Nguyên lí về sự phát triển và vận dụng quan điểm phát triển vào quá trình học tập, rèn luyện của sinh viên

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Học phần Triết học Mác – Lênin (PLT07A) ĐỀ TÀI Nguyên lý về sự phát triển và vận dụng quan điểm phát triển vào quá trình học tập, rèn luyện của sinh viên Học.

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

Học phần: Triết học Mác – Lênin (PLT07A)

ĐỀ TÀI: Nguyên lý về sự phát triển và vận dụng quan

điểm phát triển vào quá trình học tập, rèn luyện của sinh viên Học viện Ngân Hàng

Hà Nội, ngày 01 tháng 01 năm 2022

Giảng viên hướng dẫn : CHU THỊ HIỆP

Sinh viên thực hiện : LÊ THỊ KHÁNH HƯƠNG

MỤC LỤC

Trang

A MỞ ĐẦU: 2

1 Tính cấp thiết của đề tài: 2

2 Mục đích và nội dung nghiên cứu 2

3 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 3

B NỘI DUNG: 3

Phần 1:Khái quát nội dung, tính chất nguyên lí về sự phát triển và ý nghĩa phương pháp luận 3

1.1 Nguyên lí về sự phát triển: 3

1.2 Tính chất của sự phát triển: 4

1.3 Ý nghĩa phương pháp luận: 5

Phần 2: Vận dụng và liên hệ bản thân 6

1.Liên hệ thực tiễn của sinh viên Học viện Ngân Hàng 6

2 Liên hệ bản thân: là sinh viên chúng ta cần làm gì để phát triển bản thân trong học tập và quá trình rèn luyện? 7

C KẾT LUẬN 11

TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

A MỞ ĐẦU:

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Trong cuộc sống luôn luôn vận động và phát triển, mọi sự vật (hiện tượng, quá trình) đều không ngừng biến đổi Vì thế, mà mỗi chúng ta, đặc biệt mà sinh viên Đại học - giai đoạn có nhiều thay đổi về môi trường sống, sinh hoạt

và học tập, đòi hỏi phải có sự thích nghi và đặt mục tiêu để bản thân không bị trì trệ, giậm chân tại chỗ Việc nhận thức và vận dụng đúng đắn nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, cụ thể là nguyên lí về sự phát triển sẽ có ý nghĩa rất lớn, thông qua đó xây dựng cho mình phương pháp học tập và rèn luyện phù hợp với bản thân và điều kiện sống Do đó, tôi quyết định chọn đề

tài “Nguyên lý về sự phát triển và vận dụng quan điểm phát triển vào quá trình học tập, rèn luyện của sinh viên Học viện Ngân Hàng.”

Tuy nhiên, trình độ của một sinh viên còn có hạn, nên bài tiểu luận này chỉ xin dừng lại ở việc tổng kết những gì đã được học Đồng thời, sáng tạo, áp dụng vào cuộc sống, đặc biệt là quá trình học tập và rèn luyện của sinh viên nói chung và sinh viên học viện Ngân Hàng nói riêng Song do đây là bài tiểu luận đầu tiên cho nên không thể tránh khỏi những sai sót về nội dung cũng như hình thức Kính mong các thầy cô giáo sửa chữa và góp ý để tiểu luận có thể hoàn thiện hơn

2 Mục đích và nội dung nghiên cứu

Đề tài mà tôi nghiên cứu có mục đích cuối cùng là tìm ra hướng giải quyết, cách học và rèn luyện bản thân cho sinh viên:

- Khái quát kiến thức của Nguyên lí về sự phát triển

- Phân tích thực tiễn và tìm ra các vấn đề, những hạn chế trong quá trình học tập và rèn luyện cho sinh viên

- Từ đó, áp dụng kiến thức sẵn có để đề xuất ra một số giải pháp cho sinh viên

3 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

* Ý nghĩa lý luận: Đề tài xác định được khung lý thuyết về nguyên lí về sự

phát triển

* Ý nghĩa thực tiễn: Qua phần lí thuyết, ta có thể áp dụng, sáng tạo vào

chính quá trình học tập và rèn luyện của mỗi sinh viên

B NỘI DUNG:

Phần 1:Khái quát nội dung, tính chất nguyên lí về sự phát triển và

ý nghĩa phương pháp luận

1.1 Nguyên lí về sự phát triển:

Trong lịch sử triết học, quan điểm siêu hình xem sự phát triển chỉ là sự tăng lên hay giảm đi thuần túy về lượng, không có sự thay đổi về chất Quan

điểm siêu hình về sự phát triển cũng xem sự phát triển như là một quá trình tiến lên liên tục, không có những bước quanh co phức tạp Con đường của

sự phát triển diễn ra theo đường thẳng hoặc vòng tròn khép kín

Đối lập với quan điểm siêu hình, trong quan điểm duy vật biện chứng khái niệm phát triển dùng để chỉ là quá trình vận động của sự vật theo khuynh hướng đi lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn Thực tế thì có cả vận động từ thấp đến cao, từ cao xuống thấp

và vận động theo vòng tròn Tuy nhiên, các xu hướng đó không như nhau Vận động từ thấp tới cao, đi lên là xu hướng hàng đầu trong số chúng; nó là thuộc tính căn bản cố hữu nội tại của vật chất Ph.Ăngghen cho rằng, phát triển “ là mối liên hệ nhân quả của sự vận động tiến lên từ thấp đến cao thông qua tất cả những sự vận động chữ chi và những bước thụt lùi tạm

thời ”.Như vậy, phát triển là vận động nhưng không phải mọi vận động đều

là phát triển, mà chỉ vận động nào theo khuynh hướng đi lên thì mới là phát triển

Quan điểm siêu hình phủ nhận sự phát triển, tuyệt đối hóa mặt ổn định của sự vật, hiện tượng Phát triển ở đây chỉ là sự tăng lên hoặc giảm đi về mặt lượng,

chỉ là sự tuần hoàn, lặp đi lặp lại mà không có sự thay đổi về chất, không có

sự ra đời của sự vật, hiện tượng mới và nguồn gốc của sự phát triển” đó nằm ngoài chúng

Phân biệt sự khác nhau cơ bản giữa quan điểm siêu hình và quan điểm biện chứng về sự phát triển, V.I Lênin viết: “Hai quan niệm cơ bản ( ) về sự phát triển (sự tiến hóa): sự phát triển coi như là giảm đi và tăng lên, như là lặp lại,

và sự phát triển coi như là sự thống nhất của các mặt đối lập (sự phân đôi của cái thống nhất thành những mặt đối lập bài trừ lẫn nhau và mối quan hệ lẫn nhau giữa các mặt đối lập ấy)

Như vậy, quan điểm biện chứng đối lập với quan điểm siêu hình về sự phát triển ở chỗ: coi sự phát triển là sựvận động đi lên, là quá trình tiến lên thông qua bước nhảy; sự vật, hiện tượng cũ mất đi, sự vật, hiện tượng mới ra đời thay thế; chỉ ra nguồn gốc bên trong của sự vận động, phát triển là đấu tranh giữa các mặt đối lập bên trong sự vật, hiện tượng Các sự vật, hiện tượng của thế giới tồn tại trong sự vận động, phát triển và chuyển hóa không ngừng Cơ

sở của sự vận động đó là sự tác động lẫn nhau giữa các sự vật, hiện tượng và mâu thuẫn giữa các mặt đối lập trong mỗi sự vật, hiện tượng Vì thế, VI Lênin cho rằng, học thuyết về sự phát triển của phép biện chứng duy vật là

“hoàn bị nhất, sâu sắc nhất và không phiến diện” Do vậy, quan điểm này được xây dựng thành khoa học nhằm phát hiện ra các quy luật, bản chất và tính phổ biến của vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng trong thế giới

1.2 Tính chất của sự phát triển:

Cũng như nguyên lí cơ bản của chủ vật biện chứng khác, nguyên lí về sự phát

triển có ba tính chất cơ bản, đó là: Tính khách quan, tính phổ biến và tính

đa dạng, phong phú Phát triển có tính khách quan thể hiện ở chỗ, do là quá

trình phát sinh, phát triển về giải quyết những mâu thuẫn vốn có của sự vật, cho nên nguồn gốc của nó nằm trong chính bản thân sự vật, hiện tượng, chứ không phải do tác động từ bên ngoài và đặc biệt không phụ thuộc vào ý thích,

ý muốn chủ quan của con người Phát triển có tính phổ biến, sự phát triển có mặt ở khắp mọi nơi trong mọi lĩnh vực (tự nhiên, xã hội, tư duy), mọi sự vật, mọi quá trình Phát triển cố tình kế thừa, sự vật, hiện tượng mới ra đời không thể là sự phủ định tuyệt đối, phủ định sạch trơn, đoạn tuyệt một cách siêu hình đối với sự vật, hiện tượng cũ Sự vật, hiện tượng mới ra đời từ sự vật, hiện tượng cũ, chứ không phải ra đời từ hư vô Vì vậy trong sự vật, hiện tượng mới còn giữ lại, có chọn lọc và cải tạo các yếu tố còn tác dụng, còn thích hợp với chúng, trong khi gạt bỏ mặt tiêu cực, lỗi thời, lạc hậu của sự vật, hiện tượng

cũ đang gây cản trở sự vật, hiện tượng mới tiếp tục phát triển Phát triển có tính đa dạng, phong phú, tuy sự phát triển diễn ra trong mọi lĩnh vực tự nhiên,

xã hội và tư duy, nhưng mỗi sự vật, hiện tượng lại có quá trình phát triển không giống nhau Tính đa dạng, phong phú của sự phát triển còn phụ thuộc vào không gian và thời gian, vào các yếu tố, điều kiện tác động lên sự phát triển đó

1.3 Ý nghĩa phương pháp luận:

Nguyên lý về sự phát triển là cơ sở lý luận khoa học để định hướng việc

nhận thức thế giới và cải tạo thế giới Theo nguyên lý này, trong mọi nhận thức và thực tiễn cần phải có quan điểm phát triển Theo Lênin: “Logic biện chứng đòi hỏi phải xét sự vật trong sự phát triển, trong sự tự vận động trong sự biến đổi của nó” Quan điểm phát triển với tư cách là nguyên tắc phương pháp luận để nhận thức sự vật hoàn toàn đối lập với quan điểm bảo thủ, trì trệ, định kiến, tuyệt đối hóa một nhận thức nào đó về sự vật

Nghiên cứu nguyên lý về sự phát triển giúp nhận thức được rằng, muốn nắm được bản chất, khuynh hướng phát triển của sự vật, hiện tượng thì phải tự giác tuân thủ các nguyên tắc Nguyên tắc này yêu cầu: Thứ nhất, khi nghiên cứu, cẩn đặt đối tượng vào sự vận động, phát hiện xu hướng biến đổi của nó để không chỉ nhận thức nó ở trạng thái hiện tại, mà còn dự báo được khuynh hướng phát triển trong tương lại Thứ hai, cần nhận thức được rằng, phát triển

là quá trình trải qua nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn có đặc điểm, tính chất, hình thức khác nhau nên cần tìm hình thức, phương pháp tác động phù hợp để thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển đó, Thứ ba, phải sớm phát hiện và ủng

hộ đối tượng mới hợp quy luật, tạo điều kiện cho nó phát triển; chống lại quan điểm bảo thủ, trì trệ, định kiến, Thứ tư, trong quá trình thay thế đối tượng cũ bằng đối tượng mới phải biết kế thừa các yếu tố tích cực từ đối tượng cũ và phát triển sáng tạo chúng trong điều kiện mới Tóm lại, muốn nắm được bản chất, khuynh hướng phát triển của đối tượng nghiên cứu cần “phải xét sự vật trong sự phát triển, trong “sự tự vận động” ( ), trong sự biến đổi của nó”

Phần 2: Vận dụng và liên hệ bản thân

1 Liên hệ thực tiễn của sinh viên Học viện Ngân Hàng

Hiện nay, trong quá trình học tập và rèn luyện của sinh viên, việc vận dụng nguyên lý về sự phát triển góp phần quan trọng trong việc định hướng, chỉ đạo hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn của mỗi sinh viên Đặc biệt là đối với sinh viên Học viện Ngân Hàng

Hiểu đơn giản, phát triển là quá trình vận động của sự vật theo khuynh hướng

đi lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn

thiện hơn Trong việc học tập cũng thế, ngay từ chương trình đào tạo của

trường đã nhằm giúp cho sinh viên được trang bị tri thức cơ bản, có tính hệ thống về chương trình học; nhận thức được giá trị, bản chất và ý nghĩa của mỗi học phần; Thí dụ như “Triết học đại cương” còn từng bước xác lập thế giới quan, nhân sinh quan và phương pháp luận khoa học làm nền tảng lý luận

để tiếp cận các học phần trong hệ thống các môn khoa học lý luận chính trị và nhận thức các vấn đề, nội dung của các môn khoa học chuyên ngành được đào tạo; xây dựng niềm tin, lý tưởng cách mạng cho sinh viên.

Đối với cấp học phổ thông, phương pháp học thường thấy là việc giáo viên giảng bài kết hợp vấn đáp, học sinh trả lời các câu hỏi, đôi khi có một ít thảo luận, thuyết trình trên lớp và thậm chí giáo viên còn đọc cho học sinh ghi

chép, chiếu cho học sinh nhìn chép Nhưng ở môi trường Đại học ( Học viện Ngân Hàng ) thì giảng viên sẽ đóng vai trò là người hướng dẫn sinh viên tìm kiếm tài liệu, thảo luận và nghiên cứu các nội dung giảng viên đưa ra, giải đáp các thắc mắc, tổng kết các nội dung của môn học Những lời giảng của giảng viên chỉ mang tính chất đề dẫn, gợi ý, còn chủ yếu dựa vào khả năng tự tiếp thu, tự nghiên cứu và xử lý kiến thức của sinh viên đối với bài học đó Việc

chủ động trong học tập, không chỉ giúp sinh viên HVNH làm chủ tri thức mà

còn giúp họ phát triển các kĩ năng khác nhau như: làm việc nhóm, cộng tác, tư

duy phê phán, giải quyết vấn đề để phát triển bản thân một cách toàn diện

hơn

Không chỉ thế, HVNH hay Liên chi hội của các khoa còn thường xuyên tổ chức các chương trình thiện nguyện như chương trình "Xuân ấm yêu thương 2021", vì thế mà mỗi sinh viên không chỉ có kiến thức, kỹ năng mà còn có

phẩm chất đạo đức tốt

2 Liên hệ bản thân: là sinh viên chúng ta cần làm gì để phát triển bản thân trong học tập và quá trình rèn luyện?

Vận dụng quan điểm về sự phát triển vào hoạt động thực tiễn, đặc biệt là

trong quá trình học tập và rèn luyện góp phần cũng thúc đẩy mỗi cá nhân phát triển theo chiều hướng tích cực và hoàn thiện, nhưng phải đi đôi với các

hoạt động thực tiễn Trong quá trình phát triển và hoàn thiện của mỗi người,

bản thân phải có sự thay đổi nhất định Thứ nhất là sự thay đổi trong “Tư duy” và thứ hai là “Hành động”

Thành công hay thất bại của bạn có thể bị ảnh hưởng bởi niềm tin bên trong bạn Theo các nghiên cứu tâm lý học, niềm tin của bạn đóng một vai trò quan trọng trong những gì bạn muốn và quyết định liệu bạn có đạt được chúng hay không? Những nghiên cứu tâm lý cũng nhận thấy rằng việc xác định những thành tích hay thành công của một người phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố

Mindset Vậy chính xác Mindset là gì? Mindset là tập hợp những suy nghĩ và

niềm tin hình thành thói quen tư duy của bạn Và thói quen tư duy của bạn sẽ ảnh hưởng đến cách bạn nghĩ, những gì bạn làm và những gì bạn cảm thấy

Tư duy của bạn cũng sẽ tác động trực tiếp đến hành động của chính mình Mindset hay tư duy là một phạm trù lớn Trong đó, thái độ và niềm tin có những liên quan nhất định đến nó

Trong cuộc sống, tư duy là điều quan trọng để con người khắc phục được những khó khăn Đối với lứa tuổi học sinh, sinh viên, tư duy tăng trưởng chính là chìa khoá để thành tích học tập vượt trội với nỗ lực ngày càng nhiều

Có một thực tế đáng buồn là trong bài khảo sát của Báo Tuổi trẻ, phần lớn các bạn học sinh có tư duy ôn thi lên Đại học là xong, “Lên Đại học nhàn lắm, chỉ chơi thôi”, nên không ít các bạn sinh viên năm nhất đã xem Đại học chỉ là nơi “xả hơi” để tụ tập gặp gỡ, học cho có cái bằng, thay vì biết trân trọng thành quả của mình họ, không ngừng học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn cho bản thân Theo quan điểm năm nhất ăn chơi, năm hai thong thả, năm ba

cố gắng, năm tư chuẩn bị ra trường thì các bạn chỉ mới ở giai đoạn I mà thôi vội gì “Thả phanh” ung dung suốt học kỳ để rồi đến kỳ thi lại lao đầu vào học, thức khuya dậy sớm chạy mãi mà vẫn không đuổi kịp khối kiến thức mà

cả học kỳ không thèm để mắt tới Cứ chọn đại một “tủ” may mắn thì trúng, còn không thì thi lại Thi lại mà rớt thì học lại Kết quả là các cô cậu sinh viên được “tốt nghiệp sớm” hoặc “tốt nghiệp trễ” hay tốt nghiệp đúng lúc nhưng không biết gì? " Đây cũng là hiện trạng “học để lấy bằng cấp chứ

không phải để lấy kiến thức” - tấm bằng cử nhân của chúng ta lúc này có giá trị bằng một tờ giấy chứng nhận “năng lực ảo" Từ đó, mỗi sinh viên và bản

thân tôi, cũng phải tự hỏi lại mình, “Bản thân đang học cho ai?” có phải là

học cho thầy cô, gia đình hay là một người nào khác?

Sau khi lên đại học, sinh viên sẽ tìm cho mình những công việc làm thêm như bán hàng , kế toán, dạy thêm , dẫn đến lơ là học tập, hoặc không theo nổi chương trình học ĐH là những lý do sinh viên bị buộc thôi học Tuy nhiên đó

không phải là lý do chính, vì vẫn có những sinh viên vừa học vừa làm thêm nhưng kết quả học tập vẫn đạt điểm cao Sinh viên không chịu tìm tòi sách, tài liệu phục vụ cho chuyên môn của mình, mặc dù trong phương pháp giảng dạy

ĐH nhiều thầy cô lên lớp chỉ hướng dẫn và đưa ra những tư liệu cần thiết cho sinh viên tìm kiếm tham khảo Việc làm thêm đúng là sẽ giúp bản thân có thêm một phần kinh tế, nhưng nếu suy nghĩ rộng hơn thì nó còn giúp mình rèn luyện những kĩ năng, kinh nghiệm giúp hoàn thiện mình

Bởi đối với sinh viên, trình độ kiến thức chuyên môn là điều kiện cần nhưng

chưa đủ Ngoài kiến thức, sinh viên cần phải nâng cao kĩ năng sống (kĩ năng mềm) của bản thân Đây là điều kiện cần nhưng lại đang rất thiếu đối với sinh

viên hiện nay

Trước hết là mỗi cá nhân phải làm là việc xác định mục tiêu phù hợp Giúp

học sinh hiểu được tầm quan trọng của việc chuẩn bị và cách thức tiếp cận hiệu quả để đề ra mục tiêu Để xác định tốt mục tiêu, bạn cần kết hợp mục tiêu ngắn hạn với mục tiêu dài hạn, tập trung vào việc phải triển các kỹ năng (đừng quan tâm đến kết quả mong muốn) và cân nhắc đến những trở ngại tiềm tàng Nếu học sinh biết những thử thách có thể đến với mình là gì, họ có thể có sự chuẩn bị để vượt qua những trở ngại đó để đạt được những thành công trong cuộc sống Mục tiêu phù hợp sẽ giúp con người sống có mục

đích, biết quý trọng cuộc sống của mình và đặt mình vào cuộc sống có ý

nghĩa Chính vì vậy, xác định mục tiêu là đòi hỏi quan trọng với sinh viên Nó giúp sinh viên biết được những mong muốn cụ thể và cố gắng hoàn thành mong muốn trong thời gian nhất định Phát triển bản thân theo chiều hướng đi lên, một cách có mục đích

Tiếp đến là trong môi trường học tập chủ động sẵn có của Đại học ( cụ thể là

ở Học Viện Ngân Hàng ) mà tôi đã phân tích từ trước, bản thân ta phải biết

vận dụng toàn bộ môi trường , sử dụng các phương pháp học tập chủ động

để phát huy năng lực bản thân như tự học, học với nhóm, tăng cường thảo