THÍ NGHIỆM ô tô ĐỘNG cơ đốt TRONG PHẦN 1 THÍ NGHIỆM ĐỘNG cơ bài 1 KHẢO sát các THÔNG số kết cấu của hệ THỐNG PHÁT lực TRÊN ĐỘNG cơ

 Trang bị cho sinh viên kỹ năng đo, kiểm tra các thông số kết cấu là cơ sở cho các hoạt động chẩn đoán, sửa chữa, cũng như thiết kế hệ thống phát lực của động cơ..  Biết và hiểu các gi

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH

Trường Đại học Bách khoa

-

KHOA KỸ THUẬT GIAO THÔNG

Bộ môn Kỹ thuật Ô tô – Máy động lực

-

THÍ NGHIỆM Ô TÔ & ĐỘNG CƠ

ĐỐT TRONG

PHẦN 1: THÍ NGHIỆM ĐỘNG CƠ

BÀI 1:

KHẢO SÁT CÁC THÔNG SỐ KẾT CẤU CỦA HỆ THỐNG PHÁT LỰC TRÊN ĐỘNG CƠ

Mục tiêu:

 Minh họa thực tế các thông số kết cấu của hệ thống phát lực

 Cung cấp cho sinh viên kiến thức về cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống phát lực trên động cơ

 Trang bị cho sinh viên kỹ năng đo, kiểm tra các thông số kết cấu là cơ sở cho các hoạt động chẩn đoán, sửa chữa, cũng như thiết kế hệ thống phát lực của động cơ

Kết quả đạt được sau bài học:

 Nhận biết được các thành phần của hệ thống phát lực trên động cơ

 Thực hiện được quy trình đo, kiểm tra thông số kết cấu của hệ thống phát lực

 Biết và hiểu các giá trị của thông số kết cấu hệ thống phát lực trên động cơ để làm cơ sở tính toán, thiết kế

 Biết và hiểu sự thay đổi các thông số kết cấu của hệ thống phát lực sau quá trình vận hành Từ đó, biết cách đưa ra phương án chẩn đoán, sửa chữa phù hợp

– 2021 –

MỤC LỤC

1 KIẾN THỨC SINH VIÊN CẦN CHUẨN BỊ TRƯỚC KHI THÍ NGHIỆM 3

2 NỘI DUNG THÍ NGHIỆM 4

2.1 Giới thiệu 4

2.2 Mô hình thí nghiệm: Hệ thống phát lực 4

2.3 Dụng cụ, thiết bị thí nghiệm 5

2.4 Phương pháp đo, kiểm tra 6

2.4.1 Đường kính ngoài/trong 6

2.4.2 Đo chiều dài, bề dày 6

2.5 Phương pháp xử lý số liệu đo 6

3 TRÌNH TỰ THÍ NGHIỆM 6

3.1 Chuẩn bị thí nghiệm 6

3.2 Kiểm tra tình trạng mô hình trước khi thí nghiệm 7

3.3 Đo, kiểm tra các thông số kết cấu của hệ thống phát lực 7

3.4 Sau khi thí nghiệm 10

4 CÂU HỎI SINH VIÊN TỰ KIỂM TRA SAU KHI LÀM BÀI THÍ NGHIỆM 11

5 BÁO CÁO THÍ NGHIỆM 13

5.1 Đo, kiểm tra các thông số kết cấu của piston 13

5.2 Đo, kiểm tra các thông số kết cấu của chốt piston 14

5.3 Đo, kiểm tra các thông số kết cấu của xéc măng 15

5.4 Đo, kiểm tra các thông số kết cấu của thanh truyền 16

5.5 Đo, kiểm tra các thông số kết cấu của trục khuỷu 17

1 KIẾN THỨC SINH VIÊN CẦN CHUẨN BỊ TRƯỚC KHI THÍ NGHIỆM

QUAN TRỌNG

Chú ý:

 Sinh viên PHẢI chuẩn bị bài kỹ lưỡng trước khi thí nghiệm

 Sinh viên chuẩn bị chưa đạt yêu cầu thì KHÔNG được tham gia

thí nghiệm

 Cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống phát lực:

 Piston

 Chốt piston

 Xéc măng

 Thanh truyền

 Trục khuỷu

 Bánh đà

 Định nghĩa và ý nghĩa thực tiễn của các thông số kết cấu của các chi tiết trên hệ thống phát lực:

 Piston

 Chốt piston

 Xéc măng

 Thanh truyền

 Trục khuỷu

 Bánh đà

 Kỹ thuật sử dụng các dụng cụ, thiết bị đo: (1) Lưu ý an toàn - kỹ thuật, (2) thao tác đo và (3) đọc kết quả

 Thước panme ngoài

 Thước panme trong

 Thước kẹp

 Thước dây

2 NỘI DUNG THÍ NGHIỆM

2.1 Giới thiệu

 Bài thí nghiệm: “Khảo sát các thông số kết cấu của hệ thống phát lực trên động cơ”

 Thời lượng: 2,5 tiết ÷5 tiết

 Số sinh viên: 5 sinh viên/mô hình

2.2 Mô hình thí nghiệm: Hệ thống phát lực

Hình 1 Mô hình hệ thống phát lực dùng trong thí nghiệm ô tô và động cơ

Bảng 1 Thông số chi tiết mô hình hệ thống phát lực

STT Tên chi tiết Đơn vị Số lượng

2.3 Dụng cụ, thiết bị thí nghiệm

QUAN TRỌNG

Chú ý:

 Sinh viên tham khảo Tài liệu hướng dẫn sử dụng dụng cụ,

thiết bị ở Xưởng trước khi tiến hành thí nghiệm

 LUÔN tuân thủ các qui định an toàn, và quy định kỹ thuật khi

sử dụng dụng cụ, thiết bị

 Vệ sinh, cất dọn dụng cụ, thiết bị sau khi sử dụng

 Dụng cụ, thiết bị đo sử dụng trong bài thí nghiệm được trình bày trong các Bảng 2

Bảng 2 Dụng cụ, thiết bị đo sử dụng trong bài thí nghiệm

Thước panme

2 Chiều dài/

Đường kính trong

Thước kẹp

3 Đường kính ngoài

xéc măng

Thước đo đường kính ngoài xéc măng

2.4 Phương pháp đo, kiểm tra

2.4.1 Đường kính ngoài

Đường kính ngoài được đo bằng thước panme và thước đo đường kính ngoài xéc măng

2.4.2 Đo chiều dài, bề dày, đường kính trong

Các kích thước chiều dài, bề dày, đường kính trong được đo bằng thước kẹp

2.5 Phương pháp xử lý số liệu đo

Phép đo thông số kết cấu được thực hiện 3 lần cho mỗi chi tiết Kết quả báo cáo là giá trị trung bình của 3 lần đo

3 TRÌNH TỰ THÍ NGHIỆM

3.1 Chuẩn bị thí nghiệm

 Kiểm tra khu vực thí nghiệm phải sạch sẽ, gọn gàng

 Kiểm tra khu vực thí nghiệm phải thoáng khí, bổ sung quạt làm mát nếu cần thiết

 Kiểm tra trang phục khi thí nghiệm phải gọn gàng

 Phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên trong nhóm

 Kiểm tra số lượng và tình trạng của các dụng cụ, thiết bị

 Nhận biết từng thành phần của hệ thống phát lực trên động cơ thí nghiệm: xác định từng cụm chi tiết, chi tiết của hệ thống phát lực trên động cơ thí nghiệm

Bảng 3 Thống kê dụng cụ, thiết bị thí nghiệm và tình trạng hiện tại

* Lưu ý tầm đo của dụng cụ, thiết bị đo

3.2 Kiểm tra tình trạng mô hình trước khi thí nghiệm

Bảng 4 Nội dung kiểm tra tình trạng mô hình trước khi tiến hành thí nghiệm

Đạt Không đạt (Chú thích) Động cơ Xăng

Động cơ Diesel

6 Bạc lót đầu nhỏ thanh truyền cái …/04

3.3 Đo, kiểm tra các thông số kết cấu của hệ thống phát lực

 Bước 1: Đo thông số kết cấu của piston và ghi kết quả vào Bảng 5, 6

Hình 2 Thông số kết cấu piston

Trong đó:

- : Chiều dày đỉnh piston

- c: Khoảng cách từ đỉnh piston đến xéc măng thứ nhất

- H: Chiều cao piston

- h: Chiều cao từ đỉnh piston đến tâm chốt piston

- dcp: Đường kính lỗ chốt piston

- db: Đường kính bệ chốt piston

- S1: Chiều dày thân piston

- lb: Khoảng cách giữa hai lỗ chốt piston

Hình 3 Các vị trí đo đường kính piston

Trong đó:

- D1: Đường kính đầu piston tại vị trí song song với đường tâm chốt piston

- D2: Đường kính đầu piston tại vị trí vuông góc với đường tâm chốt piston

- D3: Đường kính đầu piston tại vị trí lệch với đường tâm chốt piston 1 góc

450

- Dt: Đường kính thân piston

*Chú ý: kiểm tra kỹ thông số sau:

- Đầu piston thường có hình dạng Oval với D1 < D3<D2.

- Piston có dạng hình côn với

Dt > D1, D2, D3.

 Bước 2: Đo thông số kết cấu của chốt piston và ghi kết quả vào Bảng 7, 8

Hình 4 Các vị trí đo chốt piston

Trong đó:

- Dcp: Đường kính ngoài chốt piston

- dcp: Đường kính trong chốt piston

- lcp: Chiều dài chốt piston

 Bước 3: Đo thông số kết cấu của xéc măng và ghi kết quả vào Bảng 9

D t

D 2

D3

D 1 /D 2 /D 3

Hình 5 Các vị trí đo xéc măng

Trong đó:

- Dxm: Đường kính xéc măng (ở trạng thái tự do)

- txm: Bề dày hướng kính xéc măng

- a: Chiều cao xéc măng

 Bước 4: Đo thông số kết cấu của thanh truyền và ghi kết quả vào Bảng 10, 11

Hình 6 Thông số kết cấu thanh truyền

Trong đó:

- dn: Đường kính trong đầu nhỏ

- dt: Đường kính trong đầu to (có bạc)

- dtk: Đường kính trong đầu to (không bạc)

- lc: Chiều dài thân chính

- bn: Bề dày đầu nhỏ

- bt: Bề dày đầu to

 Bước 5: Đo thông số kết cấu của trục khuỷu và ghi kết quả vào Bảng 12, 13

Lưu ý: Sinh viên phải khảo sát đường dâu bôi trơn (tham khảo hình vẽ)

lc

dn dt

dtk

Hình 7 Thông số kết cấu trục khuỷu

- Lk: Chiều dài toàn bộ

- Dck: Đường kính chốt khuỷu

- bck: Bề rộng chốt khuỷu

- Dct: Đường kính cổ khuỷu

- bct: Bề rộng cổ khuỷu

3.4 Sau khi thí nghiệm

 Vệ sinh các chi tiết trên mô hình

 Lắp các chi tiết, cụm chi tiết đúng vị trí trên mô hình

 Vệ sinh, thu dọn dụng cụ, thiết bị thí nghiệm

 Vệ sinh khu vực thí nghiệm

 Làm báo cáo thí nghiệm

Lk

Dck

bck

bct

Dct

4 CÂU HỎI SINH VIÊN TỰ KIỂM TRA SAU KHI LÀM BÀI THÍ NGHIỆM

NHẬN

DẠNG

BIẾT

Nhận biết kiểu loại?

Nhận biết cấu tạo của chi tiết và cụm chi tiết?

Cấu tạo hệ thống và sơ

đồ bố trí chung?

Nhận biết kiểu loại?

Vị trí trong sơ đồ bố trí chung?

Nhận biết kiểu loại?

Vị trí trong sơ đồ bố trí chung?

Nhận biết kiểu loại?

Nhận biết các phần của chi tiết?

Vị trí trong sơ đồ bố trí chung?

Nhận biết kiểu loại?

Nhận biết các phần của chi tiết?

Vị trí trong sơ đồ bố trí chung?

Thứ tự thì nổ?

HIỂU

Nhiệm vụ các bộ phận của piston?

Khác biệt giữa kết cấu piston động cơ xăng và diesel?

Số lượng xéc măng dầu

và khí?

Số lượng xéc măng động

cơ xăng và diesel?

Liên kết lắp ghép các chi tiết với chốt piston (đầu nhỏ thanh truyền và bệ chốt piston)

Tính khoảng cách tâm đầu to và tâm đầu nhỏ thanh truyền?

Vị trí lỗ dầu bôi trơn?

VẬN

DỤNG

ĐO,

KIỂM

TRA

dụng thiết bị đo?

Biết vị trí cần đo và sử dụng thiết bị đo?

Biết vị trí cần đo và sử dụng thiết bị đo?

Biết vị trí cần đo và sử dụng thiết bị đo?

Biết vị trí cần đo và sử dụng thiết bị đo?

HIỂU

Vì sao piston có độ côn

và oval

Số lượng xéc măng ảnh hưởng ra sao piston và động cơ

Vị trí lắp khe hở miệng của các xéc măng khí trên piston (độ lệch)?

Các khe hở xéc măng khi lắp ghép trên piston

Phương pháp lắp lỗ đầu nhỏ thanh truyền và chốt piston

Sự cần thiết bôi trơn chốt piston

Phương pháp lắp lỗ đầu nhỏ thanh truyền và chốt piston

Nhiệm vụ lỗ dầu trên thanh truyền?

Kết cấu nào hạn chế dịch chuyển dọc trục cho trục khuỷu?

Nhiệm vụ lỗ dầu trên trục khuỷu

VẬN

DỤNG

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH Trường Đại học Bách khoa -

KHOA KỸ THUẬT GIAO THÔNG Bộ môn Kỹ thuật Ô tô – Máy động lực -

THÍ NGHIỆM Ô TÔ & ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG PHẦN 1: THÍ NGHIỆM ĐỘNG CƠ BÁO CÁO THÍ NGHIỆM BÀI 1: KHẢO SÁT CÁC THÔNG SỐ KẾT CẤU CỦA HỆ THỐNG PHÁT LỰC TRÊN ĐỘNG CƠ GVHD: ………

Sinh viên thực hiện: Họ và tên: ………

MSSV: ………

Lớp: ………

Nhóm: ………

TP HCM, ngày…tháng …năm 20…

5 BÁO CÁO THÍ NGHIỆM

5.1 Đo, kiểm tra các thông số kết cấu của piston

Bảng 5 Kết quả các thông số kết cấu của piston động cơ xăng

6 Khoảng cách từ đỉnh piston đến

Bảng 6 Kết quả các thông số kết cấu của piston động cơ diesel

6 Khoảng cách từ đỉnh piston đến

Nhận xét:

 So sánh đường kính giữa các vị trí của piston? Kết luận về hình dạng của piston? (Ghi rõ

độ côn, độ Oval?

 So sánh thông số kết cấu của piston động cơ xăng và diesel? Kết luận khác biệt về hình dạng?

5.2 Đo, kiểm tra các thông số kết cấu của chốt piston

Bảng 7 Kết quả các thông số kết cấu của chốt piston động cơ xăng

Bảng 8 Kết quả các thông số kết cấu của chốt piston động cơ diesel

Nhận xét:

 So sánh đường kính ngoài của chốt piston và đường kính trong của lỗ chốt piston? Giải thích phương pháp lắp?

5.3 Đo, kiểm tra các thông số kết cấu của xéc măng Bảng 9 Kết quả các thông số kết cấu của xéc măng STT Tên thông số Ký hiệu Đơn vị Giá trị 1 Đường kính xéc măng khí Dxmk mm 2 Bề dày hướng kính xéc măng khí txmk mm 3 Chiều cao xéc măng khí ak mm 4 Đường kính xéc măng dầu Dxmd mm 5 Bề dày hướng kính xéc măng dầu txmd mm 6 Chiều cao xéc măng dầu ad mm Nhận xét:  So sánh kích thước của xéc măng khí và dầu? Giải thích sự khác biệt?

5.4 Đo, kiểm tra các thông số kết cấu của thanh truyền

Bảng 10 Kết quả các thông số kết cấu của thanh truyền động cơ xăng

Bảng 11 Kết quả các thông số kết cấu của thanh truyền động cơ diesel

Nhận xét:

 So sánh thông số kết cấu của thanh truyền động cơ xăng và diesel? Giải thích sự khác biệt?

5.5 Đo, kiểm tra các thông số kết cấu của trục khuỷu

Bảng 12 Kết quả các thông số kết cấu của trục khuỷu động cơ xăng

Bảng 13 Kết quả các thông số kết cấu của trục khuỷu động cơ diesel

Nhận xét:

 So sánh đường kính các cổ khuỷu? Kết luận về tình trạng cổ khuỷu?

 So sánh đường kính các chốt khuỷu? Kết luận về tình trạng chốt khuỷu?

 So sánh thông số kết cấu của trục khuỷu động cơ xăng và diesel? Kết luận về sự khác biệt?

 Vẽ kết cấu trục khuỷu của động cơ xăng và diesel? Lưu ý: thể hiện đường dầu bôi trơn

trên trục khuỷu

- Động cơ xăng

- Động cơ Diesel