BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH BÁO CÁO TỔNG KẾT ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN HIỆU QUẢ SỬ DỤNG THƯ VIỆN C
CƠ SỞ LÝ LUẬN
Khái niệm thư viện
Theo thư viện tại Bách khoa toàn thư (Wikipedia),
Thư viện là một tập hợp các nguồn tài liệu do các chuyên gia lựa chọn và thường có sẵn để tham khảo hoặc mượn trong một môi trường yên tĩnh thích hợp cho việc học Kho của thư viện có thể chứa hàng triệu mặt hàng, bao gồm nhiều định dạng, chẳng hạn như sách, tạp chí định kỳ, báo chí, bản thảo, phim, bản đồ, ấn phẩm, tài liệu, CD, cassette, băng video, DVD, Blu-ray, sách điện tử, và âm thanh Đọc tài liệu, cơ sở dữ liệu, trò chơi điện tử,…
Thư viện là một cơ sở được thành lập và duy trì bởi cơ quan Chính phủ, tổ chức, công ty hoặc cá nhân nhằm cung cấp tài liệu và các dịch vụ thư viện chất lượng Đội ngũ thủ thư là các chuyên gia tìm kiếm, sắp xếp thông tin và đáp ứng nhu cầu người dùng Thư viện thường có khu vực học tập yên tĩnh, cùng với khu vực hỗ trợ học tập và làm việc nhóm, phục vụ cho nghiên cứu và học tập Nhiều thư viện còn cung cấp các phương tiện truy cập tài liệu lưu trữ kỹ thuật số và Internet, mở rộng nguồn tài nguyên và tiện ích cho người dùng.
Các thư viện hiện đại ngày càng cam kết tiếp cận không giới hạn thông tin và tri thức thông qua nhiều hình thức và nguồn tài liệu khác nhau Các thư viện ngày càng trở thành trung tâm cộng đồng cung cấp các chương trình công cộng và hỗ trợ học tập suốt đời cho mọi người 1
1 nguồn: Lịch sử thư viện, Wikipedia
Theo Khoản 1 Điều 14 Luật Thư viện 2019, có hiệu lực từ 01/07/2020, thư viện đại học được định nghĩa là một thư viện có tài nguyên thông tin phục vụ người học và người dạy trong cơ sở giáo dục đại học (p.08).
Theo quy định tại Khoản 2 Điều 14 Luật thư viện 2019 quy định thư viện đại học thực hiện chức năng, nhiệm vụ quy định tại Điều 4 của Luật này và các chức năng, nhiệm vụ sau đây:
Phát triển tài nguyên thông tin phù hợp với mục tiêu, nội dung và chương trình đào tạo; đáp ứng các lĩnh vực và ngành đào tạo, đồng thời hỗ trợ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ của cơ sở giáo dục đại học Việc đảm bảo nguồn thông tin phong phú, đáng tin cậy và dễ tiếp cận cho người học và giảng viên sẽ nâng cao chất lượng giảng dạy, hiệu quả nghiên cứu và khả năng đổi mới công nghệ của trường.
Chúng tôi tiếp nhận, bổ sung và tổ chức khai thác khóa luận, đồ án, luận văn và luận án, cùng với kết quả nghiên cứu khoa học của người học và người dạy trong cơ sở giáo dục đại học; đồng thời xây dựng và phát triển tài liệu nội sinh, cơ sở dữ liệu học liệu và tài nguyên học liệu mở để nâng cao khả năng tiếp cận, chia sẻ và khai thác hiệu quả nguồn học liệu cho giảng viên và sinh viên.
- Tổ chức không gian đọc; hướng dẫn sử dụng sản phẩm thư viện và dịch vụ thư viện; hoàn thiện kỹ năng tìm kiếm, khai thác và sử dụng thông tin; củng cố, mở rộng kiến thức cho người học, người dạy và cán bộ quản lý;
- Thực hiện liên thông với thư viện trong nước và ngoài nước;
- Thực hiện nhiệm vụ khác do cơ sở giáo dục đại học giao (p.08) 2
Vai trò của thư viện
Theo Lê Quỳnh Chi (2008), thư viện có các vai trò như sau:
Thư viện là động lực đóng góp vào việc đổi mới giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực
Trong trường đại học, thư viện đóng vai trò là trung tâm học tập và nghiên cứu, cung cấp tài nguyên giáo dục, dịch vụ thông tin và hỗ trợ giảng dạy để đào tạo nguồn nhân lực có tri thức cho đất nước Thông qua việc tăng cường tiếp cận sách, tài liệu nghiên cứu và cơ sở dữ liệu số, thư viện thúc đẩy tiến bộ xã hội và đóng góp vào sự phát triển của sản xuất cùng các lĩnh vực khoa học và công nghệ Với vai trò này, thư viện đại học không chỉ là kho lưu trữ tri thức mà còn là động lực của đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội.
2 nguồn: Khoản 1 và 2 Điều 14, Luật thư viện (2019)
11 viện cung cấp cho xã hội những thông tin khoa học mới mẻ, đặc biệt là những thành quả của các công trình nghiên cứu khoa học của cán bộ giảng viên và sinh viên trong trường Đây là dạng thông tin mang tính đặc thù và đôi khi là những thông tin độc nhất, khó tìm thấy ở nơi khác
Thư viện liên tục bổ sung và cập nhật kiến thức mới cùng với những phương pháp giảng dạy tiên tiến, giúp hoạt động học tập và giảng dạy trở nên sinh động, hấp dẫn và hiệu quả hơn Đồng thời, thư viện mở rộng điều kiện học tập cho sinh viên về không gian, thời gian và phạm vi tri thức, vượt lên trên khuôn khổ nội dung, chương trình và kế hoạch đào tạo được quy định bởi nhà trường.
Thư viện góp phần đổi mới phương pháp dạy - học, tạo môi trường tự học và tự nghiên cứu, kích thích sự chủ động của người học
Mục tiêu quan trọng nhất đối với giáo dục đại học trong kỷ nguyên thông tin là tạo ra những con người có khả năng tự định hướng học tập, tự học thường xuyên, biết chọn lọc, xử lý thông tin và có khả năng sáng tạo tri thức, tự tin hội nhập vào thị trường lao động “chất xám” quốc tế đầy tính cạnh tranh Đây là xu thế tất yếu trong xã hội thông tin
Hoạt động giảng dạy, học tập thực chất là một quá trình truyền đạt và tiếp nhận thông tin Nếu giáo viên nắm bắt, cập nhật được những thông tin mới thường xuyên và vận dụng phù hợp với quá trình giảng dạy thì bài giảng sẽ sinh động, phong phú và đi sát với thực tế hơn Nếu sinh viên tìm tài liệu, khai thác thông tin - tư liệu hiệu quả thì chất lượng học tập và khả năng nghiên cứu khoa học sẽ được nâng cao rõ rệt Trong trường đại học, hoạt động khai thác thông tin đóng vai trò tích cực vào việc nâng cao chất lượng đào tạo, đổi mới phương pháp dạy - học
Vai trò của cán bộ thư viện đại học trong việc đáp ứng nhu cầu thông tin của người sử dụng
Trong tất cả các yếu tố góp phần làm tăng chất lượng, hiệu quả của hoạt động quản lý và khai thác thông tin thư viện, yếu tố con người là quan trọng nhất và mang tính
12 quyết định Cán bộ thư viện là cầu nối giữa nguồn tài nguyên thông tin và người dùng tin Chúng ta có thể nói một khiếm khuyết rất quan trọng của thư viện đại học hiện tại là chưa chú trọng đúng mức tới việc hướng dẫn cụ thể sinh viên phương pháp nghiên cứu, tìm tư liệu, cung cấp thông tin thư tịch để sinh viên hứng khởi, ham thích trong công việc nghiên cứu
Cán bộ thư viện đóng vai trò then chốt trong đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập tại trường bằng cách chủ động giới thiệu và cung cấp nguồn thông tin phong phú, đa dạng Họ đồng thời xây dựng môi trường làm việc thân thiện, thông thoáng và chuyên nghiệp, không chỉ dựa trên khả năng chuyên môn, nghiệp vụ giỏi mà còn ở khả năng giao tiếp tốt.
Ngày nay, cán bộ thư viện không thể chỉ dừng lại ở vai trò người lưu trữ và quản lý tài liệu với phương châm “vui vẻ, hòa nhã, nhiệt tình”; họ phải trở thành những hoa tiêu trong đại dương thông tin, năng động, thạo nghề và có trình độ ngoại ngữ, tin học để chỉ ra đúng tài liệu độc giả cần một cách nhanh nhất và chính xác nhất Bên cạnh đó, cán bộ thư viện còn có ý thức trách nhiệm động viên, nuôi dưỡng thói quen và sự hứng thú đọc sách cho sinh viên.
Tổng quan các công trình nghiên cứu và hình thành câu hỏi nghiên cứu 12 CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Như chúng ta đã biết, thư viện không chỉ là nơi cung cấp cho sinh viên thông tin, kiến thức về các môn học, từ đại cương cho đến chuyên ngành Mà thư viện còn là nơi tạo điều kiện cho sinh viên học tập như có các dịch vụ phòng đọc, phòng mượn, khu đọc sác,…
Thư viện đóng góp đáng kể vào quá trình học tập của sinh viên Nghiên cứu trước đây của Bledidt và các cộng sự (2008) cho thấy thư viện trường học đóng vai trò quan trọng trong thành công học tập của học sinh vì chúng cung cấp những thông tin hữu ích có thể hỗ trợ họ trở thành những người đọc và viết tốt hơn.
3 nguồn: Lê Quỳnh Chi (2008), Thư viện Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
Hoàng Thị Hồng Nhạn (2005) cho rằng thư viện đóng vai trò then chốt trong đào tạo nguồn nhân lực và là nơi cung cấp thông tin, kiến thức thiết yếu cho công tác đào tạo, nghiên cứu và phát triển công nghệ; nó được xem như trái tim tri thức của một trường đại học.
Các nghiên cứu trước đây cho thấy mối quan hệ giữa việc sử dụng thư viện và kết quả học tập của sinh viên Theo nghiên cứu của Soria và cộng sự (2013) về việc sử dụng thư viện và kết quả học tập của sinh viên đại học, sinh viên năm nhất sử dụng thư viện có thành tích học tập tốt hơn, với điểm trung bình cao hơn và khả năng duy trì, kiểm soát việc học tốt hơn; đồng thời bài nghiên cứu khuyến nghị sinh viên đang hoạt động định hướng cho các sinh viên mới rằng hãy khuyến khích các sinh viên mới khám phá và sử dụng thư viện của trường Theo nghiên cứu của Dukper và cộng sự (2008) về sự khác biệt thành tích giữa trường có thư viện và trường không có thư viện, khả năng tiếp cận thư viện, tần suất đến thư viện và thói quen học tập của học sinh ở trường có thư viện đã nâng cao thành tích học tập.
Theo các nghiên cứu trước đó về tính cấp thiết của đề tài sử dụng thư viện của sinh viên trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, nhóm tác giả đã phân tích các nhân tố ảnh hưởng và mối quan hệ giữa thư viện với sinh viên Nhóm tác giả hình thành các câu hỏi nghiên cứu nhằm xác định những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng thư viện và làm rõ mối quan hệ giữa thư viện với sinh viên tại trường Các câu hỏi nghiên cứu được thiết kế để khám phá tác động của hệ thống thư viện, nguồn lực, dịch vụ và kỹ năng thông tin lên hành vi học tập và kết quả của sinh viên, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả khai thác thư viện tại Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh.
- Việc sử dụng thư viện có liên quan đến kết quả học tập của sinh viên không?
CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Phương pháp thu thập dữ liệu
Trong khuôn khổ đề tài, nhóm tác giả xây dựng bảng câu hỏi phỏng vấn và triển khai phỏng vấn với sinh viên tại thư viện và khu tự học trong khuôn viên trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh Phương pháp nghiên cứu được áp dụng là phỏng vấn trực tiếp nhằm đảm bảo tính nhất quán và dễ dàng cho quá trình phân tích dữ liệu, với mẫu câu hỏi đã soạn sẵn Mỗi đối tượng tham gia sẽ được cán bộ phỏng vấn tiếp cận, giới thiệu rõ mục đích phỏng vấn và tiến hành thu thập dữ liệu theo đúng mẫu câu hỏi đã chuẩn bị, giúp thu thập thông tin đầy đủ và khách quan cho phân tích sau này.
Nhóm tác giả sử dụng hình thức hỏi đáp theo cấu trúc: là việc tiến hành phỏng vấn dựa trên các câu hỏi đã được soạn sẵn.
Đối tượng phỏng vấn
Đối tượng phỏng vấn để thu thập dữ liệu trong bài nghiên cứu này là 40 sinh viên từ các ngành khác nhau, được chọn ngẫu nhiên từ năm thứ nhất đến năm thứ tư, và được chia thành hai nhóm chính: nhóm sinh viên đã đến thư viện và nhóm sinh viên không đến thư viện trong học kỳ I/2020-2021.
Những câu hỏi phỏng vấn
Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Kim Dung (2013) tiến hành khảo sát các người dùng tin sinh viên tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội, cho thấy sinh viên ngoài mục đích học tập và nghiên cứu khoa học còn có nhu cầu giải trí sau những giờ học căng thẳng Phần lớn sinh viên tìm tài liệu theo chuyên ngành học của mình, cụ thể là sách giáo khoa, giáo trình, tài liệu tham khảo và tài liệu nghiên cứu; các báo cáo khoa học, đề tài nghiên cứu khoa học và khóa luận tốt nghiệp cũng là nguồn tham khảo phục vụ cho hoạt động nghiên cứu Bên cạnh đó, họ còn tìm đọc các tác phẩm văn học nghệ thuật và tài liệu khoa học công nghệ để phục vụ mục đích giải trí Đặc biệt, sinh viên đến thư viện không chỉ để đọc, mượn sách, báo, tạp chí và khai thác thông tin mà còn đến để ngồi học và làm việc tại thư viện, giúp tăng cường hiệu quả học tập và khai thác nguồn thông tin một cách toàn diện.
NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ SỬ DỤNG THƯ VIỆN CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
2.1 Phương pháp thu thập dữ liệu
Trên cơ sở mục tiêu của đề tài, nhóm tác giả đã xây dựng bảng câu hỏi phỏng vấn và thực hiện phỏng vấn sinh viên tại thư viện và các khu vực tự học trong khuôn viên Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh Mỗi đối tượng tham gia sẽ được cán bộ phỏng vấn tiếp cận, giới thiệu mục đích phỏng vấn, sau đó tiến hành phỏng vấn và thu thập dữ liệu theo mẫu câu hỏi đã chuẩn bị.
Nhóm tác giả sử dụng hình thức hỏi đáp theo cấu trúc: là việc tiến hành phỏng vấn dựa trên các câu hỏi đã được soạn sẵn
Đối tượng phỏng vấn nhằm thu thập dữ liệu cho bài nghiên cứu này gồm 40 sinh viên thuộc các ngành khác nhau, được lựa chọn ngẫu nhiên từ năm nhất đến năm tư Các sinh viên được chia thành hai nhóm chính: nhóm đã đến thư viện và nhóm chưa đến thư viện trong học kỳ I/2020-2021.
2.3 Những câu hỏi phỏng vấn
Dựa theo bài nghiên cứu của Nguyễn Thị Kim Dung (2013) đã tiến hành khảo sát người dùng tin sinh viên tại Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn Hà Nội, nhận thấy sinh viên ngoài việc sử dụng Thư viện nhằm mục đích học tập, nghiên cứu khoa học và nâng cao kiến thức, còn có nhu cầu giải trí sau những giờ học tập căng thẳng Phần lớn tìm tài liệu theo chuyên ngành học tập của mình, cụ thể: các sách giáo khoa, giáo trình, tài liệu tham khảo, tài liệu nghiên cứu Các báo cáo nghiên cứu khoa học, đề tài nghiên cứu khoa học, khóa luận tốt nghiệp cũng là những tài liệu tham khảo phục vụ nhu cầu nghiên cứu khoa học Ngoài ra, còn tìm đọc các tác phẩm văn học nghệ thuật, tài liệu khoa học công nghệ phục vụ cho mục đích giải trí Đặc biệt sinh viên đến thư viện không chỉ để đọc và mượn sách, báo, tạp chí, khai thác thông tin mà họ còn đến thư viện để ngồi học Để
Nhằm nắm rõ nhu cầu sử dụng thông tin của sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, nhóm tác giả đã xây dựng những câu hỏi sau nhằm khảo sát và làm rõ cách sinh viên tiếp nhận, tìm kiếm và sử dụng thông tin; các câu hỏi này đóng vai trò nền tảng cho việc phân tích dữ liệu và đề xuất các khuyến nghị cải thiện nguồn thông tin cho sinh viên.
- Bạn đã từng đến thư viện của trường chưa?
- Tần suất bạn đến thư viện trong 1 học kỳ là bao nhiêu?
Nhận thức được tầm ảnh hưởng của chất lượng và đa dạng các dịch vụ thư viện đối với người dùng, bài viết dựa trên nghiên cứu trước đây về sự hài lòng của sinh viên với chất lượng dịch vụ thư viện của Nguyễn Thanh Tòng (2016), cho thấy các loại hình dịch vụ tại thư viện ảnh hưởng khá lớn đến tần suất đến thư viện và kết quả học tập của sinh viên Vì vậy, nhóm nghiên cứu đặt câu hỏi khảo sát tại Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh nhằm xác định các dịch vụ thư viện mà sinh viên thường sử dụng nhất Câu hỏi được thiết kế để làm rõ dịch vụ phổ biến nhất tại thư viện và đánh giá mức độ tác động của chúng đến việc học tập và thói quen sử dụng thư viện Kết quả khảo sát dự kiến sẽ giúp cải thiện chất lượng dịch vụ thư viện và nâng cao hiệu quả học tập cho sinh viên.
Dựa trên đề tài khoa học thư viện của Trần Thị Kiều Phương (2011), nhóm tác giả dựa vào khảo sát nguồn tin điện tử của thư viện Trường Đại học Ngoại Thương để xác định phương hướng và đề xuất các giải pháp nâng cao và phát triển nguồn tin điện tử nhằm phục vụ tốt công tác học tập, nghiên cứu cũng như hoạt động học tập của sinh viên và cán bộ nhân viên trường Để làm rõ nguồn cung tài liệu có ảnh hưởng như thế nào đến kết quả học tập của sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, nhóm tác giả đã đưa ra câu hỏi nghiên cứu về mối liên hệ giữa nguồn tin điện tử và kết quả học tập và từ đó đề xuất các biện pháp tối ưu hóa dịch vụ thư viện, nâng cao chất lượng nguồn tin điện tử phục vụ học tập và nghiên cứu.
- Bạn cảm thấy nguồn cung cấp tài liệu ở thư viện như thế nào?
Theo bài nghiên cứu của Nguyễn Thị Chi (2013), thư viện đóng vai trò thiết yếu trong việc đáp ứng nhu cầu thông tin của người dùng và mở rộng điều kiện học tập cho sinh viên ở cả không gian, thời gian và phạm vi tri thức so với khuôn khổ nội dung, chương trình và kế hoạch đào tạo của nhà trường, qua đó kích thích sự chủ động của người học Trên cơ sở đó, nhóm tác giả đặt ra câu hỏi nghiên cứu nhằm khảo sát thư viện đã hỗ trợ cho sinh viên những gì trong quá trình sử dụng thư viện tại trường.
Theo bài nghiên cứu của Lê Quỳnh Chi (2011), đầu tư cho thư viện mang tính nền tảng và có tác động tích cực đến kết quả học tập của sinh viên Trên cơ sở này, nhóm tác giả đã đặt ra các câu hỏi khảo sát nhằm tìm hiểu xem chất lượng thư viện ảnh hưởng như thế nào đến việc sinh viên sử dụng thư viện.
Chất lượng phục vụ thư viện trường đóng vai trò nền tảng cho quá trình học tập và phát triển của sinh viên Theo Franz Jessen, đại sứ, Trưởng phái đoàn Liên minh Châu Âu tại Việt Nam (được trích dẫn bởi Nguyễn Thị Kim Dung, 2013), để một đất nước phát triển thì phải có nền tảng tốt; và để có một nền tảng tốt như vậy, điều đầu tiên là phải có một nền giáo dục thật tốt Nhiệm vụ quan trọng nhất của học sinh, sinh viên là học tập tốt.
Để hình thành những sinh viên học tập tốt, có tư duy độc lập và sáng tạo trong nghiên cứu khoa học, sinh viên cần luôn học hỏi và khám phá cái mới, đồng thời được cung cấp đầy đủ thông tin cho quá trình nghiên cứu khoa học, học tập và giải trí của mình Thư viện với môi trường học thuật thuận lợi, nguồn tài liệu phong phú, công tác tra cứu thuận tiện và thời gian phục vụ được mở rộng sẽ góp phần thay đổi lề lối học tập trước đây của sinh viên Thái độ và trình độ của thủ thư ngày càng được nâng cao sẽ hỗ trợ sinh viên tiếp cận thông tin một cách hiệu quả, từ đó nâng cao chất lượng nghiên cứu và học tập.
Nghiên cứu được tiến hành nhằm xác định mối tương quan giữa việc sinh viên sử dụng thư viện và kết quả học tập của họ Nhóm tác giả tiến hành khảo sát tại Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh để làm rõ các mục đích mà sinh viên thường sử dụng thư viện và đánh giá tác động của những mục đích này đến kết quả học tập Bằng cách đặt câu hỏi về nhu cầu sử dụng thư viện và các hoạt động liên quan, nghiên cứu nhằm làm rõ mức độ ảnh hưởng của từng mục đích đến thành tích học tập của sinh viên.
- Bạn thường sử dụng thư viện với những mục đích gì?
Hiện nay, việc chuyển từ đào tạo theo niên chế sang đào tạo theo tín chỉ tại các trường đại học đã thay đổi cách học của sinh viên Khi áp dụng hệ tín chỉ, sinh viên thường quen với các bài tập nhóm, thảo luận nhóm và làm việc theo nhóm Học tập và làm việc theo nhóm không chỉ thúc đẩy tư duy cá nhân mà còn tăng cường kỹ năng hợp tác, gắn kết giữa các thành viên và nâng cao hiệu quả học tập Những ưu điểm của phương pháp đào tạo tín chỉ giúp sinh viên chuẩn bị tốt hơn cho môi trường làm việc thực tế và phát triển toàn diện về kiến thức lẫn kỹ năng.
Dựa trên công trình của Đặng Danh Ngọc (2020), bài viết này khảo sát tần suất sinh viên sử dụng thư viện một mình hay theo nhóm và đánh giá mức độ hiệu quả của hai hình thức học tập tại trường Đại học Sư phạm Mục tiêu là tìm hiểu thói quen tiếp cận thư viện của sinh viên, sự khác biệt về hiệu quả học tập giữa làm việc độc lập và làm việc nhóm, cùng các yếu tố ảnh hưởng như thời gian và không gian thư viện Kết quả của khảo sát sẽ cung cấp dữ liệu cho nhà quản trị trường, giúp tối ưu hóa không gian, tài nguyên và phương pháp giảng dạy để nâng cao hiệu quả học tập cho sinh viên Đại học Sư phạm.
Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, nhóm tác giả đặt ra câu hỏi sau:
- Bạn đến thư viện 1 mình hay đi theo nhóm?
Chất lượng phục vụ thư viện và phương pháp học tập của sinh viên có tác động lẫn nhau và ảnh hưởng đến mức độ sử dụng thư viện Theo nghiên cứu trước đây của Nguyễn Thanh Tòng (2016), trong các thành phần đánh giá chất lượng dịch vụ, tác động của các yếu tố Phục vụ, Phương tiện hữu hình và Thư viện số là lớn nhất đối với chất lượng phục vụ thư viện tại Đại học Bạc Liêu Điều này cho thấy ngoài cơ sở vật chất tốt còn có sự ảnh hưởng của khoa học kỹ thuật trong quá trình học tập và nghiên cứu của sinh viên, từ đó tạo động lực học tập và thay đổi thái độ học tập Chính vì thế, nhóm tác giả đặt hai câu hỏi nghiên cứu nhằm khảo sát chất lượng phục vụ thư viện trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh trong quá trình sinh viên sử dụng thư viện tại trường.
- Hãy kể một số trở ngại mà bạn gặp phải khi sử dụng dịch vụ tại thư viện trường?
- Bạn cảm thấy cần cải thiện những điểm gì để thư viện trường đạt chất lượng tốt hơn?
Theo kết quả nghiên cứu của Soria và cộng sự (2013), sinh viên năm nhất sử dụng thư viện có điểm trung bình cao hơn và khả năng duy trì kết quả học tập tốt hơn, vì vậy nhóm tư vấn khuyến khích các sinh viên năm nhất tham gia sử dụng thư viện tại trường Để làm rõ ảnh hưởng của việc sử dụng thư viện đến kết quả học tập của sinh viên tại Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, nhóm tác giả đặt ra câu hỏi nghiên cứu sau:
- Điểm trung bình học tập của bạn Học kì I/2020 – 2021 là bao nhiêu?
NHẬN XÉT VÀ KIẾN NGHỊ
Nhận xét
Nghiên cứu về nhân tố tác động đến hiệu quả sử dụng thư viện của sinh viên trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, giúp cho Nhà trường, cán bộ thư viện và các sinh viên hiểu hơn về thực trạng sử dụng thư viện và tìm ra được các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng thư viện của sinh viên Từ đó, đưa ra các đề xuất nhằm phát huy các nhân tố tích cực và cải thiện các hạn chế còn tồn tại để nâng cao hiệu quả sử dụng thư viện của sinh viên
Qua phỏng vấn 40 sinh viên tại trường về việc sử dụng thư viện trong học kỳ I/2020-
2021, nhóm tác giả đưa ra một số kết luận sau:
- Các sinh viên đến thư viện có điểm trung bình học kỳ cao hơn các sinh viên không đến thư viện
- Có 85% sinh viên đến thư viện trong học kỳ I/2020-2021 và 79,41% trong số đó đến thư viện ít nhất 3 lần trong học kỳ
- Các dịch vụ tại thư viện dẫn đến sự khác biệt về điểm số là phòng đọc, phòng hướng dẫn học tập và phòng đọc cộng đồng
- Sự đa dạng về nguồn tài liệu tham khảo, phân bổ thời gian mượn/trả sách hợp lý, tốc độ đường truyền internet nhanh hơn sẽ tạo cơ hội cho sinh viên khai thác được nhiều thông tin, kiến thức hơn
- Thực trạng sinh viên đến thư viện truy cập internet, xem phim, giải trí là một thực trạng đáng báo động
Kiến nghị
Từ các kết luận trên, nhóm tác giả đề xuất thư viện và các nhóm nghiên cứu thực hiện các đề tài liên quan đến thư viện Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh nhằm tăng cường khả năng tiếp cận và khai thác nguồn lực Đối với sinh viên, cần nâng cao năng lực tra cứu và sử dụng thông tin, tham gia vào các dự án nghiên cứu có sự hỗ trợ của thư viện, tận dụng nguồn tài nguyên số và thư viện điện tử, đồng thời phát triển kỹ năng đọc—hiểu và viết học thuật để phục vụ cho quá trình học tập và nghiên cứu.
Chủ động cập nhật các thông tin của thư viện qua các bảng thông báo tại thư viện, trang web của thư viện
Tích cực tìm hiểu, tham gia các phong trào, cuộc thi do thư viện tổ chức, các bài khảo sát về thư viện, góp ý kiến để thư viện hoạt động tốt hơn
Sinh viên nên sử dụng thư viện một cách văn minh, tận dụng các dịch vụ, tài nguyên thông tin của thư viện để phục vụ cho việc học tập, nghiên cứu, không nên đến thư viện chỉ để phục vụ nhu cầu giải trí của mình Đối với thư viện:
Thư viện phối hợp với các khoa tổ chức tham quan thư viện cho sinh viên năm nhất vào đầu năm học nhằm hướng dẫn cách sử dụng thư viện, cập nhật những thay đổi quy định và thông tin liên quan, đồng thời giới thiệu cách xử lý vi phạm nội quy thư viện để sinh viên nắm bắt nhanh chóng và thuận tiện trong việc tra cứu tài nguyên và tham gia các hoạt động học tập tại thư viện.
Để nâng cao hiệu quả học tập của sinh viên, thư viện nên thiết lập các biện pháp quản trị internet, đặc biệt là chặn các web giải trí và xem phim khi có truy cập mạng Việc này giúp giảm thiểu tình trạng thư viện chỉ được dùng cho nghỉ ngơi, thư giãn và tăng thời gian tra cứu tài liệu, nghiên cứu Nhờ đó, thư viện tạo ra môi trường học tập nghiêm túc, tối ưu hoá việc sử dụng tài nguyên internet phục vụ cho giáo dục và nâng cao kết quả học tập.
Thư viện cần kéo dài thời gian mượn sách tham khảo, cụ thể là kéo dài
6 tuần để các bạn sinh viên có thể tham khảo các kiến thức trong sách
Thư viện cần tăng cường các hoạt động tuyên truyền để giới thiệu tài liệu mới và các tài liệu có giá trị đến sinh viên Việc tổ chức các buổi tọa đàm và trao đổi về tài liệu sẽ giúp nâng cao nhận thức và khuyến khích người đọc khai thác nguồn tri thức hiệu quả hơn Đồng thời, thư viện nên gửi email thông báo tới sinh viên về các ấn phẩm nổi bật, đồng thời đặt standee thông báo tại các khu vực đông người để quảng bá tài liệu một cách trực quan và dễ tiếp cận.
Thư viện tổ chức các buổi hội thảo và cuộc thi diễn ra quanh khuôn viên trường nhằm thu hút sinh viên đến với thư viện Qua các buổi tọa đàm, sinh viên được bày tỏ ý kiến và đánh giá về chất lượng tài liệu thư viện cũng như dịch vụ liên quan, từ đó giúp nâng cao chất lượng nguồn lực và cải thiện trải nghiệm người dùng.
Thư viện nên lắp đặt các thiết bị quẹt thẻ nhằm thu thập đa dạng số liệu để phục vụ cho công tác nghiên cứu và giúp đề tài thư viện bám sát thực tế hơn Dữ liệu từ hệ thống quẹt thẻ cung cấp thông tin về hành vi người dùng, lưu lượng sử dụng và mức độ tiếp cận nguồn lực, từ đó tối ưu hóa hoạt động và nâng cao chất lượng dịch vụ Đối với cán bộ thư viện, cần xây dựng quy trình quản lý dữ liệu an toàn và riêng tư, đồng thời phân tích kết quả để áp dụng vào các chiến lược phát triển thư viện phù hợp với thực tế địa phương.
Để nâng cao hiệu quả tìm kiếm tài liệu cho sinh viên, cán bộ thư viện cần phân công nhiệm vụ rõ ràng và trực tiếp hướng dẫn cách tra cứu tài liệu và cách tìm tài liệu tại thư viện Hướng dẫn này sẽ giúp sinh viên nắm được quy trình tra cứu, lựa chọn nguồn tài liệu phù hợp và biết cách sử dụng các công cụ tra cứu cũng như khu vực tìm kiếm trong thư viện, từ đó rút ngắn thời gian tìm tài liệu và nâng cao hiệu quả học tập.
Cán bộ thư viện có thể đề xuất với nhà trưởng tuyển thêm sinh viên (cộng điểm CTXH) tham gia hướng dẫn sử dụng các dịch vụ nhằm nâng cao công tác phục vụ thư viện Hoạt động này giúp sinh viên hiểu rõ cách sử dụng dịch vụ và đồng thời các bạn được hướng dẫn cũng sẽ nhận được điểm cộng, từ đó tăng cường chất lượng phục vụ và trải nghiệm người dùng tại thư viện.
Ngoài ra, nhóm tác giả có các khuyến nghị đối với giảng viên:
Để nâng cao hiệu quả học tập, giảng viên cần đề xuất phong phú các tài liệu từ thư viện và khuyến khích sinh viên tiếp cận tài nguyên thư viện, sử dụng các dịch vụ thư viện để giải đáp thắc mắc ngoài giờ học; từ đó giúp sinh viên có cái nhìn toàn diện về thư viện và khai thác tối đa nguồn tài nguyên mà thư viện cung cấp.
Hạn chế và hướng nghiên cứu trong tương lai
Dữ liệu trong bài nghiên cứu còn hạn chế do không tiếp cận được dữ liệu thống kê của thư viện
Bài nghiên cứu có cỡ mẫu nhỏ, nên chưa phản ánh được sự khác biệt về hiệu quả sử dụng thư viện giữa các khóa của sinh viên Đây là một nghiên cứu định tính, và nhóm tác giả đề nghị bổ sung các nghiên cứu định lượng để chứng minh lại mối liên hệ giữa thư viện và hiệu quả sử dụng thư viện của sinh viên.
Ngày nay, trong trường Đại học, thư viện đóng góp một phần không nhỏ trong công cuộc đào tạo nguồn nhân lực có tri thức cho đất nước, thúc đẩy tiến bộ trong học tập Nhóm tác giả thực hiện nghiên cứu về đề tài “Nhân tố tác động đến hiệu quả sử dụng thư viện của sinh viên trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh” giúp cho nhà trường nói chung và cán bộ hiện đang công tác tại thư viện trường nói riêng có cái nhìn toàn diện hơn về thực trạng sử dụng thư viện của sinh viên hiện nay cũng như các nhân tố tại thư viện có tác động đến kết quả học tập của sinh viên, giúp cho cán bộ và nhà trường và các sinh viên có thể nắm bắt được những mặt tích cực cũng như những hạn chế còn tồn tại tại thư viện trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh
Thư viện trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh đã được đầu tư mạnh về cơ sở vật chất và hạ tầng, đồng thời nâng cấp mạng lưới hệ thống kết nối và trang bị máy móc thiết bị hiện đại phục vụ cho công tác giảng dạy và nghiên cứu Trong quá trình đổi mới, thư viện đạt được nhiều kết quả đáng kể, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu của nhà trường Những cải tiến này mở rộng khả năng tiếp cận tài liệu và nguồn học liệu cho sinh viên, giảng viên, từ đó thúc đẩy hoạt động học tập và ứng dụng khoa học công nghệ Với sự đồng bộ giữa cơ sở vật chất, hạ tầng và hệ thống mạng được nâng cấp, thư viện đóng vai trò là trung tâm thông tin hiện đại, hỗ trợ mạnh mẽ cho quá trình đổi mới giáo dục tại trường.
Bài nghiên cứu này cho thấy tầm quan trọng của thư viện đối với kết quả học tập của sinh viên, và cũng cho thấy sinh viên đến thư viện có điểm số cao hơn các sinh viên không đến thư viện Và các nhân tố tác động đến hiệu quả sử dụng thư viện của sinh viên là chất lượng phục vụ của thư viện, tần suất đến thư viện và các dịch vụ mà sinh viên sử dụng tại thư viện Ngoài ra, bài nghiên cứu này cũng phản ánh tình trạng sinh viên sử dụng thư viện để phục vụ mục đích riêng như nghỉ ngơi, xem phim, nghe nhạc Qua kết quả nghiên cứu, nhóm tác giả có một số đề xuất về cải thiện chất lượng phục vụ thư viện như cập nhật tài liệu thường xuyên, cải thiện đường truyền internet, kéo dài thời gian mượn sách giáo trình,… để có thể nâng cao hiệu quả sử dụng thư viện của sinh viên Ngoài ra, nhóm tác giả khuyến khích các bạn sinh viên chủ động tìm hiểu về thư viện để có thể sử dụng thư viện một cách hiệu quả nhất
Một sự thay đổi ở một yếu tố nào đó, đến một mức độ nhất định, buộc phải có sự thay đổi tương ứng ở các yếu tố khác Khi chương trình, nội dung hay phương pháp dạy -
39 học đã thay đổi mà các điều kiện hỗ trợ cho thư viện như không gian, trang thiết bị, tài liệu,… không được đầu tư, nâng cấp và khai thác hiệu quả thì vẫn không thể nâng cao chất lượng đào tạo
Dựa trên kết quả nghiên cứu, nhóm tác giả đề nghị các cơ sở khác nên tiến hành tìm hiểu thói quen sử dụng thư viện và nhu cầu thông tin của sinh viên tại thư viện Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, nhằm làm rõ hơn xu hướng sử dụng thư viện của sinh viên.