành động tiêu cực, mang lại nhiều hậu quả khôn lường, không như mong muốn Bạo lực có thể làm cho con người bị thương tật về mặt thể xác, tổn thương về tinh thần thậm chí

có thể nguy hiểm đến tính mạng của những người tham gia; gây ảnh hưởng xấu tới xã hội như an ninh xã hội không được an toàn, người dân lo lắng, hoang mang, sợ hãi, tiêu phí tiền bạc để chữa trị thương tật,… Bạo lực trở thành vấn nạn chung của toàn xã hội cần phải được ngăn chặn kịp thời

1.4 Khái niệm bạo lực học đường

Bạo lực học đường là một thuật ngữ chỉ những hành vi bạo lực diễn ra trong môi trường học đường, là hệ thống xâu chuỗi lời nói, hành vi mang tính miệt thị, đe dọa, khủng bố người khác, để lại thương tích trên cơ thể, thậm chí dẫn đến tử vong, đặc biệt là gây tổn thương đến tư tưởng, tình cảm, tạo cú sốc tinh thần cho những đối tượng trực tiếp tham gia vào quá trình giáo dục trong nhà trường, cũng như đối với những ai quan tâm đến sự nghiệp giáo dục Bạo lực học đường không chỉ xảy ra giữa

học sinh với học sinh mà còn xảy ra giữa học sinh với giáo viên hoặc cán bộ công nhân viên trong nhà trường, thậm chí là giữa cán bộ, giáo viên trong nhà trường với nhau Bạo lực học đường là một dạng hành vi lệch chuẩn của học sinh và xảy ra ở hầu hết các cấp, bậc học Đó là dạng hành vi chống đối, đi ngược lại các quy tắc, chuẩn mực đạo đức của xã hội hay nội quy của nhà trường

Xét về góc độ văn hóa, bạo lực học đường là một hiện tượng phản văn hóa, coi thường pháp luật, nội quy trường học, đi ngược lại những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp trong xã hội, của nhà trường

Xét từ góc độ giáo dục, bạo lực học đường là sự phản ánh kết quả giáo dục không được như mong muốn, là một trong những biểu hiện xuống cấp chất lượng giáo dục, nhất là giáo dục đạo đức, chuẩn mực văn hóa truyền thống dân tộc

Bên cạnh thuật ngữ bạo lực học đường, người ta thường nói tới thuật ngữ “bắt

nạt học đường” Bắt nạt học đường cũng là một phần của bạo lực học đường và thậm

chí nhiều lúc người ta còn đồng nhất giữa bắt nạt và bạo lực học đường Tuy nhiên, về bản chất, bạo lực học đường và bắt nạt học đường có sự khác biệt nhất định

Tác giả Milton Keynes (1989) định nghĩa: “Bắt nạt là một hành động lặp đi lặp

lại một cách hiếu chiến để cố ý làm tổn thương về tinh thần hoặc thể xác cho người khác Bắt nạt là đặc trưng của một cá nhân hành xử theo một cách nào đó để đạt được quyền lực trên người khác”

Rõ ràng, có thể phân biệt bạo lực học đường và bắt nạt học đường như sau:

Bạo lực học đường Bắt nạt học đường

- Đề cập đến quan hệ giữa cá nhân với

cá nhân, nhóm với cá nhân hay giữa

nhóm với nhóm

- Đề cập đến quan hệ cá nhân hay nhóm với cá nhân là chủ yếu

- Đề cập đến hành vi từ giáo viên - đến

học sinh, từ học sinh đến giáo viên, học

sinh với học sinh ở học đường

- Đề cập đến hành vi từ học sinh đến học sinh là phổ biến hơn cả

- Đề cập đến quyền lực sức mạnh từ

phía này đến phía khác và cả sự chống

đối hay sự tạo dựng quyền lực từ nhóm

yếu thế

- Đề cập đến quyền lực sức mạnh từ phía này đến phía khác

- Đề cập đến sự trấn áp mang tính trực

tiếp và cả gián tiếp với nhiều hình thức

lâu dài, phong phú, phức tạp

- Đề cập đến sự trấn áp mang tính trực tiếp, cụ thể nhiều hơn

- Đề cập đến sự tự vệ mang tính yếu ớt

hay mạnh mẽ, phản kháng thiếu sức

mạnh hay có sức mạnh, chống đối

không tự tin hoặc rất quyết liệt dẫn đến

những mâu thuẫn và xung đột bạo lực

- Đề cập đến sự tự vệ mang tính yếu ớt, phản kháng thiếu sức mạnh, chống đối không tự tin

- Tính chất của hành vi rất đa dạng

nhưng màu sắc bạo lực có nguy cơ diễn

ra xét trên chuẩn hành vi xã hội, thương

tổn mang tính trực tiếp hay gián tiếp,

lâu dài

- Tính chất của hành vi thường không quá mạnh mẽ hay không quá gây thương tổn nặng nề

1.5 Khái niệm hành vi bạo lực học đường

Hành vi bạo lực học đường là hành động mang tính sức ép, có biểu hiện dùng sức mạnh để trấn áp, đè ép, tổn thương từ phía người này đến người khác từ nhóm đến

cá nhân, từ nhóm đến nhóm là chủ yếu và nó diễn ra trong quan hệ học đường

Theo từ điển, hành vi bạo lực học đường là hành động mang tính bạo hành diễn

ra trên những khách thể trong môi trường học đường dẫn đến những thương tổn về tinh thần, tâm lý và cả thể xác

Nhìn một cách khái quát, hành vi bạo lực học đường là sự sử dụng vũ lực hay quyền lực một cách có ý thức để đe dọa hay thực sự uy hiếp một cá nhân hay một nhóm học sinh làm gây ra hay có nguy cơ gây ra thương tật, chết, hay tổn thương tâm

lý, kìm hãm sự phát triển hay tước đoạt quyền của cá nhân hay nhóm học sinh đó Nói cách khác, hành vi bạo lực học đường là hành vi sử dụng sức mạnh để gây sức ép, uy hiếp, đe dọa từ khách thể này đến khách thể khác nhằm đạt được một mục tiêu nhất định Hành vi này diễn ra trong quan hệ giữa các khách thể trong phạm vi học đường

và những mối quan hệ giữa khách thể tồn tại trong học đường với khách thể khác có liên quan Hành vi này về cơ bản gần như có đầy đủ những dấu hiệu của hành vi bạo lực và gây ra những hậu quả cả về thể chất lẫn tinh thần từ hai phía trong mối quan hệ bạo lực học đường, đặc biệt là với người bị bạo lực học đường Hành vi bạo lực học đường có thể xảy ra dưới nhiều hình thức như: Từ việc dùng sức mạnh vũ lực để thực hiện hành vi tác động lên người khác mà họ không mong muốn như: túm tóc, cào cấu,

xé áo, lăng nhục, đánh đập, tát, đấm, đá, dùng hung khí tấn công, dọa nạt, mắng chửi,

đổ tội oan, vu khống, tung tin đồn thất thiệt… Các hình thức bạo lực học đường này diễn ra với những mức độ và quy mô khác nhau, xuất phát từ những mâu thuẫn và xung đột khác nhau Điều này tạo ra những thương tổn nhất định hoặc những thương tổn lâu dài khó có thể định lượng

Tóm lại, hành vi bạo lực học đường được hiểu là hành vi sử dụng sức mạnh từ một khách thể hay nhóm khách thể này đến khách thể khác làm tổn hại đến thể chất, tinh thần và vật chất của người khác dưới những hình thức khác nhau diễn ra trong

môi trường học đường Từ đây, bạo lực học đường và hành vi bạo lực học đường sẽ

được xem xét từ phía học sinh đến học sinh là chủ yếu

1.6 Nhận diện hành vi bạo lực học đường

1.6.1 Nhận diện hành vi bạo lực học đường

* Về mặt đạo đức: Có hai loại:

- Bạo lực về thể xác: Là những hành vi thô bạo, ngang ngược bất chấp công lý, đạo đức, xúc phạm trấn áp người khác gây nên những tổn thương về thể xác diễn ra trong phạm vi trường học

- Bạo lực về tinh thần: Là những lời nói và hành vi thô bạo, ngang ngược bất chấp công lý, đạo đức, xúc phạm trấn áp người khác gây nên những tổn thương về tinh thần diễn ra trong phạm vi trường học

* Về mặt hành động: Có hai loại:

- Loại thụ động: Là những hành vi của học sinh bị sai lệch do các em nhận thức không đầy đủ hoặc nhận thức sai chuẩn mực, nội quy, quy tắc của trường lớp hay bị bạn bè rủ rê… loại hành vi này không đáng lo ngại vì có thể giáo dục, cung cấp thông tin để học sinh hiểu đúng, từ đó các em có hành vi đúng đắn

- Loại chủ động: Là những hành vi mà cá nhân mặc dù biết rõ những quy tắc, chuẩn mực đạo đức của nhà trường, của xã hội nhưng vẫn cố ý làm khác Đối với loại bạo lực học đường này, việc khắc phục gặp nhiều khó khăn, đòi hỏi sự kiên trì, nhẫn nại của cha me, thày cô, nhà trường và xã hội

* Về mặt nhân cách con người: Bạo lực học đường gồm có 4 loại:

 Bạo lực giữa học sinh với học sinh

 Bạo lực giữa giáo viên với học sinh

 Bạo lực giữa học sinh với giáo viên

 Bạo lực giữa phụ huynh học sinh với giáo viên

Ở phạm vi đề tài này, chúng tôi chỉ nghiên cứu loại bạo lực giữa học sinh và học sinh

1.6.2 Dấu hiệu của bạo lực học đường

Bạo lực học đường thường trải qua ba giai đoạn là trước, trong và sau hành vi bạo lực và đều để lại dấu vết hoặc dấu hiệu, báo trước bằng các biểu hiện, chứng cứ nhận biết được gồm có:

- Dấu hiệu tiền bạo lực gồm có dấu hiệu xa và cận bạo lực

 Dấu hiệu xa như học sinh học kém, lêu lỏng, chán học, bất cần đời

 Dấu hiệu gần (cận bạo lực) như gây gổ, hăm dọa, kết băng nhóm, mang theo hung khí trong người…

- Dấu hiệu thực hiện hành vi bạo lực: Là các dấu vết bạo lực để lại sau hành vi bạo lực nói lên mức độ độc ác, nương tay hay chỉ là dằn mặt, cảnh cáo người bị xâm hại Ngoài ra, các dấu hiệu còn cho biết kẻ gây hại là nhẫn tâm, vô tình hay cố ý với người

bị hại

- Dấu hiệu hậu bạo lực: chủ yếu là hành vi, thái độ của kẻ gây hại sau khi bị xử lý

đó là thái độ đối với hậu quả xảy ra như ăn năn, hối hận hay hả hê, thỏa mãn của người gây hại

Đối với công tác giáo dục cần xem xét tường tận và lưu ý các dấu hiệu trong một vụ bạo lực học đường nhưng các dấu hiệu tiền bạo lực là vấn đề có ý nghĩa nhất vì

nó là chỉ báo để nhà trường tiến hành can thiệp, ngăn chặn các hành vi bạo lực học đường hiệu quả, kịp thời, định hướng cách giải quyết thỏa đáng nhằm ngăn chặn bạo lực xảy ra Dấu hiệu sau bạo lực cũng cần được xem xét để có thể giáo dục cảm hóa người gây hại, ngăn chặn hành vi tiếp diễn đối với những dấu hiệu ân hận, hối cải sau bạo lực

1.7 Biểu hiện của bạo lực học đường

Biểu hiện của hành động bạo lực học đường có thể xảy ra dưới nhiều hình thức: + Xúc phạm, lăng mạ, xỉ nhục, đay nghiến, chà đạp nhân phẩm, làm tổn thương về mặt tinh thần thông qua lời nói

+ Đánh đập, tra tấn, hành hạ làm tổn hại về sức khỏe, xâm phạm cơ thể con người

thông qua những hành vi bạo lực

1.8 Nguyên nhân của hành vi bạo lực học đường

1.8.1 Nguyên nhân xuất phát từ cá nhân học sinh

Do học sinh không có khả năng kiểm soát hành vi và tự kiềm chế kém; Học sinh kém khả năng tập trung, hiếu động; Học sinh dễ bị căng thẳng về xúc cảm; Học sinh có những thái độ và suy nghĩ chống đối xã hội, mất lòng tin vào những điều tốt đẹp; Học sinh đã từng có các hành vi bạo lực trong quá khứ; Học sinh có tiền sử hoặc đang sử dụng ma túy, rượu và thuốc lá hay các chất kích thích

Tình trạng “dư thừa sức lực” của học sinh ở lứa tuổi dậy thì khiến các em phát triển mạnh về thể chất, hưng phấn cao, kiềm chế kém Hơn nữa, các em đang muốn chứng tỏ bản thân, khẳng định cái “tôi” cá nhân, nhưng lại không biết thể hiện bằng cách nào, do đó, muốn dùng vũ lực như một cách thể hiện sự vượt trội của mình so với bạn bè

1.8.2 Nguyên nhân xuất phát từ gia đình

- Cha mẹ có thu nhập và học vấn thấp; Cha mẹ nghiện ngập hay phạm pháp; bạo lực trong gia đình; Cha mẹ thiếu quan tâm hay không tạo được quan hệ tình cảm với con cái; Cha mẹ kém khả năng kiểm soát con cái; Cha mẹ kém tình thương yêu và

nối kết trong gia đình; Chức năng giáo dục trong gia đình kém; Biện pháp giáo dục và

kỷ luật không nhất quán, quá dễ dãi hay quá khắc nghiệt; Cha mẹ ly thân hoặc ly hôn; Cha mẹ có tiền án, tiền sự hoặc đang ngồi tù; Gia đình vừa trải qua những cú sốc về tinh thần như mất người thân, kiện cáo, phá sản,…

- Gia đình chính là nơi hình thành cho các em nhân cách sống và cách ứng xử trong xã hội văn minh, nơi giáo dục cho các em những cảm nhận đầu tiên về quan hệ giữa con người với con người, giữa con người với thiên nhiên và giữa mỗi người với chính bản thân mình

- Như chúng ta đã biết, gia đình là nền tảng đặc biệt quan trọng trong việc hình thành nhân cách cho trẻ từ tuổi ấu thơ Nếu cha mẹ, anh, chị, em… trong gia đình cư

xử với nhau bằng bạo lực, sử dụng những từ ngữ, lời lẽ không hay với nhau sẽ ảnh hưởng rất lớn đến suy nghĩ, tình cảm của đứa trẻ và từ đó, dần hình thành trong trẻ những biểu hiện lệch lạc trong suy nghĩ và hành động giống như gia đình chúng

- Một nguyên nhân nữa cũng cần nhắc đến đó là sự thiếu quan tâm từ phía gia đình do cha mẹ chỉ chăm chú vào các công việc làm ăn hàng ngày thiếu sự kiểm soát

và chăm sóc con cái thường xuyên hoặc do gia đình ít con nên sự chiều chuộng con cái quá mức chỉ biết cung cấp, đáp ứng về tiền bạc theo yêu cầu của con cái mà thiếu sự kiểm soát, quan tâm đến suy nghĩ, hành động của con em cũng chính là mối quan tâm

mà chúng ta cần suy nghĩ

1.8.3 Nguyên nhân xuất phát từ nhà trường

Học sinh bị thầy cô, ban giám hiệu, hay nhân viên nhà trường bạo hành, bạc đãi, đe dọa, làm nhục; Bị bạn bè ruồng bỏ hắt hủi hay bắt nạt; Không khí thù địch hay

lề lối bất công trong lớp học; Giáo viên không quan tâm đến đời sống tâm lý, tình cảm của học sinh; Biện pháp kỷ luật của thầy cô và nhà trường không nhất quán, quá dễ dãi hay quá khắc nghiệt; Chương trình học quá nhiều; Nhà trường, lớp học thiếu các gương tích cực trong đời sống và thiếu những hoạt động xã hội lành mạnh; Học sinh giao du với bạn bè phạm pháp trong nhà trường; Học sinh không muốn học và thất bại trong việc học; Nhà trường có truyền thống tồn tại các băng nhóm bạo lực; Nhà trường không có mối liên hệ tích cực với gia đình học sinh cũng như các tổ chức xã hội khác; Nhà trường không có các hoạt động tham vấn học đường cần thiết,… Vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh chưa được quan tâm đúng mức, thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình - nhà trường và xã hội

Bên cạnh đó, áp lực chương trình học tập nặng nề hiện nay cũng đang là mối quan tâm cần giải quyết Học sinh hầu như không có nhiều thời gian để tham gia các hoạt động xã hội, các câu lạc bộ, đội nhóm, nhằm rèn luyện kỹ năng, trau dồi nhân cách Thầy cô trong trường cũng bị áp lực dạy nặng nề nên phần nào buông lỏng việc

“dạy làm người” cho các em Tổ chức Đoàn - Đội trong nhà trường chưa phát huy hết

vai trò là “một người bạn của thanh thiếu niên”, chưa quan tâm đến giáo dục kỹ năng

sống trang bị cho các em học sinh các cấp học…

1.8.4 Nguyên nhân xuất phát từ cộng đồng, xã hội va các phương tiện truyền thông

- Phân tầng kinh tế - xã hội có diễn biến phức tạp, khoảng cách giàu nghèo giữa các gia đình, giữa các vùng miền ngày càng rõ nét, áp lực kinh tế dẫn đến giảm sút vai trò của gia đình đối với việc bảo vệ và chăm sóc con cái Tình trạng bất bình đẳng về cơ hội phát triển của trẻ em giữa các vùng miền

- Chức năng kinh tế của gia đình đã lấn áp chức năng giáo dục con cái của cha

mẹ và những người thân trong gia đình, làm xao nhãng việc chia sẻ tình cảm, giáo dục phòng tránh những nguy cơ tiêu cực của môi trường sống có thể ảnh hưởng đến trẻ

- Bạo lực gia đình, bạo lực ngoài cộng đồng xã hội cũng là “đường link” dẫn tới các hành vi bạo lực của trẻ em Việt Nam

- Công nghệ thông tin phát triển như vũ bão, trẻ em được tiếp cận với các trò chơi điện tử và mạng Internet từ khi còn rất nhỏ, từ đó, dẫn đến các hiện tượng nghiện game online, nghiện internet cũng như các trang mạng xã hội, ảnh hưởng từ các trò chơi mang tính bạo lực cao, các em bất chấp pháp luật, chuẩn mực đạo đức để được thỏa mãn “nhu cầu bạo lực” thông qua các trò chơi online, rời xa cuộc sống thực tìm đến thế giới ảo của internet

- Các ấn phẩm báo chí, sách, truyện tranh, video clip, phim ảnh mang tính bạo lực cũng góp phần hình thành “nhu cầu bạo lực” của trẻ em Việt Nam

- Đặc biệt, các em cũng bị ảnh hưởng từ chính những cảnh bạo hành trong gia đình và ngoài xã hội như bạo lực trên các sân cỏ, đâm chém để tranh giành quyền lợi, đánh người thi hành công vụ, …

1.9 Hậu quả của hành vi bạo lực học đường

1.9.1 Đối với bản thân người “bị hại” và “người “gây án”

Trong nhiều vụ bạo lực được nói đến, không ít đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng về mặt thể xác, tinh thần cũng như khả năng học tập Nhẹ nhàng có thể là những vết bầm tím nhưng cũng có thể là những vết thương nặng phải vào bệnh viện điều trị

và để lại những di chứng xấu ảnh hưởng đến cuộc đời các em về sau Với các em “bị hại” thường có những biểu hiện rối nhiễu hành vi, ảnh hưởng đến học tập, lao động, năng khiếu, ước mơ, sở thích của bản thân, mất tự tin, lo sợ khi đến trường dẫn đến lầm lì, ít nói, luôn ở trong trạng thái lo lắng, ngại tiếp xúc với mọi người, việc ăn ngủ cũng gặp khó khăn, cơ thể suy nhược,… dẫn đến sức học giảm sút, ngại đến trường, phát sinh các vấn đề về thần kinh Nghiêm trọng hơn, có em trở nên trầm cảm, tự ti, lo

sợ và có những trường hợp đã tìm đến cái chết để giải thoát chính mình Đối với học sinh “gây án”, các em sẽ dần lơ là trong học tập, nuôi dưỡng niềm tin về “sức mạnh” của mình dẫn đến không còn muốn học, thích ra đời để chứng tỏ bản thân, kết quả học tập sa sút, có những trường hợp bỏ học thường xuyên hoặc bỏ học vĩnh viễn Tồi tệ hơn, khi không ít vụ bạo lực đã cướp đi sinh mạng của những học sinh vô tội để lại sự thiệt thòi, đau đớn không chỉ về mặt thể xác mà cả tinh thần cho người “gây án” và gia đình bên gây “gây án” lẫn “bị hại”, sự lo lắng, ân hận muộn màng và ám ảnh tâm lí những người “gây án” Nếu là bạo lực đối với giáo viên hoặc cán bộ làm việc trong nhà trường, giữa những người làm giáo dục với nhau, ngoài gây ra thương tích cho đối phương khiến gia đình phải xấu hổ, bồi thường thiệt hại, những người “gây án” còn phải chịu sự dè bỉu, chê bai của xã hội và dù sau đó họ có thật sự thay đổi tích cực thì điều đó cũng rất khó để thuyết phục xã hội cho họ một cái nhìn khác và rất khó để họ lấy lại được hình ảnh tốt đẹp trong mắt mọi người Đó là, chưa kể đến gia đình và bản thân người “gây án” cũng sẽ chịu sức ép rất lớn của dư luận, chịu sự dè bỉu của hàng xóm Nghiêm trọng hơn là hậu quả của những hành vi bạo lực tình dục Không chỉ tổn thương về thể chất, mà tổn thương tinh thần cũng rất khó khắc phục Khủng hoảng tâm

lý, suy sụp tinh thần, hoảng loạn, có xu hướng muốn tự tử, nhận thức lệch lạc về giới tính, ác cảm về vấn đề tình bạn - tình yêu hay nhận thức sai lầm về cuộc sống, muốn trả thù đời hoặc đi tìm sự quên lãng trong những tệ nạn khác là hậu quả đặc biệt

nghiêm trọng

1.9.2 Đối với Nhà trường

Những hành vi bạo lực học đường làm cho hoạt động giáo dục của nhà trường

bị ảnh hưởng nghiêm trọng, thầy cô, bạn bè lo lắng, mất tinh thần học tập, giảng dạy, tình đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau bị rạn nứt Trường học trở thành “chiến trường” để các

em “thể hiện mình” Những hành vi bạo lực học đường của học sinh sẽ làm ảnh hưởng đến thành tích thi đua của lớp, của trường, ảnh hưởng đến danh tiếng của nhà trường cũng như các thầy cô và gây thêm mâu thuẫn giữa phụ huynh với nhau Cũng không quên nói tới những hành vi bạo lực của giáo viên làm cho môi trường giáo dục ở nhà trường mất đi tính quy phạm, uy tín, danh dự người giáo viên bị hạ thấp và tất nhiên hiệu quả dạy học sẽ không thể đạt được như mong đợi Đó là chưa kể, những hành vi bạo lực của giáo viên có thể làm cho học sinh có cảm giác lo lắng và sợ hãi khi đến tiết học của mình

1.9.3 Đối với gia đình

Đối với các bậc phụ huynh, nếu con đánh nhau với bạn, bị nhà trường xử phạt,

bị cha mẹ nạn nhân lên tiếng thì cách xử lý phổ biến nhất được các bậc cha mẹ lựa chọn là chửi mắng, trách móc, thậm chí là đánh đập con mình Qua đó, họ vô tình gieo thêm vào đứa con của mình nỗi bực tức và làm nảy sinh mâu thuẫn giữa cha mẹ và con cái Không khí gia đình sẽ trở nên căng thẳng hơn nếu như cha mẹ cứ đổ lỗi cho nhau

về việc quản lý và giáo dục con Không ai chịu nhận lỗi về mình, vợ chồng nảy sinh mâu thuẫn với nhau chỉ vì con cái, gia đình phải mất thêm một khoản tài chính lớn để giải quyết hậu quả Trước thực trạng bạo lực học đường ngày càng trở nên nghiêm trọng thì sự lo lắng của các bậc phụ huynh càng được đẩy lên cao Không chỉ lo lắng cho việc học mà còn lo lắng cho sự an toàn của con cái, lo lắng cho tương lai và cả tính mạng của con mình

1.9.4 Đối với xã hội

Xã hội Việt Nam chịu ảnh hưởng sâu sắc của nền văn hóa Nho giáo với những

lễ nghi, phép tắc, chuẩn mực đạo đức và truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo Những nét văn hóa ấy đã ăn sâu vào trong tâm thức của mỗi người dân Việt với sự tôn trọng lễ nghĩa giữa tình thầy trò và tình bạn bè Thế nhưng, với xu thế toàn cầu hóa, đất nước mở cửa hội nhập thì những nét văn hóa truyền thống đã dần thay đổi Những chuẩn mực đạo đức quý giá ấy đã dần bị phai nhạt, thay vào đó là những nét văn hóa hiện đại, lai căng Những nét văn hóa không phù hợp du nhập vào và làm lu mờ những

nét văn hóa truyền thống tốt đẹp Giờ đây, có những học trò ngang nhiên cãi lại thầy, thậm chí đánh thầy ngay trên bục giảng đến mức ngất xỉu; bạn bè đánh đấm, đâm chém nhau xảy ra khá thường xuyên Chính những hành động ấy đã càng làm lu mờ những nét văn hóa truyền thống của xã hội, thể hiện một sự suy đồi về mặt đạo đức và

sự sai lệch về mặt hành vi một cách đáng báo động Cùng với những ảnh hưởng tới văn hóa truyền thống của xã hội thì hành vi bạo lực học đường cũng làm mất trật tự xã hội Những vụ bạo lực học đường không chỉ xảy ra trong khuôn viên nhà trường mà phần lớn còn xảy ra ở bên ngoài nhà trường Những vụ bạo lực học đường có thể là giữa một học sinh với một học sinh nhưng cũng có thể là những hành vi “đánh hội đồng” và cả những vụ bạo lực học đường có sự tham gia của những người ngoài, vì thế, sự mất trật tự xã hội mà nó gây ra không phải là nhỏ, làm cho môi trường xã hội không còn lành mạnh

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NHẬN THỨC VỀ BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG Ở

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ LÊ QUÝ ĐÔN 2.1 Khái quát chung về Trường Trung học cơ sở Lê Quý Đôn

2.1.1 Đặc điểm, tình hình trường trung học cơ sở Lê Quý Đôn

Trường Trung học cơ sở Lê Quý Đôn quận Thủ Đức được đổi tên theo quyết định số 2569/QĐ-UBND ngày 31 tháng 12 năm 2007 của Ủy ban nhân dân quận Thủ Đức và tọa lạc tại số 234 đường Võ Văn Ngân, phường Linh Chiểu, quận Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh Từ đó đến nay, trường đã có nhiều đóng góp cho sự phát triển văn hóa giáo dục, xã hội của địa phương Việc triển khai và thực hiện Nghị quyết

số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là một trong những nhiệm

vụ quan trọng đối với tập thể nhà trường

2.1.2 Tình hình nhân sự

- Về đội ngũ: Tổng số cán bộ, giáo viên, công nhân viên: 91 Trong đó:

+ Ban giám hiệu: 03 Hiệu trưởng : 01 ; Phó hiệu trưởng : 02

+ Công nhân viên: 9 ; Hợp đồng trường: 08; Đảng viên:20 ; Công đoàn viên: 80; Đoàn viên: 21, Giáo viên: 7

Tập thể cán bộ giáo viên, nhân viên trong nhà trường luôn đoàn kết, thương yêu giúp

đỡ nhau trong công việc, khắc phục khó khăn, hoàn thành mọi nhiệm vụ được

giao Đội ngũ giáo viên hầu hết đều đạt chuẩn, 95% trình độ trên chuẩn, đồng bộ ở các

bộ môn, năng nỗ, nhiệt tình, sáng tạo, nhiều giáo viên đạt trình độ chuyên môn giỏi, giàu tâm huyết Mạng lưới cán bộ nòng cốt: Phụ trách chuyên môn, tổ trưởng, tổ phó

có năng lực quản lý chỉ đạo chuyên môn và tổ chức các hoạt động khoa học, đạt hiệu quả cao Các đoàn thể Công đoàn, Chi đoàn, Liên đội vững mạnh Công tác tổ chức quản lý của Ban giám hiệu thực sự dân chủ xây dựng kế hoạch sát thực tế với sự phát triển xã hội, kinh tế của địa phương, có khả năng thực thi cao

2.1.3 Cơ sở vật chất

Nhà trường được xây dựng khang trang, xanh, sạch, đẹp và an toàn trên diện tích 14.250 m2 Cơ cấu các khối công trình trong trường gồm: Khu phòng học có 55