TỪ VIỆC PHÂN TÍCH CƠ SỞ LÝ LUẬN HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH RÚT RA BÀI HỌC TRONG VIỆC TIẾP THU CÁC GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG VÀ THỜI ĐẠI MỚI CỦA SINH VIÊN HIỆN NAY

tưởng Hồ Chí Minh thông qua phân tích giá trị truyền thống Việt Nam, việc tiếp thutinh hoa văn hóa nhân loại và chủ nghĩa Mác Lênin, qua đó rút ra những bài học chosinh viên - thế hệ trẻ

ĐỀ TÀI

TỪ VIỆC PHÂN TÍCH CƠ SỞ LÝ LUẬN HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH RÚT RA BÀI HỌC TRONG VIỆC TIẾP THU CÁC GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG VÀ THỜI ĐẠI MỚI CỦA

SINH VIÊN HIỆN NAY LỚP DT03 - NHÓM 08 - HK 213

NGÀY NỘP: 07/08/2022 Giảng viên hướng dẫn: ThS.Phan Duy AnhSinh viên thực hiện Mã số sinh viên Điểm số

BÁO CÁO KẾT QUẢ LÀM VIỆC NHÓM VÀ BẢNG ĐIỂM BTL

Môn: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH (MSMH: SP1037)

Lớp: …DT03… Tên nhóm: …08… HK: …213… Năm học: …2021-2022…

Đề tài

TỪ VIỆC PHÂN TÍCH CƠ SỞ LÝ LUẬN HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH RÚT RA BÀI HỌC TRONG VIỆC TIẾP THU CÁC GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG VÀ THỜI ĐẠI MỚI CỦA

SINH VIÊN HIỆN NAY

5 Huỳnh Nhật Minh 1911595 Mở đầu + Kết luận

Họ và tên nhóm trưởng: …Trần Mậu Lợi…

SĐT: …0338290476… Email: loi.tran2409@hcmut.edu.vn

NHÓM TRƯỞNG

MỤC LỤC ……… ……… Trang PHẦN MỞ ĐẦU 01

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 03

1.1 Giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam 03

1.2 Tinh hoa văn hóa nhân loại 06

1.2.1 Đối với văn hóa phương Đông ……… 07

1.2.2 Đối với văn hóa phương Tây ……… 08

1.3 Chủ nghĩa Mác-Lênin ……… 10

CHƯƠNG 2 BÀI HỌC RÚT RA CHO SINH VIÊN VIỆT NAM TRONG VIỆC TIẾP THU CÁC GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG VÀ THỜI ĐẠI MỚI TRONG GIAI ĐOẠN NGÀY NAY 14

2.1 Vai trò của các giá trị truyền thống trong việc hình thành nhân cách người sinh viên Việt Nam hiện nay ……… 14

2.2 Thực trạng tiếp thu các giá trị truyền thống của sinh viên Việt Nam hiện nay ………

18 2.2.1 Mặt tích cực của thực trạng ……… 18

2.2.2 Mặt tiêu cực của thực trạng ……… 22

2.3 Bài học cho việc tiếp thu các giá trị truyền thống từ Hồ Chí Minh ………

25 2.3.1 Tiếp thu và kế thừa những giá trị truyền thống của dân tộc đối với sinh viên …………

25 2.3.2 Tiếp thu giá trị văn hóa thời đại mới đối với sinh viên ……… 28

KẾT LUẬN 30

MỞ ĐẦU

Trong những năm qua, Việt Nam luôn nằm trong top 5 tăng trưởng kinh tế củakhu vực Đông Nam Á, được kỳ vọng là quốc gia có tốc độ phát triển nhanh chóngcủa khu vực Để có được Việt Nam của ngày hôm nay, chúng ta đã trải qua biết baocuộc khởi nghĩa, kháng chiến để bảo vệ nền hòa bình và độc lập cho dân tộc Đặcbiệt nhờ vào những con người vĩ đại, kiệt xuất dẫn dắt nhân dân với đường lối lãnhđạo tài tình, đúng đắn để chúng ta mở ra con đường cách mạng thành công Tầmquan trọng của đường lối, tư tưởng không chỉ dừng lại sau những chiến thắng vẻvang thời kỳ cách mạng, mà đó còn là phương hướng quyết định cho sự đổi mới vàphát triển đất nước Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ tư tưởng chính thống được ĐảngCộng sản Việt Nam và Nhà nước Việt Nam đưa ra và công nhận tại Đại hội lần thứ

VII của Đảng (tháng 06 năm 1991) và áp dụng cho đến hiện nay: “Đảng lấy chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là kim chỉ nam cho mọi hành động và thắng lợi của cách mạng Việt Nam”1 Điều này thể hiện rõ tư duy chính trị, đườnglối phát triển đất nước của Đảng và Nhà nước ta Tư tưởng Hồ Chí Minh được xemnhư một tài sản tinh thần quý báu của Đảng và dân tộc Việt Nam, vì vậy có thể thấy

hệ tư tưởng luôn tồn tại trong đời sống và tinh thần của người Việt Nam, được đưavào chương trình giáo dục đại học và cao đẳng để sinh viên - thế hệ trẻ ngày càngđược tiếp thu và phát triển như một môn khoa học ứng dụng trong đời sống và tưduy nhận thức Điều đó giúp sinh viên Việt Nam tiếp thu giá trị tinh hoa văn hóatruyền thống được đúc kết, nâng cao nhận thức, rèn luyện bản thân, tu dưỡng đạođức và học hỏi thêm nhiều kiến thức trong thời đại đổi mới hiện nay

Nhận thấy tính cấp thiết của chủ đề này, thông qua môn Tư tưởng Hồ Chí

Minh nhóm em xin chọn đề tài “Từ việc phân tích cơ sở lý luận hình thành tư

tưởng Hồ Chí Minh rút ra bài học trong việc tiếp thu các giá trị truyền thống và thời đại mới của sinh viên hiện nay” làm bài tập lớn của môn học Tư tưởng Hồ

Chí Minh

Nội dung chủ đề nghiên cứu và phân tích về cơ sở lý luận để hình thành tư

1 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, Nxb Sự thật, Hà Nội,

1991, tr.127

tưởng Hồ Chí Minh thông qua phân tích giá trị truyền thống Việt Nam, việc tiếp thutinh hoa văn hóa nhân loại và chủ nghĩa Mác Lênin, qua đó rút ra những bài học chosinh viên - thế hệ trẻ Việt Nam, những người sẽ tiếp thu và vận dụng tri thức để xâydựng con người mới trong thời đại mới Nội dung của đề tài nhóm bao gồm 2 nộidung chính:

Thứ nhất, chương 1: Cơ sở lý luận hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh.

Thứ hai, chương 2: Bài học rút ra cho sinh viên Việt Nam trong việc tiếp thu

các giá trị truyền thống và thời đại mới trong giai đoạn hiện nay

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

1.1 Giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam

Như chúng ta đều biết, tư tưởng bao giờ cũng là sản phẩm của đầu óc conngười, do con người sáng tạo ra trên cơ sở nhận thức các nhân tố khách quan.Nhưng con người bao giờ cũng mang tính xã hội, chịu sự tác động của xã hội, củalịch sử…Chủ tịch Hồ Chí Minh sinh ra và lớn lên, sống và làm việc trên đất nướcViệt Nam, vì vậy, tư tưởng của Người trước hết cũng phải được bắt nguồn từ nhữnggiá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam

Trải qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam đã tạodựng, hun đúc lên một hệ thống các giá trị văn hoá mang sắc thái dân tộc bền vững

Theo Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII thì những giá trị truyền thống tốt đẹp Việt

Nam được thể hiện qua các giá trị căn bản đó là: Tinh thần yêu nước nồng nàn, ýchí tự cường dân tộc; tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng gắn kết cá nhân - giađình - làng xã - Tổ quốc; lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình, đạo lý; đứctính cần cù, sáng tạo trong lao động; sự tinh tế trong ứng xử và tính giản dị trong lốisống

Trong những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam thì tinh thầnyêu nước Việt Nam là truyền thống tốt đẹp nhất, là dòng chủ lưu xuyên suốt lịch sửdân tộc, là nhân tố hàng đầu trong bảng giá trị tinh thần Việt Nam, là sức mạnh, là

lẽ sống, niềm tự hào và là đạo lý làm người của con người Việt Nam, như có lần

Chủ tịch Hồ Chí Minh tổng kết: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là một truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước”1.Chủ tịch Hồ Chí Minh sinh ra và lớn lên trong gia đình nhà Nho yêu nước,

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb.Chính trị quốc gia, H.2002, tr 38.

ngay từ trong giáo dục của gia đình, sự ảnh hưởng của những người thân, tinh thầnyêu nước của dân tộc đã thấm sâu vào Chủ tịch Hồ Chí Minh từ khi còn nhỏ, chonên ngay khi còn niên thiếu, Người đã làm liên lạc cho các sĩ phu yêu nước trongphong trào Cần Vương; tham gia vào phong trào yêu nước chống Pháp của Nhândân Trung Kỳ Đồng thời, cũng chính tinh thần yêu nước đó là động lực thôi thúcNgười ra đi tìm đường cứu nước, vượt qua mọi khó khăn trong hành trình tìmđường cứu nước và chi phối mọi suy nghĩ và hành động của Người trong suốt cuộcđời hoạt động cách mạng Đồng thời, cũng chính từ lòng yêu nước, thương dân đãđưa Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa Mác – Lênin một cách tự nhiên, từng bướchình thành nên tư tưởng Hồ Chí Minh.Trong bài viết Con đường dẫn tôi đến chủ

nghĩa Lênin(1960), Hồ Chí Minh viết: “Lúc đầu, chính là chủ nghĩa yêu nước, chứ chưa phải chủ nghĩa cộng sản đã đưa tôi theo Lênin, tin theo Quốc tế thứ ba”1.Nghiên cứu cuộc đời, tư tưởng Hồ Chí Minh cho thấy rất rõ, từ khi ra đi tìmđường cứu nước cho đến khi từ biệt chúng ta trở về với thế giới người hiền, Ngườiluôn khát khao và phấn đấu cho mục tiêu giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội vàgiải phóng con người; xây dựng đất nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa dân chủ vàgiàu mạnh, nhân dân Việt Nam được ấm no, tự do và hạnh phúc Cuộc đời cáchmạng đầy gian truân song rất đỗi vinh quang của Người xuất phát từ lòng yêu nước,thương dân và cũng vì nước vì dân mà tận tâm, tận lực phấn đấu Khi còn đang phảivất vả nơi xứ người để tìm con đường cứu nước, cứu dân, Người đã từng nói: Tự docho đồng bào tôi, độc lập cho Tổ quốc tôi, đấy là tất cả những điều tôi muốn, đấy là

tất cả những điều tôi hiểu Hoặc sau này khi đất nước độc lập, Người lại nói: "Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành”2

Tiếp thu truyền thống yêu nước của dân tộc, nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh đãnâng lên một tầm cao mới Đó là yêu nước phải gắn với thương dân, gắn với tinhthần quốc tế vô sản Và yêu nước phải được thể hiện trong hành động thực tế chứ

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb.Chính trị quốc gia, H.2002, t.10, tr.128.

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb.Chính trị quốc gia, H.2002, t.4, tr.161.

không chỉ đơn giản là khẩu hiệu, là lời kêu, gọi động viên thuần tuý Chính vì vậy,với lòng yêu nước, Người đã biến tình cảm, tư tưởng thành sức mạnh thực tiễn bằngnhững sáng tạo, tài năng và cống hiến vô giá trong sáng lập, rèn luyện Đảng Cộngsản Việt Nam, lãnh đạo nhân dân Việt Nam vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách

để giành thắng lợi, giành lại độc lập dân tộc và ấm no, hạnh phúc cho Nhân dân.Tóm lại, như Đảng ta đã khẳng định, Tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của sựvận dụng và phát triển sáng tạo Chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể củanước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thutinh hoa văn hóa nhân loại Điều này có nghĩa, tư tưởng Hồ Chí Minh được hìnhthành dựa trên nhiều yếu tố; trong đó, những giá trị truyền thống tốt đẹp của dântộc, trước hết là chủ nghĩa yêu nước chính là nguồn gốc cơ bản đầu tiên hình thành

tư tưởng của Người Trong suốt quá trình cùng với Đảng lãnh đạo cách mạng ViệtNam, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi việc tuyên truyền về lòng yêu nước, tinh thầnyêu nước cho mọi người dân, trong mọi thời điểm là một trong những nhiệm vụquan trọng, góp phần vào thành công của sự nghiệp cách mạng

Thấm nhuần tư tưởng của Người, trong quá trình lãnh đạo cách mạng, kể cảtrong quá trình thực hiện nhiệm vụ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân cũng nhưtrong xây dựng chủ nghĩa xã hội và tiến hành công cuộc đổi mới, Đảng ta luôn cónhiều những cách thức để tuyên truyền, vun đắp và phát huy sức mạnh yêu nướctrong mỗi người dân Việt Nam Chính tinh thần yêu nước đã trở thành điểm tươngđồng, mẫu số chung để Đảng thực hiện phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàndân toàn dân tộc trong quá trình đấu tranh giải phóng dân tộc cũng như trong xâydựng đất nước Những thắng lợi, những thành công của Đảng trong lãnh đạo cáchmạng bắt nguồn từ nhiều nhân tố, nhưng trong đó việc khơi dậy và phát huy đượctinh thần yêu nước của mọi cán bộ, đảng viên và Nhân dân; đó chính là một trongnhững yếu tố rất quan trọng Đặc biệt, trong cuộc chiến đấu với đại dịch COVID-19thời gian gần đây đã cho thấy rất rõ về vai trò, sức mạnh tinh thần yêu nước củangười dân Việt Nam Cùng với những cuộc vận động do Đảng, Nhà nước và các tổchức chính trị xã hội đứng ra vận động, đã có nhiều doanh nghiệp chủ động thực

hiện chi khoản tiền lớn để giúp Chính phủ chống dịch; nhiều văn nghệ sĩ, ca sĩ, diễnviên; nhiều người dân từ già trên 90 tuổi cho đến em học sinh đều tham gia đónggóp bằng nhiều cách thức Đó chính là minh chứng rất rõ tinh thần yêu nước, tươngthân tương ái của người Việt Chính vì vậy, tại Đại hội XIII, Đảng đã nêu rất rõ việcphải tiếp tục khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí tự cường dân tộc, sứcmạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnhphúc Có thể nói, điểm nhấn mới trong nhận thức về động lực của Đại hội XIII làphát huy mạnh mẽ ý chí tự cường dân tộc, khơi dậy khát vọng phát triển đất nướcphồn vinh, hạnh phúc.

Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh và Nghị quyết Đại hội XIII, các cấp cácngành phải thường xuyên chú trọng việc tuyên truyền và phát huy truyền thống yêunước trong mọi cán bộ, đảng viên và trong Nhân dân, phải làm cho mỗi người đềuthấy được tinh thần trách nhiệm của mình đối với đất nước và có những hành độngyêu nước đúng đắn, tránh bị kẻ địch lợi dụng để kích động Đặc biệt, đối với mỗicán bộ, đảng viên phải luôn là những tấm gương phấn đấu, không ngừng tu dưỡngrèn luyện mình thực sự có lòng yêu nước chân chính, biết đặt lợi ích của đất nướccủa dân tộc lên trên lợi ích cá nhân, tiếp tục phát huy những phẩm chất anh hùngcách mạng, luôn xây dựng niềm tin vào chủ nghĩa xã hội Làm tốt điều đó, nhất địnhchúng ta sẽ phát huy tốt chủ nghĩa yêu nước trong thời kỳ mới và sẽ tạo được sự lantỏa trong Nhân dân để cùng đoàn kết một lòng xây dựng thành công và bảo vệ vữngchắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa thân yêu của chúng ta

1.2 Tinh hoa văn hóa nhân loại

Nói đến văn hóa nhân loại có tầm cỡ vĩ đại nhất và ảnh hưởng lớn nhất đối với

Hồ Chí Minh là phải nói đến chủ nghĩa Mác-Lênin Có thể nói, Hồ Chí Minh đã tiếpthu phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin và ứng dụng sáng tạo vào điều kiện cụ thể củađất nước, đưa cách mạng Việt Nam giành nhiều thắng lợi vĩ đại và cống hiến nhiềuvào kho tàng lý luận mác-xít cũng như phương pháp hoạt động sáng tạo của cuộccách mạng vô sản

1.2.1 Đối với văn hóa phương Đông

Xuất thân trong một gia đình khoa bảng, với tư chất thông minh tuyệt vời, từnhỏ, Hồ Chí Minh đã được giáo dục Hán học và đã tiếp thu nền văn hóa phươngTây tại trường Quốc học Huế Khi bôn ba khắp năm châu, bốn bể, Người vừa hoạtđộng cách mạng, vừa học hỏi không ngừng Người đã thông thạo các ngôn ngữ tiêubiểu cho nền văn minh của nhân loại, am tường các nền văn hóa Đông, Tây, kim,

cổ Khi tiếp thu các nền văn hóa, Người bao giờ cũng phân tích các yếu tố giá trịtoàn nhân loại và vĩnh cửu Người đã làm giàu trí tuệ của mình bằng tinh thần vănhóa nhân loại Người là tượng trưng cho sự kết hợp hài hòa giữa các nền văn hóa vàtỏa ra một nền văn hóa của tương lai

Tiếp thu văn hóa phương Đông, trước hết là Nho giáo, Hồ Chí Minh đã đánhgiá đúng đắn vai trò của Nho giáo và người sáng lập ra nó là Khổng Tử và đã đặcbiệt khai thác những mặt tích cực của tư tưởng Nho giáo

Hơn ai hết, Hồ Chí Minh hiểu rõ những mặt bất cập, hạn chế của Nho giáo Đó

là trong Nho giáo có những yếu tố duy tâm, lạc hậu, phản động như tư tưởng đẳngcấp, khinh lao động chân tay, khinh phụ nữ, khinh thường thực nghiệm, doanh lợi…Tuy nhiên, Hồ Chí Minh cũng thấy được những mặt tích cực của nó và khuyênchúng ta “nên học” Theo Người, mặt tích cực của Nho giáo là nó đề cao văn hóa, lễgiáo, tạo ra truyền thống hiếu học với châm ngôn “Học không biết chán, dạy khôngbiết mỏi” Về điểm này, Nho giáo hơn hẳn các học thuyết cổ đại, bởi vì nhiều họcthuyết cổ đại chủ trương ngu dân để dễ cai trị Hồ Chí Minh đã khai thác Nho giáo,lựa chọn những yếu tố tích cực, phù hợp để phục vụ cho nhiệm vụ cách mạng.Tiếp thu tư tưởng vị tha ở Phật giáo, Hồ Chí Minh là hiện thân của lòng nhân

ái, độ lượng, khoan dung - những nét đặc trưng của giáo lý đạo Phật Đầu tiên là tư

tưởng vị tha, từ bi, bác ái, cứu khổ cứu nạn, thương người như thể thương thân một tình yêu bao la không chỉ dành cho con người mà dành cho cả chim muông, cây

-cỏ Thứ hai là, nếp sống có đạo đức, trong sạch, giản dị, chăm lo làm điều thiện Thứ ba là, tinh thần bình đẳng, tinh thần dân chủ chất phác chống lại mọi phân biệt

đẳng cấp Thứ tư là, Phật giáo Thiền tông đề ra luật “chấp tác”: “nhất nhật bất tác, nhất nhật bất thực” (một ngày không làm, một ngày không ăn), đề cao lao động,

chống lười biếng Cuối cùng, Phật giáo vào Việt Nam, gặp chủ nghĩa yêu nước, tinhthần đấu tranh bất khuất chống ngoại xâm của dân tộc ta, đã hình thành nên Thiềnphái Trúc lâm Việt Nam, chủ trương sống không xa rời, lẩn tránh mà gắn bó với đờisống của nhân dân, với đất nước, tham gia vào cộng đồng, vào cuộc đấu tranh củanhân dân, chống kẻ thù dân tộc

Như thế, có thể nói, những mặt tích cực của Phật Việt Nam đã đi vào đời sốngtinh thần dân tộc và nhân dân lao động Gia đình Bác Hồ là gia đình nhà nho nghèo,gần gũi với nông dân, cũng thấm nhuần tinh thần đó và để lại dấu ấn trong tư tưởng

Hồ Chí Minh

Ngoài ra, còn có thể tìm thấy nhiều trích dẫn khác nữa về các nhà tư tưởngphương Đông như Lão Tử, Mặc Tử, Quản Tử…trong các bài nói, bài viết của HồChí Minh Cũng như sau này, khi đã trở thành người mác-xít, Nguyễn Ái Quốc vẫntìm hiểu thêm về Chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn và tìm thấy trong đó

“những điều thích hợp với điều kiện nước ta” Các tiêu chí của chủ nghĩa Tam dân

là dân tộc - độc lập; dân quyền - tự do; dân sinh - hạnh phúc đã được Hồ Chí Minhrút gọn trong quốc hiệu của Việt Nam “Độc lập - Tự do - Hạnh phúc” Là ngườimác-xít tỉnh táo và sáng suốt, Hồ Chí Minh đã biết khai thác những yếu tố tích cựccủa tư tưởng và văn hóa phương Đông để phục vụ cho sự nghiệp cách mạng nướcta

1.2.2 Đối với văn hóa phương Tây

Lĩnh hội tư tưởng văn hóa phương Tây: Trong ba mươi năm hoạt động cáchmạng ở nước ngoài, Hồ Chí Minh sống chủ yếu ở châu Âu nên cũng chịu ảnhhưởng rất sâu rộng của nền văn hóa dân chủ và cách mạng của phương Tây

Khi xuất dương, Người đã từng sang Mỹ, đến sống ở Niu Oóc, làm thuê vàthường đến thăm khu ở của người da đen Trong các bài viết sau này, Người thườngnhắc đến ý chí đấu tranh cho tự do, độc lập, cho quyền sống của con người được ghi

lại trong Tuyên ngôn độc lập 1776 của nước Mỹ Người đã tiếp thu giá trị của tưtưởng nhân quyền với nội dung là quyền tự do cá nhân thiêng liêng trong bản tuyênngôn này Sau này Người đã phát triển nó thành quyền sống, quyền độc lập, quyền

tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc của tất cả các dân tộc Nội dung nhân quyền đượcNgười nâng lên một tầm cỡ mới trong Tuyên ngôn Độc lập của Việt Nam năm1945

Cuối năm 1917, Người từ Anh sang Pháp và quyết định sống và hoạt động ởthủ đô nước Pháp có ý nghĩa lịch sử rất lớn, mở ra một thời kỳ mới trong cuộc đờimình

Là thủ đô của nước Pháp, Pa-ri cũng đồng thời là trung tâm văn hóa - nghệthuật của châu Âu Các trào lưu triết học và các trường phái nghệ thuật nổi tiếng thếgiới phần lớn đều được hình thành và ra mắt tại đây Sống ở giữa nơi hợp lưu củacác dòng văn hóa thế giới, Người đã có điều kiện thuận lợi để nhanh chóng chiếmlĩnh vốn tri thức của thời đại, đặc biệt là truyền thống văn hóa dân chủ và tiến bộcủa nước Pháp

Đến với quê hương của lý tưởng tự do, bình đẳng, bác ái, Hồ Chí Minh đượctiếp xúc trực tiếp với tác phẩm của các nhà tư tưởng khai sáng: Von-te, Rút-xô,Mông-tét-xki-ơ,…những lý luận gia của đại cách mạng Pháp 1789, như Tinh thầnpháp luật của Mông-tét-xki-ơ, Khế ước xã hội của Rút-xô, v.v…tư tưởng dân chủcủa các nhà khai sáng đã có ảnh hưởng tới tư tưởng của Người Ngoài ra, Người cònhấp thụ được tư tưởng dân chủ và hình thành được phong cách dân chủ của mình từtrong cuộc sống thực tiễn Rõ ràng là, ở Pháp, Người đã có thể hoạt động và đấutranh cách mạng một cách tương đối tự do, thuận lợi hơn ở trên đất nước mình, dướichế độ thuộc địa

Nhờ được rèn luyện trong phong trào công nhân Pháp và sự cổ vũ, dìu dắt trựctiếp của nhiều nhà cách mạng và trí thức tiến bộ Pháp như M Ca-sanh, P.V Cu-tuya-ri-ê, G Mông-mút-xô…mà Hồ Chí Minh đã từng bước trưởng thành Conngười ấy, trên hành trình cứu nước, đã làm giàu trí tuệ của mình bằng vốn trí tuệ

của thời đại, Đông và Tây, vừa thâu thái, vừa gạn lọc để có thể từ tầm cao của trithức nhân loại mà suy nghĩ và lựa chọn, kế thừa và đổi mới, vận dụng và phát triển.

Kế thừa lòng nhân ái, đức hy sinh của Thiên chúa giáo: Nói đến việc kết hợpvăn hóa Đông, Tây trong con người Hồ Chí Minh, không thể không đề cập đến sự

kế thừa lòng nhân ái, đức hy sinh, những giá trị cơ bản của Thiên chúa giáo Người

đã cống hiến cả cuộc đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng nhân dân laođộng khỏi ách áp bức, bóc lột; đã là hiện thân của lòng nhân ái và đức hy sinh cao

cả Sau này, Người luôn luôn giáo dục cán bộ, đảng viên về lòng thương người,thương dân, thương các chiến sĩ ngoài mặt trận - đó là những tư tưởng thấm đậmnhững giá trị cao cả mang tính nhân loại mà Thiên chúa giáo đã khởi xướng và răndạy

Người lên án gay gắt những kẻ “giả danh Chúa” để thực hiện những “hành vi

ác quỷ”: dẫn đường cho đội quân viễn chinh; cướp của cải, đánh đập, bắt giết người(đặc biệt là trẻ em); chiếm ruộng đất canh tác, v.v…Người coi những hành động đó

là sự đi ngược lại và phản bội lòng nhân ái cao cả của Chúa, làm hoen ố tư tưởng

lớn của Ngài là muốn mưu cầu phúc lợi cho xã hội Người viết: “Nếu Chúa bất hạnh đã chịu đóng đanh trên cây thánh giá trở về cõi thế này, thì chắc Ngài sẽ vô cùng ngao ngán khi thấy “các môn đồ trung thành” của mình thực hiện đức khổ hạnh như thế nào” 1

Người lên án những giáo sĩ đại diện cho chủ nghĩa tư bản phương Tây, những

kẻ nhân danh Chúa để quan hệ mật thiết với thế lực thực dân, tham gia vào guồngmáy của chủ nghĩa thực dân, xâm nhập về kinh tế và quân sự, áp đặt nền văn hóathực dân, làm xuất hiện nguy cơ bá quyền văn hóa, v.v…

Tóm lại, Hồ Chí Minh tiếp thu các tinh hoa văn hóa nhân loại một cách cóchọn lọc rồi vận dụng tinh hoa đó một cách sát hợp vào những điều kiện cụ thể củađất nước, của dân tộc vì mục đích không chỉ cho sự nghiệp giải phóng dân tộc mình

mà còn góp phần tích cực nhất vào sự nghiệp của các dân tộc khác trên thế giới

1 Hồ Chí Minh: Bản án chế độ thực dân Pháp, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội , c.11, tr.10.

1.3 Chủ nghĩa Mác – Lênin

Với tư duy toàn cầu, Hồ Chí Minh đã tìm được con đường giải phóng dân tộc– con đường cách mạng vô sản Trong đó, chủ nghĩa Mác-Lênin là cơ sở thế giớiquan, phương pháp luận, nguồn gốc tư tưởng, lý luận trực tiếp quyết định bản chấtcách mạng, khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh

Khác với các nhà yêu nước cách mạng Việt Nam, ở Hồ Chí Minh đã có sựthống nhất giữa mục đích và phương pháp ra đi tìm đường cứu nước, giải phóng dântộc: mục đích của Người là nước nhà được độc lập nên phương pháp mà Ngườichọn không thể là dựa vào ngoại lực như Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, mơ ướccủa Người là nhân dân được tự do, hạnh phúc vậy cũng không thể theo lối CầnVương - hướng đến một chế độ phong kiến đã lỗi thời, không thể khiến cho nhândân được tự do, hạnh phúc thực sự, vì vậy, Người cần phải có phương pháp khác.Nhờ vậy, trong 10 năm đầu (1911 – 1920) của quá trình bôn ba tìm đường cứu

nước, Người rút ra một số kết luận trong sự phát triển nhận thức của mình: “Chủ nghĩa tư bản, đế quốc ở đâu cũng tàn bạo, độc ác, bất công; người lao động ở đâu cũng bị áp bức, bóc lột, chà đạp; … dù màu da có khác nhau, trên đời này chỉ có hai giống người giống người bóc lột và giống người bị bóc lột và cũng chỉ có một tình hữu ái là thật, đó là tình hữu ái vô sản”1 Những kết luận ấy rất gần gũi vớinhững quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin Bản lĩnh trí tuệ ấy đã nâng caokhả năng tư duy độc lập, tự chủ và sáng tạo khi Người tiếp thu và vận dụng chủnghĩa Mác-Lênin phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện cụ thể của Việt Nam

Năm 1920, Người đã đọc Luận cương của V I Lênin về các vấn đề dân tộc vàthuộc địa, đăng trên Báo L’Humanité (Nhân đạo) Bản Luận cương là lời giải đápđầy đủ, sâu sắc và thuyết phục nhất đối với Người về những câu hỏi, những điều

thắc mắc mà bấy lâu trăn trở, tìm tòi, khát vọng tìm kiếm Người viết: “Luận cương của V I Lênin làm cho tôi rất cảm động, phấn khởi, sáng tỏ, tin tưởng biết bao! Tôi vui mừng đến phát khóc lên Ngồi một mình trong buồng mà tôi nói to lên như

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.1, tr.287.

đang nói trước quần chúng đông đảo: Hỡi đồng bào bị đọa đày đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta”2.

Đọc Luận cương của V I Lênin, tham gia hoạt động cách mạng, Người đã tìmthấy con đường cứu nước, giải phóng dân tộc, đó là con đường cách mạng vô sản.Đây là kết quả tất yếu khách quan của nhiều năm bôn ba tìm kiếm, phát hiện chân lý

và sự tinh tế cảm nhận; nó hoàn toàn không phải là sự tình cờ, ngẫu nhiên, sự maymắn Tin tưởng và đi theo Chủ nghĩa Mác-Lênin và lý tưởng của Cách mạng ThángMười Nga vĩ đại là bước nhảy vọt về chất trong nhận thức của Người, là một sựkiện đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa chính trị và nhân văn sâu sắc, quyết định tầmnhìn, quan điểm, lập trường; sự lựa chọn con đường cứu nước, cứu dân của lãnh tụ

Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Nam Đây là sự hội tụ, kết tinh ý chí, khátvọng và tinh thần của cả một dân tộc; phản ánh tâm nguyện của nhiều bậc tiền bối,các chí sĩ, sĩ phu yêu nước đương thời mong mỏi nhưng chưa có điều kiện thựchiện

Chủ nghĩa Mác – Lênin chính là nguồn gốc lý luận quyết định bước phát triểnmới về chất tư tưởng Hồ Chí Minh Nếu không có Chủ nghĩa Mác-Lênin, Hồ ChíMinh cũng chỉ là một nhà yêu nước như bao nhà yêu nước khác ở Việt Nam đầu thế

kỷ XX, chung một khát vọng giải phóng dân tộc để giành lấy tự do, độc lập Nếukhông đọc Luận cương của V I Lênin, chưa trở thành người cộng sản chân chínhthì quan điểm, tư tưởng cách mạng của Người chưa thể tạo ra bước ngoặt cáchmạng, không có điều kiện để truyền bá Chủ nghĩa Mác-Lênin vào Việt Nam và do

đó, Người không thể đặt nền móng cho tư tưởng Mác – xít đâm chồi, nảy lộc, đơmhoa kết trái trên quê hương mình Chính Chủ nghĩa Mác – Lênin đã trang bị cho HồChí Minh thế giới quan, nhân sinh quan và phương pháp luận khoa học, cách mạng

để Người tìm ra con đường cứu nước mới, đưa Người vượt lên phía trước, khắcphục căn bản sự khủng hoảng về chính trị và sự bế tắc về đường lối giải phóng dântộc, “gieo mầm cộng sản” ở Việt Nam vào đầu thế kỷ XX

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.2, tr.562.

Đối với Hồ Chí Minh, chủ nghĩa Mác – Lênin là thế giới quan, phương phápluận trong nhận thức và hoạt động cách mạng Trên cơ sở lập trường, quan điểm vàphương pháp của chủ nghĩa Mác – Lênin, Hồ Chí Minh đã triệt để kế thừa, đổi mới,phát triển những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam, tinh hoa văn hóanhân loại kết hợp với thực tiễn cách mạng trong nước và thế giới hình thành lên một

hệ thống các quan điểm cơ bản, toàn diện về cách mạng Việt Nam

Ngay từ cuối những năm 20 của thế kỷ XX, Hồ Chí Minh khẳng định rằng:

“Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mạng nhất là chủ nghĩa Lênin”1 Vận dụng và phát triển sáng tạochủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh đã giải quyết được cuộc khủng hoảng đườnglối cứu nước và người lãnh đạo cách mạng ở Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ

XX Tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh đã trở thành người cộng sản với

tầm vóc trí tuệ lớn như Lênin mong muốn: “Người ta chỉ có thể trở thành người cộng sản khi biết làm giàu trí óc của mình bằng sự hiểu biết tất cả những kho tàng tri thức mà nhân loại đã tạo ra”2

Và Hồ Chí Minh trở thành người cộng sản trên cơ sở hiểu biết sâu sắc khotàng tri thức của nhân loại từ cổ chí kim, từ Đông sang Tây Người chỉ rõ các ưuđiểm của học thuyết Khổng Tử, tôn giáo Giêsu, chủ nghĩa Mác và chủ nghĩa TônDật Tiên rằng dường như họ đều muốn mưu hạnh phúc cho loài người, mưu phúclợi cho xã hội

“Tôi cố gắng làm học trò nhỏ của các vị ấy”3

Tổng kết kinh nghiệm thắng lợi của cách mạng Việt Nam, Hồ Chí Minh khẳng

định: “Chúng tôi giành được thắng lợi đó là do nhiều nhân tố, nhưng cần phải nhấn mạnh rằng – mà không phải chỉ nhân dịp kỷ niệm lần thứ 100 ngày sinh Lênin –

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.2, tr.289.

2 V.I.Lênin: Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Mát xcơva, 1977, t.41, tr.362.

3 Trương Niệm Thức: Hồ Chí Minh truyện, Nxb Tam Liên, Thượng Hải, 6-1949 (bản Trung văn), (bản dịch tiếng Việt của Đặng Nghiêm Vạn, tr.41 – 42).

chúng tôi giành được những thắng lợi đó trước hết là nhờ cái vũ khí không gì thay thế được là chủ nghĩa Mác – Lênin”1.

Do đó có thể kết luận rằng, Chủ nghĩa Mác – Lênin là tiền đề lý luận quantrọng nhất, có vai trò quyết định trong việc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

CHƯƠNG 2 BÀI HỌC RÚT RA CHO SINH VIÊN VIỆT NAM TRONG VIỆC TIẾP THU CÁC GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG VÀ THỜI ĐẠI MỚI TRONG GIAI ĐOẠN

NGÀY NAY 2.1 Vai trò của các giá trị truyền thống trong việc hình thành nhân cách người sinh viên Việt Nam hiện nay

Giá trị đạo đức truyền thống có vai trò quan trọng đối với sự phát triển lốisống mới (lối sống Xã hội chủ nghĩa) nói chung và xây dựng lối sống mới cho sinhviên Việt Nam nói riêng

Một là, giá trị đạo đức truyền thống là cơ sở giữ vị trí nền tảng để xây dựng lối

sống mới cho sinh viên Việt Nam hiện nay

Giá trị đạo đức truyền thống có vai trò tích cực trong việc truyền lại cho thế hệđang trưởng thành những giá trị đạo đức mà các thế hệ trước tạo ra, để xây dựng lốisống có sự thống nhất giữa truyền thống và hiện đại, một lối ứng xử có văn hóa cao

Vì thế, V.I.Lênin: “Nhiệm vụ quan trọng nhất của giai cấp vô sản khi giành được thắng lợi là phải nắm được các di sản văn hóa trước kia, chuyển hóa chúng thành tài sản của toàn dân, để sử dụng được những di sản quý giá đó vào việc xây dựng cho xã hội chủ nghĩa một nền văn hóa cao hơn nữa”2 Giá trị đạo đức truyền thốngcòn ảnh hưởng đến việc hình thành và phát triển yếu tố tài năng trong mỗi thanhniên - sinh viên Nếu không có những giá trị đạo đức làm cơ sở, nền tảng thì tàinăng sẽ rất khó phát triển hoặc phát triển một cách méo mó, lệch chuẩn Ví dụ: Chủnghĩa yêu nước là động lực, là nguồn thôi thúc, động viên con người Việt Nam hăng

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.15, tr.589 – 590.

2 V.I.Lênin: Toàn tập, t.80, Nxb Tiến bộ, Mát xcơva, 1981, tr.34.

hái học tập, lao động sáng tạo, rèn luyện, có tài và đức để phục vụ đất nước, nhândân.

Hai là, giá trị đạo đức truyền thống được kế thừa, phát huy, gia nhập cấu trúc

nhân cách trở thành các phẩm chất mới, lối sống mới tích cực của sinh viên

Chúng ta thấy, Hồ Chí Minh là một mẫu mực trong việc kế thừa và phát huynhững giá trị truyền thống dân tộc Điều đó đã được vận dụng nhuần nhuyễn và trởthành nguyên tắc có tính chất định hướng, chỉ đạo trong quá trình tiếp thu các giá trịđạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc và giá trị tích cực của nhân loại để xâydựng nền đạo đức mới, lối sống mới Là sản phẩm của sự vận động, phát triển củatồn tại xã hội và mang tính lịch sử - cụ thể, các giá trị đạo đức truyền thống đượcxác định là cái tốt, đúng, cái tích cực, cái hay, cái đẹp, là khuôn mẫu, chuẩn mực lýtưởng có tác dụng điều chỉnh hành vi con người, đem lại sự phát triển và tiến bộ chocon người và xã hội loài người Do đó, từ lâu, các giá trị đạo đức truyền thống củadân tộc ta đóng vai trò định hướng cho con người Việt Nam vươn tới cái đúng, cảithiện, cái đẹp, từ đó xây dựng một xã hội giàu tính nhân văn, nhân ái

Ba là, các giá trị đạo đức truyền thống là động lực là ngọn nguồn phát triển

dân tộc, tạo nên sức mạnh tinh thần và bản lĩnh cho thế hệ thanh niên - sinh viênvươn lên trong giai đoạn mới trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay

Toàn cầu hóa hiện nay mở ra cho con người những thời cơ lớn và thách thức,trong đó nảy sinh nhiều vấn đề nhất là những biến đổi về mặt đạo đức, lối sống.Trong đó, đồng tiền trở thành yếu tố cực kỳ quan trọng trong việc điều tiết các quan

hệ giữa người với người trong xã hội, điều này cũng ảnh hưởng đến lối nghĩ củaphần lớn thanh niên sinh viên hiện nay Với sự bồng bột, non trẻ, ít kinh nghiệmsống nên rất dễ bị cám dỗ trước các giá trị vật chất, dễ bị cuốn vào vòng xoáy củacái “lợi” mà quên đi những giá trị làm người, đánh mất lương tâm và danh dự Bêncạnh đó, các thế lực thù địch luôn tìm cách chống phá, phá hoại những thành quảcách mạng mà nhân dân ta đã đạt được, nhất là trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa Thế

hệ trẻ rất dễ bị làm “hỏng” với những thủ đoạn thâm độc của chúng bằng cách muachuộc, dụ dỗ, lôi kéo thanh niên sinh viên tiếp cận với những yếu tố phản văn hóa,