Về việc lập di chúc bằng văn bản, giáo sư Đỗ Văn Đại cũng cho rằng: do bộ luật không cho biết bằng văn bản là được hiểu như thế nào nên bất kì vật liệu nào thể hiện được chữ viết cũng
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP HỒ CHÍ MINH
KHOA LUẬT DÂN SỰ
MÔN HỌC: NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG VỀ LUẬT DÂN SỰ, TÀI SẢN VÀ
THỪA KẾ BUỔI THẢO LUẬN THỨ SÁU:
QUY ĐỊNH VỀ DI CHÚC GIẢNG VIÊN: LÊ THANH HÀ
DANH SÁCH NHÓM 7
Trang 2MỤC LỤC
I Hình thức của di chúc: 1
1 Điều kiện về hình thức để di chúc tự viết tay có giá trị pháp lý? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời: 1
2 Nếu di chúc của ông Này là di chúc phải có người làm chứng thì những người đã làm chứng di chúc của ông Này có là người làm chứng hợp pháp không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời 2
3 Di chúc của ông Này có là di chúc do ông Này tự viết tay không? Vì sao? .2
4 Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết trên của Tòa án liên quan đến hình thức di chúc của ông Này khi đây là di chúc do ông Này tự viết tay 2
5 Di chúc của cụ Hựu đã được lập như thế nào? 3
6 Cụ Hựu có biết chữ không? Đoạn nào của Quyết định số 874 cho câu trả lời?……… 3
7 Di chúc của người không biết chữ phải thỏa mãn các điều kiện nào để có hình thức phù hợp với quy định của pháp luật? 3
8 Các điều kiện nào nêu trên đã được đáp ứng đối với di chúc của ông Hựu? 3
9 Các điều kiện nào nêu trên đã không được đáp ứng đối với di chúc của ông Hựu? 4
10 Theo anh/chị, di chúc nêu trên có thỏa mãn điều kiện về hình thức không? Vì sao? 4
11 Suy nghĩ của anh/chị về các quy định trong BLDS liên quan đến hình thức di chúc của người không biết chữ 4
II Tài sản được định đoạt theo di chúc: 5
1 Cụ Hương đã định đoạt tài sản nào? Đoạn nào của Quyết định số 359 cho câu trả lời? 5
2 Đoạn nào của Quyết định số 359 cho thấy tài sản cụ Hương định đoạt trong di chúc là tài sản chung của vợ chồng cụ Hương 6
3 Tòa án đã công nhận phần nào của di chúc? Đoạn nào của Quyết định số
359 cho câu trả lời? 6
4 Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết trên của Tòa giám đốc thẩm 6
Trang 35 Nếu cụ Quý chết trước cụ Hương, phần nào của di chúc có giá trị pháp lý? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời 7
6 Nếu tài sản được định đoạt trong di chúc chỉ thuộc sở hữu của cụ Hương vào đầu tháng 4/2009 thì di chúc của cụ Hương có giá trị pháp lý không? Vì sao? 8
7 Quyết định số 58, đoạn nào cho thấy quyền sử dụng đất của cụ C và cụ D
đã bị thu hồi trước khi hai cụ chết? 8
8 Đoạn nào của Quyết định số 58 cho thấy Tòa giám đốc thẩm xác định di sản của cụ C và cụ D là quyền sử dụng đất? Suy nghĩ của anh chị về hướng xác định vừa nêu trên của Tòa giám đốc thẩm? 8
9 Đoạn nào của quyết định số 58 cho thấy Tòa giám đốc thẩm theo hướng cụ
C và cụ D được định đoạt theo di chúc giá trị quyền sử dụng đất bị Nhà nước thu hồi? Suy nghĩ của anh/ chị về hướng vừa nêu của Tòa? 9
III Di chúc chung của vợ chồng: 9
1 Đoạn nào của bản án số 14 cho thấy di chúc có tranh chấp là di chúc chung của vợ chồng 10
2 Theo Tòa án, di chúc chung của vợ chồng có giá trị pháp lý khi áp dụng BLDS 2015 không? Đoạn nào của bản án cho câu trả lời 10
3 Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết trên của Tòa án về di chúc chung của vợ chồng trong mối quan hệ với BLDS 2015 11
IV Di sản dùng vào việc thờ cúng: 11
1 Trong điều kiện nào di sản dùng vào việc thờ cúng có giá trị pháp lý? Nêu
cơ sở pháp lý khi trả lời 12
2 Đoạn nào của bản án cho thấy di sản có tranh chấp được di chúc dùng vào việc thờ cúng? 12
3 Các điều kiện để di sản dùng vào việc thờ cúng một cách hợp pháp có được thỏa mãn trong vụ việc đang nghiên cứu không? 12
4 Ai đồng ý và ai không đồng ý chia di sản dùng vào việc thờ cúng trong vụ tranh chấp này? Đoạn nào của bản án cho câu trả lời? 13
5 Cuối cùng Tòa án có chấp nhận chia di sản đã được di chúc dùng vào việc thờ cúng không? Đoạn nào của bản án cho câu trả lời? 13
6 Suy nghĩ của anh/chị về chế định di sản dùng vào việc thờ cúng trong BLDS và giải pháp của Tòa án trong vụ việc đang được nghiên cứu 13
Trang 4I Hình thức của di chúc:
Tóm tắt bản án 83/2009/DSPT:
Nguyên đơn: Ông Nguyễn Thành Hiếu
Bị đơn: Bà Đặng Thị Trọng.
Ông Này và bà Trọng có tài sản chung là ngôi nhà được xây dựng trên diện tích đất 255m2 19/12/2007 ông Này lập di chúc giao quyền thừa kế toàn bộ nhà đất thuộc sở hữu chung của ông và bà Trọng cho con riêng của ông là Nguyễn Thành Hiếu Bản di chúc được cha, em gái, em trai ông Này làm chứng 16/11/2008, ông Này qua đời, ông Hiếu bị bà Trọng đuổi ra khỏi nhà, ông Hiếu khởi kiện yêu cầu tòa án giải quyết theo ý chí của ông Này Tòa sơ thẩm quyết định: chấp nhận yêu cầu của ông Hiếu, bà Trọng được thừa hưởng toàn bộ tài sản, nhà và đất đồng thời thối lại cho ông Hiếu 78.79.5000đ Ngày 30/10/2009, bà Trọng kháng cáo, tòa phúc thẩm quyết định: bà Trọng được thừa hưởng toàn bộ tài sản, nhà và đất đồng thời giao lại cho ông Hiếu 78.795.000đ.
Tóm tắt quyết định số 874: Nguyên đơn là ông Đỗ Văn Quang, bị đơn bà Hoàng Thị Ngâm Ông Quan khởi kiện yêu cầu huỷ di chúc của cụ Hựu và xin được chia thừa kế theo pháp luật Cụ Hựu và cụ Hằng là vợ chồng, năm 1950, cụ Hằng chết không để lại di chúc; 6/2/2005 cụ Hựu chết có để lại di chúc lập năm 1998 để lại tài sản nhà, đất cho bà Ngâm và bà Lựu Bà Ngâm đại diện cho cụ Hựu đứng tên kê khai, đăng ký đối với đất tranh chấp Ông Vũ đại diện cho dòng họ Đỗ cho rằng nhà đất nếu trên là của dòng họ Đỗ nhưng không xuất trình được chứng cứ chứng minh Tòa sơ thẩm quyết định công nhận một phần di chúc của cụ Hựu Sau phiên
sơ thẩm, ông Quang kháng cáo Tòa phúc thẩm quyết định hủy yêu cầu kháng cáo của ông Quang, giữ nguyên bản án sơ thẩm Tòa giám đốc thẩm quyết định hủy bản
án sơ thẩm và phúc thẩm
1 Điều kiện về hình thức để di chúc tự viết tay có giá trị pháp lý? Nêu cơ sở pháp
lý khi trả lời:
Điều kiện về hình thức để di chúc viết tay có giá trị pháp lý là:
Di chúc phải do người để lại di sản tự viết bằng chữ viết tay và tự mình ký tên, điểm chỉ vào tờ di chúc, người lập di chúc không được đánh máy, in vi tính hoặc bằng các cách thức tương tự, trường hợp di chúc có sự tẩy xóa, sửa chữa thì người làm di chúc hoặc người làm chứng di chúc phải ký tên bên cạnh chỗ tẩy xóa, sửa chữa Căn cứ pháp luật theo Điều 633 BLDS 2015
Yêu cầu tự viết và chỉnh sửa này có thể được lý giải là cho phép xác nhận được người viết di chúc và khẳng định ý chí của người để lại di sản, bên cạnh đó, di chúc tự viết tay mà không phải do người lập di chúc tự tay viết ra không được xem là hợp pháp trừ các trường hợp nhờ người khác viết hộ thì phải tuân thủ quy định tại điều 634 BLDS 2015
Trang 5 Về việc lập di chúc bằng văn bản, giáo sư Đỗ Văn Đại cũng cho rằng: do bộ luật không cho biết bằng văn bản là được hiểu như thế nào nên bất kì vật liệu nào thể hiện được chữ viết cũng đều được chấp nhận, chẳng hạn như viết di chúc trong một bưu thiếp hoặc 1 bức thư đều cần được chấp nhận, BLDS 2015 cũng không nêu phải viết tay bằng chất liệu gì nên có thể chấp nhận di chúc viết bằng mực, bút bi hoặc chất liệu khác thậm chí bút chì hay bằng máu nếu có cơ sở cho rằng chữ viết đó là của người để lại di sản
2 Nếu di chúc của ông Này là di chúc phải có người làm chứng thì những người
đã làm chứng di chúc của ông Này có là người làm chứng hợp pháp không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời
Nếu di chúc của ông Này là di chúc phải có người làm chứng thì những người đã làm chứng di chúc của ông Này không là người làm chứng hợp pháp
Căn cứ điều 632 BLDS 2015 về người làm chứng cho việc lập di chúc: “Mọi người đều có thể làm chứng cho việc lập di chúc trừ những người sau đây:
1 Người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc;
2 Người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan đến nội dung di chúc;
3 Người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi”
Theo điều 651 BLDS 2015, cha ông Này thuộc hàng thừa kế thứ nhất và em trai,
em gái của ông Này thuộc hàng thừa kế thứ hai là những người thừa kế theo pháp luật nên không được làm chứng theo khoản 1 điều 632 BLDS 2015 để đảm bảo tính khách quan và công bằng của di chúc
3 Di chúc của ông Này có là di chúc do ông Này tự viết tay không? Vì sao?
Di chúc của ông Này là di chúc tự viết tay vì trong phần xét thấy, tòa án đã khẳng định: “Giấy thừa kế do ông Nguyễn Này viết không được chính quyền địa phương công chứng, chứng thực nhưng được lập trong lúc ông này còn minh mẫn, sáng suốt, không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép và có nhiều người làm chứng nên được coi là di chúc hợp pháp”
Trong bản án, mặc dù tòa án không nhắc đến việc ông Này có ký tên hoặc điểm chỉ vào tờ di chúc hay không, tuy nhiên, để khẳng định được di chúc có phải do chính tay ông Này viết hay không thì tòa cũng đã kiểm tra, giám định nội dung và hình thức của bản di chúc để kết luận bản di chúc có hiệu lực pháp lý cho nên ta có thể hiểu bản di chúc là do ông Này tự viết tay và đã có chữ ký của ông Này
4 Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết trên của Tòa án liên quan đến hình thức di chúc của ông Này khi đây là di chúc do ông Này tự viết tay.
Tòa án giải quyết theo hướng công nhận di chúc do ông Này viết tay là hợp pháp
là vô cùng hợp lí và thuyết phục Ông Này tự viết di chúc và tự ký tên vào bản di chúc đã đảm bảo được quy định về hình thức theo Điều 633 BLDS 2015 về di chúc văn bản không có người làm chứng: “Người lập di chúc phải tự viết và ký vào bản
Trang 6di chúc Việc lập di chúc bằng văn bản không có người làm chứng phải tuân theo quy định tại Điều 631 của bộ luật này” Ngoài ra luật không có quy định nào khác
về việc phải công chứng, chứng thực hay có người làm chứng Hơn nữa, tại thời điểm lập di chúc, ông Này có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, hoàn toàn tự nguyện, minh mẫn và sáng suốt, nội dung di chúc cũng không vi phạm điều cấm của luật và đạo đức xã hội Do đó việc công nhận di chúc của ông Này là hoàn toàn hợp lý, việc
di chúc của ông có cha, em trai, em gái làm chứng chỉ góp phần làm tăng thêm tính xác thực cho bản di chúc chứ không ảnh hưởng đến giá trị pháp lý của nó
5 Di chúc của cụ Hựu đã được lập như thế nào?
Di chúc của cụ Hựu do cụ Hựu đọc cho ông Vũ viết, cụ Hựu điểm chỉ, ông Vũ và
Cụ Đỗ Thị Quý (là mẹ của ông Vũ) kí tên làm chứng, sau đó ngày 4/01/1999 bà Lựu mang di chúc đến cho ông Hoàng Văn Thưởng(trưởng thôn) và UBND xã Mai Lâm xác nhận
6 Cụ Hựu có biết chữ không? Đoạn nào của Quyết định số 874 cho câu trả lời?
Cụ Hựu không biết chữ vì bản di chúc là do cụ Hựu đọc cho ông viết, trong phần xét thấy của Tòa án có đoạn “ông Quang xác định cụ Hựu là người không biết chữ”
7 Di chúc của người không biết chữ phải thỏa mãn các điều kiện nào để có hình thức phù hợp với quy định của pháp luật?
Căn cứ khoản 3 điều 630 BLDS 2015 về việc công nhận di chúc hợp pháp: “Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.”
Và Điều 636 BLDS 2015 quy định về thủ tục lập di chúc tại tổ chức hành nghề công chứng hoặc UBND cấp xã: “Việc lập di chúc tại tổ chức hành nghề công chứng hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã phải tuân theo thủ tục sau đây:
1 Người lập di chúc tuyên bố nội dung của di chúc trước công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã phải ghi chép lại nội dung mà người lập di chúc đã tuyên bố Người lập di chúc ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc sau khi xác nhận bản di chúc đã được ghi chép chính xác và thể hiện đúng ý chí của mình Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của
Ủy ban nhân dân cấp xã ký vào bản di chúc
2 Trường hợp người lập di chúc không đọc được hoặc không nghe được bản di chúc, không ký hoặc không điểm chỉ được thì phải nhờ người làm chứng và người này phải ký xác nhận trước mặt công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã chứng nhận bản di chúc trước mặt người lập di chúc và người làm chứng.”
8 Các điều kiện nào nêu trên đã được đáp ứng đối với di chúc của ông Hựu?
Trang 7Các điều kiện được đáp ứng đối với di chúc của bà Hựu là: đã được lập thành văn bản và có người làm chứng; cụ thể di chúc do cụ Hựu đọc cho ông Vũ viết và ông
Vũ và Cụ Đỗ Thị Quý (là mẹ của ông Vũ) kí tên làm chứng
9 Các điều kiện nào nêu trên đã không được đáp ứng đối với di chúc của ông Hựu?
Các điều kiện không được đáp ứng là:
Việc điểm chỉ chưa đảm bảo vì qua giám định dấu vân tay của cụ Hựu tại bản di chúc, viện khoa học hình sự Tổng cục cảnh sát đã kết luận: dấu vân tay mờ không thể hiện rõ các đặc điểm riêng do đó chưa đủ căn cứ xác định di chúc nêu trên thể hiện đúng ý chí của cụ Hựu
Việc công chứng chứng thực không đảm bảo theo khoản 2 Điều 636 BLDS 2015
Cụ thể khoản 2 điều 636 BLDS 2015 quy định: “Trường hợp người lập di chúc không đọc được hoặc không nghe được bản di chúc, không ký hoặc không điểm chỉ được thì phải nhờ người làm chứng và người này phải ký xác nhận trước mặt công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp
xã Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã chứng nhận bản di chúc trước mặt người lập di chúc và người làm chứng.” Trong trường hợp này, bản di chúc là do bà Lựu mang đến cho ông Hoàng Văn Thưởng (trưởng thôn) và UBND xã Mai Lâm xác nhận chứ không phải người có thẩm quyền chứng thực ký xác nhận trước mặt người lập di chúc và người làm chứng, hơn nữa những người làm chứng cũng không ký xác nhận trước mặt công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã Do
đó điều kiện về công chứng,chứng thực là chưa đạt yêu cầu
10 Theo anh/chị, di chúc nêu trên có thỏa mãn điều kiện về hình thức không? Vì sao?
Di chúc trên vẫn chưa thỏa mãn điều kiện về hình thức vì mới chỉ đảm bảo được yêu cầu về việc hình thành văn bản của di chúc và yêu cầu về người làm chứng mà chưa đảm bảo được yếu tố về việc công chứng, chứng thực Việc Cụ Hựu nhờ bà Lâm mang tờ di chúc của mình đi công chứng hộ giống như một hình thức ủy quyền
và theo pháp luật việc ủy quyền này không hề có giá trị pháp lý
11 Suy nghĩ của anh/chị về các quy định trong BLDS liên quan đến hình thức
di chúc của người không biết chữ
Căn cứ khoản 3 điều 630 BLDS 2015 quy định: “Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.”
Quy định này còn chưa rõ ràng:
Bộ luật quy định về việc công chứng, chứng thực của di chúc nhưng không nêu
rõ người đi công chứng hoặc chứng thực là ai vì vậy nên bổ sung làm rõ thêm về
Trang 8điều này vào chế định di chúc của người không biết chữ, theo đó người đi công chứng hoặc chứng thực phải là người lập di chúc để đảm bảo sự rõ ràng chính xác của di chúc, tránh sự sửa đổi di chúc không đúng với ý chí của người để lại di sản
Cần quy định thêm về thời hạn công chứng, chứng thực di chúc của người không biết chữ
II Tài sản được định đoạt theo di chúc:
a Tóm tắt quyết định số 58:
Nguyên đơn: ông Y.
Bị đơn: Phòng công chứng M
Năm 1998, ông Y và cụ C làm giấy chuyển nhượng đất và hoa màu liên quan tới thửa đất này với giá 140.000.000 đồng Tuy không viết giấy biên nhận nhưng có 2 người chứng kiến việc ông Y trả tiền cho cụ C Khi chuyển nhượng cả 2 đã lập hợp đồng mua bán nhà và chuyển nhượng quyền sử dụng đất ghi ngày 8-2-1998 và nộp tại UBND phường Năm 2009 ông Y và cụ D xảy ra tranh chấp đối với thửa đất trên Năm 2013, ông Y biết Phòng công chứng M đã công chứng di chúc của ông D
là D1 (con ông D) được hưởng thừa kế thửa đất đó Theo tòa án: cụ D và C sống với nhau từ năm 1957 nhưng không đăng ký kết hôn Năm 1969-1970 cụ D chung sống với cụ N và sinh ra ông D1 Ngày 15-1-2011 cụ D lập di chúc để lại thửa đất cho ông D1 hoặc nếu bồi thường thì ông D1 sẽ nhận Sau khi công bố di chúc, ông
Y biết và khởi kiện yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng bản di chúc vô hiệu Tuy nhiên các Hợp đồng ủy quyền do ông Y cung cấp chưa hợp pháp vì cụ C đã giao dịch với ông Y khi chứ thỏa thuận với cụ D trong khi thửa đất là tài sản chung của
cả hai Tòa án quyết định hủy bỏ bản án dân sự phúc thẩm và giao hồ sơ xét xử lại.
b Tóm tắt Quyết định số 359/2013/DS-GĐT
Nguyên đơn: Cụ Lê Thanh Quý.
Bị đơn: Ông Nguyễn Hữu Dũng, ông Nguyễn Hữu Lộc.
Cụ Lê Thanh Quý và cụ Nguyễn Văn Hương chung sống từ năm 1955, lập hơn thú năm 1962, có 12 con chung Trong thời gian chung sống, cụ quý và cụ Hương
có tạo lập được bất động sản Ngày 06/04/2009, cụ Nguyễn Văn Hương chết, để lại
di chúc có nội dung chia toàn bộ căn nhà cho 5 người con, di chúc đã được công chứng Nay cụ Quý khởi kiện yêu cầu chia tài sản chung hai vợ chồng nhưng ông Nguyễn Hữu Dũng trình bày căn nhà là tài sản riêng của cha ông trước khi cưới mẹ ông Xét thấy, nhà đất được cấp giấy chứng nhận cho cụ Nguyễn Văn Hương năm
1994 Về di chúc, do đã được công chứng và có giấy chứng nhận sức khỏe của Bệnh viện xác nhận cụ Hương minh mẫn nên được xem là hợp pháp Tuy nhiên, về nội dung thì di chúc chỉ có giá trị một phần bởi nhà đất trên là tài sản chung của cụ Hương và cụ Quý.
1 Cụ Hương đã định đoạt tài sản nào? Đoạn nào của Quyết định số 359 cho câu trả lời?
Trang 9Cụ Hương đã định đoạt toàn bộ nhà đất tại địa chỉ 25D/19 Nguyễn Văn Đậu (nay
là 302 Nguyễn Thượng Hiền, phường 5, quận Phú Nhuận) là tài sản chung của cụ Hương và cụ Quý
Đoạn của Quyết định 359 cho câu trả lời là: Theo các tài liệu, chứng cứ có trong
hồ sơ vụ án thể hiện nguồn gốc nhà đất tại địa chỉ 25D/19 Nguyễn Văn Đậu( nay là
302 Nguyễn Thượng Hiền, phường 5 quận Phú Nhuận) được UBND quận Phú Nhuận cấp giấy chứng nhận cho cụ Nguyễn Văn Hương vào năm 1994.Ngày 16/01/2009 cụ Hương di chúc toàn bộ nhà đất cho các con là Nguyễn Ngọc Đức, Nguyễn Hữu Nghĩa, Nguyễn Ngọc Hiếu, Nguyễn Hữu Dũng và Quảng Thị Kiều( vợ ông Nguyễn Hữu Trí)
2 Đoạn nào của Quyết định số 359 cho thấy tài sản cụ Hương định đoạt trong di chúc là tài sản chung của vợ chồng cụ Hương.
Đoạn của Quyết định số 359 cho thấy tài sản cụ Hương định đoạt trong di chúc là tài
sản chung của vợ chồng cụ Hương: “Bản di chúc này về hình thức có công chứng
của phòng công chứng số 4, TP.HCM Tại thời điểm lập di chúc, cụ Hương có giấy chứng nhận sức khỏe của bệnh viện Phú Nhuận xác nhận cụ Hương minh mẫn Do
đó, theo quy định tại khoản 1 điều 652 BLDS 2015 thì di chúc trên là hợp pháp Tuy nhiên về nội dung thì di chúc chỉ có giá trị một phần bởi nhà đất trên là tài sản chung của vợ chồng cụ Hương và cụ Quý Việc cụ Hương lập di chúc cho toàn bộ nhà đất cho 5 người con trong khi không có sự đồng ý của cụ Quý là không đúng”.
3 Tòa án đã công nhận phần nào của di chúc? Đoạn nào của Quyết định số 359 cho câu trả lời?
Tòa án công nhân phần tài sản được chia đều cho 5 người con nhưng chỉ chia phần tài sản của cụ Hương (1/2 nhà đất) sau khi đã chia cho cụ Quý 2/3 suất thừa kế theo pháp luật
Đoạn của Quyết định 359 cho rằng “Vì vậy, Tòa án cấp sơ thẩm xét xử di chúc
của cụ Nguyễn Văn Hương có hiệu lực một phần đối với phần tài sản của cụ Hương (1/2 nhà đất) nên được chia đều cho 5 người con là các ông bà Nguyễn Ngọc Đức, Nguyễn Hữu Nghĩa, Nguyễn Ngọc Hiếu, Nguyễn Hữu Dũng, Quảng Thị Kiều (vợ ông Nguyễn Hữu Trí) sau khi đã chia cho cụ Quý 2/3 suất thừa kế theo pháp luật: còn 1/2 và thêm 2/3 suất thừa kế theo pháp luật và phần còn lại chia đều cho 5 người con được hưởng thừa kế theo di chúc của cụ Hương là có căn cứ”.
4 Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết trên của Tòa giám đốc thẩm.
Hướng giải quyết trên của Tòa giám đốc thẩm là hợp lý vì căn nhà số 302 Nguyễn Thượng Hiền được cấp giấy chứng nhận vào năm 1995 cũng là trong thời
kỳ hôn nhân của cụ Hương và cụ Quý nên nó được xem là tài sản chung của vợ chồng theo quy định tại khoản 1 Điều 33 luật Hôn nhân và gia đình năm 2014:
“Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ
chồng, trừ trường hợp vợ hoặc chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc
Trang 10có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng” Trong trường hợp này, toà án xác
định tài sản nhà, đất là tài sản chung của 2 vợ chồng cụ Hương và cụ Quý; căn cứ khoản 2 điều 66 Luật hôn nhân gia đình năm 2014: “khi có yêu cầu về chia di sản thì tài sản chung của vợ chồng được chia đôi trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận
và chế độ tài sản Phần tài sản của vợ chồng chết hoặc bị tòa án tuyên bố là đã chết được chia theo quy định của pháp luật về thừa kế” Như vậy trước khi chết cụ Hương chỉ có quyền đối với ½ tài sản trong tài sản chung của cụ Quý, việc tòa án xác định chỉ có ½ nhà đất được chia cho 5 người theo di chúc và cụ Quý được hưởng ½ nhà đất là thỏa đáng Ngoài ra căn cứ theo điều 644 BLDS 2015 về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc
Điều 644 Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc
1 Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp
họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản
ít hơn hai phần ba suất đó:
a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;
b) Con thành niên mà không có khả năng lao động
2 Quy định tại khoản 1 Điều này không áp dụng đối với người từ chối nhận di sản theo quy định tại Điều 620 hoặc họ là những người không có quyền hưởng di sản theo quy định tại khoản 1 Điều 621 của Bộ luật này
5 Nếu cụ Quý chết trước cụ Hương, phần nào của di chúc có giá trị pháp lý? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời.
Nếu cụ Quý chết trước, tài sản sẽ chia đều cho cả hai người Sau đó, tài sản của
cụ Quý sẽ tiếp tục chia trong những trường hợp sau:
TH1: Nếu cụ Quý có để lại di chúc và không chia thừa kế cho cụ Hương thì cụ Hương vẫn nhận được ⅔ suất thừa kế theo quy định tại điều 644 BLDS 2015:
1 Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật,trong trường hợp
họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản
ít hơn hai phần ba suất đó:
a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;
b) Con thành niên mà không có khả năng lao động
2 Quy định tại khoản 1 Điều này không áp dụng đối với người từ chối nhận di sản theo quy định tại Điều 620 hoặc họ là những người không có quyền hưởng di sản theo quy định tại khoản 1 Điều 621 của Bộ luật này
TH2 : Nếu cụ Quý chết có để lại di chúc và có để lại thừa kế cho cụ Hương thì cụ Hương sẽ nhận được phần tài sản sau chia đôi cộng thêm phần di sản do cụ Quý
để lại cho cụ Hương theo điều 609 BLDS 2015: “Cá nhân có quyền lập di chúc
để định đoạt tài sản của mình; để lại tài sản của mình cho người thừa kế theo