TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP (tt) Hồ Chí Minh PHẦN HAI TÁC PHẨM I Tìm hiểu chung 1 Hoàn cảnh sáng tác Mục đích sáng tác a Hoàn cảnh sáng tác Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, Nhật đầu hàng đồng minh, nhân.
Trang 1TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP (tt)
Hồ Chí Minh PHẦN HAI: TÁC PHẨM
I.Tìm hiểu chung
1.Hoàn cảnh sáng tác- Mục đích sáng tác
a.Hoàn cảnh sáng tác
-Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, Nhật đầu hàng đồng minh, nhân dân cả nước nổi dậy giành chính quyền
-26/8/1945 Hồ Chí Minh từ chiến khu Việt bắc trở về Hà Nội, tại căn nhà số 48 phố Hàng Ngang, Người soạn thảo Tuyên ngôn độc lập
-2/9/1945 tại quảng trường Ba Đình, Hà Nội, trước hàng chục vạn đồng bào, Người đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh nước Việt Nam dân chủ cộng hòa
Bác viết và đọc bản tuyên ngôn trong hoàn cảnh đặc biệt: những lực lượng thù địch đang mang
dã tâm muốn chiếm nước ta lần nữa Bản tuyên ngôn không chỉ tuyên bố độc lập mà còn nhằm bác bỏ những luận điệu xảo trá của giặc
b.Mục đích sáng tác
-Văn kiện lịch sử không chỉ đọc trước quốc dân đồng bào mà còn để công bố với thế giới (đặc biệt là Anh, Pháp, Mĩ) về sự ra đời của nước Việt Nam độc lập
-Tác phẩm khẳng định quyền độc lập tự do của dân tộc Việt Nam và bác bỏ luận điệu sai trái của Pháp trước dư luận quốc tế Đồng thời tranh thủ sự ủng hộ của nhân dân thế giới đối với sự nghiệp chính nghĩa của nhân dân Việt Nam
2.Giá trị tác phẩm (SGK)
a.Giá trị lịch sử
b.Giá trị nghệ thuật
c.Giá trị tư tưởng
II.Đọc- Hiểu
1.Cơ sở pháp lí chính nghĩa của bản tuyên ngôn (Từ đầu…chối cãi được)
Bác xây dựng cơ sở pháp lí chính nghĩa bằng cách:
-Trích dẫn hai bản tuyên ngôn: Tuyên ngôn độc lập của Mĩ và Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của cách mạng Pháp (Cả hai bản tuyên ngôn đều nói: mọi người sinh ra đều có quyền tự
do, bình đẳng và mưu cầu hạnh phúc)
Nhằm:
+Tạo cơ sở pháp lí làm căn cứ cho tuyên ngôn của Việt Nam, vì đây là những bản tuyên ngôn tiến bộ được cả thế giới thừa nhận
+Trích tuyên ngôn của Mỹ nhằm tranh thủ sự ủng hộ của Mĩ và phe đồng minh
+Trích tuyên ngôn của Pháp nhằm buộc tội Pháp
-Ý nghĩa của việc trích dẫn
+Lí luận “ gậy ông đập lưng ông” để ngăn chặn âm mưu xâm lược của Pháp va Mĩ, buộc họ đừng phản bội lại quan điểm của tổ tiên
+Cách lập luận khéo léo vừa kiên quyết:
Trang 2Khéo léo: tỏ ra trân trọng những danh ngôn bất hủ của Pháp và Mĩ
Kiên quyết: buộc họ đừng phản bội lại quan điểm của tổ tiên
+Đặt 3 cuộc cách mạng, 3 bản tuyên ngôn, 3 nền độc lập ngang hàng nhau→Cách mạng tháng Tám đã giải quyết đúng nhiệm vụ→Kín đáo gợi lòng tự hào dân tộc
-Ý nghĩa suy rộng ra của Hồ Chí Minh có ý nghĩa vô cùng to lớn
+Từ quyền bình đẳng và tự do của con người→quyền bình đẳng, tự do của các dân tộc trên thế giới Đó là lời cổ vũ cho phong trào đấu tranh giải phóng các dân tộc thuộc địa trên thế giới sau thế kỉ thứ XX
+Khẳng định đó là những lẽ phải không ai chối cãi được, lẽ phải là chính nghĩa hợp với ý trời
và lòng người
→Đây là nguyên lí phổ quát, luận điểm nền tảng cho các luận điểm sau
2.Cơ sở thực tế của bản tuyên ngôn (thế mà…độc lập)
a.Bác đã bác bỏ từng luận điệu xảo trá của Pháp, vạch trần những hành động trái với nhân đạo và chính nghĩa của chúng
*Vạch trần bản chất xảo quyệt, tàn bạo của Pháp bằng những lí lẽ và sự thật lịch sử không thể chối cãi được
-Nêu tội ác của Pháp hơn 80 năm thống trị: Cướp đất nước ta và áp bức đồng bào ta Bác nêu
một cách súc tích, đầy đủ và điển hình về: chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục…
+ Chính trị: hô hào dân chủ nhưng thực chất không cho dân ta một chút tự do, dân chủ nào: lập 3 chế độ khác nhau ở Trung, Nam, Bắc; thi hành chính sách ngu dân; lập nhà tù nhiều hơn trường học; dùng thuốc phiện, rượu cồn để làm nòi giống ta suy nhược…
+Kinh tế: chúng rêu rao khai hóa nhưng lại bóc lột dân ta đến xương tủy, cướp không ruộng đất, giữ độc quyền in giấy bạc, đặt ra hàng trăm thứ thuế vô lí…
+Ngoại giao: vạch trần luận điệu kể công bảo hộ của Pháp
=>Giọng văn đanh thép, câu văn ngắn gọn, cấu trúc đồng dạng, từ “chúng” lặp lại 14 lần, sử dụng hàng loạt động từ chỉ hành động: ngăn cản, tắm, chém, giết…->âm mưu thâm độc, chính sách tàn bạo
+Từ ngữ giản dị, sâu sắc gây xúc động
-Nêu tội ác trong 5 năm:
+Bán nước ta hai lần cho Nhật, hơn hai triệu đồng bào ta bị chết đói
+Câu văn vừa căm phẫn vừa vạch ra thái độ đê hèn của Pháp “quỳ gối đầu hàng”
→Phơi bày tội ác của Pháp, vạch mặt nạ bảo hộ của chúng, khơi dậy lòng căm thù của nhân dân và ý thức bảo vệ độc lập tự do
b.Khẳng định thực tế lịch sử là nhân dân ta đã đấu tranh giành chính quyền
-Nhân dân đứng về phe đồng minh chống phát xít
+Trước 9/3 Việt Minh kêu gọi Pháp chống Nhật, không được đáp ứng còn bị khủng bố thẳng tay
+Sau 9/3 Việt Minh giúp nhiều người Pháp thoát khỏi tay Nhật, hành động khoan hồng, nhân đạo của ta (đã giúp, lại cứu, bảo vệ…)
-Nhân dân ta đã làm cuộc cách mạng dân tộc dân chủ lập Việt Nam dân chủ cộng hòa
Trang 3+Pháp hàng Nhật, nước ta là thuộc địa của Nhật
+Nhật hàng đồng minh, nhân dân ta giành chính quyền từ tay Nhật, lật đổ chế độ quân chủ
mà lập nên Việt Nam dân chủ cộng hòa
Điệp cú pháp “Sự thật là…” khẳng định đanh thép rằng nhân dân ta giành độc lập từ tay Nhật chứ không phải từ tay Pháp-> là cơ sở pháp lí để ta tuyên bố thoát li quan hệ với Pháp Đoạn văn: “Pháp chạy, Nhật hàng…” tóm tắt quá trình nổi dậy của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng-> Xác lập sự ra đời của nước VNDCCH
→Lập luận chặt chẽ, logic theo quan hệ nhân quả, từ ngữ điêu luyện vạch trần lập trường phi nghĩa vô nhân đạo của Pháp, đề cao lập trường chính nghĩa nhân đạo của ta, bác bỏ bỏ luận điệu sai trái của Pháp
c Bản tuyên ngôn nhấn mạnh vào 3 điểm:
-Tuyên bố thoát li hẳn quan hệ thực dân với Pháp,từ ngữ linh hoạt sắc bén: thoát li hẳn, xóa bỏ hết, xóa bỏ tất cả những hiệp ước bất công mà Pháp đã kí về Việt Nam, xóa bỏ mọi đặc quyền của chúng trên đất nước Việt Nam
+Khẳng định ý chí quyết tâm của toàn dân đoàn kết chống lại âm mưu xâm lược của Pháp +Thể hiện sự tin tưởng, thuyết phục các nước đồng minh và thế giới công nhận quyền độc lập
tự do của dân tộc Việt Nam-> Cách nói vừa trân trọng mềm mỏng, vừa kiên quyết,
3.Tuyên bố độc lập (còn lại)
-Lời tuyên bố với thế giới kết thúc bản tuyên ngôn càng thể hiện sâu sắc lí lẽ đanh thép vững vàng của Hồ Chủ Tịch về quyền độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam
Bởi: +Về mặt pháp lí: Việt nam có quyền hưởng tự do, độc lập của Việt Nam
+Về thực tế: Việt Nam đã trở thành nước Việt Nam độc lập
-Khẳng định quyết tâm bảo vệ quyền độc lập, tự do ấy
4.Nghệ thuật
-Lập luận chặt chẽ, lí lẽ đanh thép, bằng chứng xác thực, giàu sức thuyết phục
-Ngôn ngữ vừa chính xác, vừa gợi cảm
-Giọng văn linh hoạt
III.Tổng kết
- Tuyên ngôn độc lập là một văn kiện lịch sử vô giá tuyên bố trước quốc dân đồng bào và thế giới về quyền độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam và khẳng định quyết tâm bảo vệ quyền độc lập, tự do ấy
- Kết tinh lí tưởng đấu tranh giải phóng dân tộc và tinh thần yêu chuộng độc lập, tự do
- Là một áng văn chính luận mẫu mực