Rủi ro tín dụng và giải pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng đối với ngân hàng thương mại cổ phần sài gòn thương tín

tíndụngcóthểgâyra,luậnvănđ ãđivàonghiêncứuđềtài“Rủirotíndụngvàcácgiảiphápphòngngừarủirotíndụngđốivới Ngânhàng TMCPSàigònThươngtín”.. - Phântíchthựctrạnghoạtđộngtíndụng,nguyênnhândẫnđếnrủ

BỘGIÁODỤCVÀĐÀOTẠOTRƯỜNGĐ ẠIHỌCKINHTẾTP.HỒCHÍMINH

-PHẠMQUỐCDŨNG

RỦIROTÍNDỤNGVÀGIẢIPHÁPPHÒNGNGỪARỦI ROTÍNDỤNGĐỐIVỚINGÂNHÀNGTHƯƠNGMẠIC

ỔPHẦNSÀIGÒNTHƯƠNGTÍN

LUẬNVĂNTHẠCSĨKINHTẾ

TP.HồChíMinh–Năm2007

1 Tính cấp thiết củađềtài

Trongnhữngnămqua,hoạtđộngtíndụngNgânhàngđãcónhữngbướctiếnb ộđángghinhận,đónggópvàosựpháttriểnchungcủanềnkinhtếđấtnước.HệthốngNgânhàngThươngmạiđãcóchútrọngtớiviệckiểmsoáttỷlệtăngtrưởngt í n dụng,ngàycàngtậptrungvàohiệuquả,chấtlượngcủacáchoạtđộngtíndụng.Q u y trìnhtíndụngdầnđượcthựchiệngầnvớichuẩnmựcquốctế.DanhmụcchovaytheonhómkháchhàngcủacácNgânhàngtiếptụcthayđổitíchcựctheohướnggiảmdầntỷtrọngchovaycácdoanhnghiệpNhànước,tăngdầntỷtrọngchovayđ ố ivớithànhphầnkinhtếphinhànước,phùhợpvớixuthếpháttriểnkinhtếViệtNamvàthếgiớivìkhuvựckinhtếtưnhânlàkhuvựckinhtếnăngđộng,pháttriểnnhanhvàngàycàngchiếmtỷtrọngđángkểtrongtổngthunhậpquốcdân.Dùvậy,tỷlệnợquá

hạn,nợxấutrongtổngdưnợcủacácNgânhàng

ThươngmạiViệtNamvẫncònởmứccaohơnsovớiNgânhàngcácnướctrongkhuvựcvàtrênthếgiới.Côngtácthuthập,cungcấp,khaithácvàsửdụngthôngtintíndụngtạinhiềuNgânh à

n g Thươngmạivẫncònyếu,vẫncòntìnhtrạngmộtkháchhàngvayvốn

tạinhiềun ơinhưngkhôngcósựkiểmtra,đánhgiávềmứcđộrủiro.Việcphântích,đánhgiárủirokhách

hàngcònnhiềubấtcập,chưahỗtrợhiệuquảchoviệcraquyếtđịnhc h o vayvàthuhồinợ.Nguyênnhâncủatìnhtrạngnàyxuấtpháttừcôngtácquảntrịrủirotíndụngchưađượctiếnhànhmộtcáchbàibản,nghiêmngặt;Rủirotíndụngchưađượcxácđịnh,đolường,đánhgiávàkiểmsoátmộtcáchchặtchẽ,chưat h e o kịp vớithônglệquốc tếvàyêucầu hộinhập

thườngxuyênđốimặtvớirủiromàhậuquảcóthểchiphốimạnhđếnkếtquảkinhdoanhcủangânhàng.Đólàrủir o n g â n hàngcóthểmấttrắngkhoảnchovay,hoặc thuđượcnợnhưngphảitốnkémnhiềuthờigian,nhânlựcvàchiphí,thươnghiệu,uytín…

thậmchínếurủiroởmứcđộlớn,sẽlàmphátsinhnhữngrủiromớinhưrủiromấtkhảnăngthanhtoán,cóthểlàmchongânhàngđếnbờvựcphásản;thậmchícóthểtạonênhiệuứngdâychuyềnbấtlợitronglĩnhvựcNgânhàng

Ngày12/07/2006,sựkiệncổphiếucủaNgânhàngTMCPSàigònThươngTínchính thứclênsàngiaodịchchứngkhoánđãtiếpthêmđộnglựcchocácNgânhàngTMCPkhácxâydựngkếhoạchlênsàn.HiệnnaythịtrườngchứngkhoánchưaxuấthiệnsựbiếnđộngnàotheochiềuhướngxấucónguyênnhântừsựđixuốngcủagiátrịcổphiếucácNgânhàngTMCP;bởilẽsốlượngNgânhànglênsàncònkhiêmtốn,đồngthờirútk i n h nghiệmtừc á c biếncốt r o n

g quákhứ,rủirotíndụngđãđượccácNgânhàngđ ề p h ò n g , hạnchếnênchỉp h á t sinhở q u imônhỏ,rờirạc

…chưavượtkhỏitầmkiểmsoátcủaNgânhàng.Nhưngtrongtươnglaigần,khimàsốlượngcổphiếucácNgânhànggiaodịchrộngrãitrên

thịtrườngcùngvớisựcạnht r a n h pháttriểnthịphầngiữacácNgânhàngthươngmạingàymộtthêmgaygắtthìn g u y cơrủirotíndụngảnhhưởngtiêucựcđếnsựpháttriểncủangànhNgânhàngl à khôngtránhkhỏi

tíndụngcóthểgâyra,luậnvănđ ãđivàonghiêncứuđềtài“Rủirotíndụngvàcácgiảiphápphòngngừarủirotíndụngđốivới Ngânhàng TMCPSàigònThươngtín”

2 Mụcđíchnghiêncứu

Đềtàitậptrungnghiêncứunhững vấnđề:

- Lýluậncơbảnvềtíndụngngânhàng,rủirotíndụngngânhàng,quảnlýrủirotíndụng

- Phântíchthựctrạnghoạtđộngtíndụng,nguyênnhândẫnđếnrủirovàcácbiệnphápphòngngừarủiro tíndụng tại Ngânhàng TMCPSàigòn Thươngtín

- Trêncơsởlý luậnvàphântíchthực trạngrủiro tíndụng, từđóđưa ramộtsốbiệnphápnângcaokhảnăngphòngngừavàhạnchếrủirotronghoạtđộng

tíndụngtạiNgânhàngTMCPSàigònThươngtínnóiriêngvàtronghoạtđộngtíndụngcủahệthốngNgân hàngthương mại nóichung

3 Đối tượngvàphạmvinghiêncứu

Đốitượngnghiêncứu củađềtàilàtậptrungvào phântíchrủi rotíndụng vàđề

xuấtgiảiphápquảnlý,phòngn g ừarủirotíndụngđ ố ivớiNgânhàngTMCPS à i g ò n Thươngtínnóiriêng vàchocácNgân hàngthươngmạinóichung.

Phạmvinghiêncứucủaluậnvănchủyếuxoayquanhthựctrạngkinhdoanht í n dụngcủaNgânhàngTMCPSàigònThươngtíntrong02năm2005,2006;trongđóchủyếusửdụngsốliệucủanăm2006đểphântích

4 Phương pháp nghiêncứu

Luậnvănđượcnghiêncứutrêncơsởphươngphápluậncủachủnghĩaduyvậtbiệnchứng,phươngphápthốngkê,phươngpháptổnghợp,phươngphápsosánh…

5 Kếtcấuvànộidungcủađềtài

- Phầnmở đầu

-

Chương1:LíluậnchungvềNgânhàngThươngmại-TíndụngNgânhàngv à RủirotíndụngNgânhàng.Chươngnàychủyếulàtrìnhbàynhữngkháiniệm,chứcnăngchungcủangânhàngthươngmại;líluậnvềtíndụngngânhàngthươngmạivàrủirotíndụngtronghoạtđộngcủangânhàngthươngmại,trongđóđặcbiệtquantâmđếnrủi ro tín dụng

- Chương2 : Thựctrạngrủirotíndụngcủah ệthốngNHTMCPSàigònThươngtíntrongthờigianqua GiớithiệusơlượcvềNgânhàngTMCPSàigònThươngtín,trìnhbàythựctrạngkinhdoanhtíndụngtạiNgânhàngTMCPSàigònThươngtíntrong năm2006quađ

óp h â n tíchđisâunghiêncứurủirotíndụng,phântíchcácyếutố,nguyên

nhândẫnđếnnợquáhạn,nợkhóđòi…

- Chương3:CácgiảiphápnhằmhạnchếRủirotíndụngv à nângcaochấtlượngtíndụng.Trêncơsởnhữngvấnđềđượctrìnhbàyởchương2,đềnghịnhữnggiảiphápphòngngừarủirotíndụngđốivớihàngTMCPSàigònThươngtínnóiriêngvàchocácngân hàng thươngmạinóichungtrongkinhdoanhtíndụng

- Kếtluận

ƯƠ NG 1 LÍLUẬN CHUNG VỀNGÂN HÀNGTHƯƠNG MẠI-TÍN DỤNG

NGÂNHÀNG VÀRỦIROTÍNDỤNG NGÂNHÀNG

1.1 TổngquanvềNgânhàng Thươngmại

1.1.1 háiniệm

Theopháplệnhngânhàngngày23/05/1990củaHộiđồngNhànướcxácđịnh:“ N g â nhàngthươngmạilàtổchứckinhdoanhtiềntệmàhoạtđộngchủyếuv à thườngxuyênlànhậntiềngửitừkháchhàngvớitráchnhiệmhoàntrảvàsửdụngsốtiềnđóđểchovay,thựchiện nghiệpvụchiết khấuvàlàmphương tiệnthanhtoán.”

TheoLuậtcáctổchứctíndụngsố02/1997/

QH10thì“Ngânhànglàloạihìnhtổchứcđượcthựchiệntoànbộhoạtđộngngânhàngvàcác hoạtđộngkinhdoanhk h á c cóliênquan”.Ngânhànglàmộtloạiđịnhchếtàichínhtrunggia

n,thôngquaNgânhàngcácnguồntiềnnhànrỗicủaxãhộiđượctậptrunglạivàđượcsửdụngnhằmhỗtrợtài chínhcho các thànhphầnkinhtếvớimức lãi suấtcaohơn.Bêncạnhđ óthôngquahoạtđộngcủamìnhngânhàngcòncungcấpcácdịchvụ,sảnphẩmngânhàngđápứngcácnhucầucủacácthànhphầnkinhtếtrongxãhội,từđótạoralợinhuận

1.1.2 ức năngcủa Ngân hàng Thươngmại

TheotruyềnthốngkhiđềcậpđếnchứcnăngcủaNgânhàngThươngmạilàđề

cậpđếncácchức năng:

- Chứcnănglàmtrunggianthanhtoán:TrêncơsởmởtàikhoảngiaodịchtạicácNgânhàn

gThươngmại,kháchhàngcóthểủynhiệmchongânhàngtrảhoặcthucáckhoảnmua,bán,cungcấpdịchvụ…

thayv ì c h í n h kháchh à n g phảithựchiệncôngviệcnàyvớisựhaophívềthờigian,côngsứcmàvẫnkhôngđảmbảoant o à n trongquátrìnhthanhtoánvớicácđốitác.Cùngvớisựpháttriểncủatiếnbộkhoahọckỹthuật,côngnghệhiệnđạichứcnăngnàyngàycàngpháthuyđượchiệuq u ảvàsựtiệních

- Chứcnăngtạotiền: Từmộtsốtiềngửibanđầu,thôngquac h ứcnăngnày,

ngânhàngđãtạorasốtiềnlớngấpnhiềulầnsốbanđầuđểphụcvụchohoạtđộngk i n h tế.Côngthứctính toánkhảnăngtạo tiềnnhưsau:

Tổngsốbút tệtạora= SốtiềngửibanđầuTỷl

ệdựtrữbắtbuộc

- Chứcnănglàmdịchvụtàichínhvàcácd ịchvụkhác: t r o n g quát r ì n h hoạt

động,ngânhàngcóđượchệthốngmạnglướigiaodịchrộngkhắp,xâydựngđượcmốiquanhệrộngvớinhiềutổchức,cơquancóchứcnăngkhácnhauvìthếcóđiềukiệnthuthậpđượcmộtkhốilượngthôngti nđángkể.Từđóh ìn h thànhnê nmộtchứcnăngk h á c củan g â n hàngthươngmạilàđảmnhậnc á c dịchv ụkháchhàngk h á c nhưtưvấnmuab á n , đầutưchứngkhoán,l à m đạil ý pháthànhvàquảnlýchứngkhoán,chothuêkétsắt,kiểmtravàcungcấpthôngtinvềcácđốitáckinhdoanhnướcngoàichocáckháchhàng…

Chứcnăngnàycótínhchấthỗtrợchocáchoạtđộng nghiệp vụkháctạingânhàng

- Chứcnăngt r u n g g i a n tíndụng:làchứcnăngđặctrưngv à cơbảnnhấtcủaNgânhàng

Thươngmại;làhoạtđộngcầunốigiữacungvàcầuvốntrongxãhội,dịchchuyểnvốntiềntừnơithừađếnnơithiếu.Làmắtxíchkếtnốigiữatiếtkiệm,t í c h lũyvàđầutưgópphầnđiềuhoàvố

n trongnềnkinh tế

Theoquanđiểmmới;chứcnăngcủaNgânhàngThươngmạicũnglànhữngchứcnăngcơbảncủamộtNgânhàngđanăngvàđượcmôtảbằngsơđồcủaPeterS.Rose:

1.2 Tổngquanvềtín dụng Ngânhàng

1.2.1 háiniệm và phân loại tíndụng

Tíndụngxuấtpháttừnhucầutiếtkiệmvànhucầuđầutư,tíndụnglàcầunốigiữatiếtkiệmvàđầu tư

TíndụnglàloạihoạtđộngtrongđóphíangânhàngthươngmạichuyểngiaotiềnhoặctàisảnchokháchhàngsửdụngtrongmộtthờigiannhấtđịnhtrêncơsởcósựcamkếttừphíakháchhàngsẽhoàntrảchoNgânhàngtiềngốcvàmộtkhoảnphítheothờihạnđãthoảthuận.Nóiđơngiảnđólàhoạtđộngchovaytrêncơsởcóhoàntrảsaumộtthờihạnnhấtđịnh.Nhưvậytíndụngngânhàngchứađựngbanộidung:

- Căn cứvào mứcđộtínnhiệm:tíndụngtínchấp,tíndụngcótàisảnđảmbảo

- Căn cứvàokháchhàng:tíndụngcánhân,tíndụngdoanh nghiệp

- Căncứvà o k ỹthuậtnghiệpvụ: bảol ã n h , thấuch i , chiếtkhấu,chot h u ê t à i c h í n h

ác đ ể sửdụng.T í n dụngchỉlàsựchuyểng i a o quyềnsử

dụngmộtsốtiềnhoặctàisảntừchủthểnàysangchủthểkhácmàkhônglàmthayđ ổ iquyềnchủsởhữucủatiềnhoặctàisản.Sauthờigianthỏathuận,giátrịcủakhoảntíndụngkhôngnhữngđượcbảotồnmàcònđượcnânglênthêmnhờlợitứct í n dụng.

- Gópphầnt h ú c đ ẩ ysảnxuấtlưut h ô n g h à n g h o á p h á t triển:thôngq u a hoạtđộng

cungứ ngsốlượngvốnlớnkếthợpvớinhiềuthờihạnkhácnhau;tí ndụngngânhàngcótácdụngđẩynhanhtốcđộpháttriểncủanềnkinhtế.Giúpchocácn h à sảnxuấtkinhdoanhcóvốnđểmởrộng,đầutư,đổimớithiếtbị làmchonănglựcsản xuất củaxãhộingàycàngtăng

- Gópphầntạocôngănviệclàm,ổ nđịnhđờisốngtrậttựXH:mứcđộtăng,giảmtíndụngl

àsựbiểuhiệnchínhsáchtiềntệnớilỏnghaythắtchặt.Sựgiatăngt í n dụngsẽcótácđộnglàmtăngcungtiền,quađótácđộngđếnlạmphát.Mặckhác,t í n dụnglàmộttrongnhữngcôngcụgiúpchínhphủthựchiệnchínhsáchtàitrợchocácngànhkinhtếmũi nhọnhoặc nhữngngànhcầnkhuyếnkhíchpháttriển

1.3 Tổngquanvềrủirovàrủirotín dụng Ngân hàng

1.3.1 ủiro vàrủirotrong hoạtđộng Ngân hàng

Rủirolàsựkhôngchắcchắnhaymộttìnhtrạngbấtổn,nhưngkhôngphảisựk h ô n g chắcchắnnàocũngđềulàrủiro.Chỉcónhữngtìnhtrạngkhôngchắcchắncóthểướcđoánđượcxácsuấtxảyramớiđượcxemlàr ủiro;nhữngtìnhtrạngk h ô n g chắcchắnchưatừngxảyravàkhôngthểướcđượcxácsuấtxảyrađượcxemlàsựbất trắc,đókhôngphải làrủi ro

Rủirotronghoạtđộngdùngđểmôtảchungmọibiến cốngẫunhiênxảyrangoài

sựmongđợicóthểtácđộngđếnhoạtđộngcủamộttổchức.TronghoạtđộngNgânhàng,rủirolàvấnđềtấtyếuk h ô n g t h ểloạitrừ,nógắnliềnvớihoạtđộngk i n h doanhbấtkểmọibiệnphápphòngchốngnhưluậtpháp,quyđịnh,hệthốngthanht r a , kiểmtra,bảohiểm,…

XácđịnhđượcrủirovànắmđượcbảnchấtcủanótronghoạtđộngNgânhàngsẽtạođiềukiệnthuậnlợitrongviệcđưaranhữngbiệnpháphoặcđ ề xuấthướnggiảiquyếtnhằmngănchặn,hạn

c h ếcáctổnthấtt r o n g hoạtđộng cho ngân hàng

ThôngthườngmộtNgânhàngtrongquátrìnhhoạtđộngthườngxuyênđốimặtv ớicácloạirủi rochủyếu sau:

Rủirolãisuất:thểhiệnrủirolỗtiềmtàngcủamộtNgânhàngdocácbiếnđộngcủalãisuất.R

ủirolãisuấtcóthểcómộtsốhìnhthứckhácnhau,nhưrủiroxácđịnhlạilãi suất,rủirođườngcong lãisuất thayđổi,rủirotương quanlãi suất,vàrủir o quyền chọnđikèm

Rủirothanhkhoản:PhátsinhchủyếutừxuhướngcủacácNgânhànglàhuyđộngngắnhạ

nv à c h o v a y d à i hạn.Trườnghợpnàythườngxảyranếunhưcáckhoảnhuyđộngvềmặtkỹthuậtsẽphảihoàntrảtheoyêucầucủangườigửitiền,đặcbiệtnhưchúngtađãthấytrongbấtcứcuộckhủnghoảngnàothìngườigửitiềnsẽrúttiềncủamìnhranhanhhơnviệc

Rủiro pháplý:Thường tácđộngtới các Ngânhàng theo haicách.

- CáckháchhàngvànhữngngườikháccóthểkhởikiệnNgânhàng.Lýdocủaviệckhởikiệncóthểphátsinhtừquá

trìnhhoạtđộngkinhdoanhbìnhthường,vídụviệcNgânhàngtừchốicấplạihạnmứcchovaymàtheokháchhànglàvôlý.Tuynhiên,cáctrườnghợpcóthểphátsinhtừcáclýdotáchbiệtkhỏihoạtđộngkinhdoanh Ngân hàngnhưviệctài trợchonhữngkháchhànggâyônhiễmmôi trường cóthểlàmNgânhàngbịcác bênthứbakiệncáo

- KhicácthuxếppháplýcủamộtNgânhàng,vídụ,cáchợpđồngchovayvàtàisảnđảmbảotiêuchuẩncủaNgânhàngđócóvấnđề,hoặcNhànướcthayđổiđộtngộtchínhsáchvĩmôvềcơcấukinhtế,lĩnhvựcưutiên điềunàycóthểdẫntớirủi ro thualỗcho Ngân hàng

Rủiro chiến lược: phátsinhtừcácthayđổi trongmôi trường hoạtđộng

củaNgânhàngtrênphạmvirộnghơnvềmặtkinhdoanhvàtàichính.Rủirochiếnlượccũngc

ó t h ểphát sinhtừcáchoạtđộngcủa bảnthân Ngânhàng Vídụ, việcxâmnhậpvàomộtthịtrườngmớimàthiếusựnghiêncứuđầyđủvàthiếucácnguồnlựccầnthiếtđ ể khai thácthịtrườngnàycóthểlàmNgânhànggặpphải rủiro thua lỗ

Tạiquyếtđịnhsố493/2005/QĐ-NHNNngày22/04/2005củaThốngĐốcNgân

lýrủirotíndụngtrong hoạtđộngngânhàngcủatổchứctíndụng(TCTD) thì: “Rủirot ín dụn glà khảnăngxảyratổnthấttronghoạtđộngngânh à n g củaTCTDdokháchhàngkhôngth ựchiệnhoặckhôngcókhảnăngthựchiệnn g h ĩavụcủamình theocamkết”.

Rủirotíndụngcótínhtấtyếu,nóluôntồntạivàgắnliềnvớihoạtđộngtíndụngcủahàngThươngmại.ĐặcđiểmnàyxuấtpháttừsựbấtcânxứngvềthôngtingiữaNgânhàngThươngmại(ngườichovay)vàkháchhàng(ngườiđivay);nóphátsinht r o n g quátrìnhchovaycủaNgânhàng.Biểu hiện cụthểcủa rủi rotín dụng là

- Kháchhàngkhôngtrảnợhoặckhôngcókhảnăngtrảnợ

- Kháchhàngtrảnợkhôngđầyđủ

- Kháchhàngtrảnợkhôngđúnghạn

Rủirotíndụngcótínhđadạngvàphứctạpbiểuhiệnởsựđadạng,phứctạpcủan g u y ê n nhân,hìnhthức,hậuquảcủarủirotíndụng.Rủirotíndụngkhôngchỉgiớihạnởhoạtđộngchovay,màcònbaogồmnhiềuhoạtđộngmangtínhchấttíndụngk h á c củangânhàngthươngmạinhưbảolãnh,chấpthuậntàitrợthươngmại,chov a y ởthịtrườngliênngânhàng,đồng tàitrợ,tíndụng thuêmua…

1.3.2.2 Đặcđiểmrủirotíndụng

Rủiro tín dụng có03đặcđiểmchính:

- RủirotíndụngcótínhtấtyếutứcluônluôngắnliềnvớihoạtđộngtíndụngcủaNgânh àngThươngmại:doNgânhàngkhôngthểnắmđượctrọnvẹnthôngtinv ềviệcsửdụngnguồn

vốnvaytronghoạtđộngkinhdoanhcủakháchhàngnênbấtcứmộtkhoảnchovaynàocũngtiềmẩnnhữngnguycơrủirođốivớiNgânhàngThươngmại,chẳnghạnkhôngthuhồiđượcvốn,thuh ồikhôngđúnghạn,khôngđầyđủ…

- Rủirotíndụngmangt í n h chấtgiántiếp:đặcđiểmnày xuấtpháttừnguyênnhânl à t r o

n g quanhệt í n d ụng,ngânhàngchuyểng i a o quyềnsửdụngvốnchokháchhàngtrongmộtthờigiannhấtđịnhnênnhữngthiệthại,thấtthoátvềvốnxảyratrướchếtlàtrongquátrìnhsửdụngvốncủakháchhàng;Ngânhàngthườngbiết

sauvàthườngbiếtkhôngđầyđủ,khôngchínhxácnhữngkhókhăn,thấtbạitronghoạtđộngkinhdoanh của khách hàngcóthểgâyrarủi rotín dụng.

- Rủirotíndụngcótínhchấtđadạngvàphứctạp:biểuhiệnởsựđadạng,phứctạpởnguyên

nhân,hìnhthức,hậuquảcủarủirotíndụng.Đâylàđặcđiểmtấtyếucủarủirotíndụng;dođặctrưngcủaNgânhàngThươngmạilàtrunggiantàichínhkinhdoanhtiềntệ.V ịthếb ịđộngt ro ngviệct h e o dõiquát r ì n h sửdụngvốncủakháchhàngđãlàmtăngthêmsựđadạngvà phứctạpcủarủirotíndụngđốivớingânhàng

1.3.2.3 Phân loại rủirotín dụng

1.3.2.3.1 Theo tínhkhách quan-chủquancủanguyên nhân gây ra rủi ro

- Rủirokháchquan:xuấtpháttừcácnguyênnhânkháchquangâyranhưthiêntai,địchhọa

,ngườivaybịchết,mấttíchkhôngcóngườithừakếhoặcdocácbiếnđộngkhácngoàidựkiếnlàmthấtthoátvốnvaytrongkhi Ngânhàngchovayđãthựchiệnđầyđủquiđịnhvềquảnlýtín dụng

- Rủirochủq u a n : docácnguyênnhânthuộcv ềchủq u a n củangườivayv à Ngânhàng

chovayvìvôtìnhhaycốýlàmthấtthoátvốnvay,hayvìnhữnglýdochủquankhác

1.3.2.3.2.loại theo nguồngốc hình thành

- Rủirotừphíangườic h o vay:rủirot í n dụngbaogồmrủirodanhmục(portfolio risk)

vàrủiro giaodịch(transaction risk)

 Rủirodanhmụcđượcphânthànhhailoạirủironộitạivàrủirotậptrung.“Rủironộitạ i”xuấtpháttừnhữngyếutốcótínhriêngbiệtcủamỗichủthểđivayhoặcngànhkinhtế.“Rủir otậptrung”xuấtphátdochỉchovaytậptrungchomộtsốkháchhàng, ngànhkinhtế,môtsốloạichovayhoặc mộtkhuvựcđịa lý

 Rủirogiaodịchcó3thànhphần:rủirolựachọn,rủirobảođảmvàrủironghiệpvụ.“R ủirolựachọn”làrủiroliênquanđếnkếtquảthẩmđịnhvàphântícht í n dụng.“Rủirobảođả m”xuấtpháttừcáctiêuchuẩnbảođảmnhưcácđiềukhoảnt r o n g hợpđồngchovay,cácloạit àisảnbảođảmvàmứcantoàncủatàisản.“Rủironghiệpvụ”làrủiroliênquanđếnquảntrịhoạt

độngchovaynhư:xâydựngvà

thựchiệnchínhsáchtíndụngđểđịnhhướngviệcchovay,kiểmsoátdanhmụcchovay;táixétcácdanhmụcchovay,baogồmcảviệcsửdụnghệthốngxếphạngrủirovà kỹthuậtxửlý cáckhoản chovaycóvấnđề.

 Rủirotừphíangườiđiềuhànhdoanhnghiệp,ngànhhoạtđộng,v ịtrícủadoanh

nghiệp, mối quanhệcủadoanhnghiệpvớicácdoanhnghiệp khác

1.3.2.3.3 Phânloạikhác

 Rủirotừkhâuquảnlý,kiểmtracủaNgânhàngNhànước:NgânhàngNhànướcvớitưcáchlàcơquanquảnlýnhànướcđốivớicácNgânhàngThươngmạivàbanhànhcáccơchế,quychếvềhoạtđộngtíndụngNgân

hàngnhằmđảmbảoantoànchohoạtđộngtíndụngtrongnềnkinhtếthịtrường.Tuynhiên,việcbanhànhsửađổi,bổsung,mớicácchếđộvềantoànvốn,tríchquỹdựphòngbùđắprủiro,tàisảnthếchấp,quychếthanhtrakiểmsoát,côngtácthôngtintíndụng chưakịpthờivàchưađápứngđược yêucầuantoàncho khoảnvay

 RủirophátsinhtừchếđộchínhsáchcủaNhànước:Đâycũnglàmộttácnhângâyrarủirotrong trườnghợpcósựthayđổ ivềchính trị,điềuchỉnhchính sách,chếđộ,luậtphápcủaNhànướchoặcthayđổiđịagiớihànhchínhcủacácđịaphương Ngoàira, cũngcó thểcòndosựthiếuđồngbộtrongcácchếđộ,chínhsách,luậtpháp

 Rủiroquốcgia:Xảyrakhingânhàngđầutưtíndụngsangmộtnướckháchoặcđầutưchodoanh nghiệp củanướcngoàihoạtđộngtạiViệt nam

 Rủiromôitrường:Xảyrakhikhoảnvaychưatínhđếnhoặcchưatínhhếtcácyếutốvềvấnđềbảovệmôitrườnglàmphátsinhcácchiphímớiảnhhưởngtrựctiếpđến lợinhuậnthuđượccủa dựán.

 Rủirokhácnhưdosựđánhgiákhôngkháchquan,chínhxáccủacơquancôngchứngđốivớitàisảnthếchấp,doviệcchovaybịápđặtbởicấptrên

1.3.2.4 Nguyên nhânphátsinhrủirotín dụng

Ngoàinhữngnguyênnhânphátsinhrủirocónguồngốctừcácyếutốkháchquanbấtkhảkháng;ngoàikhảnăngcanthiệpcủaNgânhàngvàkháchhàngnhưt h i ê n tai,chiếntranh…

dướiđâylàcácnguyênnhâncóthểgâyrarủirotíndụngmàchúngtacóthểlườngtrướcđược

1.3.2.4.1 ênnhântừphíakhách hàng

CáckhoảntíndụngdoNgânhàngcấpchokháchhàngnếucóxảyrarủirothìkhách hànglàchủthể đầutiênnhận biếtđược

Vớiđốitượng kháchhàng làcácdoanh nghiệp

- NguyênnhânrủirođầutiênlàQuảnlýkhônghiệuquả:hậuquảlàthiếuthôngtintàichín

h,kếhoạchkinhdoanhtriểnkhaikhông

khảthi,cácsảnphẩmkhôngphùhợp,khôngcókhảnăngthíchứngvớinhữngthayđổicủathịtrường.Biểuhiệncủaviệcquảnlýkhônghiệuquảlà:

 Nhữnghạnchếtrongtriểnkhaikếhoạch vàgiámsát

o Kếhoạchtàichínhkhôngphùhợp,khôngtiênliệudựbáođượcdòngtiềnhoặcnhữ

ng thayđổi củangânsách.Cơcấutàisảnkhôngcânđối

o Hệthốngthôngtin,báocáokhôngđầyđủhoặckhôngcậpnhậtdẫnđếnviệckhôngnhậnthứchếtđượcxuhướngkinhdoanhvàtìnhhìnhtàichínhcủadoanh

nghiệp.Khôngnắmbắtđượcthông tinvềnhững thayđổi của ngành

o Rủirocóthểxảyra k h i hoạtđộngquảnlýkhôngpháthuy,khôngkhaithácđượcnăng lựcquảnlý,giám sátcủa toànthểnhânviêncủa côngty

o Khôngcósựthốngnhấtgiữacáccổđông,Hộiđồngquảntrị,Banđiềuhành…

khôngthiếtlậpđượcmốiquanhệhàihòagiữaquyềnlợivàtráchnhiệm

của nhân viên.

o Kinhnghiệmt r o n g kinhd o a n h yếukém,giữahoạtđộngchủđạotrongk i n h doanhvớicácchiếnlượckinhdoanhkhôngđồngbộ

o Phânb ổnguồnlựckhônghợplý Quảnl ý khônghiệuq u ảđốivớicáckhoảnphảithuvàcáckhoảnphảitrả,hàngtồnkho

o Nhữngvấnđềtrongquảnlýthanhkhoản;sựyếukémtrongquảnlýthanhkhoảnthườngthểhiện:

o Cơcấuvốnkhônghợplý,mứcvốntựcóquánhỏcóthểdẫntớinhữngnguycơbấtổntiềmtàngcủadoanh nghiệp

o Khảnăngtựtàitrợvànhậntàitrợkhônghợplý.Chiphíhoạtđộngquálớn,doanhthugiảmsút docạnhtranh

o Việcquảnlýhàngtồnkhovàkhoảnnợkhônghợplýkéotheodòngtiềnk h ô n g bềnvữngvàảnhhưởngkhôngtốttớithunhập

o Lệthuộcnhiềuvàomộtsốítđốitácmuabánhàngvìvậyhọcóthểtác

độngtới khảnăngthanhkhoản(trảchậm,trìhoãnthanhtoán…)

 Hoạtđộngn g o à i giớihạnk h ảnăngc h o phép: t r o n g t h ựctiễnc ó doanhnghiệpkhôngtựlượngđượcgiớihạnvềnhânlực,vốnđãhoạtđộngvượtquákhảnăngc h o p h é p dẫnđếnmấtk h ảnăngkiểmsoáthoặccũngc ó thểd o a n h nghiệpk i n h doanhquámức do:

o Lạmphátlàmgiatăngsốtiềncầnthiếtđểduytrìdoanhthuhoặcdoquymô sảnxuấtquálớn

o Thiếuhàngdẫntớikhuynhhướngmuanhiềuhànghóakhácnhauđểđảmbảorằngmọithứluôncósẵn.Tuynhiênđiềunàylàmtănghàngtồnkho,giảmtốcđộchuchuyểnvốn

o Cơcấuvốncốđịnhvàlưuđộngkhôngcânđốilàmsuyyếukhảnăngtàic h í n h

- Nguyênnhânrủirothứhaidothịtrườngmanglại:doanhnghiệprủirocóthểgánhphảir

ủi rotrêncảhai thịtrườngđầuravàđầuvào

 Vớithịtrườngđầu ra;rủiro do:

o Kênhphân phốivận hànhkhônghiệuquả

- Thứbalàdosựhạnchếcủađộingũnhânviêntrongdoanhnghiệp: khảnăngrủirotíndụ

ngxảyrarấtlớnđốivớinhữngmónvaycủadoanhnghiệpcósựhạnchếvềnguồnnhânlực;sựhạnchếnàythểhiệnởcácmặt

 Doanhnghiệpcốýthựchiệncácthủđoạnđểlừachiếmvốnngânhàng

 Doanhnghiệpcốtìnhkhônghợptáchoặccungcấpthôngtinsaisựthậtchongânhàng

 Doanhnghiệpcốtìnhtrìhoãn,dâydưa,châyỳ…

nhằmhoãnviệchoàntrảtiềnvaychongânhàng

Vớiđốitượngkháchhàng cánhân:

ĐốivớiđasốNgânhàngthươngmại,kháchhàngcánhânthườngchiếmtỷtrọnglớntrongcơcấukháchhàng.Mặcdùquanhệtíndụngvớikháchhànglàcánhânđơngiảnhơnsovớicácdoanhnghiệp,giátrịmónvaynhỏphântánnhưngvớisốlượngkháchhànglớnnêntổnggiátrịtíndụngcũngkhôngphảilànhỏdovậyrủirot í n dụngxuấtpháttừđốitượngkháchhàngnàycũngđángquantâm.Vớikháchhàngcá nhân, nguyên nhânrủiro cóthểlà:

- Hoạtđộngkinhdoanh khôngthuận lợiảnhhưởngđếnnguồnthu nhập

- Nguồnhoàntrảchínhtừthunhậpcơbảnbịmấthoặcsuygiảmdomấtviệc,chuyểnsangcôngviệckémhơnhoặckhôngcònkhảnănglaođộng

- Phátsinhnhữngkhoảnphảichilớnbấtthườngtrongcuộcsốnglàmsuygiảm

đếnnguồntrảnợchongân hàng

- Cốtìnhlừa ngânhàng, sửdụng tiềnvaybừabãi saimụcđích…

1.3.2.4.2 Nguyên nhântừphía Ngân hàng

- Chạytheochỉtiêu,lợinhuận,thịphần…

đãchovayvàđầutưquáliềulĩnh,chỉtậptrungnguồn vốnvàomột doanh nghiệphoặcmộtngànhkinhtếnhấtđịnh

- Quytrìnhtíndụngthiếuchặtchẽvàkhôngphùhợp,côngtácthẩmđịnhkhôngp h á t huytácdụng.Thôngtincầnthựchiệntrongcácbướckhôngđượcquyđịnhđầyđủvàđúngđắn;mốiquanhệgiữacácbướckhôngđượcnhậnthứcđầyđủđôik h i đốtcháygiaiđoạn.Hồsơkháchhàngkhithiếtlậpchỉdừnglạiởviệctuânthủq u y địnhmàkhôngnhậnthứcnhữngyêucầucầnthiếtkhác.Chấtlượngthôngtinchưađápứngyêucầu thẩmđịnh.Hợpđồngtíndụnglậprậpkhuôn

theomẫuđôilúck h ô n g đ ề cậpđượcnhữngđặct h ù r i ê n g củatừngkhoảnv a y Côngt á ckiểmt r a , g i á m sátkhách

hàngsaukhivaymớichỉdừnglạiởviệcsửdụngvốnvaycủakháchh à n g màchưachútrọngyêucầuphảiđảmbảocácđiềukiệnvayvốnđượcduytrìt r o n g suốtthời gianhiệulựccủahợpđồngtín dụng

- Quácoitrọngtàisảnthếchấpkhichovay,hoặckhôngquantâmđếntínhthanh

- Nhânviênngânhàngcònhạnchếvềtrìnhđộchuyênmônvềnghiệpvụngânh à n g vàđặcbiệtlàthiếuamhiểuvềlĩnhvựckinh

doanhcủakháchhàng,hoặcthiếuđạođứcnghềnghiệp;cấukếtvớikháchhàngtạor a nhữngkhoảnvaykém chấtlượng

- Côngtácquản lýtín dụng, quảntrịrủi rochưa thậtsựhìnhthànhhoặcchỉmangt í n h hìnhthức

1.3.2.4.3 Nguyên nhân khác

- Môitrườngpháplýchohoạtđộngtíndụngchưađồngbộ,thiếutínhổnđịnhvàchưarõrànggâytrởngạikhithựchiện.Việcbanhànhvàhướngdẫnthựchiệncácq u y định,thôngtưchưathốngnhấtgiữacácngànhliênquan,dẫnđếnmỗicơquanthựchiệntheomột cáchkhácnhau gây áchtắcchohoạtđộngtíndụng

- HệthốngthôngtintíndụngCICchưapháthuyhiệuquảtốt,chấtlượngthôngt i n cungc

ấp cònlạc hậuvàthiếuchínhxác

- Việcphátmãitàisảnthếchấpchậmchạp,rườmràbởinhữngbấtcậpcủacácq u y địnhnhànước,cácvănbảnluậtđãtạokẽhởchokháchhàngxấulợidụnggâyk h ó khănchocôngtácthuhồinợ.Hiệulựccáccơquanhànhphápchưathậtsựđápứ ngđượcyêucầugiảiquyếttranhchấp,tốtụngvềphátmạitàisảnthếchấp,bảol ã n h …

nhiềutrườnghợpvụtranhchấpđãđượcTòaánxétxửnhưngđếnkhithựchiệnthìcáccơquanthihànhkhôngthựchiệnđược,khôngcưỡng chếđược

1.3.2.5 Dấu hiệu nhậnbiếtrủirotíndụng

1.3.2.5.1 Dấuhiệu phát sinh rủi ro từphía khách

hàng.Biểu hiện trongmốiquanhệvớiNgânhàng

- Nétránhhoặctrìhoãn,tạoranhữngtìnhhuốngtrởngạichoNgânhàngtrongquát r ì n hkiểmtrasửdụngvốn,t ì n h hìnht à i c h í n h … màkhôngc ó l ý dochínhđáng,thuyếtphục

- BáocáotàichínhkhôngcungcấpchoNgânhàngtheođúngyêucầuvềthờigi an màk

h ô n g cósựgiảithíchminhbạchthấuđáo

- Xuấthiệnhànhvikhôngtuânthủđiềukhoảnkýkếttronghợpđồngtíndụng.

Đềnghịđiềuchỉnhkỳhạntrảnợ(giahạn)thườngxuyên

- Cósựsụtgiảmbấtthường,đángkểtrongsốdưtàikhoảntiềngửitạiNgân-hàng.Nợmộtphầnhaytoànbộlãi,gốckhiđếnhạn

- ThườngxuyênđềnghịNgânhàngcấptíndụngvượtquáquimôhoạtđộng,nhucầuvốn.ĐềnghịNgânhàngchođảonợhoặcgiải chấpmột phầnhay toànbộtài sảnđảmbảonợvay

- Giatăngtầnsuấttìmkiếmnguồnt à i trợtừcácnguồnkhá c n h a u, từđốithủcạnhtranhc

ủa Ngân hàng, thậmchí chấpnhậnvay vớilãi suấtcao

- Chiphíbấthợplýgiatăng,sảnphẩmtungrathịtrườngchưađủ“độchín”,bántốngbántháosản phẩmđủtiêuchuẩndoCty tạo ra

- Doanht h u , lợinhuậncủadoanhnghiệprất“mẫncảm”đ ố iv ớinhữngchínhsáchquảnlývĩmô củaNhànước

1.3.2.5.2.Dấuhiệu phát sinhrủiro từphíaNgân hàng.

- Cấptíndụngdựatrêncáccơsởkhôngchắcchắn,thiếuantoànnhưuy

tín,khốitàisảnmàdoanhnghiệpcó(nhưngchỉđểphôtrươngchứkhôngthếchấp),sốdưt à ikhoảntiền gửi

- Cácđiềukiệnràngbuộctronghợpđồngtíndụngkhôngrõràng,dễgâyhiểunhầm,thiếucơsởpháplý

- Pháttriểntíndụngồạtthiếukiểmsoát,chỉtậptrungvàolợinhuậnmàkhôngp h ò n g ngừacácrủirotiềmẩnphátsinh.Thỏahiệpnhúnnhườngvớikháchhàngđểduytrìdưnợhoặcchỉđểmượndanhtiếngcủa kháchhàng

- Pháttriểnt í n dụngchỉtậpt r u n g vàomộtv à i ngànhn g h ềhoặcmộtvàiđ ố itượngkháchhàngnhấtđịnh

- Đánhgiá,nhậnđịnhnănglựccủakháchhàngquácaosovớithựctế,nhậnđịnhkháchhàn

gc h ỉt r ê n cảmt í n h hoặcchỉd ựav à o báoc á o t à i c h í n h d o k h á c h h à n g cungcấp

- Chínhsáchtíndụngkhôngphùhợpgâykhókhănchoviệckinhdoanhvàtạok ẽhởchokháchhànglợi dụng

- Quytrìnhtíndụngchưahợplýhoặcđãhợplýnhưnglạikhôngđượctuânthủtriệtđểtừdướilêntrên

- NhânsựNgânhàngthayđổiliêntục,tuyểndụngnhânsựphụcvụcho côngtáct í n dụngồạt,thiếuchấtlượng,thiếuđàotạo

1.3.2.6 Cácbiện pháp quảnlýrủirotíndụng.

Quảnlýrủirotíndụnglà việcsửdụngcácbiệnphápnghiệpvụđể kiểmsoátchấtlượngtíndụng,hạnchếhậuquảxấutronghoạtđộngtíndụng,giảmthiểusự

1.3.2.6.1 Biệnpháp quảnlýrủirophổbiếntạiViệt Nam

Trongbốicảnhbướcđầugianhậpkinhtếtoàncầu,hệthốngNgânhàngthươngmạiViệtNamphảivừadầntuântheonhữngnguyêntắc,chuẩnmựcquảnlýrủiromangtínhquốctếchungvừaduytrìchínhsáchquảnlýrủirotíndụngriêngphùhợpvớiđiềukiệnkinhtếhiệntạicủaViệtNam.ChínhsáchquảnlýrủiroriêngcủatừngNgânhàngthươngmạiđềudựatrênnhữngq u y định,hướngdẫncủaNgânhàngNhànướcvàđặcđiểmchungtrongchínhsách,biệnphápquảnlýrủirocủac á c Ngân hàngđều thểhiệnởnhữngnội dung:

- Xâydựngmộtchínhsáchtíndụnghiệuquả,nhằmcungcấpđườnglốicụthểcủangânhàn

gchonhânviêntíndụngvàcácnhàquảntrịkhiđưaraquyếtđịnhchov a y đốivớikháchhàng.Hỗtrợchongânhànghướngtớimộtdanhmụcchovaycóthểkếthợp nhiều mụctiêukhácnhau(tănglợinhuận,kiểmsoát rủiro,thỏamãn cácy ê u cầuvềmặtpháplý…)

Nộidung củachính sách thểhiệncácđiểm:

 Trìnhtự, thủtục giải quyếtmột hồsơvayvốn của ngânhàng

 Các

thànhphầncủamộtkhoảntíndụng:hạnmứctíndụng,thờihạnchovay,thờigianưuđãi

tíndụng,thời giantrảnợ,kỳhạntrảnợ,xácđịnh lãisuất…

 Xácđịnhnhữngloạigiấytờnàocủakháchhàngđòihỏiphảiđikèmvớiđơnx i n vayvàcầnđượcbảo quản tại ngânhàng

 Nhữngnguyêntắctiếpnhận,đánhgiá vàquảnlýtàisảnthếchấpcầmcố

 Quyềnp h á n quyếtvàmứcphánquyết:quyền

phánquyếtthuộcv ềthànhv i ê n củabanđiềuhànhnhư:Giámđốc,phógiámđốcChinhánh,TổngGiámgiám

 Coitrọngkhâuthẩmđịnhtrướckhichovay,khảnăngtrảnợcủa

kháchhàngv a y VềđịnhtínhthìNgânhàngcoitrọngt ín h pháttriểnổnđịnhvà đềuđặnnơikháchhàng.Vềđịnhlượngtàisảnđảmbảochomónvayphảilớnhơntốithiểu80%giátrịkhoảntíndụng

 Thựchiệnviệcmuabảo hiểmtiền vay

 Trướckhiquyếtđịnhchovayđốivớimộtkháchhàng,Ngânhàngthườngxemxétkỹvàđảmbảocácđiều kiện:

Vốn tựcó

H3=

Tổngtàisản córủiroquyđổi+

H3=8%:Ngânhàngchỉcóthểchovaythêmbằngcáchbántàisảncócómứcđộrủiro caorồichovayvớimứcđộrủi robằng hoặcthấphơn

+H3< 8%:N gân hàngkhôngthểchovaymàphảiđiềuchỉnhđể làm

tăngH3lênmức xấp xĩ> 8% mớiđảmbảo.

+H3> 8%: Trường hợpnàyngânhàngcóthểchovaythêm

oGiámsátt ừngkhoảnv a y mộtcáchthườngxuyênnhằmp h á t hiện“dấuhiệucảnhbáosớm”đểcóhànhđộngkhắcphụckịpthời:khitiếnhànhchovay,khoảnchovayđượcquảnlýmộtcáchchủđộngđểđảmbảosẽđượchoàntrả.T r á c h nhiệmtheodõinợvayđượcgiaochonhânviêntíndụng.Việctheodõihoạtđộngcủakháchhàngvaychủyếunhằmđảmbảorằngcáckháchhàngvayvẫntiếptụctuânthủcácđiềukhoảnđềratrongkhếướcvaynợvànhằmtìmranhững cơhộikinhdoanh mớivàmởrộng quanhệkinh doanh

- Xửlý các khoảnnợvaycó vấnđề:

 Thuhồinợ,khiđãpháthiệnđượckhoảnchovaycóvấnđề,ngânhàngsẽdùngcácbiệnphápnàothuhồivốn.Việcthunợbaogiờcũnghướngtớicácmụct i ê u :

o Tốiđahoá các cơhộiđểthuhồivốnchongânhàng

o Đảmbảođượctínhvôtư,kháchquan,minhbạchgiữangườixửlýnợvayvàngườiđãphán quyếtchovayđốivớikhoảnchovayđó

o Nguồnhoàn vốntốiđa mà khách hàng có thểcó

o Làmsạchnhữngkhoảnvaycóvấnđề,baogồmnhữngbiệnpháptừnhẹnhàngđếnkiênquyết tuỳtheotình trạngcủakhoảnvay

 Đốivớinhữngkhoảnnợkhóđòi:

o VớinhómkháchhàngđượcNgânhàngnhậnđịnhlàtrungthực,cótráchnhiệmvàc

óthiệnchítrảnợvaychongânhàng;Ngânhàngthườngmềmmỏngvớingườiđivaycho

đếnkhinàothuhồiđượcmộtphầnhoặctoànbộkhoảntíndụngmàngânhàngkhôngcầnsửdụngđếnmột công cụpháplýnàonhư:

+Xemxétgiúpđỡdoanhnghiệptrảnợ:Ngânhàngcóthểđềnghịdoanhnghiệpbánsảnphẩm,thunợ,tiếptụcsảnxuấtkinhdoanh…

đểcónguồngiảiquyếtnợvay.Đềnghịngườivaygiảmbớtkếhoạchpháttriểndàihạnđểtăngcườngvốnsảnxuấtkinhdoanh.Giúpdoanhnghiệpthuhồicáckhoảnnợ,xửlý

hàng tồnkho…

+Nếuc á c giảipháptr ên khôngt h ểcảithiệnđượct ì n h hì nh trản ợcủadoanhnghiệp,Ngânhàngsẽphảigiải quyếttừphía mình,như:cấpthêmvốntíndụngnhằmtạođiềukiệncho do an h nghiệpcó kh ảnăngtăngnăngsuất,tăngk h ảnăngcạnhtranhđểcảithiệntìnhhìnhtàichính.Song,nếuchọngiảiphápnàyngânhàngcầnphảixemxétlại,phảinhìnthấyđượckhảnăngcảithiệnthìmớiquyếtđịnhcấp thêmvốn

+Giahạnkhoảnvay:nhằmgiảmáplựcthanhtoánnhiềukhoảnnợđấnhạncùnglúcchokhách hàng

+Chuyểnnợquáhạn:trongtrườnghợpkháchhàngkhôngđủđiềukiệnđ ể giahạnnợ,Ngânhàngsẽphảichuyểnnợquáhạnđểbuộcdoanhnghiệplot h u xếptrảnợvìlãisuấtcủanợquáhạnthườngcaohơn nợtronghạn

+Trựctiếpcửngườithamgiavàoquảnlýdoanhnghiệp:trườnghợpnợc ó vấnđềxảyradoquảnlýđiềuhànhkémhoặcngườiđiềuhànhcóbiểuhiệng i a n dối,quanhệmậpmờtrongkinhdoanhdẫnđếnrủirovềđạođức,thìtrongchừngmựcnàođóNgânhàngsẽchuyểnphầnvốnchovaythànhcổphầnđểg i à n h quyềnđượckiểmsoát,điềuhànhmộtsốkhâuquảnlýtrongdoanhnghiệpnhằmkhắcphụcnhữngkhókhăn

oĐ ố i

vớinhómkháchhàngmàNgânhàngnhậnđịnhđãhếtphươngán“cứuchữa”thìbiệnphápduynhấtđểthuhồivốnlàkhởikiệnvàgiànhquyềnthanhl ý , phátm ã i t à i sản Ngânh

à n g c h ủđộngnhờsực a n thiệpcủac á c c ô n g cụpháplý để buộcngườiđivayphảithựchiệntheonhữngđiềukhoảncủahợpđồngtíndụng

chodùchiphíchogiảiphápnàykhálớn.Cóthểlà:

+Phátmãitàisảnthếchấp,cầmcố:đâylànguồnthunợthứhaicủangânh à n g Tuỳt

thểlàngânhàng,kháchhànghaybênbảolãnh,hoặcphốihợpcùngbán,uỷquyềnchobênthứbabántrực tiếphaybánđấugiá,…

+Nhậnhaymualạitàisảnđảmbảo:đểthaythếchonghĩavụtrảnợcủa

kháchhàng,ngânhàngcóthểnhậnhaymualạitàisảnđảmbảo.Đốivớitàisảnlàcácloạigiấytờcógiá,sổtiếtkiệm,cáckhoảntiềng ửicókỳhạn…

ngânh à n g dựatrêncáccamkếtủyquyềntronghợpđồngtíndụngđểtiếnhànhthuh ồinợ.Đốivớicáctàisảnkhác,nếumualạiphảitheogiáthịtrườngvàđượcđồngýcủakháchhàng.Tuynhiên,đốivớicáctàisảnkhôngcầnthiếtchohoạtđộngkinhdoanhcủamình,Ngânhàngsẽcânnhắcđếnchiphíphátsinhtrongtrườnghợpnhận haymua rồibánlạicáctàisản

+Nhậncáckhoảntiềnhaytàisảntừbênthứba:trongtrườnghợpkháchh à n g vaycóbảolãnhNgânhàngsẽlàmviệcvớibênbảolãnhđểtiếnhànhthuhồi,cấntrừnợ +Khaithác,sửdụngtàisảnđảmbảo:nếutàisảnđảmbảochưathểxửlý,Ngânhàngcóthểkhaithác,sửdụngtàisảnđảmbảo.Sốtiềnthuđượctừviệcsửdụng,khaitháctàisảnnàyđượctrừvàonghĩavụtrảnợsaukhitrừcácchip h í cần thiết

+X ửl ý theophápluật:nếudoanhnghiệpp h á sản,mấtk h ảnăngthanhtoánhaycốýlừađảothìngân hàngsẽyêucầutoàánxửlýtheoluậtđịnh

+Xửlýbằngquỹdựphòngrủiro:biệnphápnàychỉđượcápdụngđốivớicáckhoảnnợxấusaukhingânhàngđãápdụnghếtcácbiệnphápkhắcphụcvàx ửlýmàvẫnkhôngthểthuhồiđượcnợ;hoăccáckhoảnnợđãphátmạihếttàisảnnhưngvẫncònchênhlệchâm(cảgốcvàlãi);hoặccáckhoảnvaybịrủirod o nguyênnhânkháchquan

màkhôngthểkhắcphụcđược

Việcphânloạinợ,tríchlậpvàsửdụngdựphòngđểxửlýrủirotíndụngtronghoạtđộngcácNgânhàngđềuthựchiệntheoquyếtđịnh493/2005/QĐ-

NHNNcủaNgânhàngnhànướcbanhànhngày22tháng04năm2005;việcphânloạinợvàtỷlệt r í c h lậpdựphòngcụthểnhưsau:

- Nhóm1:(Nợđủtiêuchuẩn) 0%

- Nhóm2:(Nợcầnchúý)5%

- Nhóm3:(Nợdưới tiêuchuẩn)20%

hh o á t à i c h í n h chứk h ô n g nhằmx o á hoàntoànn ợvayc h o kháchhàng.Nhữngkhoảnvaycórủirosaukhiđượcbùđắpbằngquỹdựphòngrủirosẽđượcchuyểnrangoạibảngđểtheodõitậnthu,Ngânhàngvẫnphảidùngcácbiệnpháp khắcphụcvàxửlýđểthuhồinợ

ĐiểmlưuýởđâylàquiđịnhphânloạiNhómnợởcácNgânhànghiệnnayvẫnc ò n chưa thốngnhấtvới nhau.

+Xoánợ:đốivớicáckhoảntíndụng“đóngbăng”hộiđủđiềukiệnđểx ửlýrủiro,hoặctheosựchỉđịnhcủaChínhphủ;đểnhằmlànhmạnhhoáhoạtđộngtíndụngcủamình,Ngânhàngthườngdùngcáchgiảmmộtphầnlợinhuậnhoặcbùđắp bằngquỹdựphòngrủirođểxoánợ

1.3.2.6.2 Biệnpháp quảnlýrủiro theo chuẩnmựcquốc tế

Đểquảnlýrủi rotíndụngcácNgânhàng quốctếthôngthườngsửdụngcácbiệnphápnghiệp vụnhư:

A Sửdụngmôhìnhđolườngđểđánhgiárủirotrướckhichovayhoặcđầutư,tr on g đó

phổbiếnnhấtlà02môhìnhsau :

 Môhìnhchấtlượng:trongtrườnghợpcácthôngtincóliênquanđếnchấtlượngcủangườivaybịhạnchế,cáctổchứctíndụngphảithuthậpthôngtintừcácnguồnđơnlẻnhưcáchồsơvềtíndụngvàtiềngửihoặcmuathôngtintừcácnguồnb ê n ngoàinhưcáctổchứcphânloạivàđánhgiákháchhàng.Nhữngthôngtinnày

giúpcáctổchứctíndụngđánhgiáxácsuấtrủirocủangườivayvàtrêncơsởđóđịnhgiácáckhoảnvayhoặccáckhoảnnợmộtcáchchínhxác.Nhìnchunglượngt h ô n g tincầnthuthậpchomỗikhoảnđầutưphụthuộcvàoquymôcủakhoảnđầutưđóvàchiphíthuthậpthôngtin.Tuynhiên,cácyếutốchủyếuli ên quanđếnquyếtđịnhđầutưđượcchiathànhhainhóm:Nhómyếutốliênquanđếncánhânngườivayvốnvànhómyếutốliênquanđếnthịtrườngảnhhưởngđếntấtcảnhữngngườivayvốnvàothờiđiểmquyếtđịnhchovay.

 Môhìnhtínhđiểmtíndụng:môhìnhđiểmsốZ.Môhìnhnàynhằmphânloạinhữngngườivaycăncứvàomứcđộrủirocóliênquanđếncácchỉtiêu(Xj)phảnánhđặcđiểmtàichínhvàkinhdoanhcủahọ.Vídụ:môhìnhAltmandànhchoc á c côngtysảnxuất củaMỹ

Z=1.2X1+1.4X2+3,3X3+0.6X4+1.0X5

Trongđó:

X1=tỷlệgiữavốnlưuđộngvàtổngtài sảncó

X2=tỷlệgiữalợi nhuậntíchlũyvà tổngtài sảncó

X3=tỷlệgiữalợinhuận trướcthuếvàlãi suấttrêntổng

tàisảncóX4=tỷlệgiữathịgiá cổphiếuvà thưgiá

củacáckhoảnnợdàihạnX5=tỷlệgiữadoanhthuvàtổngtài sảncó

TheomôhìnhnàykháchhàngcóđiểmsốZnhỏhơn1,81sẽbịxếpvàokhuvựcc ó rủirocao,cáctổchứctíndụngkhôngnêncấptíndụngchođếnkhikháchhàngcảithiệnđượcchỉsốthunhậpcủahọ

Môhìnhnày cócácnhượcđiểm:

o Môhìnhnàychophépphânloại2nhómngườivaycórủirovàkhôngcórủiro.Trongthựctếmứcđộrủirotíndụngtiềmnăngcủamỗikháchhàngkhácnhaudovậynóđòihỏiviệcphânloạirủironênchitiếthơnđểkỹthuậtnàytrởn ê n chínhxáchơn

o Khôngcólýdothuyếtphụcrằngcáct hô ng sốphảnán htầmquantrọngcủacácchỉsốtrongcôngthứcAltmanlàbấtbiến,dùtrongthời gian ngắn

oKhôngtínhđếnmộtsốnhântốkhóđịnhlượngnhưdanhtiếngcủakhách

hànghoặcmốiquan hệlâudàigiữangânhàngvàkhách hàng

B.Qu ảnlýrủirotheochuẩnmựccủauỷbanBASEL:UỷbanBaselvềgiámsátnghiệpvụng

ânhàng(BaselCommitteeonBankingSupervision–

BCBS)là mộtU ỷbanbaogồmcácchuyêngiagiámsáthoạtđộngngânhàngđượcthànhlậpbởimộtsốThốngđốcNgânhàngTrungươngvàonăm1974.Uỷbannàybaogồmđạidiệncaocấpcủacáccơquangiámsátnghiệpvụngânhàngtại10quốcgiatrênthếgiới,baogồmMỹ,NhậtBản,Anh,Pháp,Đức,Italia,HàLan,Canada,ThụyĐiểnvàBỉ

LịchsửrađờivàquátrìnhthựcthicácchuẩnmựcBasel:cóthểtómtắtquacácthời

kỳc h í n h yếusau :

o BCBSđượcthànhlậptừnhómG10 NgânhàngTrungương năm1974

o Năm1988,HiệpướcvốnBaselđầu tiên(Basel I)rađờivà cóhiệulựctừ1992

o Năm1996,đượcsửađổibổsung thêmrủirothịtrường (có hiệulựctừ1997)

h ịápdụngchungchoc á c nướck h á c ngoàinhóm,Bộ25nguyêntắccơbảnBasellàtàiliệudànhchocánbộthựchiệncôngtácgiámsátởcácquốcgiavàcảtrênphạmviquốctế.Cácnguyêntắcnàyđãđượcthiếtk ếchocácchuyêngiagiámsát,nhómgiámsátkhuvựcvàthịtrườngnóichungtheonguyêntắcdễápdụngvàkiểmchứng.UỷbanBaselsẽcùngvớicáctổchứcliênquankhácđóngvaitrònhấtđịnhtrongviệcgiámsáttiếnđộápdụngcác

nguyêntắc trênđâycủa cácquốc gia nhằmxâydựnghệthống giámsátđủmạnh.

NộidungchủyếucủaB ộnguyêntắcBaselcơbản: baogồmcácnhómnguyêntắcnhư:

 Cácnguyêntắcthuộccụmchủđềvềđiềukiệntiênquyếtchoviệcgiámsátngânhànghiệuquả: cụmchủđềnàyđược thểhiệnbởinguyêntắc1 Nguyêntắcchỉrađiềukiệncủamộthệthốnggiámsátnghiệpvụngânhàngcóhiệuquảlà:i)phảic ó mộtkhungpháplýphùhợp;ii)phânđịnhmụctiêu,nguồnlựcvàtráchnhiệmrõr à n g giữacáccơquangiámsát;iii)quyđịnhvềchiasẻvàbảomậtthôngtin

 Cácnguyêntắcthuộccụmchủđềcấpphépvàcơcấu:baogồmtừnguyêntắc2đếnnguyêntắc5,vớicácnộidungchính:i)xácđịnhrõràngcáchoạtđộngtổchứctàichínhđượcphéplàmvàchịusựgiámsát;ii)quyềnđưaracáctiêuchívàbácbỏđơnxinthànhlậpnếukhôngđạtyêucầucủacơquancấpphép;iii)quyềnràsoátvà từchối bấtkỳmộtđềxuất nàođối vớiviệcchuyểnquyền sởhữu hoặc quyềnkiểmsoátngânhànghiệntạichocácbên khác

 Cácnguyêntắcthuộccụmchủđ ề v ềc á c quyđịnhv à y ê u cầuthậntrọng:cụmchủđềbaogồmtừnguyêntắcsố6 đếnsố1 5 Nộidungchínhcủanhómnguyêntắclàđưaracácchuẩnmựcmàcácchuyêngiagiámsátnghiệpvụn gâ n h à n g đượclàmvànhấtthiếtphảibiếtxửlýtronghoạtđộngcủamìnhvídụnhư:yêucầuvềantoànvốnchocácngânhàng,xácđịnhrõnhữngkhuvực

nàocủavốnngânhàngchịurủiro;đánhgiácácchínhsách,thựctiễnhoạtđộng,cácthủtụcchovayvốn,đầutư,việckiểmsoátvốnvayhiệntạivàhồsơđầutưcủangânhàngđó;đánhgiáchấtlượngtàisảnvàtínhthíchhợpcủacácđiềukhoảnchốngthấtthoátvàquĩd ựtrữthấtthoátkhoảnvay

 Cácnguyêntắcthuộc

cụmchủđềvềgiámsátnghiệpvụngânhànghiệnnay:baogồmtừnguyêntắcsố16đếnnguyêntắcsố20.Nhómnguyêntắcnàyquyđịnhy ê u cầuđốivớimộthệthốnggiámsátnghiệpvụngânhànghiệuquảbaogồmcảcáchìnhthứcgiámsáttừxavàgiámsáttạichỗ.Cơquang i á m s á tcầnthườngxuyênliênhệvớiBangiámđốcngânhàngđểhiểurõvềhoạtđộngcủaNH,xâydựngphươngphápphântíchbáocáothốngkêvàcóbiệnphápthẩmđịnhđộclập

thôngtin giámsátthôngquakiểm tratạichỗ.

 Nguyêntắcthuộccụmchủđềyêucầuvềthôngtin:chủđềnàycó1nguyêntắcsố21chỉracánbộgiámsátphảibiếtchắcmỗingânhàngcóhệthốnglưutrữtàiliệuphùhợpchophépchuyên giagiám sátcóthểtiếpcậnvàthấyđượctìnhhìnhtàichínhthựctếcủangân hàng

 Nguyêntắcthuộccụmchủđềquyềnhạnhợpphápcủachuyêngiagiámsát:cụmchủđềnàycó1nguyêntắcsố22chỉracácbiệnphápgiámsátbắtbuộcđểcóthểđưarađượchànhđộngcanthiệpkịpthờikhingânhàngkhôngđápứngđượcnhữngyêucầucơbản(vídụtỷlệantoànvốntốithiểukhôngđảmbảo,nănglựcquảntrịđiềuhànhyếu ).Trongtrườnghợpkhẩncấp,hoạtđộngcanthiệpnàybaog ồmcảviệcthuhồi giấyphéplập tứchoặcđềnghịthuhồigiấyphéphoạtđộng

 Cácnguyêntắcthuộccụmchủđềnghiệpvụngânhàngxuyênbiêngiới:cụmchủđềnàybaogồmtừnguyêntắcsố23đếnnguyêntắcsố25vớinộidunghướngdẫngiámsátđốivớicácnghiệpvụgiaodịchngânhàngquốctế,yêucầucácngânh à n g nướcngoàihoạtđộngtheođúngcáctiêuchuẩncaobằngtiêuchuẩncủacácngânhàngtrong nướcvàthiếtlậpquanhệvàhệthốngtrao đổithôngtinvớicácchuyêngia giámsát khác,đặc biệtlàvớichuyêngiagiámsátcủanướcsởtại

Tómtắt một số“điểmnhấn”trongchuẩnmựcBasel II

Trongquátrìnhxâydựngvàthựcthicácnguyêntắcchuẩnmựcvềquảnlýrủir o củamìnhUỷbanBaselcũngđãcónhữnglầnbổsung,hoànthiệncácnguyêntắc,tuynhiênquantrọngvàcóýnghĩanhấtviệcxâydựngvàápdụngcácnguyêntắcchuẩnmựclàviệcchorađời02BộnguyêntắccótêngọithôngdụnglàHiệpư ớ cBaselIvà BaselII

NộidungchínhcủaBaselI tậptr un g trongBộnguyêntắccơbảnrađờ inăm1988.TrongquátrìnhthựcthiBaselIbộclộnhữngthiếusótchưalườnghếtđượcnhững rủiromớitrongthựctếkhiápdụngchẳnghạnnhư

 Khôngphân biệttheoloại rủiro

 Khôngcó lợiíchtừviệcđadạnghóa

 “Cơlợi”cótínhhệthống

g Những loạirủi ro kháckhôngđược coilà có thểlượngh o á hoàntoànởbướcnày.

Bốn nguyên tắcđểxem xét giám sát:

1 Ngânhàngnêncómộtquytrìnhxácđịnhmứcđộvốnnộibộtheomứcrủirov à chiến lược duytrìmức vốn củahọ

2 Cácgiámsátviênnênxemxétvàđánhgiáviệcxácđịnhmứcđộvốnnộibộv à chiếnlượccủangânhàng,cũngnhưkhảnănggiámsátvàđảmbảotuânthủtỉlệvốn tốithiểu

3 Khuyếnnghịrằngngânhàngnêngiữmứcvốncaohơnmứctốithiểutheoq u y định

4 Nhữngngườigiámsátsẽtìmcáchthâmnhậpvàonhữnggiaiđoạnđầutiên

đểngăn cản mứcvốngiảmxuốngdướimứctốithiểu

Tínhtoántỉlệantoànvốntốithiểu

 Khunghiệpướcmớibaogồmcả:Địnhnghĩahiệntạivềvốnthườngxuyên;Y ê u cầutỉlệvốntốithiểutrêntàisảntínhtheođộrủirogiaquyềnphảitừ8%trởlên,tỉlệthỏađángvềvốn(CAR)≥8%

CAR=(VốncấpI+VốncấpII+VốncấpIII)/RWA

Trong đ ó :

o

Vốncấp1-V ốnn ò n g cốt: Vốncấp1-Vốnchủsởhữuvĩnhviễn,D ựtrữc ô n g bố(Lợinhuậngiữlại),Lợiíchthiểusố(minorityinterest)tạicáccôngtycon,cóhợpnhấtbáo cáotàichính,Lợithếkinhdoanh(goodwill)

bố,Dựphòngđánhgiálạitàisản,Dựphòngchung/dựphòngthấtthunợchung,Côngcụvốnhỗnhợp,V a y vớithờihạnưuđãi,Đầutưvàocáccôngtycontàichínhvàcáctổchứctàichínhkhác

o Vốn cấp3(Dànhchorủirothịtrường)=VayngắnhạnVốn

cấp1>=Vốncấp2 +Vốn cấp3

o RWAlàtàisảntínhtheođộrủirogiaquyềnvàđượctínhbằngTổng(TàisảnxMứcrủirophânđịnhch otừngtàisảnt ro ng bảngCĐKT)

+ Tổng(NợtươngđươngxMứcrủirongoạibảng)

Cách tiếpcận IRB–cácloạimứcđộnhạy cảm

 Cáchtiếpcậndựatrênphâncấpnộibộ(InternalRatingsBasedapproach)đềcậpđếnmộthệthốngcáckỹthuậtđolườngrủirođượcđưarabởiluậtthỏađángvốnBasel IIđốivớicác tổchức ngân hàng

 Mứcđộnhạycảmcủadoanhnghiệp(corporateexposure):nghĩavụnợcủadoanhnghiệp,theođó nguồnđểhoàntrảlạitiềnchủyếulà từhoạtđộnghiệntạicủab ê n vay,chứkhôngtừdòngtiền từdựánhoặctừbấtđộng sản

 Mứcđộnhạycảmcủangânhàng(bankexposure):baogồmcáccôngbốđối

 Mứcđộnhạycảmcủaquốcgia(sovereignexposurePSE):baogồmcácquốcgia(vàcácngânhàngTrungương).PSEđượcđịnhnghĩanhưmộtphápchếtheocáchtiếpcậntiêuchuẩn,vàcácMDBthỏamãncáctiêuchí0%vềrủirotheocáchtiếpcậntiêuchuẩn

Trọng sốrủi ro

Phânloại

Đánhgiá AAA

tớiAA- A+tới A- BBB+tới BBB- BB+tới B- DướiB- Không xếploại

Trụcột thứIII

TrụcộtthứIIIlàmgiatăngmộtcáchđángkểcácthôngtinmàmộtngânhàngphảicôngbố.Phầnnàyđượcthiếtkếđểchophépthịtrườngcómộtbứctranhhoànthiệnhơnvềvịthếrủirotổngthểcủangânhàngvàchophépcácđốitáccủangânh à n g định giá và thamgiachuyểngiaomộtcách hợplý.

Tháng6năm2006,UỷbanBaselcôngbốthêmtàiliệuhướngdẫnmớivớinộid u n g “Đánhgiáchínhxácrủirotíndụngvàđịnhgiákhoảnchovay”.Tàiliệubaog ồm10nguyên

tắcđượcchialàm2chủđềchính:

 Chủđềvềnhữngvấnđềgiámsátliênquanđếnđánhgiáchínhxácrủirotíndụngvàđịn

h giá khoảnchovay,baogồm7nguyên tắcđầu:

1- Bangiámđốccủangânhàngcótráchnhiệmbảođảmngânhàngcótrìnhtựđ ánhgiárủirotíndụngphùhợpvàhệthốngkiểmsoátnộibộhiệuquảphùhợpvớit í n h chất,quymôvàtínhphứctạpcủanghiệpvụchovaycủađơnvịđồngthờiphùhợp

vớichínhsách,hệthốngkếtoánvàhướng dẫngiámsátcủanướcsởtại

2- Ngânhàngphảicómộthệthốngphânloạikhoảnchovayđángtincậydựatrêncơsởrủ

i rotín dụng

3- Chínhsáchcủangânhàngphảiđượcmôhìnhđánhgiárủirotíndụngnộibộnhấtđịnhphêchuẩn

4- Ngânhàngphảiphêchuẩnvàbanhànhphươngphápquảnlýtổnthấtkhoảnc h o vayhợplýtrongđóđềcậpđến:quytrình,chínhsáchđánhgiárủirotíndụng,quytrìnhkiểmtralạivàxácđịnhnhữngvấnđềvềkhoảnchovay,hướngtríchlậpd ựphòngmộtcáchkịpthời5- Khoảndựphòngtríchlậpphảiđủđểcóthểbùđắpnhữngtổnthấtchovayt r o n g danhmục các khoản chovay

6- Việcsửdụngphươngphápđánhgiátíndụngđãđượckiểmchứngvàướ clượnghợplýlàmộtphần cơbảntrongviệcđánhgiátổnthấtchovay

7- Quyt r ì n h đánhgiárủirot í n dụngcủan gâ n hàngphảic u n g cấpch ongânhàngnhữngcôngcụ,trìnhtựvà dữliệuthíchhợpđểđánhgiárủi rotín dụng

 Chủđềvềvấnđềđánhgiárủirotíndụngcáckhoảnchovayvềphíacơquang i á m sát,baogồm3nguyên tắc,từnguyên tắcsố8đếnnguyêntắc số10; cụthể:

8- Địnhkỳ,cơquangiámsátphảiđánhgiátínhhiệuquảcủachínhsáchrủirot í n dụngvàđánh giáthựctếchấtlượngkhoảnchovay

9- Cơquangiámsátphảixácnhậnphươngpháptínhdựphòngtổnthấtchovaycủangân hàng làphùhợp

10- Cơq u a n giámsátngânh à n g phảixemxétchínhsáchvàthựctếá p dụng

đánhgiá rủi ro tín dụng củangân hàng khi kiểm tramứcđủvốncủangânhàng

Tínhlinhđộngcủaứngdụng Mộtquyđịnhchotấtcả Linhhoạthơn,mộtloạtcáccáchtiếp

cận,khuyếnkhíchquảnlýrủirotốthơn Nhạycảmvớirủiro Đođạcrủiroquásơbộ Nhạycảmhơnvớirủiro

Trọngsốrủiro 0~100,ưuđãihơnvớicá

cnướcOECD

0~150hoặchơn,khôngcóđặcquyền nào,baogồmcảphâncấpbêntrongvàb ê n n goài

Kỹthuậtgiảmrủirotíndụng Chỉhỗtrợvàđảmbảo

Nhiềukỹthuậthơnnhưhỗtrợ,đảm bảo,pháisinhtíndụng,lậpmạnglướiv ịthế( positionnetting)

 Vềnộidung:

- HiệpướcBaselImangtínhchấtthỏathuậnquốctếvàcáctiêuchuẩnvềvốnđãtrởthànhchuẩnmựcquốctếvềvốntựcó.Nộidungchínhlàquyđịnhvềtỷlệant o à n vốntốithiểuvàquảnlýrủirotíndụngđốivớingânhàng.BaselIlàmộttrongnhữngcăncứ,tiêuchuẩnđểcácngânhàngcủacácquốcgiatrênthếgiớiápdụngquảnlý,bảođảmantoàntronghoạtđộng.ThựchiệnthỏaướcantoànvốntốithiểucủaBaselIđãvàđanglàmộttrongnhữngmụctiêuquảnlýrủirođốivớicáctổchứctíndụngởcácnướcđang pháttriểnnhưViệt Nam

đếnnhững rủirokhác nhưrủi rohoạtđộng,rủi rothịtrường,rủi rolãi suất

- DựthảoHiệpướcBaselIIrađờiđượcthôngquavàođầunăm2007.Dựthảonàycónhữngbổsungvềquảnlýrủirothịtrường,rủirohoạtđộng,rủirolãisuất.Vàđặcbiệt,vaitròchứcnăngcủathanhtratrongcôngtácquảnlý,bảođảmantoànc h o cáctổchứctíndụnglàđòi hỏitấtyếu

1.3.2.6.3 Kinhnghiệmquảnlýrủirotheochuẩnmựcquốctếtạimộtsốnướcphát triểnvàthực tiễnápdụngtạiViệtNam

- KinhnghiệmcủaMỹ: Mỹlàmộtt r o n g nhữngnướcđ iđầuứngdụngthànhc ô n g cácng

uyêntắcBaseltrongquảnlýnợxấu.Quỹdựtrữliênbang(FED)đưarađiềukhoảnFAS114quyđịnhmốiquanh ệgiữaquyếtđịnhchovay,p h â n loạikhoảnvay,tìnhtrạngkhoảnnợvàviệcdựphòng.ĐểxửlýnợxấuMỹthànhlậpcôngtyTínthácxửlýtàisảnquốcgiaHoaKỳRTC(TheResolutionTrustCompanyintheUnitedState)vớinhiềumụctiêunhư:tốiđahóathunhậpròngtừviệcbántàisảnđượcchuyểnnhượng,tốithiểuhóacáctácđộnglênthịtrườngđịaốc,tàichính,tốiđahóaviệctạoranhàởchocánhâncóthunhậpthấp.RTCthựchiệnxửlýđốivớicảhailoạinợ:luânchuyểnthôngthườngvàtồnđọngkhóxửlý.Nhânsựcaocấpt r o n g R T CđượctuyểnchọntừC ô n g tybảohiểmtiềng ửiliênbang,đâylàcơquancósựhiểubiếtrấtrõvềvấnđềlựachọnbấtlợivàtâmlýỷlạit r o n g hoạtđộngtàichính;độingũnhânviênRTCcónhiềukinhnghiệmtrongviệcx ửlýcáctổchứctàichínhkhókhăn,lâmvàophásản.RTCcũngdựavàonhữngn h à đầutưtưnhânđểđánhgiá,quảnlývàbánnhiềutàisản.MộtcấutrúcquảnlýhiệuquảđãgiúpRTCgiảmthiểuđángkểkhốilượngnợphảibán

- KinhnghiệmcủaTrungQuốc:theoquyđịnhcủaNgânhàngNhândânTrungHoa(với

tưcáchNHTW)bộphậntíndụngcủaNgânhàngthươngmạicầncócácq u y trìnhkiểmtratrước,trongvàsaukhichovay,kịpthờithuthậpthôngtinđể phânloại,thiếtlậpvàhoànchỉnhhồsơphânloại,kịpthờiđềxuấtkiểmtralại;chịutráchnhiệmvềtínhchânthực,chuẩnxác,tínhhoànchỉnhcủadữliệu…

trêncơsởphânloại,sosánhsẽthựchiệncácbiệnpháploạitrừ,xửlýrủirođốivớicáckhoản

vay.Cáckhoảnv a y đượcphânthành05nhómcótỷlệt r í c h lậpdựphòngkhácnhau:Nợnhóm1tríchdựphòng0%,nợnhóm2trích2%,nợnhóm3trích25%,nợnhóm4trích50%,nợnhóm5trích100%.Dựphòngchungtrích1%/

thángtrênsốdưnợtíndụng.Khiphânloạicáckhoảntíndụngchủyếudựavàokhảnăngtrảnợ,dòngtiềnthuần,thiệnchítrảnợ,tàisảnđảmbảo,tráchnhiệmphápluậtvềthanht o á n nợvaycủakháchhàng…

Khiphânloạinợlấyviệcđánhgiákhảnăngtrảnợlàcốtlõi,xemthunhậpkinhdoanhthôngthườnglànguồngốctrảnợchính,tàisảnđảmbảolànguồntrảnợphụ.Đểxửlýnợxấu,TrungQuốcchuyểngiaonợcho04côngtyquảnlývàkhaitháctàisảnAMCđểxửlý.BêncạnhcácNgânhàngthươngmạiTrungQuốcvàcácCôngtyAMCcũngthựchiệnviệcbánnợchocácnhàđầutưnướcngoài

mộthệthốngphòngngừan ợxấuthôngquacáccơchếvàchínhsáchchovay,thànhlậpỦybangiámsát,mởrộngnghiệpvụkinhdoanh;Singaporequyđịnhnhữngngườikýkếtcáckhoảnvayphảichịutráchnhiệmtrướctiêntrongviệcphânloạitíndụngthôngquaviệcđánhg i átìnhhìnhtổngthể.ViệcphânloạinợvàtríchlậpdựphòngđượcCơquanquảnl ý tiềntệMASquyđịnh,theođónợđượcchialàm05nhóm:nợđủtiêuchuẩnvàn ợcầnchúýkhôngtríchdựphòng,nợdướitiêuchuẩntrích10%,nợnghingờtrích50%,nợcók h ảnăngmấtv ốntrích1 0

0 % Đ ể phòngngừanợxấuphátsinhcácNgânhàngđượcyêucầuphảilập“danhsáchkháchhàng”gồmcáckháchhàngcón ợđủtiêuchuẩnđểtheodõivàsẵnsàngnângnhómnợkhikháchcódấuhiệuphátsinhrủiro.Đốivớicáckhoảnnợđượcphânloạixấuthìtrongvòng30ngàylàmviệcnhânviêntíndụngphảichuyểnchobộphậnquảnlýtàisảntheodõi.Đốivớicác khoảnnợxấuđãtríchdựphòngđầyđủMASchophépcácNgânhàngxóanợxuốngcòn1đôlaSingaporebấtkểcóthuhồiđượcnợhaykhông,điềunàyđượcthựchiệnnhằmmụcđíchgi

ám sát

- ThựctiễntạiViệtNam:Đ ể đảmbảotăngtrưởngtíndụngantoàn,hiệuquả,bềnvững;gó

pphầntăngtrưởngkinhtế,phùhợpvớithônglệquốctế,đápứngyêucầucủaUỷbanBasel(BaselI)vềquảntrịrủirotronghoạtđộngNgânhàng;Ngân

hàngNhànướcđãbanhành mộtsốvăn bảnliên

quanđếncôngtácquảntrịrủirotíndụngnhằmngănngừavàhạnchếrủiro,như:



Quyếtđịnh127/2005/NHNN-QĐngày3/2/2005(gọitắtlàQĐ127):Sửađổi,b ổsungmộtsốđiềuQuyếtđịnh1627/2001/QĐ-NHNNngày31/12/2001vàCôngvăn 251/2005/NHNN-CVngày28/3/2005:V/vthi hành quyếtđịnh 127



Quyếtđịnh457/2005/NHNN-QĐngày19/4/2005:Quyđịnhvềtỷlệantoànt r o n g hoạtđộng củaTCTD



Chỉthịsố02/2005/CT-NHNNngày20/4/2005yêucầucácNgânhàngThươngmạituânthủđúngcácquyđịnhvềchovay,bảolãnh,chothuêtàichính,chiếtkhấu,baothanhtoánvàbảođảmtiềnvay,bảođảmtăngtrưởngtíndụngphùhợpvớikhảnănghuyđộngvốn,đảmbảochútrọngđếncôngtácquảntrịrủiro,kiểmtra,kiểmsoátnộibộ;



Quyếtđịnh783/2005/QĐ-NHNNngày31/5/2005củaThốngđốcNgânhàngNhànướcsửađ ổ ibổsungQuychếch ovaycủaNgânhàngThươngmạiđ ốivớikháchhàng.Cácnộidungđượcsửađổiquyđịnhtheohướngtraonhiềuquyềnphánquyết,hoặctạocơsởPháplýchoNgânhàngThươngmạichủđộngthựchiệntheođặcthùkinhdoanh;chẳnghạnnhưviệccơcấulạithờihạntrảnợlàdoNgânhàngThươngmạitựxemxét,quyếtđịnhtrêncơsởkhảnăngtàichínhcủamìnhvàkếtq u ảđánhgiákhảnăngtrảnợcủakháchhàng;



Quyếtđịnhsố493/2005/QĐ-NHNNn g à y 22/4/2005củaThốngđ ố cNgânh à n g NhànướcbanhànhQuyđịnhvềphânloạinợ,tríchlậpvàsửdụngdựphòngđ ể xửlýrủirotín dụng tronghoạtđộngNgânhàngcủaNgân hàngThương mại

hiệnxâydựngmôhìnhxếphạngt í n dụngnộibộphùhợpvớiphạmvihoạtđộng,tìnhhìnhthựctế,đặcđiểmkinhdoanhcủamìnhtheotinhthầnQuyếtđịnh493củaThốngđốcNgânhàngNhànước.Đâylàmộtbướctiếnbanđầutrongtiếpcậnantoànvốn,khôngchỉnhằmmụcđíchphâ

n loạinợ, màcòn nhằmđánhgiá rủiro khoảnvay,quảnlýchất lượngtíndụng

VềvệcápdụngcácnguyêntắcchuẩnmựccủaHiệpướcBaselII,theođánhgiác h u n g , cácngânhàngViệtNamsẽgặpkhôngítkhókhănvàtháchthứckhiHiệp

ướcBaselIIđượcchínhthứcthôngquavàđượctriểnkhairộngrãi.Bởilẽ,BaselIIq u y địnhtỷlệvốnantoàntốithiểugắnchặtchẽvớimứcđộrủirocủatàisảnngânhàng,trongkhibảnthânmứcđộrủirocủatàisảncòntínhđếnnhiềuyếutốnhưđột í n nhiệmcủakháchhàng,thờihạnkhoảnvay,độtậptrungcủacáckhoảnvayvàomộtnhómkháchhàngnhấtđịnh.Mặckhác,phươngphápchuẩnhóađượcđưarat r o n g Hiệpướclạiquánhấnmạnhvaitròcủacơquanxếphạngtrongviệcphânloạirủirotàisản,trongkhiđókinhnghiệmchothấy,cáccôngtylớntrongngànhxếphạngđộtínnhiệmcótươngđốilớnsốvụxếphạngkhôngchínhxác.Hơnnữahầuhếtcácdoanhnghiệpởcácnướcđangpháttriểnchưađượcxếphạngcóthểdẫntớit ì n h trạngcáccôngtyxếphạngsẽtiếnhànhchấmđiểmxếphạngdoanhnghiệpmàkhôngxuấtpháttừyêucầucủadoanhnghiệp.Khiđó,điểmxếphạngsẽdonhữngcôngtynàycungcấpsẽkhôngchínhxácdothôngtinvềdoanhnghiệpchưađầyđủv à nhưvậysẽbấtlợichodoanhnghiệp.Mặtkhác,trongphươngphápđánhgiárủirohoạtđộngcũngcònnhiềuvấnđềnhưphươngphápngânhàngtựđánhgiáquáphứctạp,phươngphápchuẩnhóavớicácchỉtiêucơbảnkhônggắnchặtvớirủiro,đemcộnggộprủirotíndụngvớirủirohoạtđộng.Ngoàira,dohầuhếtcácdoanhnghiệpkhôngđượcxếphạngdẫntớibấtlợichocácngânhàngViệtNamvìtấtcảcáckhoảnvaykháchhàngkhôngđượcxếphạngsẽb ịá p dụngmứcđộrủirolà100%.Thêmvàođó,việcBaselIIchorằngnhữngcôngtykhôngxếphạngítrủirohơnnhữngcôngtyđược

xếphạnglàkhônghoàntoànchínhxác

HiệpướcBaselIIcũnggiaochocơquanquảnlýngânhàngxemxétđánhgiátổchứctíndụngcóđủtiêuchuẩnsửdụnghệthốngđánhgiárủironộibộđểphânloạirủirotàisảncủatổchứctíndụng.Nhưngtrongthựctế,ngânhàngtrungương-

cơquanquảnlýlạikhôngđủtrìnhđộđểkiểmchứnghệthốngđánhgiárủirocủacáctổchứctíndụngcóđúnghaykhông.Trongkhiđó,nếuđượcsửdụnghệthốngđánhgiárủironộibộ,nhiềutổchứctíndụngcóthểquálạcquanvềtriểnvọngkháchh à n g củamình,dẫntớihậuquảvôcùngnguyhiểmđốivớisựvữngmạnhcủahệthốngngânhàng.Bêncạnhđó,phươngphápđánhgiárủironộibộcũngkháphứctạpđốivớicáctổchứctíndụngởcácnướcđangpháttriển.Đểápdụngcácphương

phápquảnlýrủirohiệnđại,cáctổchứctíndụngViệtNamsẽphảiđầutưrấtlớnc h o ngânhàngcủa mình.

Mặcdùtỷlệvốnantoàntốithiểuvẫngiữmức8%nhưngtrênthựctế,cácngânhàngphảiduytrìmứcvốncaohơnsovớimứcquyđịnhởBaselbởicácngânhàngphảibổsungthêmvốnđểdựphòngcácrủirohoạtđộng.ĐiềunàysẽcựckỳbấtlợichocácngânhàngViệtNamvìrủirohoạtđộngthấphơncácngânhàngquốctếlớnnhưnglạivẫnphảiápdụngchungmộtmứcvốndựphòngrủirohoạtđộnglà20%tổng doanhthu