Giáo trình Kỹ thuật lắp đặt điện (Nghề: Điện công nghiệp - Trình độ CĐ/TC) - Trường Cao đẳng Nghề An Giang

Giáo trình Kỹ thuật lắp đặt điện gồm các nội dung chính sau: Kiến thức và kỹ năng cơ bản về lắp đặt điện; Lắp đặt đường dây và thiết bị; Lắp đặt và sữa chữa các thiết bị điện dân dụng và chiếu sáng; Lắp đặt và sửa chữa các loại mạch đèn chiếu sáng; Lắp đặt và sửa chữa mạch điện tổng hợp; Lắp đặt hệ thống nối đất và chống sét. Mời các bạn cùng tham khảo!

Trang 1

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH AN GIANG

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ AN GIANG

GIÁO TRÌNH

MÔ ĐUN: KỸ THUẬT LẮP ĐẶT ĐIỆN

NGHỀ ĐIỆN CÔNG NGHIỆP

TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP, CAO ĐẲNG

(Ban hành theo Quyết định số: 630 /QĐ-CĐN, ngày 05 tháng 04 năm 2022

của Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề An Giang)

An Giang, Năm 2022

Trang 2

LỜI GIỚI THIỆU

Giáo trình Kỹ thuật lắp đặt điện này được biên soạn theo chương trình khung

đào tạo mô đun nghề tự chọn chuyên ngành Điện Công Nghiệp ở bậc trung cấp và cao đẳng của Bộ Lao động thương binh và Xã hội Tài liệu này là loại giáo trình nội bộ dùng trong nhà trường với mục đích làm tài liệu giảng dạy cho giáo viên

và học sinh, sinh viên nên các nguồn thông tin có thể được tham khảo Giáo trình trình bày những vấn đề cốt lõi nhất của mô đun kỹ thuật lắp đặt điện Các bài học được trình bày ngắn gọn, có nhiều ví dụ và hình ảnh minh hoạ Giáo trình gồm có 6 bài:

Bài 1: Kiến thức và kỹ năng cơ bản về lắp đặt điện

Bài 2: Lắp đặt đường dây và thiết bị

Bài 3: Lắp đặt và sữa chữa các thiết bị điện dân dụng và chiếu sáng

Bài 4: Lắp đặt và sửa chữa các loại mạch đèn chiếu sáng

Bài 5: Lắp đặt và sửa chữa mạch điện tổng hợp

Bài 6: Lắp đặt hệ thống nối đất và chống sét

Cuối mỗi chương đều có câu hỏi ôn tập và bài tập để sinh viên luyện tập

Chúng tôi mong rằng các sinh viên tự tìm hiểu trước mỗi vấn đề và kết hợp với bài giảng trên lớp của giáo viên để việc học môn này đạt hiệu quả

Trong quá trình giảng dạy và biên soạn giáo trình này, chúng tôi đã nhận được sự động viên của quý thầy, cô trong Ban Giám Hiệu nhà trường cũng như những ý kiến của các đồng nghiệp trong khoa Điện Chúng tôi xin chân thành cảm

ơn và hy vọng rằng giáo trình này sẽ giúp cho việc dạy và học mô đun Kỹ thuật lắp đặt điện của trường chúng ta ngày càng tốt hơn

Mặc dù đã rất nỗ lực, song chắc không thể không có thiếu sót Do dó chúng tôi rất mong nhận được những góp ý sửa đổi bổ sung thêm để giáo trình ngày càng hoàn

An Giang, ngày 05 tháng 04 năm 2022 Chủ biên

TRẦN ĐỨC ANH

Trang 3

MỤC LỤC

Trang 5

CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN

Tên mô đun: KỸ THUẬT LẮP ĐẶT ĐIỆN

Mã mô đun: MĐ 15

Thời gian thực hiện mô đun: 160 giờ (Lý thuyết: 30 giờ, thực hành, thí nghiệm, thảo luận:

110 giờ, bài tập: 0 giờ, kiểm tra: 20 giờ)

I VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN

1 Vị trí: Mô đun này được bố trí sau khi học xong môn học An toàn lao động và học song song với môn học Vẽ kĩ thuật, Mạch điện, Vật liệu điện, Khí cụ điện, Thiết bị điện gia dụng và học trước các môn học, mô đun chuyên môn khác

2 Tính chất: Là mô đun chuyên môn, thuộc các môn học, mô đun đào tạo nghề bắt buộc

II MỤC TIÊU CỦA MÔ ĐUN

1 Về kiến thức:

- Trình bày các kiến thức cơ bản về lắp đặt điện

- Trình bày cấu tạo và nguyên lý làm việc của một số loại đèn thông dụng

2 Về kỹ năng:

- Lắp đặt mạch điện chiếu sáng

- Lắp đặt đường dây trên không đúng yêu cầu kỹ thuật

- Lắp đặt hệ thống điện công nghiệp

III NỘI DUNG MÔ ĐUN

1 Nội dung tổng quát và phân bố thời gian:

Thực hành

Kiểm tra

1 Bài 1: Kiến thức và kỹ năng cơ bản về lắp

2 Bài 2: Lắp đặt đường dây và thiết bị 28 6 18 4

3 Bài 3: Lắp đặt và sữa chữa các thiết bị điện

Trang 6

2 Nội dung chi tiết:

Bài 1: kiến thức và kỹ năng cơ bản về lắp đặt điện Thời gian: 8 giờ

A Mục tiêu: Học xong bài học này học sinh có khả năng

- Phòng tránh bị tai nạn điện

- Ap dụng các phương pháp sơ cứu để cứu người bị tai nạn điện

- Nhận dạng các loại đồ dùng trong nghề điện

- Làm việc với các dụng cụ trong nghề điện đúng cách và phương pháp

- Đọc đúng những trị số mà các dụng cụ đo chỉ

- Nối dây an toàn và đúng yêu cầu kỹ thuật

- Hàn đúng kỹ thuật theo điều kiện xác định

- Lựa chọn phương pháp nối dây phù hợp cho từng điều kiện

B Nội dung:

1 Nội qui xưởng

2 Các nguyên tắc an toàn khi làm việc với điện

3 Phương pháp xử lý khi người bị điện giật

4 Sơ cứu người bị điện giật

II Các dụng cụ của nghề điện

Bài 2 : Lắp đặt đường dây và thiết bị Thời gian: 28 giờ

- Đi dây trên sứ đúng yêu cầu kỹ thuật

- Lắp đặt dây dẫn đúng phương pháp

- Lựa chọn phương pháp đi dây thích hợp

- Lắp thiết bị đạt yêu cầu kỹ thuật, có tính mỹ thuật

B Nội dung:

I Hàn chì

1 Phương pháp hàn chì mối nối dây dẫn điện

2 Phương pháp hàn chì đầu nối dây dẫn điện

3 Phương pháp hàn nối dây dẫn điện bằng điện cực

4 Phương pháp uốn khuyết đầu dây dẫn điện

5 Phương pháp bấm coss đầu dây dẫn điện

II Nối dây

1 Nối dây đơn cứng mạch thẳng

Trang 7

VI Đi dây trong ống tròn

1 Phương pháp đi dây nổi hệ thống điện

2 Phương pháp đi dây ngầm hệ thống điện

V Buộc và đi dây sứ

1 Buộc dây trên cổ sứ:

2 Phương pháp buộc dây trên đầu sứ :

3 Phương pháp buộc dây trên puly sứ cuối để hãm:

4 Phương pháp đi dây trên sứ hệ thống điện trong nhà:

5 Phương pháp đi dây trên sứ hệ thống điện ngoài trời:

VI Lắp thiết bị lên bảng

1 Bố trí và lắp bảng điện có (2 cầu chì, 1 công tắc, 1 ổ cắm)

2 Bố trí và lắp bảng điện có (2 cầu chì, 2 công tắc, 1 ổ cắm)

3 Bố trí và lắp bảng điện có (1 cầu dao, 2 cầu chì, 2 công tắc, 1 ổ cắm)

4 Bố trí và lắp bảng điện có (1 áptômát, 2 cầu chì, 3 công tắc, 1 ổ cắm)

5 Bố trí và lắp bảng điện có (1 cầu dao chống giật, 3 cầu chì, 1 hộp số quạt trần, 3 công tắc, 2 ổ cắm)

Kiểm tra định kỳ lần 1

Bài 3 : Lắp đặt hệ thống điện dân dụng và chiếu sáng Thời gian: 24 giờ

- Nêu cấu tạo và nguyên lý làm việc của các loại đèn chiếu sáng

- Vẽ được sơ đồ, lắp đặt và sửa chữa mạch điện đèn thay đổi ánh sáng dạng độc lập thông dụng

- Lựa chọn các loại đèn

- Nhận dạng các loại đèn chiếu sáng

- Nêu những hư hỏng của đèn và các biện pháp sửa chữa

- Lắp mạch đèn đúng yêu cầu kỹ thuật

B Nội dung:

I Lắp đặt và sửa chữa đèn sợi đốt

1 Thực hành lắp mạch

2 Sửa chữa hư hỏng mạch

II Lắp đặt và sửa chữa đèn huỳnh quang

III Lắp đặt và sửa chữa đèn cao áp

VI Lắp đặt và sửa chữa công tơ điện

V Lắp đặt và sửa chữa chuông điện

Trang 8

Bài 4 : Lắp đặt và sửa chữa các loại mạch đèn chiếu sáng Thời gian: 56 giờ

B Nội dung:

I Lắp đặt và sữa chữa mạch đèn thay đổi ánh sáng

1 Dụng cụ, thiết bị, vật tư thực hành

2 Trình tự thực hành lắp mạch

3 Sửa chữa hư hỏng

II Lắp đặt và sữa chữa mạch đèn cầu thang

III Lắp đặt và sữa chữa mạch đèn hành lang

IV Lắp đặt và sữa chữa mạch đèn hầm

Bài 5 : Lắp đặt và sửa chữa mạch điện tổng hợp Thời gian: 28 giờ

- Vẽ được sơ đồ, lắp đặt và sửa chữa các mạch điện tổng hợp dùng nguồn 3 pha thông dụng

- Trình bày khái niệm về hệ thống điện công nghiệp

- Nêu các yêu cầu chung khi thực hiện lắp đặt

- Lựa chọn khả năng lắp đặt cho hệ thống điện công nghiệp

II Hãy vẽ sơ đồ nguyên lý, sơ đồ đi dây và lắp đặt mạch điện chiếu sáng và động lực 3 pha

4 dây cho 1 phân xưởng cơ khí gồm các thiết bị và phụ tải sau:

Trang 9

Bài 6 : Lắp đặt hệ thống nối đất và chống sét Thời gian: 16 giờ

- Trình bày về hệ thống nối đất

- Nêu các tiêu chuẩn của hệ thống nối đất dùng cho bảo vệ và chống sét

- Đo các thông số của hệ thống nối đất

B Nội dung:

I Khái niệm về hệ thống nối đất

II Nối đất bảo vệ

- Giáo trình kỹ thuật lắp đặt điện

- Giáo trình lắp đặt điện dân dụng

- Các loại bản vẽ điện

- Máy chiếu

V PHƯƠNG PHÁP VÀ NỘI DUNG ĐÁNH GIÁ:

- Ap dụng hình thức kiểm tra tích hợp giữa lý thuyết và thực hành Các nội dung cần kiểm tra chủ yếu là:

- Trình bày cấu tạo và nguyên lý làm việc của các loại đèn và thiết bị gia dụng như chuông điện, công tơ điện

- Kỹ năng thao tác lắp đặt đường dây, thiết bị

- Phân tích những hư hỏng, tìm biện pháp sửa chữa

VI HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC:

1 Phạm vi áp dụng chương trình:

- Chương trình này được sử dụng để giảng dạy cho trình độ trung cấp nghề và cao đẳng nghề

2 Hướng dẫn một số điểm chính về phương pháp giảng dạy môđun:

- Trước khi giảng dạy giáo viên cần căn cứ vào nội dung của từng bài học để chuẩn

bị đầy đủ các điều kiện cần thiết nhằm đảm bảo chất lượng giảng dạy

- Nên áp dụng phương pháp đàm thoại để người học ghi nhớ kỹ hơn

- Cần lưu ý về các kỹ năng thực hiện của người học

3 Những trọng tâm cần chú ý

- Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các loại đèn chiếu sáng

- Lắp đặt các mạch đèn chiếu sáng

- Dò tìm hư hỏng trong mạch điện

4 Tài liệu tham khảo:

- Giáo trình kỹ thuật lắp đặt điện Bộ ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm

Trang 10

BÀI 1: KIẾN THỨC VÀ KỸ NĂNG CƠ BẢN

VỀ LẮP ĐẶT ĐIỆN

Mục tiêu:

Phòng tránh bị tai nạn điện, ap dụng được các phương pháp sơ cứu để cứu người bị tai nạn điện

Nhận dạng được các loại đồ dùng trong nghề điện

Làm việc với các dụng cụ trong nghề điện đúng cách và phương pháp

Đọc đúng những trị số mà các dụng cụ đo chỉ, nối dây an toàn và đúng yêu cầu kỹ thuật, hàn đúng kỹ thuật theo điều kiện xác định

Lựa chọn phương pháp nối dây phù hợp cho từng điều kiện

I AN TOÀN ĐIỆN

1 Nội qui xưởng

Khi thực hành xưởng phải thực hiện đúng nội qui sau:

- Điều 1: Vào ca thực tập đúng giờ, trang phục gọn gàng, sạch sẽ đúng qui định, chấp hành

nghiêm túc các nguyên tắc an toàn lao động

- Điều 2: Chấp hành sự phân công của giáo viên hướng dẫn, không được tự tiện tháo lắp, di

chuyển các thiết bị trong xưởng khi chưa có sự đồng ý của giáo viên hướng dẫn

- Điều 3: Tổ chức nơi thực tập gọn gàng, khoa học, có tinh thần bảo quản thiết bị, nếu làm mất

hoặc hư hỏng phải bồi thường

- Điều 4: Không được tự ý sang các xưởng khác sửa chữa điện khi chưa có sự phân công của

giáo viên hướng dẫn

- Điều 5: Không được làm đồ riêng hay mang vật tư, thiết bị ra khỏi xưởng khi chưa có sự

đồng ý của giáo viên hướng dẫn

- Điều 6: Không được mang các thứ không phục vụ thực tập hoặc đưa người lạ vào xưởng

- Điều 7: Không hút thuốc, văng tục, hay nằm trong xưởng Khi ra khỏi xưởng thực tập phải

xin phép giáo viên hướng dẫn

- Điều 8: Hết giờ thực tập phải thu xếp dụng cụ, thiết bị vào nơi qui định, có mất hay hư hỏng

phải báo giáo viên hướng dẫn sử lý, sau đó làm vệ sinh xưởng

2 Các nguyên tắc an toàn khi làm việc với điện

Khi học xưởng và tham gia công tác lắp đặt, sửa chữa điện phải chấp hành nghiêm túc các nguyên tắc an toàn điện để tránh xảy ra các tai nạn điện đáng tiếc cho bản thân

Trang 11

Thực hiện theo các nguyên tắc sau:

- Khi làm việc với các thiết bị trong mạch điện, cần cắt nguồn điện, nếu cắt bằng công tắc hay rút nắp cầu chì, thì phải thử lại bằng bút thử điện, để xem dây pha (dây lửa) còn hiện diện trong mạch không

- Khi thao tác với các phần mang điện, phải cách điện tốt với đất (như mang dép nhựa, đứng trên ghế gỗ hoặc nhựa khô ráo, thao tác bằng dụng cụ cách điện) Khi đó, không được chạm người vào tường, hay chạm vào người khác đứng trên đất mà không cách điện với đất

- Khi di chuyển các thiết bị mang điện đang làm việc, các dây dẫn bọc đang có điện, cần cắt nguồn điện

- Với các thiết bị mới đưa vào sử dụng, hoặc để lâu mới dùng lại, không được sờ vào vỏ kim loại của thiết bị khi thiết bị đang làm việc, mà phải dùng bút thử điện kiểm tra xem điện có rò ra

vỏ kim loại không

- Phải thường xuyên kiểm tra dây nối đất, dây nối trung tính, nhất là vào đầu và cuối mùa mưa Học sinh quan sát các dụng cụ và thiết bị an toàn điện: Bút thử điện, bộ găng tay cách điện, ủng cao su cách điện, thảm cao su cách điện, sào cách điện…

3 Phương pháp xử lý khi người bị điện giật

Người bị điện giật trong nhiều trường hợp bị tê liệt không thể tự dứt ra khỏi mạch

điện được, do đó việc đầu tiên là phải nhanh chóng tách nạn nhân ra khỏi mạch điện

Một nguyên tắc quan trọng trong việc cứu nạn nhân bị tai nạn điện giật là đảm bảo an toàn cho người cứu chữa Cần nhớ rằng nếu không có biện pháp an toàn, người cứu chữa cũng bị điện giật lây khi tiếp xúc với nạn nhân Để tách nạn nhân ra khỏi mạch điện, người cứu chữa phải chú ý các điểm sau:

a)Trường hợp cắt được mạch điện

Phương pháp tốt nhất là tức khắc cắt điện bằng cách cắt cầu dao, công tắc điện liên quan đến nguồn điện giật nạn nhân và ở gần nạn nhân nhất

Trang 12

b) Trường hợp không cắt được mạch điện

Trong trường hợp này cần phân biệt người bị nạn do điện hạ áp hay điện cao áp

mà áp dụng các biện pháp sau đây:

* Đối với mạch điện hạ áp:

Người cứu chữa phải có biện pháp an toàn cá nhân thật tốt như đứng trên bàn ghế bằng gỗ khô, đi dép cao su hoặc đi ủng, mang găng tay cách điện… Dùng tay đeo găng cao su kéo nạn nhân ra khỏi dây điện, hoặc dùng gậy gỗ, tre khô gạt dây điện re khỏi nạn nhân hoặc túm lấy áo, quần (nếu khô) của nạn nhân kéo ra Ngoài ra cũng có thể dùng búa, rìu cán bằng gỗ… để chặt đứt dây điện

* Đối với mạch điện cao áp:

Tốt nhất là dùng phương tiện thông tin báo cho điện lực khu vực gần nhất để cắt mạch điện và người cứu chữa bắt buộc phải trang bị an toàn cá nhân đầy đủ: ủng cách điện, găng tay cách điện và dùng sào cách điện lọai cao thế để gạt hoặc đẩy người bị nạn ra khỏi mạch điện

Tóm lại khi tách nạn nhân khỏi mạch điện cần chú ý:

- Ở điện áp cao phải chờ cắt điện

- Không được nắm tay không và tiếp xúc với phần để trần của người bị nạn

- Không tiếp xúc với những vật dẫn hay dây dẫn ở gần người bị nạn

Dùng sào tre hoặc cây gỗ khô gạt dây điện

ra khỏi nạn nhân Đeo găng tay, đi ủng cách điện, túm quần áo nạn nhân kéo ra

Trang 13

Đứng trên bàn (bằng gỗ) túm quần áo

nhân kéo ra khỏi nguồn điện

Dùng dao búa có cán bằng gỗ chặt đứt dây

điện

4 Sơ cứu người bị điện giật

a) Phương pháp hô hấp nhân tạo kiểu nằm sấp:

Đặt nạn nhân nằm sấp, một tay gối vào đầu, một tay duỗi thẳng, mặt nghiêng về phía tay duỗi, moi nhớt trong miệng và kéo lưỡi ra nếu lưỡi bị thụt vào Người cứu ngồi trên mông nạn nhân và quỳ hai đầu gối ép vào hai bên sườn nạn nhân, xoè hai bàn tay đặt lên lưng phía dưới xương sườn cụt Dùng sức nặng toàn thân đưa người

về phía trước, ấn hai bàn tay xuống theo nhịp thở đếm 1,2,3… đều đặn, rồi lại từ từ thẳng người lên, tay vẫn để ở lưng và làm lại như lần đầu với nhịp 12 lần trong một phút Người cứu phải bình tĩnh, kiên trì làm liên tục cho đến khi nào thấy nạn nhân

tự thở được hoặc có ý kiến quyết định của y, bác sĩ mới thôi

Phương pháp hô hấp nhân tạo kiểu nằm sấp được trình bày ở hình

Trang 14

b) Phương pháp hô hấp nhân tạo kiểu nằm ngửa:

Phương pháp hô hấp nhân tạo kiểu nằm ngửa được trình bày ở hình

Phương pháp hô hấp nhân tạo kiểu nằm ngửa

Đặt nạn nhân nằm ngửa, lấy quần áo kê dưới lưng để cho đầu hơi ngửa Một người lấy khăn sạch kéo lưỡi và giữ cho lưỡi khỏi thụt vào Người cứu quỳ hai đầu gối cách xa đầu nạn nhân khoảng 20  30cm, cằm cẳng tay của nạn nhân, từ từ đưa hai tay lên phía trên đầu sao cho hai bàn tay gần chạm vào nhau, giữ ở vị trí này khỏang 2  3 giây Rồi đưa hai cánh tay nạn nhân xuống, lấy sức mình ép hai khuỷu tay người bị nạn vào lồng ngực của họ Cần làm cho thật điều hòa và miệng đếm 1,2,3… cho lúc hít vào (đưa tay lên) và đếm 1,2,3… cho lúc thở ra (đưa tay xuống)

Cố gắng làm từ 16  18 lần trong một phút, liên tục làm như vậy cho đến khi nạn nhân thở được hoặc có ý kiến quyết định của y, bác sĩ mới được thôi

Lưu ý: Những người bị gẫy xương tay không làm bằng phương pháp này

c) Phương pháp hà hơi thổi ngạt

Phương pháp hô hấp nhân tạo hà hơi thổi ngạt được trình bày ở hình

Trang 15

Đặt nạn nhân nằm ngửa, nới rộng quần áo, moi nhớt và các vật trong miệng ra nếu có, để đầu nạn nhân hơi ngửa về phía sau, hai tay duổi thẳng Đặt một miếng

“gạc” sạch che lên miệng nạn nhân,người cứu một tay bịt mũi,một tay giữ miệng nạn nhân,hít không khí đầy lồng ngực rồi ghé miệng thổi mạnh vào miệng nạn nhân Thực hiện động tác này khoảng 14  16 lần trong một phút

Trong khi đó, một người đứng bên cạnh làm động tác xoa tim Lấy hai bàn tay chồng lên nhau và đặt lên lồng ngực bên trái (phía có tim) của nạn nhân, vừa ấn vừa đẩy nhịp nhàng khoảng 60  80 lần trong một phút Phối hợp với việc thổi, cứ ấn 5 

6 cái lại thổi một lần Người cứu phải làm liên tục cho đến khi nạn nhân tự thở được hoặc có ý kiến của y, bác sỹ mới thôi Phương pháp hà hơi thổi ngạt có hiệu quả rất cao, hiện đang được áp dụng phổ biến

II CÁC DỤNG CỤ CỦA NGHỀ ĐIỆN

1 Dụng cụ thông thường

a Tua Vít dẹp, bake:

Tua vít dẹp

- Dùng để mở ốc vít dẹp

- Phải lựa chọn cở vít và ốc vít vừa kích cở với nhau để tránh làm tuôn đầu vít và ốc vít

- Khi thao tác với thiết bị còn điện phải kiểm tra thật kỹ cán vít có cách điện an toàn chưa, nếu không thì nên thay vít hoặc quấn một lớp băng keo cách điện vào những chỗ hỏng lớp vỏ cách điện

- Khi thao tác vặn, đầu vít phải thẳng góc với bề mặt của đầu trục vít và vặn vừa tay, không vặn mạnh quá dể làm tuôn đầu vít

Tua vít bake

- Dùng để mở ốc vít bake

- Phải lựa chọn cở vít và ốc vít vừa kích cở với nhau để tránh làm tuôn đầu vít và ốc vít

- Khi thao tác với thiết bị còn điện phải kiểm tra thật kỹ cán vít có cách điện an toàn chưa, nếu không thì nên thay vít hoặc quấn một lớp băng keo cách điện vào những chỗ hỏng lớp vỏ cách điện

- Khi thao tác vặn, đầu vít phải thẳng góc với bề mặt của đầu trục vít và phải vặn vừa tay, không vặn mạnh quá dể làm tuôn đầu vít

Trang 16

b) Kềm răng, kềm nhọn, kềm cắt:

Kềm răng:

Dùng để cặp, kẹp, bẻ, cắt dây…

Kềm mũi nhọn:

Kềm mũi nhọn: dùng để uống dây dẫn hoặc kẹp những vật trong khoảng hẹp

Kềm cắt:Kềm cắt: dùng để cắt dây điện và tuốt dây điện.

- Khi thao tác với thiết bị còn điện phải kiểm tra thật kỹ cán kềm có cách điện an toàn chưa, nếu không thì nên thay hoặc quấn một lớp băng keo cách điện vào những chỗ hỏng lớp vỏ cách điện

- Khi thao tác cắt vỏ dây điện cần thao tác vừa phải tránh cắt phạm phải lõi đồng, vì cắt phạm phải, lõi đồng sẽ dễ đứt và khả năng dẫn điện sẽ kém

- Không dùng kềm để đóng thay thế cho búa vì tác động này làm cho kềm bị kẹt cứng khi đóng hoặc mở kềm

c) Kềm tuốt dây điện:

- Dùng để tuốt dây điện

- Khi thao tác tuốt dây ta cần chú ý đến cở dây, đặt đúng vào vị trí những lỗ kích thước có ghi trên kiềm tuốt dây Vì khi cở dây lớn hơn so với lỗ kích thước của kiềm sẽ làm cho những lõi đồng bị cắt phạm phải và dễ làm hỏng kiềm tuốt

Trang 17

d) Kéo mỏ quạ:

- Dùng để cắt ống vuông, giấy cách điện, chỉ đai…

- Không sử dụng kéo để cắt, tuốt dây điện

e) Búa:

Búa sắt: dùng để đóng và gõ những vật cứng

Búa nhựa: Dùng để đóng và gõ những vật mềm hoặc những vật không cho phép trầy

- Tùy vào trọng lượng của búa mà ta sử dụng vào những việc như sau: đóng đinh, đục lỗ, phá bê tông……

- Khi thao tác tay ta cầm cách cuối cán búa khoảng 15 – 20mm, nắm bốn ngón tay siết chặt vào lòng bàn tay, đặt ngón tay cái lên ngón trỏ và siết chặt lại Vẫn giữ nguyên các ngón này khi nhắc lên và đóng búa xuống

f) Kiềm bấm đầu coss: Dùng để bấm đầu coss vào đầu dây

g) Bút thử điện: Dùng để phân biệt dây pha và dây trung tính Hay để kiểm tra vị trí đó có

điện hay không Không dùng bút thử điện để vặn ốc vít

Trang 18

2 Dụng cụ đo đường kính ngoài

a) Panme: Dùng để đo đường kính ngoài những vật có kích thước bé hơn 1mm như

dây điện từ, …

b) Thước cặp: Dùng để đo đường kính ngoài, trong, độ sâu trong giới hạn 10 cm trở

lại

3 Đồng hồ volt kế chỉ thị kim

Trang 19

Chức năng các bộ phận điều chỉnh của đồng hồ vạn năng

1) Kim chỉ thị:chỉ thị giá trị của phép đo trên vạch chia

2) Thang chia độ ( hình1.4): Thang chia độ bao gồm:

- (A) Là vạch chia thang đo điện trở : Dùng để thể hiện giá trị điểm kim

dừng khi sử dụng thang đo điện trở Thang đo điện trở được đặt trên cùng là do phạm vi đo lớn hơn so với các đại lượng khác, để dẽ đọc hơn

- (B) Là mặt gương: Dùng để giảm thiểu sai số khi đọc kết quả, khi đọc kết

quả hướng nhìn phải vuông góc với mặt gương – tức là kim chỉ thị phải che khuất bóng của nó trong gương

- (C và D) Là vạch chia thang đo điện áp một chiều (VDC), và điện áp xoay chiều (VAC): Vạch chia 250V; 50V; 10V: Dùng để thể hiện giá trị điểm

kim dừng khi sử dụng đo điện áp một chiều DC, điện áp xoay chiều AC tương ứng

- (D) Là vạch chia thang đo điện áp xoay chiều mức thấp (dưới 10V): Trong

trường hợp đo điện áp xoay chiều thấp không đọc giá trị trong thang đo một chiều Bởi vì thang đo điện áp xoay chiều trở thành phi tuyến sẽ được thực hiên bởi các bộ chỉnh lưu dùng (Diode Gecmani)

Hầu hết các đồng hồ độ nhạy cao có phạm vi đo AC lớn nhất là 2,5V có độ nhạy kém hơn so với mức đo 0.12V DC Do đặc tính chỉnh lưu của Diode Ge, dùng phân cực thuận IF không tồn tại nếu điện áp thuận đặt vào 0,2V chuyển

- (E) Là vạch chia thang đo hệ số khuếch đại 1 chiều hfe

- (F) Là vạch chia thang đo kiểm tra dòng điện Iceo(leakage current):

- (G) Là vạch chia thang đo kiểm tra dB:

3) Bộ điều chỉnh kim chỉ thị: Dùng để điều chỉnh kim về 0 khi đo điện áp và

dòng điện

4) Dùng để điều chỉnh kim về 0 khi thay đổi các thang đo Ω

5) Chuyển mạch: Dùng để thay đổi chế độ làm việc của đồng hồ

6) Các thang đo: Thể hiện các chế độ làm việc của đồng hồ, bao gồm có các

Trang 20

-Thang đo điện áp một chiều (VDC): Dùng để đo điện áp một chiều, có đơn

7 và 8) Đầu vào và dây đo của đồng hồ: Dùng để dẫn tín hiệu cần đo vào

đồng hồ thông qua hai dây đo được cắm vào hai đầu vào của đồng hồ (dây đen là

âm của đồng hồ được nối vào cực dương của pin trong đồng hồ, chỉnh dây đỏ là

dương của đồng hồ được nối vào cực âm của pin trong đồng hồ)

9) Đầu ra của dây đo tín hiệu âm tần:Được nối tiếp với tụ điện dùng để đo

tín hiệu âm tần

4 Đồng hồ ampe kế chỉ thị kim

Ampe kế đo cường độ dòng điện

- Chức năng đo: dòng và áp xoay chiều, điện trở, tần số, nhiệt độ, kiểm tra dây dẫn

* Cách đo:

Các bước thực hiện:

- Chọn đại lượng đo dòng điện xoay chiều, có giá trị thang đo thích hợp: Vặn núm chọn

đại lượng về vị trí đo dòng điện xoay chiều, có giá trị thang đo phù hợp với giá trị điện áp cần

đo Thí dụ: Muốn đo dòng điện có giá trị 8 Ampe, ta chọn thang đo có giá trị đo 10Ampe

- Chỉnh kim về 0: Dùng vít dẹp vặn nút chỉnh (nằm ở giữa khung kim) để kim về vị trí 0

Trang 21

- Tiến hành đo: Cho dây dẫn có dòng điện chạy qua vào khung kẹp của đồng hồ Ampe

- Đọc kết quả đo: Khi kim ổn định, ấn nút khóa kim cho kim cố định ở kết quả đo, sau đó

mở khung kẹp lấy dây dẫn ra ngoài và đọc giá trị đo ở vạch chỉ giá trị 10 Ampe

Bài tập thực hành 1 Cách đo điện trở cách điện của cuộn dây và lỏi thép máy điện :

Bài tập thực hành 2 Cách đo điện trở cách điện giữa 2 cuộn dây máy điện :

Trang 22

BÀI 2: LẮP ĐẶT ĐƯỜNG DÂY

VÀ THIẾT BỊ

Mục tiêu:

- Nối dây an toàn và đúng yêu cầu kỹ thuật

- Hàn đúng kỹ thuật theo điều kiện xác định

- Lựa chọn phương pháp nối dây phù hợp cho từng điều kiện

- Đi dây trên sứ đúng yêu cầu kỹ thuật

- Lắp đặt dây dẫn đúng phương pháp

- Lắp thiết bị đạt yêu cầu kỹ thuật, có tính mỹ thuật

- Có ý thức tự giác, tinh thần kỷ luật cao, tích cực tham gia học tập

I HÀN CHÌ

1 Phương pháp hàn chì đầu mối dây điện

- Bước 1 : Làm sạch mối nối dây

Dùng dao cạo sạch lớp bề mặt mối nối cần hàn

- Bước 2 : Thực hiện hàn

+ Ghí mỏ hàn vào mối hàn cho mối hàn nóng lên

+ Đưa nhựa thông vào mối hàn để làm sạch mối hàn

+ Cho chì vào mối hàn, đợi chì chảy đều, rút mỏ hàn ra

+ Đưa nhựa thông vào mối hàn, cho mối hàn bóng đẹp

+ Băng cách điện mối nối

2 Phương pháp hàn chì đầu nối dây dẫn điện

- Bước 1 : Làm sạch mối nối dây

+ Ghí mỏ hàn vào mối hàn cho mối hàn nóng lên

+ Đưa nhựa thông vào mối hàn để làm sạch mối hàn

+ Cho chì vào mối hàn, đợi chì chảy đều, rút mỏ hàn ra

+ Đưa nhựa thông vào mối hàn, cho mối hàn bóng đẹp

+ Băng cách điện mối nối

Trang 23

3 Phương pháp hàn nối dây dẫn bằng điện cực

- Bước 1 : làm sạch mối hàn

+ Nối điện cực âm của nguồn 1 chiều với kẹp hàn

+ Kẹp kẹp hàn cách đầu mối nối 2 cm

+ Nối điện cực than với cực dương của nguồn 1 chiều

+ Đưa điện cực than vào đầu mối nối, điện sẽ phóng hồ quang chổ mối nối đốt chảy kim loại làm mối nối liên kết với nhau

+ Băng cách điện mối nối

4 Phương pháp uốn khuyết đầu dây dẫn điện

a.Uốn khuyết kín: Được áp dụng cho đơn mềm Cách thực hiện:

- Gọt cách điện đầu dây dẫn 1 đoạn, chiều dài tùy theo tiết diện vòng khuyết

- Gọt sạch lỏi kim loại

-Xoắn chặt các dây nhỏ lại

- Dùng kìm mỏ nhọn uốn vòng khuyết theo tiết diện bulông, phần dư quấn lên dây dẫn khoảng 4 vòng để khóa giữ miệng khuyết, sau đó cắt bỏ phần thừa

b Uốn khuyết hở: Được áp dụng cho đơn cứng

Cách thực hiện:

- Gọt cách điện đầu dây dẫn 1 đoạn, chiều dài tùy theo tiết diện vòng khuyết

- Gọt sạch lỏi kim loại

- Dùng kìm mỏ nhọn uốn vòng khuyết theo tiết diện bulông

5 Phương pháp bấm đầu coss đầu dây dẫn điện

Cách thực hiện:

- Gọt cách điện đầu dây dẫn 1 đoạn 5 đến 10mm tùy theo độ lớn nhỏ của đầu coss

- Đưa đầu dây vào lổ của đầu coss, (chọn lổ thích hợp)

- Đưa đầu coss vào kìm bấm coss,bóp mạnh cho dây dính chặt vào coss

- Dùng băng keo hoặc ống nhựa cách điện đầu coss

II NỐI DÂY

1 Nối dây đơn cứng mạch thẳng

a Nối bằng mối nối : Được áp dụng cho dây có đường kính từ 2,6mm trở xuống

* Cách thực hiện:

- Dùng kìm tuốt dây tuốt cách điện 2 đầu dây dẫn cần nối, chiều dài đủ quấn từ 7 đến 12 vòng

- Dùng dao gọt sạch lớp cách điện bao ngoài lỏi kim loại

Trang 24

- Đặt 2 dây dẫn chéo nhau

- Dùng kìm kẹp giữa điểm giao nhau, sau đó xoắn dây nầy vào dây kia từ 7 đến 12 vòng theo 2 chiều ngược nhau, các vòng dây xoắn phải khít, chặt, tiếp xúc tốt

- Hàn chì mối nối

- Băng cách điện mối nối

* Chú ý: Nối dây nhôm không thực hiện hàn chì mối nối mà dùng ống nối và kìm bấm đầu cốt để

siết chặt mối nối

b Nối bằng dây quấn phụ : Được áp dụng cho dây có đường kính từ 2,6mm trở lên

* Cách thực hiện :

- Dùng kìm tuốt dây tuốt cách điện 2 đầu dây dẫn cần nối, chiều dài khoảng 2cm đến 3 cm

- Dùng kìm bẻ quớt 2 đầu dây dẫn, sau đó đặt 2 đầu dây nằm sát nhau

- Dùng sợi đồng nhỏ có đường kính khoảng 0,5mm, cạo sạch cách điện, quấn chặt lên 2 dây dẫn, sau đó gút đầu cuối xoắn lại với nhau, cắt bỏ phần thừa

* Chú ý:

- Nếu nối dây nhôm không thực hiện hàn chì mối nối

c Nối bằng con nối : Được thực hiện bằng đôminô, connector, ốc xiết cáp Dùng nối dây cứng dây

mềm, kể cả dây cáp

- Dùng kìm tuốt dây tuốt cách điện 2 đầu dây dẫn cần nối, chiều dài khoảng 1cm

- Đưa 2 đầu dây dẫn vào lổ con nối

- Dùng vít vặn xiết 2 ốc ký để bắt chặt dây

d Nối 2 dây có đường kính khác nhau: Được áp dụng cho dây đơn cứng lớn và 1 dây đơn

cứng nhỏ hoặc dây đơn mềm

- Dùng kìm tuốt dây tuốt cách điện dây dẫn lớn cần nối 1 đoạn khoảng 4cm

- Dùng kìm tuốt dây tuốt cách điện dây dẫn nhỏ chiều dài đủ quấn lên dây dẫn lớn từ 7 đến 12 vòng

- Đặt 2 dây dẫn nhỏ vuông góc nhau

- Quấn dây dẫn nhỏ lên dây dẫn lớn từ 7 đến 12 vòng

Trang 25

- Dùng kìm bẻ gập đầu dây dẫn lớn vào dây dẫn nhỏ và bóp chặt

- Gọt cách điện lỏi cáp 1 đoạn khoảng 15cm

- Đo từ đầu vào 1 đoạn khoảng 13cm dùng sợi đồng nhỏ có đường kính khoảng 0,6mm quấn chặt

- Tách các sợi nhỏ của 2 lỏi cáp ra từng sợi gọt sạch cách điện

- Nắn đều các sợi nhỏ của 2 lỏi cáp thành hình rẻ quạt

- Đan 2 đầu dây vào nhau, xen kẽ sợi nọ với sợi kia

- Bẻ gập các đầu dây về 2 phía, ôm sát nhau, sau đó thực hiện nối theo 2 cách:

* Nối làn sóng: Dùng kìm quấn một lượt các sợi nhỏ, dây nọ quấn lên dây kia, theo hai chiều ngược nhau,

các vòng dây phải chặt, khít, cắt bỏ phần thừa, Sau đó xiết chặt hai đầu

* Nối đuôi chuột: Quấn lần lượt từng sợi một, dây nọ quấn lên dây kia, theo hai chiều ngược

nhau, các vòng dây phải chặt, khít, cắt bỏ phần thừa, sau đó xiết chặt hai đầu

Trang 26

3 Nối dây đơn cứng mạch rẽ

a Nối bằng mối nối :

* Cách thực hiện

- Dùng kìm tuốt dây tuốt cách điện dây mạch chính 1 đoạn khoảng 3cm đến 4cm (hoặc ước lượng dây mạch rẽ quấn lên 7 đến 12 vòng)

- Dùng kìm tuốt dây tuốt cách điện dây mạch rẽ 1 đoạn đủ quấn lên dây mạch chính từ 7 đến 12 vòng

- Đặt dây mạch rẻ vuông góc dây mạch chính

- Dùng kìm quấn dây mạch rẻ lên dây mạch chính từ 7 đến 12 vòng Các vòng dây quấn phải khít

và chặt

- Băng cách điện mối

b Nối bằng dây quấn phụ:

- Dùng kìm tuốt dây tuốt cách điện dây mạch chính 1 đoạn khoảng 3cm đến 4cm (hoặc ước lượng dây mạch rẽ quấn lên 7 đến 12 vòng)

- Dùng dao gọt cách điện dây mạch rẽ 1 đoạn khoảng 3cm đến 4cm

- Dùng dao gọt sạch lỏi kim loại 2 dây dẫn

- Dùng kìm bẻ vuông góc và quớt đầu dây mạch rẻ

Trang 27

4 Nối dây cáp mạch rẽ

- Gọt cách điện dây mạch chính 1 đoạn khoảng 10 đến 15cm

- Dùng sợi đồng nhỏ cạo sạch cách điện, buộc chặn 2 đầu cách vỏ cách điện khoảng 2cm, sau đó tách các sợi nhỏ thành 2 phần, cạo sạch cách điện từng sợi

- Gọt cách điện dây mạch rẻ 1 đoạn khoảng 15 đến 20cm dùng sợi đồng nhỏ có đường kính khoảng 0,6mm buột chặn 2 vòng cách vỏ cách điện khoảng 2cm, tách các sợi nhỏ thành 2 phần cạo sạch cách điện từng sợi

- Luồng dây mạch rẻ vào mạch chính, bẻ gập các đầu dây về 2 phía, ôm sát nhau

- Thực hiện nối dây theo 2 cách:

* Nối làn sóng: Dùng kìm quấn một lượt các sợi nhỏ, dây nọ quấn lên dây kia, theo hai chiều ngược nhau,

các vòng dây phải chặt, khít, cắt bỏ phần thừa, Sau đó xiết chặt hai đầu

* Nối đuôi chuột: Quấn lần lượt từng sợi một, dây nọ quấn lên dây kia, theo hai chiều ngược

nhau, các vòng dây phải chặt, khít, cắt bỏ phần thừa, sau đó xiết chặt hai đầu

Trang 28

2 Uốn ống

Bước 1: Xác định đường kính ống cần uống

Bước 2: Vẽ hình tròn cần uống lên ván

Bước 3: Đóng chiếc đinh cố định vòng tròn

Bước 4: Đặt ống lên vị trí cần uốn

Bước 5: Dùng súng nhiệt để đốt nóng

Bước 7: Xả nước để làm nguội ống

IV ĐI DÂY TRONG ỐNG TRÒN

1 Phương pháp đi dây nổi hệ thống điện

- Dựa trên sơ đồ lắp ống vào vị trí bằng đinh thép, hay tắc kê nhựa, hoặc vít bắt gỗ

- Lắp thiết bị vào vị trí

- Đi dây vào ống và đậy nắp ống

- Lắp thiết bị và bảng điện vào vị trí

- Đấu dây vào thiết bị

- Kiểm tra mạch điện

- Thử mạch điện

Trang 29

2 Phương pháp đi dây ngầm hệ thống điện

a Cách 1: Tiến hành song song vơí công việc xây dựng, khi xây tới đâu thì lắp ống tới đó Đi ống ngầm

có thể dùng ống ruột gà, ống nhựa uốn hoặc ống sắt tùy theo yêu cầu thiết kế, đường kính ống chọn lớn nhỏ tùy theo số lượng dây trong ống

- Dựa vào sơ đồ lắp đặt, đặt ống và hộp nối dây vào vị trí, bịt 2 đầu ống để nước và xi măng không tràn vào

- Đánh số các đầu dây dẫn (để khi đấu dây vào phụ tải và bảng điện được nhanh và chính xác)

- Luồng dây vào ống bằng dây kéo mồi (luồng dây mồi vào ống, sau đó cột dây dẫn điện vào đầu dây mồi, kéo dây mồi vào ống, có thể tăng cường độ trơn trong ống bằng bột tan để bôi trơn)

- Lắp phụ tải vào vị trí: Lắp các đèn, quạt, máy nước nóng… vào vị trí theo trình tự sau: Lấy dấu

vị trí bắt ốc vít, khoan bắt tắc kê, lắp thiết bị vào vị trí

- Đấu dây vào phụ tải

- Đấu dây vào các hộp nối

- Đấu dây vào các bảng điện

- Luồng dây vào ống, đánh số vào các đầu dây để làm dấu

- Lắp ống và hộp nối dây vào vị trí, dùng xi măng lắp đường ống

- Lắp phụ tải vào vị trí

- Đấu dây vào phụ tải

- Đấu dây vào các hộp nối

- Đấu dây vào bảng điện

- Lắp bảng điện cố định vào vị trí

V BUỘC VÀ ĐI DÂY SỨ

1 Buộc dây trên cổ sứ

a Buộc bắt chéo 1 múi:

- Đặt dây dẫn vào cổ sứ

-Dùng sợi đồng nhỏ có đường kính khoảng 1mm, quấn 4 vòng lên dây dẫn

Trang 30

- Quàng dây đồng nhỏ qua cổ puly sứ, quấn chéo qua dây dẫn

- Quàng tiếp qua cổ puly sứ, quấn 4 vòng lên dây dẫn

- Quàng ngược về cổ puly sứ để xoắn với đầu đầu

- Cắt bỏ phần dây thừa

b Phương pháp buộc bắt chéo 2 múi :

- Đặt dây dẫn vào cổ sứ

- Dùng sợi đồng nhỏ có đường kính khoảng 1mm, quấn 4 vòng lên dây dẫn

- Quàng dây đồng nhỏ qua cổ puly sứ, quấn chéo qua dây dẫn

- Quấn tiếp qua cổ puly sứ một lần nửa, quấn chéo qua dây dẫn thành chữ thập

- Quàng ngược qua cổ puly sứ, quấn 4 vòng lên dây dẫn

- Quàng ngược về cổ puly sứ để xoắn với đầu đầu

- Cắt bỏ phần dây thừa

2 Phương pháp buộc dây trên đầu sứ

- Dùng 2 sợi đồng nhỏ có đường kính 1mm, dài khoảng 30cm

- Quàng 2 sợi đồng nhỏ qua cổ sứ, xoắn với nhau về 2 phía, chiều dài xoắn bằng từ cổ sứ đến đầu

sứ

- Đặt dây dẫn vào đầu sứ, chẻ giữa 2 sợi đồng nhỏ

- Lấy sợi đồng nhỏ ở mỗi bên quấn chặt lên dây dẫn khoảng 4 đến 5 vòng (lấy ở 1 phía) 2 đầu còn lại quấn chéo qua dây dẫn thành chữ thập, quấn lên dây dẫn khoảng 4 đến 5 vòng quấn theo chiều ngược với chiều quấn trước, sau đó xoắn với đầu đầu

3 Phương pháp buộc dây trên puly sứ cuối để hãm

- Bắt puly sứ đầu vào vị trí

- Quấn dây dẫn quanh cổ sứ 1 đến 2 vòng

- Quấn quàng lên dây dẫn khoảng 5 đến 7 vòng, các vòng quấn phải khít, chặt (nếu dây dẫn lớn thì buộc bằng dây quấn phụ, hay ốc xiết cáp)

- Bắt puly sứ cuối vào vị trí

- Dùng cảo buộc gần đầu dây dẫn cuối kéo thẳng

- Quấn dây dẫn quanh cổ sứ 1 đến 2 vòng

- Quấn quàng lên dây dẫn khoảng 5 đến 7 vòng (nếu dây dẫn lớn thì buộc bằng dây quấn phụ hay

ốc xiết cáp)

Trang 31

4 Phương pháp đi dây trên sứ hệ thống điện trong nhà

- Bắt xà và puly sứ vào vị trí

- Rãi dây theo tuyến

- Buộc puly sứ đầu

- Dùng kích căng dây, buộc puly sứ cuối

- Đặt dây dẫn vào các puly sứ giữa, dùng dây đồng nhỏ 1mm buộc bắt chéo 2 múi lần lượt các dây dẫn vào

- Rãi dây theo tuyến

- Buộc puly sứ đầu

- Dùng kích căng dây, buộc puly sứ cuối

- Đặt dây dẫn vào các puly sứ giữa, dùng dây đồng nhỏ 1mm buộc bắt chéo 2 múi lần lượt các dây dẫn vào

cổ puly sứ

VI LẮP THIẾT BỊ LÊN BẢNG

1 Bố trí và lắp bảng điện có (2 cầu chì, 1 công tắc, 1 ổ cắm)

2 Bố trí và lắp bảng điện có (2 cầu chì, 2 công tắc, 1 ổ cắm)

Trang 32

3 Bố trí và lắp bảng điện có (1 cầu dao, 2 cầu chì, 2 công tắc, 1 ổ cắm)

4 Bố trí và lắp bảng điện có (1 áp tô mát, 2 cầu chì, 3 công tắc, 1 ổ cắm)

5 Bố trí và lắp bảng điện có (1 cầu dao chống giat , 3 cầu chì, 1 hộp số quạt trần, 3 công tắc, 2 ổ cắm)

Trang 33

Thực hành 1 - Phương pháp nối dây mạch thẳng

Thực hành 2- Phương Pháp Nối Dây Đơn Rẽ

Trang 34

BÀI 3 – LẮP ĐẶT HỆ THỐNG ĐIỆN DÂN DỤNG VÀ CHIẾU SÁNG

Mục tiêu:

- Vẽ được sơ đồ, lắp đặt và sửa chữa mạch điện đèn thay đổi ánh sáng dạng độc lập thông dụng

I Lắp đặt và sửa chữa đèn sợi đốt

Trang 35

*Yêu cầu:

- Mạch đi dây trong ống nhựa dẹp, lắp trên bảng điện thực tập

- Các thiết bị điều khiển và bảo vệ, lắp trên bảng điện nhựa nhỏ

Sau khi học xong bài nầy người học có khả năng:

- Vẽ được sơ đồ, lắp đặt và sửa chữa các mạch điện đèn sợi đốt thông dụng

- Tổ chức được nơi thực hành khoa học và an toàn

I Dụng cụ, thiết bị, vật tư cần thiết :

- Khoan súng (có mủi khoan) 1cây

- Cầu dao 1 pha 10A 1cái

- Công tắc 2 cực 1cái

- Cầu chì hộp 2cái

- Ổ cắm điện 1cái

- Bộ đèn sợi đốt 75W-220V 1bộ

Trang 36

3 Vật tư :

- Dây điện đơn 12/10(1,2mm) 5mét

- Ống nhựa dẹp 20mm 1ống

- Vít bắt gỗ 1,5cm 4con

- Vít bắt gỗ 2cm 2con

- Vít bắt gỗ 4cm 4con

- Bảng điện nhựa120x150 1cái

- Băng keo nhựa 1/4cuộn

II Thực hành lắp mạch:

1 Vẽ Sơ đồ đi dây

2.Dự trù vật tư, thiết bị:

3.Kiểm tra thiết bị:

Dùng đồng hồ đo điện trở, hoặc đèn thử để kiểm tra

*Kiểm tra bộ đèn sợi đốt:

Thực hiện theo trình tự sau :

- Đặt 2 que đo vào 2 cực đèn, nếu :

- Đồng hồ báo 1 gíá trị điện trở thì đèn còn tốt,

- Đồng hồ không báo điện trở (kim nằm ở vị trí ), thì đèn bị đứt

- Sau đó lắp bóng vào đuôi, tiếp tục kiểm tra như trên, nếu :

- Đồng hồ báo 1 giá trị điện trở thì đèn tiếp xúc tốt với đuôi

- Đồng hồ không báo điện trở (kim nằm ở vị trí vô cực), thì đèn và đuôi không tiếp xúc

1Pha

Đ

SƠ ĐỒ ĐI DÂY

Trang 37

*Kiểm tra công tắc:

- Đặt 2 que đo vào 2 cực công tắc

- Dùng tay tác động cho công tắc tắt, mở, nếu đồng hồ báo điện trở bằng 0, sau đó báo R= , thì công tắc còn tốt Nếu đồng hồ chỉ báo R= 0, hoặc chỉ báo R = , thì công tắc bị hỏng

*Kiểm tra cầu chì:

- Lắp nắp cầu chì vào hộp (đã lắp dây cầu chì)

- Dùng đồng hồ đo 2 cực của cầu chì, nếu đồng hồ báo 1 giá trị điện trở, thì cầu chì còn tốt, nếu đồng hồ báo R=  thì cầu chì bị hở

*Kiểm tra cầu dao:

- Đóng cầu dao, dùng đồng hồ đo điện trở, đèn thử hay bút cảm ứng để kiểm tra

- Đặt 1 que đo vào cực trên, 1 que đo vào cực dưới, nếu :

- Đồng hồ báo R = 0, thì còn tốt

- Đồng hồ báo R= , thì do má cầu dao tiếp xúc không tốt hay do dây chảy bị đứt

Sau khi kiểm tra xong 1 bên, ta tiến hành kiểm tra bên còn lại như trên

4.Lắp mạch:

- Lắp cầu dao, công tắc, cầu chì vào bảng điện nhỏ

- Dùng phấn bố trí sơ đồ đi dây trên bảng gỗ lớn

- Luồng dây vào ống, lắp ống vào vị trí, luồng vòng ốp

- Lắp đèn vào vị trí, đấu dây điện vào đèn

- Lắp co T và L vào vị trí

- Đấu dây vào bảng điện nhỏ, lắp bảng điện nhỏ cố định vào vị trí

5.Kiểm tra mạch (thử nguội):

- Dùng bằng đồng hồ đo điện trở, hoặc đèn thử để kiểm tra

- Vặn đồng hồ về thang đo có giá trị RX1

- Đóng cầu dao về trên (chưa đưa điện vào mạch)

- Bật công tắc đèn, đặt 2 que đo vào 2 cực trên của cầu dao, nếu:

- Đồng hồ báo 1 giá trị điện trở thì mạch hoạt động tốt

- Đồng hồ báo R= 0, thì mạch bị chập Kiểm tra đường dây chổ đuôi đèn, xem 2 cực có chạm nhau không, nếu 2 cực bị chạm thì băng cách điện và tách chúng ra

- Đồng hồ báo R= , thì mạch bị hở tiến hành phân từng đoạn mạch để kiểm tra

- Tắt công tắc đèn, đặt 2 que đo như trên, nếu:

+ Đồng hồ báo R=  thì mạch tốt

+ Đồng hồ báo 1 giá trị điện trở thì công tắc bị chập cực

+ Đồng hồ báo R= 0 thì mạch bị chập, công tắc cũng bị chập cực, hoặc do đấu lộn dây

Trang 38

6.Thử mạch:

Sau khi kiểm tra mạch xong, nếu mạch hoạt động tốt, thì cho điện vào và đóng lần lượt các phụ tải để thử mạch

Bài tập hoàn thành

*Nguyên nhân và cách kiểm tra:

- Mạch bị mất điện từ nguồn điện lưới Dùng Vôn kế đo kiểm tra 2 cực trên

*Cách sửa chữa:

- Nhờ điện lực nối lại dây nguồn trên trụ điện

- Mạch bị mất điện do đứt dây chảy cầu dao hoặc cầu chì, dùng Vôn kế đo kiểm tra 2 cực dưới của cầu dao

- Thay dây chảy khác cùng loại do đứt cầu chì

- Cầu dao bị hở do má tiếp xúc không tốt, dùng đồng hồ đo điện trở hay đèn thử hoặc bút thử cảm ứng kiểm tra

- Dùng kìm bóp cho 2 má dao khít lại

- Công tắc bị hỏng, dùng đồng hồ đo điện trở hay đèn thử hoặc bút thử cảm ứng kiểm tra

- Thay công tắc mới

- Bóng đèn đứt hay đuôi đèn bị hỏng, kiểm tra bằng các dụng cụ trên

- Thay mới

- Đứt đường dây dùng, đồng hồ đo điện trở hay đèn thử hoặc bút thử cảm ứng kiểm tra

- Nối đoạn dây đứt, băng cách điện mối nối

II Lắp đặt và sửa chữa đèn huỳnh quang

Trang 39

A.Bài thực hành :

Hãy vẽ sơ đồ lắp đặt, sau đó lắp đặt và luyện tập phần sửa chữa hư hỏng mạch đèn huỳnh quang, trên bảng điện thực tập theo sơ đồ nguyên lý sau:

*Thông số các thiết bị:

- CT: Công tơ 1 pha có Uđm= 220V; Iđm= 10A(20A)

- CB: Áptômat tổng 1 pha có Iđm= 20A

- Mạch đi dây trong ống nhựa dẹp và được lắp trên bảng điện thực tập

- Các thiết bị điều khiển và bảo vệ được lắp trên bảng điện nhựa nhỏ

SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ

Trang 40

* Mục tiêu:

Sau khi học xong bài nầy người học có khả năng:

- Vẽ được sơ đồ, lắp đặt và sửa chữa các mạch đèn huỳnh quang thông dụng

- Tổ chức được nơi thực hành khoa học và an toàn

I.Dụng cụ, thiết bị, vật tư cần thiết :

- Khoan súng (có mủi khoan) 1 cây

- Công tơ 1 pha Uđm=220V; Iđm= 10A 1 cái

- CB 1 pha Uđm=250V; Iđm= 15A 1 cái

- Công tắc 2 cực 2 cái

- Cầu chì hộp 10A 2 cái

- Ổ cắm dài 10A 1 cái

Định dạng
Số trang	88
Dung lượng	2,17 MB