Giải pháp tài chính thúc đẩy đầu tư trực tiếp nước ngoài tại việt nam luận văn thạc sĩ

Những yếu tố cơ bản tác động đến việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài--11 1.2.. Xu hướng vận động của dòng đầutư trực tiếp nước ngoài trên thế giới15 1.3.. Chính sách của các nước đa

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNGĐẠIHỌCKINHTẾTP HỒ CHÍ MINH

LÊ HỒNG LONG

GIẢIPHÁPTÀICHÍNHTHÚCĐẨYĐẦ UTƯTRỰCTIẾPNƯỚCNGOÀITẠIVIỆ

MỤC LỤC PHẦNMỞĐẦU

CHƯƠNG MỘT- T O Å N G QUÁTVỀĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI -7

1.1 Những vấn đề cơ bản về đầu tư trực tiếp nước ngoài -7

1.1.1 Định nghĩa -7

1.1.2 Vai trò của đầutưtrực tiếp nước ngoài -8

1.1.2.1 Mặttích cực -8

1.1.2.2 Mặttiêu cực -10

1.1.3 Cáchìnhthức của đầu tư trực tiếp nước ngoài -11

1.1.4 Những yếu tố cơ bản tác động đến việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài 11

1.2 Xu hướng vận động của dòng đầutư trực tiếp nước ngoài trên thế giới15 1.3 Chính sách của các nước đang pháttriển đối với đầu tư trực tiếp nướcngoài -17

1.4 Kinh nghiệm của một số nước về thu hút đầu tư trực tiếp nướcngoài -18

1.4.1 Kinh nghiệm của Trung quốc -18

1.4.2 Kinh nghiệm của Hàn quốc -19

1.4.3 Kinh nghiệm của cácnướcĐông Nam Á -20

CHƯƠNG HAI- TÌNH HÌNH THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀITẠI VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN QUA -22

2.1 Tình hình thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài giai đoạn 1988–2002 -22

2.1.1 Theo ngành sảnxuất -23

2.1.2 Theo địa phương -25

2.1.3 Theo đối tác đầu tư -27

2.1.4 Theo hình thức đầu tư -28

2.2 Đóng góp của khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài vào nền kinh tế -29

2.2.1 Cung cấp vốn đầutư cho sự tăng trưởng kinh tế Việt nam -29

2.2.2 Đóng góp vào xuất khẩu -30

2.2.3 Giải quyết côngăn việc làm -31

2.2.4 Đóng góp vào giá trị tổngsảnphẩmquốcnội -31

2.2.5 Đóng góp vào ngân sách -33

2.3 Nhữnghạn chế trong việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài từ 1997đến

nay 34

2.3.1 Sự giảm sút đầu tư trực tiếp nước ngoài từ 1997 đến nay -34

2.3.2 Những hạn chếvềcơ chế - chính sách tài chính -35

2.3.2.1 Chínhsáchthuhútvàsử dụng đầu tư trựctiếp nước ngoài -35

2.3.2.2 Vềchính sáchthuế -36

2.3.2.3 Chính sách tiền tệvà thị trườngtài chính -37

2.3.2.4 Về chínhsách đất đai -39

2.3.2.5 Về cơ chế giámsáttàichính -39

2.3.2.6 Vềchi phí đầutư -40

2.3.3 Một số hạn chếkhác -41

2.3.3.1 Thị trường tiêu thụcòn ởmứcthấp -41

2.3.3.2 Buônlậu,làmhànggiảvàsựkémpháttriểncủanhữngngànhcôngnghiệp-dịchvụhỗtrợsảnxuấthàngxuấtkhẩu, hàng thay thếhàng nhập khẩu -41

2.3.3.3 Môitrườngpháplý -42

2.3.3.4 Cơsởhạtầng -43

2.3.3.5 Ràocản hànhchính -44

CHƯƠNG BA- MỘT SỐ GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH NHẰM THÚC ĐẨY ĐẦUTƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM -47

3.1 Định hướng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài -47

3.1.1 Chiếnlượcpháttriểnkinhtếvànhucầuđầutưtrựctiếp nước ngoài trong thờigian tới 47 3.1.2 Quan điểm về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài -48

3.1.2.1 Mục tiêu thu hút đầutư trực tiếpnước ngoài -48

3.1.2.2 Cácquan điểm chính cần quántriệttrongxâydựngchínhsáchthuhútđầutư trực tiếp nước ngoàithời kỳ2001 –2010 -49

3.2 Giải pháp tài chính nhằm thúc đẩy thu hút đầu tư trực tiếp nướcngoàitạiViệt nam -52

3.2.1 Tiếp tục cải cáchchínhsáchthuế -52

3.2.1.1 Thuếnhập khẩu -52

3.2.1.2 Thuế giátrị gia tăng -54

3.2.1.3 Thuế Tiêuthụ đặcbiệt -54

3.2.1.4 Thuế Thunhậpdoanhnghiệp -55

3.2.1.5 Thuếthunhậpđốivớingười có thu nhập cao -55

3.2.2 Chính sách tiền tệ, tỷ giá và thị trường tài chính -56

3.2.2.1 Chínhsáchtiền tệ -56

3.2.2.2 Chínhsách tỷ giá hốiđoái -57

3.2.2.3 Chínhsáchvề lãi suất -65

3.2.2.4 Bùđắpthiếuhụtngânsáchbằng nguồnvốn trongnước -66

3.2.3 Vềchiphí đầu tư -66

3.2.5 Xây dựng và hoàn thiện cơ chế quản lý,giám sát tài chính các doanh nghiệp

cóvốn đầu tư trực tiếpnước ngoài -68

3.3 Các giải pháp khác -69

3.3.1 Ổnđịnhchínhtrịvàduytrì an ninh xã hội -69

3.3.2 Cải cách luật pháp và Banhànhmột số luật có liên quan -69

3.3.2.1 Cảicáchphápluật69 3.3.2.2 Ban hành một sốLuật, Nghị định mới -70

3.3.3 Chính sách thương mại vàchuyểndịch cơ cấu sảnxuất -71

3.3.3.1 Chínhsách thươngmại -71

3.3.3.2 VìMộtChiếnLược Hướng Vào Xuất Khẩu -72

3.3.3.3 Điều chỉnh cơcấu sản xuấtkinh doanh -74

3.3.3.4 Hoạt độngxúc tiến thươngmại -76

3.3.4 Đào tạo nguồn nhân lực -76

3.3.4.1 Phát triểnthịtrườnglao động -76

3.3.4.2 Xây dựng hệ thống thôngtin thống kê thị trường lao động -77

3.3.4.3 Nângcaochấtlượng hệ thống dịchvụ việc làm -77

3.3.5 Khuyến khích loại hình dịch vụ tư vấn – kế toán – kiểm toán -78

3.3.6 Phát triển cơ sở hạ tầng -79

3.3.6.1 Huyđộngtốiđacácnguồnvốn cho đầu tư cơsở hạtầng -79

3.3.6.2 Nângcaohiệuquảphân bổ,sử dụng cácnguồn vốnđầu tưcơsởhạ tầng80 3.3.7 Triệt để cảicáchhành chính -81

PHẦN KẾT LUẬN

PHẦN PHỤ LỤC

TÀILIỆUTHAMKHẢO

PHAĂN MÔÛ ÑAĂU

Toaøncaăuhoùavaøkhuvöïchoùañaõtrôûthaønhmoôttrongnhöõngxutheâchụyeâucụaquan heôkinhteâquoâcteâhieônñái.Nhöõngtieânboônhanhchoùngveăkhoahóc,kyõthuaôtcuøngvôùivaitroøngaøycaøngtaíngcụacaùccođngtỵaquoâcgiañaõthuùcñaơymánhmeõquaùtrìnhchuyeđnmođnhoùa,hôïptaùcgiöõacaùcquoâcgiavaølaømchovieôcsạnxuaâtñöôïcquoâcteâhoùacaoñoô Haăuheât caùc nöôùcñeăuñieăuchưnhchínhsaùchcụamìnhtheohöôùngmôûcöûa,giạmvaøtieântôùithaùoboûhaøngraøothueâquanvaøphithueâquan,khieânchovieôctraoñoơihaønghoùavaøluađnchuyeơncaùcnhađntoâsạnxuaâtnhövoân,laoñoôngvaøkyõthuaôttređntheâgiôùingaøycaøngthođng thoaùnghôn.Ñeơtraùnhôû ngoaøileăsöïphaùttrieơn,caùc nöôùcñangphaùttrieơnphạinoêlöïchoôinhaôpvaøoxutheâchungvaøtaíngcöôøngsöùccánhtranh kinh teâ

Vieôtnamñaõthamgiatíchcöïcvaøohoôinhaôpkinhteâquoâcteâvaøkhuvöïcbaỉngvieôcthieâtlaôpmoâiquanheôôûnhöõngmöùcñoôkhaùcnhauvôùihaăuheâtcaùcnöôùc.Tröôùcheât,ñoùlaøsöïthamgiavaøocaùcdieênñaønquoâcteâphaùttrieơnvuøng,tieơuvuøng,khuvöïcvaøtoaøncaău,gianhaôp ASEAN,APEC,kyùhieôpñònhkhungvôùiLieđnminhChađu Ađu, laø quan saùt vieđn cụaWT O -moôtquaùtrìnhhoôinhaôpñeơñiñeân söï thoâng nhaât trong ña dáng

Hoôinhaôpquoâcteâñöôïc ñaịctröngbôûisöïtöïdohoùa thöôngmáivaødoøngvoânñaăutö.Trongño,ùvoânñaăutötröïctieâpnöôùcngoaøi(FDI)ñaõtrôûthaønhmoôtboôphaônhöõucôcụaneănkinhteâVieôtnamvôùinhöõngñoùnggoùpquantróngnhö13%giaùtròGDP,40-

47%kimngáchxuaâtkhaơu(keơcạdaăuthođ),töø10-13%toơngthungađnsaùchvaøgiạiquyeâtvieôclaømcho khoạng 5-6% lao ñoông cạ nöôùc

Tuy nhieđn,trong vaøinaím gaănñađy, xu höôùng ñaău tötröïctieâpnöôùc ngoaøicoùsöïgiạmsuùtñaùngkeơ.Ngoaøinhöõngnguyeđnnhađnkhaùchquan,yeâutoâchụyeâuvaênthuoôcveăsöïkeùmhieô

uquạcụacôcheầuñaõivaøchínhsaùchñaăutötáiVieôtnam.Vìvaôy,vieôcchónñeătaøi“GiạiPhaùpTaø

iChínhThuùcÑaơyÑaăuTöTröïcTieâpNöôùcNgoaøiTáiVieôtNam”mang tínhthieâtthöïccao

ñoâivôùichieânlöôïcphaùttrieơnkinhteâ-xaõhoôitöønaỵeânnaím2010

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

ASEAN Associationo f SouthE as t A si aN at i o ns –

H i ệp HộiC ác N ư ớ c Đ ông Nam Aù

ChươngtrìnhpháttriểnLiênHiệpQuốc

UnitedNationConferenceonTradeandDevelopment-TổchứcT hương mạivàPhát triểnLiênHiệp Quốc

Trang 7

CHƯƠNG MỘ Ä T

TỔN ÅN G QUÁ Ù T VỀ À

ĐẦ À U TƯ TRỰ Ï C TIẾ Á P NƯỚC ÙC NGOÀI ØI

1.1 Nhữngvấnđềcơbản về đầu tưtrựctiếpnướcngoài

1.1.1 Địnhnghĩa

Đầutưtrựctiếpnướcngoài

(ForeignDirectInvestment-FDI)ngàycàngcóvai tròquantrọngtrongviệcpháttriểnkinhtếởcácnướctrênthếgiới,nhấtlàcácnướcđangpháttriển.Đốivớinhiềuquốcgia,FDIđượcxemlànguồnngoạilựctàitrợchínhchoquátrìnhpháttriển kinhtế

+TheoTổChứcThươngMạivàPhátTriểnLiênHiệpQuốc(UnitedNationConferenceon TradeandDevelopment-

UNCTAD),FDIxảyrakhicôngdâncủamộtnước,gọilànướcchủđầutư (homenation

)dànhđượcquyềnkiểmsoátmột sốthựcthểkinhtếởmộtnước khác, gọi là nướcnhận đầu tư (host nation)

+TheoluậtđầutưtrựctiếpnướcngoàitạiViệtnam(banhànhnăm1987), FDIlàvi ệc cáctổchứcvàcánhânnướcngoàitrựctiếpđưavốnvàoViệtnambằnghìnhthứctiềnnướcngoàihoặcbấtkỳtàisảnnàođượcchínhphủViệtnamchấpnhậnđểhợptáckinhdoanhtrêncơsởhợpđồnghoặcthànhlậpcáccôngtyliêndoanhhaycôngty100% vốn nướcngoài.NhưvậycóthểkháiquátvềFDIvới hai đặc điểm chính như sau:

o FDIlàmộthìnhthứcdịchchuyểnvốnđầutưmangtínhquốctếtừquốcgianàysang quốcgiakhácnhằmtốiđahóalợinhuậntừhoạtđộngđầutư

o Quyềnsởhữu,sửdụngvốnvàđiềuhànhdoanhnghiệpnằmtrongtaynhàđầutư(cánhânhaytổchức)màsựgiớihạnđốivớicácquyềnnàyphụthuộcvàotỷlệgópvốncủanhàđầutư.

1.1.2 Vai trò của FDI

1.1.2.1. Mặt tích cực

Khácvớinguồnvốnđầutưgiántiếpnướcngoài(ForeignPorfolioInvestment)vớicáclợiíchthuầntúyvềmặttài chínhvàphầnnàođóvớiýnghĩasansẻbớtrủirochodoanhnghiệp,FDIđượcxemlànguồnvốnmanglạinhiềulợiíchhơnchonướctiếpnhậnv ì n go à i việcmanglạiđ ồ ng v o án – mộty ế u tốc ủ as ư ï tăngt r ư ở ng –

F D I c ò n m a n g lạinhiềulợiíchkháccho nền kinh tế nóichung.Ở đây xin đượcphân tíchlợi íchtrêncảhaiphươngdiện:chủđầutưvànướctiếpnhậnđầutư

A) ĐỐI VỚI NƯỚC TIẾP NHẬN ĐẦU TƯ

a) Tạo nguồn vốn quan trọng đểthúcđẩytăngtrưởngkinhtế

Cácnướcđangpháttriển,thậm chínướcpháttriển,cũngthườngcótìnhtrạngthiếuvốnchođầutưvàsảnxuất.Việckhanhiếmvốnđồngnghĩavớisựtồntạinhiềucơhộiđ a à u tưcótiềmnăngthulợinhuậncao;hơnnữadotỷlệ“Vốn/Nhâncông”ởcácnướcđang phát triển thường

cao.BằngviệcmởcửatiếpnhậnFDI,bàitoánvềnguồnvốnđầutưchopháttriểnkinhtếđượ

cgiảiquyếthoànhảohơn, bởi FDIkhôngtrựctiếplàmtăngnợnướcngoàicủaquốc gia.

b) Tạo điều kiện tiếp cận phương thứcquảnlývàkỹthuậtcôngnghệhiệnđại

Nếu không hội nhập quốctế, Việtnam vẫn có thểvayvốnnhậpcôngnghệ mớivềsảnxuấtp h u ï c v u ï c a ù c n h u c a à u t r o n g n ư ơ ù c v a ø xuấtk h a å u S o n g d o khản a ê n g tiế

pc a ä n t h ị trườngbênngoàicủatacònhạnchế,việcvayvốnvànhậpkhẩucôngnghệmớicũngkhông dễdàng,đặcbiệtlàkhảnăngquảnlýkinhdoanhchưacaonênmôhìnhnàytuythànhcôngởHànQuốc,ĐàiLoannhưngkhôngdễthànhcôngởnướcta.Conđườngthíchhợphơnvớinướctatrongđiềukiệnhiệnnaylàhộinhậpquốctếđểkhaithôngt h ị trườngnướctavớikhuvựcvàthếgiới,tạoramôitrườngđầutưcóhiệuquảvàhấpdẫn;dovậycôngnghệmớicóthểdunhậpvàđượcsửdụngcóhiệuquảtrongnước.Mộtchínhsáchhướngnộivàbảohộtháiquásảnxuấttrongnướcsẽbuộcngườidânt i e âu thụsảnphẩmnộiđịavớigiá cao và chất lượng tồi

màđiềunàylạithuộcvềbảnchấtcủaFDI.Khôngnhữngthế,nhàđầutưnướcngoàiluônt r ư ï

c t i e á p điềuh a ø n h d o a n h nghiệp,họthườngđemápdụngcáckỹthuậtquảnlýhiệnđạinhằmtốiđahóahiệuquảcôngviệc.Rõràng,đâylàconđườngngắnnhấtvàcũnghiệuquảnhấtgiúpcácnướcđang pháttriểnhọchỏivàvậndụngnhữngkỹnăngkinh doanhcủathếgiới

c) Tạođiềukiệnchocácnướcđangpháttriểntiếpcậnthịtrườngquốctế,từngbướchộinhậpkinhtếquốctế

MộtđiểmlýthúlàởmộtsốdoanhnghiệpFDI,nhàđầutưtrựctiếpnướcngoàikiêmluônvaitròngườitiêuthụsảnphẩm.Vớikinhnghiệmtừmôitrườngcạnhtranhcao,họ mangtheocáccơhộimởrộngxuấtkhẩu(dođãthiếtlậpsẳnnhữngmốiquanhệlàmăntrướckhivàoViệtnam)haycáckỹnăngmarketingởcấpđộchuyênnghiệp.Đ i e à u nàyđặcbiệtđúngđốivớinhàđầutưlàcáccôngtyđaquốcgia.ĐiềunàycũnglàmộtthuậnlợigiúpcácđốitácViệtnamlàmquenvớiviệctiếpcậnthịtrườngnướcngoài, từng bước hội nhậpvớikinhtếkhuvựcvàthếgiới

d) Tạođiềukiệnchocácnướcđangpháttriểnkhaitháctốthơntiềmnăng,thếmạnhvềtàinguyênvànhữngngànhnghềcólợithếsosánh,khuyếnkhíchvànângcaohiệuquả

đầutưtrongnước

KhuvựcFDIvớicôngnghệsảnxuấttiêntiếnsẽchophépkhaitháchiệuquảhơncácnguồntàinguyênvàngànhnghềcólợithếsosánh.Đồngthời,nócũngtạorasựcạnhtranhcầnthiếtthúcđẩydoanhnghiệptrongnướctăngcườngđổimớicôngnghệ,nângc a o hiệuquảhoạtđộngkinhdoanh

e) Gópphầngiải quyết lao động tại cácnướcđangpháttriển

NhờsựxuấthiệncủacácdoanhnghiệpFDI,tổngcầulaođộngđượcnângcao,quađómột lượnglớnlaođộngchưacóviệclàmđược

giảiquyết.Hơnthế,khuvựcFDIsẽđàotạoramộtđộingũnhữngnhàlãnh đạo bản địa có nănglực và công nhân tay nghề cao

f) Tạonguồnthuđángkểchongânsách Nhànước

DoanhnghiệpFDIchiếmtỷtrọngngàycàngcaovềkimngạchxuất-nhậpkhẩu.Quátrìnhhoạtđộng củahọgắnliềnvớiviệc nộpthuế,phívàlệphítheoquyđịnhNhànước Đây là một nguồn thu không nhỏ đốivớiNSNNxétởhiệntạilẫnvềlâudài

B) ĐỐI VỚI CHỦ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI

phầnthuộccácnướcpháttriển,nơiphổbiếncólượngvốnlớn,tỷlệthunhậpvàtiếtkiệmcao,tỷlệ“vốn/

laođộng”cũngcao,thậmchírấtcao,làmchohiệuquảbiêntếcủađồngvốnthấp.Điềunàydẫnđếnhệquảlàmộtmặtsẽlàmhạnchếcáccơhộiđầutưcókhảnăngsinhlờicaoởchínhquốc,mặtkhácthúcđẩydòngvốnchảytớinhữngnơicókhảnăngsinhlờicaohơnởnướcngoài,mộttrong những nơi hấp dẫn đó chính làcácnướcđangpháttriển

TheoBáocáocủaLiênHiệpQuốc,khoảng90%lượngFDItrênthếgiớixuấtpháttừc a ù c cáccôngtyđaquốcgia(Multi-nationalcorporation-

MNC).Việcđầutưtiếnhànht h o â n g quasựthànhlậpmộtcôngtyconhaychinhánhcủacôngtymẹởnướcsởtại,nhằmkhaithácnhữnglợithếvềtàinguyên,nhân côngvà thịtrường củacácnước đang phát triển với mục đích tối đa hóa lợi nhuận

Mụctiêulợinhuậncóthểđạtđượcthôngquaviệckhaithácthịtrườngnộiđịacủacácnướctiếp nhận đầu tư, thúcđẩygia tăng mứcđộcạnhtranhgiữacácdoanhnghiệpFDIvàdoanhnghiệpnộiđịa.Đôikhisựcạnhtranhkhôngbìnhđẳnggâyratácđộngxấuđe á

n nướctiếpnhậnđầutư

1.1.2.2. Mặt tiêu cực

Bêncạnhnhữnglợiíchkhôngthểphủnhận,FDIcũngtạoramộtsốtiêucựcnhấtđịnhc h o nướctiếpnhậnđầutưnhư:

o Cơc a á u n g a ø n h n g h e à phátt r i e å n k h o â n g đồngđều:domụctiêuchạytheolợinhuận,nhàđầutưtrựctiếpnướcngoàicóthểchỉtậptrungđầutưvàomộtsốngànhvàvùngcónhiềuthuậnlợi.Thậmchí,ởmộtsốngànhnghề,nhàđầutưtrựctiếpnướcngoàisẳnsàngđẩycácnhàđầutưtrongnướcđếnchỗphásảnđểđộcchiếmthịtrường

o Nguồntàinguyênvàlaođộngbịkhaithácquámức

o Nướctiếpnhậnđầutưtrởthành“bãiráckỹthuật”dophảiđónnhậncôngnghệlạchậuđãbịthảihồitừcác nước đầu tưphát triển

o Hứngchịunhiềuhậuquảnghiêmtrọngtừhoạtđộng“chuyểngiá”dothiếumộtc ơ chếgiámsátchặtchẽvềtàichính,thuếvàHảiquan,tiêubiểunhưthấtthu

thuế,sảnphẩmnộiđịamấtthịtrườnghaybênđốitácViệtnambuộcphảirờiliêndoanhdoliêndoanhbịthua lỗquánặng.

Chính vì vậy, Chương trình Phát triển Liên Hiệp quốc-UNDP đã khuyến cáo các

làtrongdàihạnmàchỉnênxemđâylàmộtyếutốquantrọnggópphầnvàonănglựcsảnxuấtdàihạ

ncủaquốcgiamàt hôi Nóicáchkhác,giữacáiđượcvàcáimấtdoFDImanglại,cácnướcna

øycầnxâydựng mộtchínhsáchđúngđắnnhằmhạnchếmặttiêucực,pháthuymặttíchcựccủaFDI cho mục tiêu tăngtrưởng bền vững

Tómlại,xétvềlýthuyết,FDImanglạinhiềulợiíchchocảnhàđầutưlẫnnướctiếpnhậnđầutư,nhưngtrênthựctiễnvẫncònnhiềumâuthuẫngiữahaiphía.Điềunàyđãvà đangđặtranhiềutháchthứcchonhữngngườisoạnthảochínhsáchởcácnướcđangpháttriển

1.1.3 Các hình thức của FDI

-Quymôthịtrườngvàmứcđộtăngtrưởngcủathịtrường:Quốcgianàocóthịtrườngnộiđ

ịalớnhơnvàcómứctăngtrưởngkinhtếcaohơnsẽhấpdẫnhơndướimắt

nhàđầutư,bởilẽmộtnềnkinhtếtăngtrưởngnhanhvàthịtrừơnglớnsẽđảmbảohơnt í n h sinhlợicủađồngvốn.CóthểkhẳngđịnhđâyyếutốcựckỳquantrọngtrongviệchấpdẫnFDI.ĐiềunàycóthểnhậnthấyquabảngtómlượclưulượngFDItạicácnướcNICs,ASEANtrướckhủnghoảng và Trung Quốc hiện nay.

Bảng1.1 : QuymôdòngFDIđổvàomộtsốnướcđangpháttriểnởChâuÁtrungbìnhnăm, giai

đoạn 1984-1999

Đơn vịtính :TriệuUSD

- Sựpháttriểncủacơsởhạtầng:baogồmcácđiềukiệnvậtchất(cơsởhạtầngcứng) nhưh

ệthốnggiaothông,thôngtinliênlạc…

cácđiềukiệnphivậtchất(cơsởhạtầngmềm)nhưpháplý,giáodục,thươngmại…,cũnglàmộtyếutốcơbảntrongviệcthuhútFDI.Bởimộthệthốngcơsởhạtầngcứngvàmềmhiệuquảsẽdẫnđếnviệcgiảmcácchiphígiaodịchvànâng cao năng suấtcủaFDI

- Lợithếsosánhvàtiềmlựctàinguyênquốcgia:yếutốnàyđượccácnhàkinhtếhọctrườngp

háiTânCổĐiểnđặcbiệtnhấnmạnh.Nguồnlaođộnggiárẻvànguồntàinguyên thiênnhiênphongphúlàlợithếsosánhcủamộtquốcgia.Dovậy,cácnướcN I C s đãchuyểndầnviệcsảnxuấtcácsảnphẩmchếbiếncómứcthâmdụnglaođộngcaosangcácnướcpháttriểnnhằmtậndụngcáclợithếsosánhởđâyđểgiảmchiphínhâncông

- Chiếnlượcmởcửacủaquốcgia:cũnglàmộttrongcácyếutốcơbảnnhằmthuhútFDI.Cót

hểthấyrấtrõđiềunàytrongtrườnghợpcủaViệtnam,kểtừsaukhiLuậtĐ ầu TưTrựcTiếpNướcNgoàiđượcbanhànhchođếnnhữngnămtrướckhủnghoảngtài chính-tiền tệ Châu Aùnăm 1997

- ChínhsáchcủaChínhphủ:yếutốchủquannàycóthểđượcliệtvàohàngquant r o ï n g

nhất.Nóbaogồmhaibộphậnchínhsáchlớn:

* Chínhsáchkhuyếnkhích-nhằmduytrìkhảnăngsinhlợichocácdựánFDI

:chínhsáchthuế,chếđộkhấuhao,chếđộtrợcấpđầuvào,quảnlýngoạihối,phídịchvụcơsởhạtầng,cơchếcấpphépvàhệthốnghành chính.v.v

Bảng 1.2:Hệ thống khuyến khíchcủachínhphủvàtácđộngkỳvọngcủa chúng

Công cụ Tác động kỳvọng

- Thừanhậnsựđộcquyềnchonhàđầu tư trựctiếpnướcngoài

- ChophépcácdoanhnghiệpFDIgiữlạicác khoảnthunhậpbằngngoại tệ.

- Sựthuậnlợivềmặtđịalý,vănhóavàngônngữ:cũng là một yếu tố

đượctínhđếnt r o n g việcthuhútFDI,nhấtlàtrongxuhướngtoàncầuhóakinhtếvàsựmởđểhộinhậpcủamỗiquốcgia.Mộtvịtríđịalýthuậnlợi,mộtnềnvănhóavàngônngữphùhợp với các chuẩn mực thôngdụngcủathếgiớirõrànglà một lợithếthuhútFDI

Xét ở cách tiếp cận khác, môi trường đầu tưcóthểhiểulàsựtổnghòacácyếutốphápl u a ä t , kinhtế,chínhtrị,xãhộicóảnhhưởngtrựctiếphaygiántiếpđếnhoạtđộngđầutưtrựctiếpnướcngoàitạinướctiếpnhận.Cácyếutốnàytácđộnghỗtươngvàmangđ a ë c thùcủanềnkinhtếởnơitiếpnhận.Quanhệgiữayếutốcấuthànhmôitrườngđầutưvàhiệuquảđầutưlàrấtchặtchẽ,cóthểnhìnởkhíacạnhnàyđểđánhgiá khíacạnh kia và ngược lại

Yếu tố thị trường

Yếu tố pháp lý

Yếu tố chính sách

Cơ sở

hạ tầng

Văn Xã hội

hóa-Lợi thế

so sánh MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ An ninh Trật tự

QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ

thế,cũnglàngườitàitrợFDIlớnnhấtthếgiới,chiếmkhoảng 80% lượng FDI toàncầu

ChínhsáchđốixửvớidòngFDIởcácquốcgiađangpháttriểncóxuhướngtựdohơn.L u a ä t lệvềFDIởhầuhếtcácnướcgầnđâyđềuđượcxâydựnghaysửađổitheohướngtạoranhiềuđiềukiệnthuậnlợihơnchonhàđầutưtrựctiếpnướcngoài.Đặcbiệt,cách i e ä p địnhvềđầutưvàthươngmạisong phươngkhông ngừngđượckýkếtgiữacác nướcđang pháttriển.

tăngnhưngđồngthờisản lượngkhai thácđãgiảm; cácsảnphẩmcóhàmlượng côngnghệcaocũngnhưcácdịchvụtàichínhnhưngânhàng,môigiớichứngkhoán,bảohiểm.v.v ngàycàngchiếmtỷlệquantrọng.Ngoàira,cáchoạtđộngnghiêncứuvàpháttriển(Research

&Development–

R&D)cũngđượcquantâmkhôngchỉdừngởcácMNCm a ø ởtấtcảdoanhnghiệptuyvớimứcđộíthơn Điều này tạo sựchuyểnbiếnlớntrongmậudịchquốctế và cókhuynhhướngđisâuvào chất lượng

01chỉcòn78.3tỷUSD,giảmgần40%sovớinăm2000; trong đó tỷ lệgiảmtạicácnướcpháttriểnlớnhơn(gần50%)sovớitạicácnướcđangpháttriển(hơn10%).

Cũngtheodựđoáncủacơquannày,sựsuygiảmtrêncóthểkéodàisangnăm2002(784.3tỷUSD)nhưngsẽphục hồivàođầunăm2003(902.4tỷUSD).Dựbáotổng FDItoàncầutrong5năm2001-

2005cóthểđạtkhoảng4400tỷUSDvàcũngsẽđượcđầutưchủyếu(chiếmkhoảng70%)vào10nướclớnnhấtnhưMỹ,Anh,Đức,Trungquốc, Brazil…

RiêngkhuvựcchâuÁ,cơquanEIUdựđoántrongvòng4năm(2002-2005),nguồnFDIvàochâuÁsẽtiếptụcgiatăngvàcóthểđạttrên170tỷUSDvào2005,trongđómỗinămTrungquốccóthểthuhútđượckhoảng6.49%tổngFDItoàncầu.CùngvớiTrungquốc,nhữngnướccósứcthuhútFDIlớnlàSingapore,Hànquốc,Aánđộ,Nhậtbản.v.v EIUchobiếtthêmtrongtươnglaichâuÁvẫnlàđịađiểmkháhấpdẫnđốivớicácnhàđầutư

1.3 Chính sách của các nước đang phát triển đối với FDI

ChínhphủcácnướcđangpháttriểnsửdụngkhánhiềuchínhsáchđểhướngdòngFDIvàonhữngngànhnghềcótốiđahóalợiíchchomình.Tronggiaiđoạnmàtiếntrìnhtoàn cầuhóađangdiễnramạnhmẽbấtchấpsựphảnđốicủathếgiớithứba,cóthểnóirằnggiữacácnướcđangpháttriểnđangcósựcạnhtranhkhágaygắttrongviệct h u hútFDI.Sựcạnhtranhgiữacácnướclàtrungtâmcủaviệcđềracácchínhsáchh ư õ u hiệuđốivớinguồnvốnnày,saochovừatranhthủđượcsựchúýcủanhàđầutưtrựctiếpnướcngoài,vừatranhthủđượclợiíchchođấtnướcmình.CóthểchiacácchínhsáchvớiFDIthànhhailoại:

 Loại 1:Chính sách khuyếnkhích

Điểmnổibậtcủachínhsáchnàylàtạorasựưuđãihơnhẳngiữacácdoanhnghiệpcóvốnđầutưtrựctiếpnướcngoàisovớicácdoanhnghiệpnộiđịa.Loạichínhsáchnàykháthịnhhành.Ngoàicácưuđãichung,khinhàđầutưđápứngđượcmộtsốyêucầuve à xu ấ t kh ẩ u, t ỷ

tưvàovùngsâu,vùngxacònđượchưởngthêmcácưuđãikhác.TuyhướngđượcdòngFDItheonhữngyêucầucủanềnkinhtếđa ët ratrongtừnggiaiđoạnkhácnhaunhưngtrongmộtchừngmựcnàođó,nóvẫnbịphêphánlàkhônghiệu

quả.Nguyênnhâncóthểliệtkênhưsau:

 Sựkhuyếnkhíchvàưu đãi(nhất là khuyếnkhíchvềtàichính)thườnggây

thiệt thòi cho nền kinh tế của nước tiếp nhận

môitrườngpháplýổnđịnh,minhbạch,môitrườngđầutưbìnhđẳngvàthôngthoángđốivớimọinhàđầutưkhôngphânbiệtnguồngốcvàduy trìđượcmộttìnhtrạngngânsáchlànhmạnh.Điềunàyđượcgiảithíchbởitínhtoàncầuc ủ a dòngFDI,nhàđầutưcónhiềusựlựachọnhơnvàđốivớihọ,mộtnềnkinhtếcómức độ mở cửa lớn hơndườngnhưsẽhấp dẫn hơn.Theomụctiêunghiêncứucủachuyênđề,cácgiảiphápđềratrongChươngIIIvềcơbảnsẽhướngđếnchínhsáchthứhailàtạoramôitrườngđầutưbìnhđẳnggiữacácthànhphầnkinhtế.Bêncạnhđó,mộtsốđềxuấtsẽnhắmđếnchínhsáchthứnhấtlàt a ïo racácưuđãiriêngbiệtchokhuvựccóvốnđầutưtrựctiếpnướcngoài.Lýdocủasự lựachọnnàybắtnguồntừthựctếthuhútFDIthờigianquatạiViệtnam(sẽphântíchtrongChươngII),cũngn h ư đ e å p h u ø h ơ ï

p v ơ ù i chủtrươngcủaĐ a û n g v a ø N h a ø n ư ơ ù c trongviệctăngcườngvànângcaohiệuquảđầutưtrựctiếpnướcngoàithờikỳ2001-2005

1.4 Kinh nghiệm củamộtsốnướcvề thu hútđầutưtrựctiếpnướcngoài

1.4.1 Kinh nghiệm của Trung quốc

Trungquốclàmộtquốcgiacócácđiềukiệnkinhtế,chínhtrịvàvănhóatươngđồngvớiViệtnam.Saumộtthờigiandàiduytrìnềnkinhtếđóngcửa,Trungquốcđãtrởthànhnướcđangpháttriểnthu hút được nhiềuFDInhất Tính đến hếtnăm 1998,lượngFDIchảyvàonướcnàynhưsau:vốnđăngký572.4tỷUSD,vốnthựchiệnlà267.3tỷUSD.Riêngnhữngnămgầnđây,tốcđộ thuhútFDItiếptụcgiatăngmạnhmẽ,bấtchấpdòngFDItoàncầusuygiảm.Cụthể,năm2001Trungquốcđãthuhútđược47tỷUSDvànăm2002tiếptụcgiatănglên55tỷUSD,trởthànhnướcthuhútFDIđứngđầuthếgiới.Vớichínhsách”cảicáchvàmởcửa”,bắtđầutừnăm1979,Trungquốcđ a õ dànhchonhàđầutưnhiềuưuđãivềthuế.Cụthể:

- Thuếlợitức:d u ø mứcthuếsuấtchuẩnlà30%nhưng thuế suất này giảm đến mức

còn15%ởcácđặckhukinhtếvàmộtsốkhuvựckhác.Trongthờikỳưuđãivềthuế,cácdoanh

nghiệpFDIđượchưởngmứcphổbiếnlà “miễn2 giảm3”,cónghĩalàđượcm i e ã n 100%tr

onghainămđầutiênkểtừkhihoạtđộngcólãivàđượcgiảm50%trong3nămtiếptheo.Đốivớinhữngngànhnghềcầnkhuyếnkhích,mứcưuđãicònnhiềuhơnnhư:cácdựánxâydựngcảng,công trìnhhạtầngtạicácđặckhukinhtếđượchưởng ưuđãicaonhấtlàmiễncho5nămđầuvàgiảm50%cho5nămtiếptheo.Cácdựántronglĩnhvựcnôngnghiệp,trồngrừng,chănnuôiđượcgiảmtừ15-30%trongt h ơ ø i gian10nămtiếptheothời gian miễn thuếbình thường

- Thuếnhậpkhẩu:cácdoanhnghiệp FDIsảnxuất hàngxuấtkhẩuđượcmiễnthuếnhậpkhẩ

uđầuvào.Bêncạnhđó,việcgiảmthuếthunhậptheotỷlệxuấtkhẩusảnphẩmcũngđượcthựchiệnvớiýnghĩađểbùđắpchocácbiếnđộngvềtỷgiáhốiđoáinhằm mục đích khuyếnkhíchxuất khẩu

- Thuế chuyển lợi nhuận ra nước ngoài: từ 1991, Trung quốc đãxóabỏloạithuếnày.

NhưvậycóthểthấyrằngTrungquốcđãsửdụngrấtnhiềubiệnphápkhuyếnkhíchvềt h u e á đểthuhútFDI,đặcbiệttrongcáckhuvựckinhtế.Tuynhiên,kếtquảnghiêncứucủa OECDvềtínhcạnhtranhtrongviệcthuhútFDItạiquốcgianàychothấybiệnphápkhuyếnkhíchđượcnhàđầutưưachuộngnhấtkhôngphảilàưuđãivềthuếmàlàcơ sở hạ tầngtốt, bộ

tiếpcậnthịtrườngnộiđịalớn.Mặcdùvậy,cácưuđãivềthuếdànhchodoanhnghiệpFDInằmtrongcácđặckhukinhtếđượcduytrìđếncuốithậpniên1990đãtạophảnứngmạnhmẽtừcácdoanhnghiệpnộiđịa.BởilẽcácưuđãidànhriêngchodoanhnghiệpFDIđãđặtcácthànhphầnkinhtếkhácvàothếbấtlợihơntrongcuộccạnhtranhngaytrênthịtrườngtrongnước,làmsuyyếusứccạnhtranhvàthuhẹpthịphầncủadoanhnghiệptrongnước.Đ a ây là vấnđềmàViệtnamcầnphảirútkinh nghiệm

1.4.2 Kinh nghiệm của Hàn quốc

ỞđâyxinđềcậpnhữngcảicáchthuếmớinhấtcủaHànquốcđượcđánhgiálàkháhiệuquảtrongviệcthuhútdòngFDI.Đểcóđượcmôitrườngđầutưhấpdẫn,Hànquốckiêntrìthựchiệnnguyêntắckhôngphânbiệtđốixửgiữacácnhàđầutưtrongn ư ơ ù c vàngoàinước.Theođó,hệthốngthuếnóichungvàthuếđốivớikhuvựcFDIn o ù i riêngđượccảithiệnngàycàngminhbạch,dễhiểuhơn,tậptrungvàonhữngkhâunhư:giảmthuếsuất,mởrộngdiệnđánhthuế,thựchiệnưuđãithuếcóchọnlọcđốivớimộtsốngành nghề nhất định

- Thueâthunhaôpcaùnhađn:thueâsuaâtcaĩtgiạm10%chomoêibaôccoùthunhaôpchòuthueâ.Cútheơ,möù

c10%-40%ñaõgiạmcoøn9%-40%xuoângcoøn9%-36%töôngöùngvôùicaùcmöùcthueâsuaâtthunhaôpcaùnhađn

36%.Rieđngthunhaôptöøbaâtñoôngsạndocaùnhađnnaĩmgiöõ,thueâsuaâtñöôïcgiạmtöø20% Thueâthunhaôpdoanhnghieôp:khođngtieânhaønhcaĩtgiạmthueâsuaâtnöõadomöùcthueâsuaât vaênth

ñoôngsạn,thueâsuaâtgiạmtöø47,3%xuoângcoøn30,8%,phaănvöôïtquaùkhođngphạichòutieâpmöùcthueâboơsung 15%nhötröôùc.Xeùtveă môûroôngdieônñaùnhthueâ,Boôtaøichính Haønquoâcquyeâtñònhcaĩtgiạm56khoạntrongdanhmúc180khoạnöuñaõithueâtröôùcñađynhaỉmkhuyeânkhíchtínhcođngbaỉngtrongnghóavúnoôp thueâcụangöôøi dađnvaø doanhnghieôp Ñaịcbieôt, döïkieântöønaím2003,BoôtaøichínhHaønquoâcseõquyeâtñònhgiạmöuñaõiñoâivôùicaùckhoạnFDIdöôùihìnhthöùcP&A(kinhdoanhkieâmlôøithođngquavieôcmuabaùnláicaùccođngtythualoê)bôûivìhìnhthöùcnaøykhođngtáotheđmvieôclaømvaøcụacạichoxaõhoôi nhö caùc lónh vöïc ñaău tö khaùc

- Veăcheâñoồuñaõithueâcoùchónlóc:Tröôùctieđn,chínhsaùchthueâchunglaøcaĩtgiạmdanh múcöu

ñaõithueâ,songnhöõngöuñaõithueâdaønhchoFDIvaøcaùcchöôngtrìnhñaăut ö R&D(nghieđncöùuvaøphaùttrieơn)thìvaênñöôïcgiöõnguyeđn.Thöùhai,caùcngaønhthuoôcnhoùmkyõthuaôtcao,cođngnghieôpdòchvú,keơcạdoanhnghieôpnaỉmtrongkhucheâxuaât,ñaịckhukinhteâñöôïchöôûngnhöõngöuñaõilôùnhônsovôùitröôùcñađy.Cútheơ:nhaøñaăutötröïctieâpnöôùcngoaøiôûcaùcngaønhngheă,ñòañieơmnoùitređnñöôïcmieênthueâthunhaôpcaùnhađnvaøthueâTNDN trong7naímñaăuhoátñoông vaøgiạm50%cho3naímtieâptheo

Vôùinhöõngcạicaùchthueâtređnñađy,chaĩcchaĩnHaønquoâcseõtáoñoônglöïckhuyeânkhíchh a â pdaênhô nñoâi v ôùi nhaøñaău tötröïctieâpnöôùcngoaøitrongcuoôccánhtranhvôùicaùcquoâcgiakhaùcveăthuhuùtdoøngFDIôûhieôntái vaø trongthôøi gian tôùi

1.4.3 Kinh nghieôm cụa caùc nöôùc Ñođng Nam AÙ

KểtừkhiLuậtđầutưtrựctiếpnướcngoàiđượcbanhànhvàonăm1987đếnnay, số doanhnghiệpFDI ngàym ột tăngvàcóảnhhưởngtoàn

diệnđếnsựpháttriểncủađấtnước.Xéttrongxuthếhộinhậpkinhtếkhuvựcvớiđặc

trưngcơbảnlàtựdohóathươngmạivàdòngchảyđầutư,vịtrícủaFDIđãtrởnênquantrọnghơntrongchiếnlượcpháttriểnkinhtếcủatấtcảcácnước,nhấtlànước

đangpháttriểnnhưViệtNam.Chínhvìthế,các nước đangpháttriểnluôntìmcáchcải

- Philippines:Quyđịnhcácdựánđầutưvàolĩnhvựcmớiđượcmiễnthuếthunhậptốiđatro

ngthờigian6nămkểtừngàybắtđầuhoạtđộng.GiảmthuếsuấtthuếTNDNtừ34%xuốngcòn32%vàonăm2000

Ngoàira,cảbốnnướcASEANđềuquyđịnhchophépchuyểnlỗsangnhữngnămtiếptheovàcóbanước(trừPhilippines)khôngápdụngthuếchuyểnlợinhuậnvềnước.Tất cảđềuthựchiệnkhuyếnkhíchđầutưthốngnhấtgiữadoanhnghiệpFDIvàdoanhnghiệp trong nước

Hiệnnay,cácnướcASEANđangxúctiếnmộtsốchươngtrìnhnhằmtựdohóađầutưtrongkhuvựcvàonăm2010trongkhuônkhổKhuvựcđầutưASEAN(TheASEANInvestmentArea-

AIA),mộtthỏathuậnliênkếtđượccácnướcASEANkýkếttháng10/1998vớihyvọnglàmgiatăngsựhấpdẫncủakhuvựctrongmắtnhàđầutưtrựctiếpnướcngoài.Nội dungchínhcủaHiệpđịnhlà tựdohóađầutư.trongkhuvực,trongđócóviệctiếptục điều chỉnhchính sáchthuếchophùhợp

KẾTLUẬNCHƯƠNGI:

épvớitổngsốvốnđăngkýlênđến41.598triệuUSD.Tínhratrungbìnhtrongmộtnăm,Việtnamcấpgiấyphépchokhoảng257dựánvớiv o á n đăngkýkhoảng2.928 triệu USD

(xemBảng 2.1).

Tráingượcvớithựctếlàsốvốnđăngkýkhácao,vốnthựchiệncủacácdựántínhtừn a ê m 199

1đếnnaychỉkhoảng22,2tỷUSD,tứclàchỉchiếm55%sovớivốnđăngký.Kếtquảcủađiề

9triệuUSD

unàylàquymôbìnhquâncủamộtdựánnhỏ,trungbìnhgiaiđoạn1991-2000chỉđạttừ3-Trongsốcácdựánđượccấpgiấyphép,hiệncònkhoảng3.059dựánđanghoạtđộng,chiếm84,8%sốdựánvớivốnđăngkýkhoảng39tỷUSD.Trongsốcácdựánkhônghoạtđộng,mộtsốd

ựánkhôngđượctriểnkhai,cònmộtsốdựánbịrútgiấyphéphayhết hạn hoạt động

NếuphânchiaviệcthuhútFDIcủaViệtnamtheotừnggiaiđoạnthìcóthểthấyrằngn e á u nhưgiaiđoạn1988-1990mangtínhthửnghiệmthìgiaiđoạn1991-

1996làthờikỳhoàngkimcủaFDI.Sốdựán,vốnđăngký,vốnthựchiệnvàquymôbìnhquâncủam o ä t dựántăngliêntục.Điềunàyởmộtmứcđộnàođógâyranhữngngộnhậnvềlợith

nguycơsụtgiảmFDItrongcácnămtới.Thựctếtừ1998tới2000đãchứngminhcácn g u y cơđótrởthànhhiệnthực,vànguyênnhânkhôngchỉbởicácdưâmđểlạitừcuộckhủnghoảngtàichínhkhu vực.

Vốnthựchiệnbì nhquândựán

hồicủadòngFDIvàViệtnam(mặcdùtìnhh ì n h FDIt r e â n t h e á giớiv a ø đ a ë c biệtl a ø q u y

m o â d o ø n g F D I đổvàocácnướcASEANvẫntiếptục suygiảm).Điềuđó chứngtỏmôitrườngđầutưtrựctiếpnước ngoàicủaViệtnambướcđầuđãđượccảithiệnsauhàngloạtcácbiệnpháptíchcựcmàChínhphủViệtnamđãthựcthinhằmtạothuậnlợitốiđachocácnhàđầutư.Kếtquảlànăm2001có462dựánmớiđượccấpphépvà210dựánxinđiềuchỉnhtăngvốn, đưa tổng số vốn đầu tưmớilên3.045triệuUSD

Kểtừnăm1988,dòngFDIvàoViệtnamcónhữngđặcthùsẽđượcxemxétlầnlượtthôngquacáckhíacạnhsau:

2.1.1 Theo ngành sản xuất

PhầnlớnFDIđượcđầutư vàolĩnhvựcsảnxuấtvậtchất,đặc biệtlàsảnxuấtcông

nghiệp.TheoBảng2.2tronggiaiđoạn1988-1999cótới

xấpxỉ53%sốdựánđượccấpgiấyphépthuộcngànhsảnxuấtcôngnghiệp,xâydựng,trongđóngànhchếbiếnthựcphẩm,hóamỹphẩm,điệntửvàmaymặclàcácngànhcósốdựánFDInhiềunhất

Điềunàytạosựphongphútrênthịtrườnghànghóatiêudùngcủanướctavớicácnhãnhiệunổit iếngcủathế giới.B ên cạnhđó, tr onggiai đoạntừnăm1996trởvềtrước,ngànhkháchsạn-dulịchlàngànhtỏracóưuthếtrongviệcthuhútFDI.Sốliệutrongtoàngiaiđoạn1988-1999chothấymặc

dùtổngvốnđầutưvàongànhnàychiếmtới7.1%sốdựánvớihơn12%vốnđăngkýnhưngchủyếulàtừcácdựánđầutưđượccấpphéptrướcnăm1996.Ngượclại,ngànhkhaithácdầukhíngàycàngtỏrahấpdẫnhơnđốivớicácnhàđầutưtrựctiếpnướcngoài.Ngaytrongnăm2000,ngànhnàyđãc o ù 8dựánvới tổngvốn đăngkýl à1 180t ri ệu USD(bằng60% tổng FDIđăngký trong năm)

Bảng 2.2:PhânBổFDITheoNgành KinhTếGiaiĐoạn1988–1999

Mộtsốngàn ht r ong khuvựcdịchvụ,nhấtlàcácngànhnhưgiaothôngvậntải,tàichínhngânhàng,xâydựngcănhộchothuê…lànhữngngànhthuhútFDIchủyếu.Ởgiaiđoạn1988-1999,đầu tưvàokhuvựcdịchvụchiếm khoảng23%sốdự ánvớikhoảng 40%tổngFDIđăngký

CácsốliệuvềthuhútFDInăm2000cũngchothấyxuhướngnày.Trong344dựánđượccấpphépthìcó274dựánđầutưvàokhuvựcsảnxuấtvậtchấtvớivốnđăngkýđ a ï t 1.808,3triệuUSD(chiếm91.6%vốnđăngký).Trongđóngànhcôngnghiệpvà xa ây dựngcó269dựánvới1.795,3triệuUSD,tươngđương91%vốnđăngký.Ngành

nônglâmnghiệpvàthủysảncó36dựánvớivốnđăngkýđạt55,3triệuUSD.Ngoàir a, khuvựcdịchvụcó39dựán,vốnđăngkýđạt122triệuUSD.SốliệuvềdòngFDInăm 2001 cũngtương tự như năm 2000.

Nhìnchungtrongsuốtgiaiđoạn1988đếnnay,việcđầutưvàocácngànhsảnxuấtvậtch ấ t (đặcbiệtlàsảnxuấtcôngnghiệp)chothấycôngnghệápdụngtrongsảnxuấtcủacácdoanhnghiệpFDItươngđốiởmứccaohơnsovớidoanhnghiệptrongnước.Cábiệt,mộtsốngànhlắprápxemáy,ôtô,đồđiệntửgiadụng…

cómứccôngnghệkháhiệnđạiơ û t a à m t h e á g i ơ ù i C h í n h v ì t h e á , k h u v ư ï c FDIđ a õ g o ù p

p h a à n đ a ù n g k e å vàoviệcchuyểndịchcơcấukinhtếđấtnướctheohướngcôngnghiệphóa,hiệnđạihóa

2.1.2 Theo địa phương

FDIđượcphânbổkhôngđồngđềugiữacácđịaphương.Điềunàyđượcminhhọacụthểq

uaBảng 2.3vàBảng 2.4dưới đây.

Nhữngđịaphươngcóđiềukiệntốthơnvềcơsởhạtầngkỹthuật-xãhội(TP.HCM,Hànội,Hảiphòng,Đànẵng),cóưuthếvềtài nguyênkhoángsản(Lâmđồng,Bàrịa-

Vũngt à u) , có kh ả năngpháttriểnngànhd ul ị c h (Phanthiết,K h á nh hòa,Đ à na ün g , H

u e á , Đàlạt,Quảngninh)vàcơchếquảnlýthôngthoánghơn(Đồngnai,Bìnhdương)s e õ hấpdẫnđầutưhơn.Điềunàyphảnánhkhôngnhữngmụcđíchcủanhàđầutưmàcòn mức độ pháttriển khôngđồng đều giữa các địa phương

Bảng 2.3 : Phân Bổ FDI Theo Địa PhươngGiaiĐoạn1988–1999

Địap h ư ơ n g

Sốdựánđượcc ấp phép Vốnđăn gký

(triệuUSD)

Vốnphá pđịnh(triệu USD)

Xếphạng( th

eo sốlượngd ựán) Sốlượng Tỷtrọng( %)

Bảng 2.4:Kết Quả Thu Hút FDI Thời kỳ 1996-2002

Đơn vị tính:Triệu USD

CHỈ T I E Â U 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 Tổng 1–Cảnước

D I khôngtậptrungởTP.HCMnữamàlanracáctỉnhlâncậnlàĐồngnaivàBìnhdương.Theosốliệutổngk e á t củaBộkếhoạchvàđầutư,mặcdùviệcgiatăngđầutưtrựctiếpnướcngoàinăm2000 chủyếudiễnra ởkhuvựcthămdò,khaithácdầukhínhưngđầutưtrực tiếpnước

ngoàivàoBìnhdươngvàĐồngnailạigiatăngrấtnhanhvớitỷlệtươngứnglà19%và52% so vớinăm 1999 Trongcáctỉnhdẫnđầucảnướcvềthu hút FDI năm 2000 thì:

Riêngnăm2001,sốliệucủaBộkếhoạchvàĐầutưchobiếtBìnhdươngvàĐồngnaivẫnlàhaitrongsố5địaphươngdẫnđầucảnướcvềthuhútFDI,trongđómứcthuhútFDIcủaĐồngNaităng4,3lầnsovớinăm2000.Thứtự5tỉnh,thànhphốdẫnđầuvềthuhútFDInhưsau:Bàrịa-Vũngtàu,Tp.HCM, Đồng nai,BìnhdươngvàHànội

2.1.3 Theo đối tác đầu tư

Tronggiaiđoạn1988-1999,cótới7/10đốitácđầutưlớnnhất củaViệtnamlàcácnướcChâuÁ.Khuvựcnàychiếmđến68%sốdựán(1092/2800)vớivốnđăngkýkhoảng23,6tỷUSD.CũngchínhcácnướcChâuÁchiếmđến5vịtríđứngđầutrongt o á p mườiđốitácđầulớnnhấtcủanướctathe

othứtựlàĐàiloan,Hongkong,Nhậtbản, Hàn quốc và Singapore (xemBảng

2.5bêndưới).

RiêngcácnướctrongkhuvựcASEANđãđầutưvàoViệtnam495dựán(17,68%sốdựánđượccấpphép)vớivốnđăngkýhơn10tỷUSD.Trongsố10nướcđầutưnhiềunhấtvàoViệtnam,Singapoređứnghàngthứnămvớitổngsố238dựán,vốnđăngkýkhoảng5,8tỷUSDvàTháilanđứnghàngthứbảyvới126dựán,vốnđăngký đạtkhoảng1tỷUSD.IndonesiavàMalaysiatuykhôngnằmtrongnhóm10nướcđầutưlớnnhấtvàoViệtnamnhưngcũnglàhaiđốitácquantrọngvớitổngsố98dựánvàvốnđăngkýđạt khoảng1,5tỷUSD

NếuphântíchtheotừngnămthìsẽthấyxuhướngthayđổigiữacácđốitácđầutưvàoViệtnam.Nếunhưtrướcthờiđiểmnăm1997,FDItừkhuvựcchâuÁvàđặcbiệtlàtừcácnướcASEANchiếmvịthếtuyệtđốithìtronggiaiđoạntiếptheo,tứclàvàothờikỳ1998-

1999,trungtâmcungcấpFDIchoViệtnamcóxuhướngdịchchuyểnvềphíaChâuAâuvà Mỹ.Tínhtrongsuốtgi ai đoạn từ1988-

1999, Phápvới149dựán( vốn đ a ê n g kýlà2,14tỷUSD)đãvượtlênđứnghàngthứbảyvànướcMỹchỉtrongvòng5nămtừ1994-

1999saukhibãibỏlệnhcấmvậnđãvượtlênhàngthứ8với108dựánvà1,3tỷUSDvốnđăngký

Bảng 2.5:CácĐốiTácĐầuTưChủYếu Của Việt Nam Giai Đoạn 1988–1999

ĐỐITÁC

Sốdựánđượcc ấp phép Vốnđăn

gký (triệuUSD)

Vốnphá pđịnh(triệu USD)

Xếphạng( th

eo sốlượngd ựán) Sốlượng Tỷtrọngth eosốdựán(

%) Đàiloan 458 16,36 4.592,2 2.024,4 1

Mỹ 108 3,86 1.308,9 550,7 8 Úc 92 3,27 1.113,6 454,5 9 Trungquốc 88 3,14 132,6 76,8 10

Riêngnăm2001,trongsố10nướcđầutưvốnlớnnhấtvàoViệtnamthìcóđến4nướcChâuAâuvàMỹ.Cụthể:Hàlanvớivốnđầutưđăngkýlà577,8triệuUSD,tươngtựPháplà407,1triệuUSD,Mỹlà110,8triệuUSDvàB.V.Islandlà57,4triệuUSD.Đ i e à u nàyrấtthuậnlợichonướctatrongsựnghiệpcôngnghiệphóa,hiệnđạihóavìn h ư õ n g nướctrêncó tiềmnănglớnvềtài chính và công nghệ hiện đại

2.1.4 Theo hình thức đầu tư

Hơn12nămquatạiViệtnamđãhìnhthànhnên4hìnhthứcFDIsau:Liêndoanh–100% vốnnướcngoài–Hợpđồnghợptáckinhdoanh–HìnhthứcBOT.Songxétvề

tỷtrọngsốlượngdựánlẫnvốnđầutưthìcóhaihìnhthứcnổibậclà:Liêndoanhvà100% vốnnướcngoài.

Tínhđến31/8/1998hìnhthứcliêndoanhchiếmtỷtrọng61%vềsốdựánvà70%vềv o á n đầutư;hìnhthức100%vốnnướcngoàichiếmtỷtrọngtươngứnglà30%và20%.Nguyên nhâncủa việc hình thứcliên doanh nổi trội hơn là do:

 Chínhphủưutiênmộtsốloạihìnhvàbắtbuộcbênnướcngoàiphảiliêndoanhvớimộtđ

ơnvịtrongnướckhithamgiathựchiện.Vídụ:trongdựánkiểmtoánNgânh a ø n g Vietcombankđ ư ơ ï c t a ø i t r ơ ï b a è n g n g u o à n v o á n c u û a W o r l d Bank,c a ù c côngtykiểmtoánnướcngoàinhưEarst&Young,KPMGnếumuốnđấuthầuphảiliêndoanhvớimộtcôngtykiểmtoán độc lập thuộc Bộ tài chính

 BênnướcngoàikhiởgiaiđoạnđầuthườngmuốnliêndoanhvớimộtđốitácViệtna

mđểtậndụngcáclợithếnhư:giảiquyếtnhanhcácthủtụccấpphép,tiếpcậnthịtrườngtrongnướcdễhơn,chiêumộnhanhmộtlựclượngnhânsựcótaynghề,giảiquyếtnhanhcácthủtụcvàchínhsáchvớingườilaođộngkhicó xung đột…

Trongthờigiangầnđây,hìnhthức100%vốnnướcngoàicóxuhướngtăngnhanhvàchiếmtỷtrọnglớntrongtổngsốdựánvàvốnđầutư,đặcbiệtlàtạicáctỉnhthànhlớnnhư Tp HồChí Minh, Đồng Nai, Bình Dương

Cụthểtínhtới31/12/2000,Tp.HồChíMinhchiếm55,4%sốdựánvà27,7%vốnđầut ư , Đồngnaichiếm74%sốdựán và khoảng 50% vốn đầu tư

2.2 Đóng gópcủakhuvựcđầu tư trựctiếpnướcngoài vàonềnkinh te á

2.2.1 Cung cấp vốn đầu tư cho sự tăng trưởng kinh tế Việt nam

NguồnFDIgiữvaitròquantrọngđốivớimụctiêucôngnghiệphóa,hiệnđạihóacủaV i e ä t Nam.TheovănkiệnđạihộiIXcủaĐảng,vốnđầutưnămpháttriểnkinhtếxãhộiđãthựchiệntrong10năm1991-

2000đạtkhoảng630ngàntỷđồng,trongđóFDIchi ếm trên24%vàgópphầnđángkểvàotốcđộtăngtrưởngcủaViệtNamsuốthơnmột thập kỷ qua

10.8

10 5 0

Hình3:Tỷ trọng XK của khu vực FDI trongtổnggiá trị xuấtkhẩucảnước

tiềntệkhuvực(năm1998tốcđộtăngtrưởngxuấtkhẩuchỉđạt10.8%)nhưngtrong

Tuyrằngxuấtkhẩulàlĩnhvựcbịảnhhưởngnhiềubởicuộckhủnghoảngtàichính-nhữngnămtiếptheođãcónhữngdấuhiệukhảquan.Giátrịxuấtkhẩunăm2000củakhuv ư ï

c n a ø y đ a ï t 3 2 t y û USD,tươngđươngvớimứctăngtrưởng28.3%.Riêngnăm2001,tốcđộtăngtrưởngxuấtkhẩuchỉđạt9%,giảmsovớinăm2000.Song,nếuxéttrêntổngthểmứcthươngmạitoàncầuvớimứctăngchỉlà1%ởnăm2001-mứcthấpnhấttrongvòng20nămqua-

thìchuyệnViệtNamđạttốcđộxuấtkhẩu9%làmộtnỗlực rất lớn

Bảng 2.7 : ĐóngGópCủaKhuVựcFDI Về Kim Ngạch Xuất Khẩu 1996-2002

CHỈ T I E Â U ĐVT 1996 1999 2000 2001 2002 Tốcđộtăngvềcôngnghiệp

6%laođộngcảnước.Cụthể:năm1995tạoviệclàmchokhoảng198ngànngười,năm1996220ngànngười,năm1998268ngàn,năm2000343ngànvànăm2001khoảng399ngànngười.Quađó,khuvựcnàycũngđãgópphầntạoramộtđộingũlaođộnglànhnghềcókỹthuật,đápứngđượcphầnnàoyêucầutiếpthuvàchuyểngiaocôngnghệtiên tiến củadoanhnghiệpFDI

2.2.4 Đóng góp vào giá trị tổng sản phẩm quốc nội

10 9,24 8,2

7,34 6,72

6%lựclượnglaođộngcảnướcthìđiềunàycónghĩanăngsuấtlaođộngtrongcácdoanhnghiệpFDIcaohơnhẳnsovớimứcbìnhquâncảnước,ướctínhgấp1,5lần(năngsuấtlaođộngđượctínhbằngcáchlấyt o å n g giátrịgiatăngchiachosốlượnglaođộng)

TầmquantrọngcủakhuvựcFDIcònthểhiệnở sựđónggópvàotỷlệtăngtrưởngchungcủacảnước.Nếunhưtrướcnăm1997,đónggóphàngnămcủakhuvựcnàyvàotỷlệtăngtrưởngGDPcảnướcđạtởmứcdưới20%thìtrongnhữngnămgầnđây,consốnàylênđến25%

-tứclàtrong1đồng tăng trưởng GDPcó 0.25 đồng đóng góp từ

sựtăngtrưởngcủakhuvựcFDI.

Bảng 2.8:Đóng góp của khu vực FDI về GDP thời kỳ 1996-2002

CHỈ T I E Â U ĐVT 1996 1999 2000 2001 2002 TốcđộtăngvềGDPKhuvựcFDI

3,998tỷđồngtăng34.6%sovớinăm1996,năm1998đạt4,448tỷđồngtăng11.1%sovớinăm1998,năm2002đạt7,238tỷđồngtăng27.8%sovớinăm2001.Năm1999,vớisựsuythoáicủanềnkinhtếcảnước,đónggópcủakhuvựckinhtếnàyvào NSNNgiảmmạnh,chỉbằng87.1%sovớinăm1998,tươngđương3,874tỷđồng.Sựsụtgiảmnăm1999kéotheotỷtrọngđónggópcủakhuvựcnàyvàotổngt h u n g a â n sáchg i a û m tươngứng,chỉcòn9.4%.Tuynhiên,mứcđónggópvàoNSNNcủakhuvựcFDIvẫnrấtđángkể,xétvềcảgiátrịtuyệtđốilẫntỷtrọngtrongtổng thu

Bảng 2.9:Đóng góp của khu vựcFDIvàoNSNNthờikỳ1996-2002

CHỈ T I E Â U 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002

1/-CảNước

_Tổng thuthuế+phí 36,896 38,594 44,293 41,190 44,379 48,950 55,167 _Thu từ khuvựcFDI 2,969 3,998 4,448 3,874 4,735 5,662 7,238 _Tỷ trọng FDI/tổng thu 8.1% 10.4% 10% 9.4% 10.7% 11.6% 13.1%

2/-Vùng Kinh Tế

TrọngĐ i e å m PhíaNam

a–TP.HCM

_Tổng thuthuế 12,696 13,994 14,383 13,152 14,037 15,826 17,714 _Thu từ khuvựcFDI 1,513 1,779 1,751 1,422 1,828 2,015 2,631 _Tỷ trọng FDI/tổng thu 11.9% 12.7% 12.2% 10.8% 13% 12.7% 14.9%

b–ĐồngNai

_Tổng thuthuế 1,315 1,417 1,563 1,417 1,542 1,714 2,065 _Thu từ khuvựcFDI 186.4 300.7 371.4 251.9 314.4 374.3 569.5 _Tỷ trọng FDI/tổng thu 14.2% 21.2% 23.8% 17.8% 20.4% 21.8% 27.6%

c–Bình Dương

_Tổng thuthuế 783.1 735.7 754.1 713.2 874 1,071.4 1,204 _Thu từ khuvực FDI 36.7 87.1 120.3 122.2 141 161.6 271.8 _Tỷ trọng FDI/tổng thu 4.7% 11.8% 16% 17.1% 16.1% 15.1% 22.6%

d–Bàrịa-Vũngtàu

_Tổng thuthuế 1,228 1,283 1,190 1,401 1,764 2,806 3,705 _Thu từ khuvựcFDI 248.0 396.4 332.8 445.2 480.2 779.5 852.3 _Tỷ trọng FDI/tổng thu 20.2% 30.9% 28% 31.8% 27.2% 27.8% 23%

Nguồn:- TổngcụcThuế,CụcthuếTP.HCM,ĐồngNai,BìnhDương,Bàrịa-Vũngtàuquacácnăm

Ghichú:- Tổngthuthuếvàphílàsốthudongànhthuếquảnlý,khôngbaogồmsốthutừdầukhívàsốthucủan g a ø n h

từhàngnhậpkhẩudokhôngtáchrađ ư ơ ï c phầncủadoanhnghiệpFDI.RiêngsốthutừkhuvựcFDI,khôngcókhoảnthuếthunhậpca ovìkhôngtáchđượck h o a û n thuế nàychotừngkhuvựckinhtế.Mặcdùbiếtrằng:khuvựcFDI đónggópkhoảnthuếnàyrấtlớntrongtổngs o á )

2.3 Nhữnghạnchếtrong việc thuhútFDItừ 1997 đếnnay

2.3.1 Sự giảm sút FDI từ 1997 đến nay

Tuycónhữngđónggóptíchcựcvàosựnghiệppháttriểnkinhtế–

xãhộiởnướctatrongsuốthơnmộtthậpniênkểtừkhiNhànướcbanhànhLuậtĐầutưtrựctiếpnướcngoài,khuvựckinhtếnàyđãbộclộnhiềubấtcập,yếukém.Cóthểthấyđượccơsởcủanhậnđịnhnày thôngquasốl iệu trìnhbàyở phần2 1 Đólàl ượngF DI cóxu hướnggiảmvàonhữngnămcuốithậpniên1990vàchỉmớibướcđầuđượccoilàkhôiphục trongnăm 2001 Sự sút giảm FDIbiểu hiện trên hai khía cạnh chính sau:

+Vềsốdựánđượccấpphép:nếunhưnăm1997cảnướcchỉcó345dựánđượccấpphépthì

sangnăm1998consốnàychỉcònlà275,tươngđương80%sovớinăm1997.Năm1999chỉcó312dựánđượccấpphéptươngđươngvới90%sốdựáncủanăm

1997.Năm2000với344dựán,xấpxỉsốdựánnăm1997.Riêngnăm2001,cảnướccó462dựán,tăng34,3%sovớinăm1997.Sốliệunàychothấytìnhhìnhcókhảquanhơnnhưngxétvềquymôvốnđầutưthìvẫnsụt giảm đáng kể.

+Vềvốnđầutưđăngkýmới:nếulấynăm1996–

nămđạtgiátrịcaonhấttrongsuốtg i a i đoạntừ1988đếnnayvới8.947,3triệuUSD–làmgốcthìcóthểthấyđượcsựgiảmsútmộtcáchrấtmạnhmẽ.Vốnđăngkýmớicủanăm1997bằng54,7%,năm1998còn45,8%vànăm1999chỉcòn18,55.Năm2000FDIđăngkýmớicóxuhướngnhíchlên,bằng23,2%tươngđươngvới1.973,2triệuUSD.Riêngnăm2001,tìnhhìnhcócảithiệnhơnsongcũngchỉmớibằng27,2% sovớinăm1996,tươngđươngvới

2.439triệuUSD.Nguyênnhânkháchquancủasựsụtgiảmnàythườngđượcquychonhữngt a ù c đ o ä n g củac u o ä c khủnghoảngtàichính-

tiềntệkhuvực.Cụthểlà:khủnghoảngnàyngoàiviệclàmchocácnhàđầutưtiềmnăngcủanhữngnướcbịtácđộngt r ư ï c tiếpkhánhkiệtnguồnlực,còngieorắcmốilongạivềtínhsinhlợicủacácdựántừnhữngnhàđầutưkhác.Ngoàira,chínhbảnthâncácnướcbịthiệthạitrựctiếptừcuộckhủnghoảng,vớinhữngbiệnphápcơcấulạinềnkinhtếdướisựgiámsátcủaQuỹtiềntệquốctế(IMF),đãtrởnênhấpdẫnhơntrongmắtnhàđầutưtrựctiếpnướcngoài,đẩynướctavàothếbịcạnhtranh gaygắt

Tuynhiên,cóthểthấyrằngquymôdòngFDIvàonướctađãgiảmsútđángkểtừkhikhủnghoảngn o å r a N g o a ø i c a ù c nguyênnhânbênngoài,cònphảik e å đ e á n n h ư õ n g tácđộng rấtlớntừcácyếutốnộitại,nhưbảnthânmôitrườngđầutưởViệtnamvàđặcbiệtlàcơchế-chínhsáchtàichínhápdụngchokhuvựckinhtếnày.Tronggiớihạncủa chuyên đề,người viết chỉ nêu ra một số nguyênnhânchủyếusauđây:

2.3.2 Những hạn chế về cơ chế-chính sách tài chính

2.3.2.1. Chính sách thu hút và sử dụng FDI

ChínhsáchthuhútFDImớichỉtậptrungvàocáchìnhthứcđầutưgiảnđơn,chủyếulàh ì n h thứcliêndoanhvà100%vốnnướcngoài.Vềbảnchất,đâylàcôngtyTNHH;mặtkháctheoLuậtkhuyếnkhíchđầutưtrongnướcvàcácvănbảncóliênquan,nhàđầutưtrựctiếpnướcngoàiđãđượcphépthamgiathịtrườngchứngkhoánViệtnam,đượcm u a cổphầncủacácdoanhnghiệptrongnướcvớimứckhốngchếnhấtđịnh.SongbảnthânkhuvựcFDIlạichưacóhìnhthứccôngtycổphần.Đâylàmộtđịnhhướngcầnnghiêncứuvàthửnghiệm.Ngoàira,danhmụclĩnhvựcđầutưcóđiềukiệnhoặcdanhm u ï c hànghóakhôngthuộcđốitượngdoanhnghiệpFDIđượcmuađểxuấtkhẩu,mặcdùđãđượcthuhẹpsongvẫnchưaphùhợpvớiyêucầuhộinhậpvềđầutư,từđólàmhạn chế việc thu hút FDI

xaõhoôicoønthaâp,bieơuhieôn(nhötrìnhbaøytái2.1.1vaø2.1.2)ôûchoêvoânñaăutötaôptrungchụyeâuvaøovuøngkinhteâtróngñieơmphíaNamvaøphíaBaĩc,caùc khuvöïckhaùcraâtít.Rieđnglónhvöïcnođng–lađm–ngönghieôp,FDIcoønchieâmtyûtróngthaâp.Trongmoôtvaøilónhvöïc,soâdöïaùnñivaøohoátñoôngcoùtoơngnaínglöïccaohônsovôùinhucaăunhöximaíng,cheâbieânñöôøng,laĩpraùpxeođtođ,xemaùy…

Nguyeđnnhađndaên ñeântìnhtrángnaøylaødocođngtaùcquyhoáchtieânhaønhcoønchaôm,chaâtlöôïngthaâp.Ngoaøira,vieôcthuhuùtvoântöøcaùcñoâitaùcñaăutöcuõngcoønháncheâôûchoê:ñoâitaùcChađuAÙchieâmkhoạng70%voânñaăutö,trongkhicaùcnöôùccođngnghieôpphaùttrieơn(ChađuAĐuv a ø BaĩcMyõ),nôicungcaâpFDIlôùnnhaâtvaøcoùcođngngheônguoănhieônñái,vaênchöañaăutönhieăuvaøoVieôtnam.2.3.2.2. Veă chính saùch t hueâ

Noùichung,khuvöïccaùcdoanhnghieôpcoùFDIñöôïcöuñaõinhieăuhônsovôùicaùcdoanhnghieôpt huoôccaùcthaønh phaănkinht eâ khaùc,ngoái tr öø vieôcphạinoôp t hueâchuyeơnlôïi nhuaôn ranöôùcngoaøi.Caùcháncheâveăchínhsaùchthueâbieơuhieônquanhöõngkhíacánhsau:

a) Haăuheâtcaùcsaĩcthueâñeăuphöùctápvaøthieâutínhoơnñònh.Söïphöùctáptheơhieônôûcho

êcoùnhieăumöùcthueâsuaât,nhieăucheâñoồuñaõimieêngiạmtrongtöøngsaĩcthueâ(tieđubieơulaøthueâVAT,thueâTNDN).Coønvieôcthieâutínhoơnñònhlaødothöôøngxuyeđnphạithaỵoơiñeơñaùpöùngyeđucaăuthöïcteâ(thueâVAT,thueâTNDN).Tìnhhìnhnaøylaømmaâtñònhhöôùngcụanhaøñaăutö,laøm sai leôch söï chón löïa cụa nhaøsạn xuaât

b) Chöùcnaíngcụatöøngsaĩcthueâchöacoùsöïphađnbieôtráchroøi,coønnhieăusöïtruønglaĩp.Ñieăunaøyth

eơhieônôûphámvicụatöøngñoâitöôïngchòuthueâ,hayôûmöùcthueâsuaâtquaùc a o dogoôpnhieăuloáithueâtrongcuøngmoôtsaĩcthueâ.Vídú,thueâVATkhođngaùpdúngñoâivôùihaønghoùa,dòchvúchòuthueâtieđuthúñaịcbieôt(döïthạoLuaôtSöûañoơi,BoơsungmoôtsoâñieăucụaLuaôtthueâGTGT3.2003chobieâtChínhphụseõñaùnhthueâVATtređngiaùmuañaõtínhthueâTTÑB,töùcchónkieơuñaùnhthueâtruøng).Ngoaøichöùcnaíngñieăutieâtthunhaôp,thueâTTÑBcoøngaùnhtheđmchöùcnaíngcụaVATlaøñaùnhvaøongöôøitieđuthúcuoâicuøng,vìtheâthueâsuaâtTTÑBthöôøngcao.Vídúkhaùc,moôtsoâmaịthaøngcoùcoùtínhchaâtxaxư,khođngthuoôcdieônchòuthueâTTÑBneđnthueâ nhaôpkhaơuñöôïcnađngleđnñeơkieđmluođnchöùcnaínghöôùngdaêntieđuduøng cụathueâTTÑB

c) Chính saùchthueâchöaphuøhôïpvôùi thođng leô quoâc teâ, cú theơ:

+T h u e â thunhaôpdoanhnghieôp:C o ù söïphađnbieôtveăthueâsuaâtgiöõadoanhnghieôpv o

â n ñaăutötröïctieâpnöôùcngoaøivaødoanhnghieôpVieôtnam.Cánhñoù,Vieôtnamlaømoôt

trongsốhiếmhoicácnướcápdụngđánhthuếtrênlợinhuậnchuyểnranướcngoài,vàđ i e à u nàycũngphầnnàolàmhạnchếđầutư trựctiếpnước ngoài(DựthảoSửađổi L uật thuếthunhậpdoanhnghiệpápdụngtừngày1.1.2004đãxóabỏloạithuếnày).Mặtkhác,Cácnướckháccóxuhướngxácđịnhrạchròiviệcthểnhânnộpthuếthunhậpcánhân,cònphápnhânnộpthuếthunhậpdoanhnghiệp.TrongkhiđóởViệtnam,cánhânnếulàchủdoanhnghiệptưnhânthìnộpthuếthunhậpdoanhnghiệp,cònkhôngthìnộpthuếthunhậpcánhân.Điềunàydẫntớithựctếlànhữngcánhânc ó chungmứcthunhậpchịuthuếsẽphảinộpthuếkhácnhaudobịđiềutiếtbởinhữngl uật thuếkhácnhau.Đâylàsựkhôngcôngbằngvàcũngkhôngphùhợpvớibộluậtdân sự hiệnnay.

+T h u e á thunhậpcánhân:Vẫncònsựphânbiệtvềmứcthunhậpchịuthuếgiữan g

ư ơ ø i laođộng Việtnamvàngườilaođộngnước ngoài.Khoảngcáchgiữamứcthunhậpchịuthuếthấpnhấtvàcaonhấtcũngkhôngđồngnhất,ngườiViệtnamlà5lầnv a ø ngườinướcngoàilà 15 lần, dẫn đến mức điều tiếtthunhậpcủathuế là cao

+T h u e á nhậpkhẩu:cònápdụngthuếsuấttheotỷlệnộiđịahóa,ápdụnggiátínhthuếtối

thiểuv v … , vàđiều nàykhôngphùhợpvớiyêucầu củaWTO

+ThuếTTĐB:vẫnđượcsửdụngđểbảohộsảnxuấttrongnướcnêncòncósựphânb i e ä t đốixư

ûgiữaôtônhậpkhẩuvàôtôsảnxuấttrongnước,giữanguyênliệuthuốclánhậpkhẩuvànguyênliệutrongnước.Điềunàyviphạmnguyêntắcđốixửquốcgiacủa WTO

Tínhđếncuốinăm2000đãcóhơn70quốcgiađầutưvàoViệtnam,songchúngtachỉmớikýhiệpđịnhtránhđánhthuếhailầnvới35nước.RõràngsẽphátsinhsựthiệtthòichonhữngquốcgiachưađặtbútkýhiệpđịnhnàyvớiViệtnam.Đâycũnglàmộthạn chế cần khắcphục ngay

d) MộtsốthủtụcquảnlýthuếcònxalạvớidoanhnghiệpFDI.Cụthể:theothônglệquốctếv

iệckêkhainộpthuế,quyếttoánthuếsaukhikếtthúcnămtàichínhchủyếudựavàokếtquảkiểmtoánđộclập.SongởViệtnam,quyếttoánthuếvẫndocơquant h ue á quyếtđịnh,cònbáocáokiểmtoánchỉcógiátrịthamkhảo.Nguyênnhânchínhl a ø doViệtnamchưabanhành,

đầyđủcácchuẩnmựckếtoán,kiểmtoán theo tiêu chuẩn quốc tế

2.3.2.3. Chính sách tiền tệ và thị trường tài chính

a) Vấnđềđồngtiềnchuyểnđổi:ChínhphủViệtnamhiệnvẫnchưaápdụngchếđộchuyển

đổitựdođồngnội tệsang ngoạitệ(mứcảnhhưởngđến doanhnghiệpFDIđượctrì

nhbàytạiPhầnChínhsáchtỷgiáởChươngIII).Mặtkhác,diệnhưởngchếđộ