Luận văn Thạc sĩ Khoa học xã hội và nhân văn: Đặc điểm nghệ thuật truyện thơ Nôm khuyết danh

Đề tài Đặc điểm nghệ thuật truyện thơ Nôm Khuyến Danh có cấu trúc gồm 3 chương trình bày các nội dung: Đặc điểm cốt truyện và kết cấu trong truyện thơ Nôm khuyết danh; hình tượng nhân vật và hình tượng không gian, thời gian trong truyện Thơ nôm khuyết danh; ngôn từ nghệ thuật trong truyện thơ Nôm khuyết danh.

BO GIAO DUC DAO TAO ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

HO THI VEN MINIT

DAC DIEM NGHE THUAT

TRUYEN THO NOM KHUYET DANH

LUAN VAN THA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

HO TH] YEN MINIL

DAC DIEM NGHE THUAT

TRUYỆN THƠ NÔM KHUYẾT DANH

sgn £ Văn học Việt Nam

LUẬN VĂN THẠC SĨ

KHOA HỌC XÃ HỌI VÀ NHÂN VAN

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS, NGUYEN PHONG NAM

"Đà Nẵng - Năm 2016

LOICAM DOAN Tôi xin cam dan dy la cng tink mghign cia cia riéng 16

(Ce stig v Kế quả gh ea omg lain vn my Ks rng Hực i king ring lp vt cic i bic

i i in win

Hồ Thị Yến

MỤC LỤC

L1 ĐẶC ĐIỂM COP TRUYEN TRUYEN THO NOM KHUYET DANH 12

1.13 Mã hình cốt truyện truyện thơ Năm khuyết danh 4

12 DAC DIEM KET CAU TRUYỆN THƠ NÔM KHUYẾT DANH 36

M6 DAU

1, LÍ đồ chọn để tài

Trong văn bọc truyền thông Việt Nam, uyện thơ Nôm là một đi sản cổ

LÝ nghĩa tất quan Họng, Nỗ à sự kế tnh những gi ị văn hóa lâu dời của dân tốc Với tyện thơ Nôm, đc iệlà tuyện thơ Nom khuyết danh, ngưài Việt

62 sing tgo ra mgt th loại vấn học hết súc độc đáo, mang đậm bản sắc nếng

sa mình

So với các truyện thơ Nôm "hữu danh "kiến danh”, tứ lá các tác phẩm gắn Với tác giả cụ thễ, truyện thơ Nôm khuyết danh có nhiều điểm khác biệt Tắt quan trọng, Đồ không chí lã sự khá bit về phương thức hình thành, quan

hệ giữa tắc gã và ác phẳm mã còn ở các đặc điểm nội dụng và nh thúc Truyện thơ Nôm la đồi tượng thu hút sự chủ ý cửa giới nghiên cứu từ rt sớm Ngay từ những năm 50 ca thể kỹ XX, đủ c rất nhiễu bài viết, công trình được các nhà nghiên cứu, phê bình ong nước và nước ngoài công bổ

"Tuy nhiên vì đầy là oi ình văn bo có số lương tác phẩm khá lớn, nội dung

tt phong phú da dạng, in hình văn bản lạ hế sức phức tạp cho nên các nhà nghiên cứu khó bề sâu hết

hin vio thye tf nghiền cứu, có thể nhận thấy phần lớn các công tính

"nghiên cứu lu nay (hường tập tung vào một số túc phẩm tiêu biểu thuộc rang truyga tho Nom bác học (như Truyện KI, Lục ấn Tiên, Han tiên) Đôi với tuyện thơ Nôm khuyết danh, các bài nghiền cứu không nhiều và cũng không máng tính hệ thẳng Iu Et chỉ đề cập một cách tổn thể về nội dung và nghệ thuật Riếng về phương diện đặc điểm nghề thu

truyện thơ Nôm khuyết dành hi lạ càng

Xi niễm say mê cũa người nghiên cứu, học tập văn học Việt Nam, độc

cửa máng Huế là từ nhủ cầu thực tế cứ việc giảng dạy văn họ ở nhà tường ph thông,

chúng tôi chọn để ti “Đặc điểm nghệ thuật truyện thơ Nôm khuyết danh” để thục hiện luận văn tt nghiệp, Qua qu tình tiễn khai để này, chúng tôi by xong sẽ được tiếp cận vấn đề một cích đẫy dù, kỹ lưỡng để một mặt phục vụ cho hoại động chuyển môn vi mặt khác, dông gốp tiêm phẫn não vàn việc

“hận thức về royện thơ Nôm, mộ dã sản quý bu của văn học dân lộc

2 Lịch sử vấn để

21 Những nghiền cứu yé truyện thơ Nôm

Các công tỉnh nghiện cứu vỀ truyện thơ Nôm nói chung xuất hiệ từ rất

Sim Ngay từ thế kỹ XIX, một số nhà Nho đã cổ các bài Tua, Bt vé Tawa Kiểu của Nguyễn Du, Hoa iến của Nguyễn Huy Tự Có thể coi đỗ cũng là những nghiên cứu bước đẫu vẺ truyện thơ Nom Tuy nin, phải đến những năm SŨ của th kỳ XX, giới học giả mối công bổ nhiễu công tình, hải nghiên

si quan trọng, đúng nghĩa Thể nhưng cũng cắn thấy à hấu bt các bãi viết chi tập trang vào hai tác phâm tiêu biểu cho loại hnh văn học nữy là 7ý Kiẫu của Nguyễn Du và Tục ấm Tiết của Nguyễn Dinh Chiéw Các tuyện thơ Nôm khác ttđược đểcặp hoặc cũng chỉ để cập một cách Khái qut

Đề cập chung đến truyện tho Nôm, dáng chú ý rước bất có thể kế ến

‘he bd sich gio hoa, giáo tình như 1/zŠ sử Vấn lọc Việt Ni, tập H, của

Lẻ Hoài Nam và Lê Tứ Viễn, [ấn lọc dân gi, sập của Đỉnh Gia Khánh, Tâm hiễt tến trình văn lọc đân gian Vit Nam của Cao Huy Dinh; ấn lọc

ig Nam nữa củỗi di kỹ XIAM< hi thề ký XUY của Nguyễn Lộc; Mắy tắn đễ Thí pháp lăn học rung đại tiệt Nam của Trần Định Sử các bộ sách này, của ính chất của một công trình văn họ sử, truyện thơ Nom được nh bày qua một số đo, chương rong tiến tình văn động của văn học dân,

bậc học phố thông, ruyện thơ Nom cũng là một nội dang rụng tâm được đưa vào giảng dạy, Cụ \hễ ở bậc trùng bạc cơ sỡ, trung học phổ thông, Sich Ngữ văn cũng có dễ cập dến thể loại ruyện thơ Nôm rong phần Khải

quất và một số tich đoạn từ Truyện Kiễu và tuyện ục Vấn Tiền

Nhân chúng, do

E diễm và ính chất ca văn học nhà trường, những

Ấn đề lên quan đến truyện thơ Nôm được chú ý khai bác chủ yếu tiến về mặt gio buần, chưa đi su vào những nghi cấu mang tinh hoe thut Những nghiên cứu chuyên sấu chủ yếu dược in rên các tạp ch Có thề

kể một sổ bài viết tiêu biểu như: "Truyện Nôm khuyết danh, một hiện tượng đặc bột cia Văn học Việt Nam ein Bui Văn Nguyễn, ãng tên Tập chi Vn

‘ioe, sb 7- 1960; “Những vẫn để xã hội rong muyện Nôm bình đân” của Nguyễn Lộc (Tạp ch ấn lọc sb 4 1969) "Sự tiễn tiễn của truyện thơ cổ điễn Việt Nam và sự vay mượn ổt tuyện” của N.L Nieuli (Tạp chi Vm he,

SỐ 3- 1989); "Nhân xết về phiên âm và khảo định truyện Nhị độ mai” cla

"Nguyễn Quảng Tuin (Top chi Hn Nam, sb 2(27) - 1996) Ở một quy mô Xhác, iệc nghiên cứu tyện tho Nom cin được tiền hành qua các luận văn

“Thạc s, luận ân Tiền sĩ như ấn hán ng xử người Hiệt rong yg thơ Nom, luận văn thực ĩ văn học của Triệu Thủy Dương, Ngôn ngữ nhân vật

‘ong trun Nom, ld ti của tắc giã Định Thị Khang; Ngôn ngữ nhầm

"vặt rong tmoện thơ Nom bác học, luận ân tiễn xĩ của ức giá Lê Thị Hồng Minh; Pin nome nin vt ph nữ trong tnyn Nm tồi ử gia niền, luân ẩn tiến của túc gả Nguyễn Thị Chiến

Nhìn chúng các bài viết công tình trên đã chỉ rà những vấn đ lớn về nội

‘dung vi hin thức nghệ thuật của uyện thơ Nôm Vấn dễ được ác tác gi dt Sâu ào nghiên cu là các khi cạnh văn ha thể li, ngôn ngữ, nhân vật của truyện thơ Nôm ni chung và truyền thơ Nôm bắc bọc nồi riêng

32 Những nghiên cứu liên quan dến dề tả luận văn,

Năm 1979, Ding Thanh Lê xuất bản chuyển luận 7n Kíễu và đế loại tmyện Nôn Đây được coi là công tỉnh nghiễn cửa tương đỗi cô hệ thẳng, quy mồ lớn dẫu tiên dược công bổ Trong cũng tình ny, ác giả đề

cập một cách Khi quit v8 ch sử hình thành và phát tiển của truyện Nơm, Bến cạnh đỗ tác giả cịn dễ cập một số vẫn dt mu xung quanh ruyện Nơm nhục thuật ngữ, tên túc giá của truyện Nơm hữu danh, quan điềm sing te, nguồn gốc dễ tả, chủ dễ, nghệ thuật tự sự Chuyên luận cha lâm hai phần chính, phần dẫu tình by vắn dề Đúng sự sự phán ánh đấu anh sĩ lối và

tế lại truyện Nơm trong vn lọc cổ Vigt Nam © phn ny, epi dd dnt 3

‘chong d8 bin lui về truyện thơ Năm nổi chung Chương 1 ơng tự sự dân gian với truyện cổ ích; Chương 3 Dơng tự sự rong văn hạc viết; Chương 3 Truyện Nơm, th loại tiễu thuyết cỗ diễn Việt Nam, Riêng chương tứ 3, tác giả đành phần lớn số lượng để bàn kĩ về quan điểm sing te, gon ade ot

"muyền, đểti,chủ để, bột pháp tư sự ử văn học sỗ đến tuyện Nơm, Phẫn thir

"ai của chuyên luận di sâu vào nghiên cứu 7rggộn Xiễu So sin hai phần cĩ thể thấy phẫn đầu nổi về truyện Nơm chiêm một dụng lượng hạn chỗ hơn so

‘i phn thi hai Sạng khí nồi vvẫn để phân loại, tấc gia cũng chỉ nhận xế mmột cách khá quát, chúng chung: “Di vào cụ thể, chúng ta cũng đã từng phân loại Tryện Nơm thành Thuyện Nơm hữu danh và Truyện Nơm khuyết danh

Sơ thực những sự phân loại rên đây cũng chỉ dựa rên những cư sở cĩ ý nghĩa

"ương đổi” [4, tr S5] và sau đơ ác giả khơng bản lận thêm về vấn để này nữa Nhân chung chuyên luận cũng chưa bản thit diy di vé vin dễ truyện 'Nơm khuyết danh,

Sau cổng tình của Đăng Thanh Lễ một thời gian kh dit, nim 2007, Kiều Thủ Hoạch cơng bổ chuyên luận Thgyện Nam - ih sử phát iển v gỉ pBáp tể loại Dây là cơng tình cĩ quy mơ nghiên cứu về truyện thơ Nơm lớn nhất từ trước dến nay, Vấn đền

vế cửu hết sức rơ răng và cổ tính hệ hồng

từ ịch sử hình thành đến thị php th loại cũng như gi tị tư trống thẳm mỹ Tắc giả đặc biệt hủ ÿ đến những mặt mang tính nhân văn về vẫn để phụ nữ

và lộn diện hơn là sơ sánh truyện Nom rong xã hội người Vệ, truyền Nơm:

với các đân tộc thiểu số ảnh em, Tắt cả những vẫn để trên được gii quyết ắt săn kế và chía thành 5 chương, Ở chương ác gi dành tiếng để nói về

đường phát tiễn của tuyện Nôm nhằm xác dịnh rõ bản chấ của thể loi,

“Chương 2 qua việc tìm hiểu nguồn gốc lịch sử, tắc giả lâm sông tổ nhân tổ chính tị lự tưởng chỉ phối ự xuất hiện và pht tiến ruyện Nôm; Chương 3

‘te gi đi sâu vào tìm hiu thị pháp truyện Nôm và "làm sảng tô phần cốtlôi trong ban chit folklore ci thé loi này”, Chương 4 tác giả dặt vẫn đ về chức năng, tư tưởng thắm mỹ và sự nh hướng của uyên Nôm trong đời ng xã hội, Ở chương S đặt ra mỗi quan hệ giữa huyện Nôm của người Kinh và

"uyên thơ của các ân tộc tiểu số anh em, các đân tộc ở Khu vục Đông Nam,

Á, miễn Nam Trung Hoa để đi đến khẳng định truyện Nôm ca t có củng cội nguễn flklore với văn hôa khu vực Ngay ở chương túc gi đã đưa rẻ nhận xết

Cô thể nói, phân loại và xắc định th lại, tho cùng ch là hai mặt của một vẫn đề Song chùng nào mà ta chưa xác định được bản cất của tế loại thi shững đó cũng khó nã nội đến việc phân loi một cách chính xác Và như vây, muôn làm sing tỏ bản chất của truyện Nôm bình dẫn hẳn không thé chi

Cuba Trygn tho Nam hong nghiên cửa Hi thải lọc cũa Nguyễn Phong Nam, xuất bản năm 2007, bao gốm sấu phẫn Từ phn thứ nhất đến

phần thứ tư à những khảo sắt mang nh khái quất về loi bình: phíc thảo điện mạo tnyện thơ Nôm; một số vẫn đổ lịch sử nghiên cứu; đặc trưng; ở phường điện nghệ (huật dùng lới được nhỉn nhận dưới góc độ thể thơ, đặc điểm của văn bản tuyện kễ, văn phong (nga ngữ, giọng diệu, kỹ thuật từ chương) Rigag phần năm và su di sâu vào nghiên cứu truyện Năm hữu, danh, Có thể thấy, ở công tình này, ừ phần thứ nhất đến phản thứ tự tác giả cảnh riêng dễ bản về muyện tho Nom Và ở phần kết luận của vẫn để này

"Nguyễn Phong Nam khẳng định

“Con đường đi ủm đặc điểm ngôn từ nghệ thuật truyện thơ nôm

"nu chi đựa vâo mộ số dầu hiệu hình thức diễn đạt thích chấn

sẽ đã vào bể tc C gi là bình dân hay bác học (nỗ có) thực rà chi là những biểu hiện cụ thỄ của phong ích ngôn ừ tác giá Nết

"nệng này côn cổ ỗt nhiều biến thi rigng những loi, thậm chỉ

là tiêu Logi uy tho dim khác nhau (truyện nôm diễm tình, tuyện nôm tôn giáo, tuyện nôm lịch sử, tuyên nôm thể sự tmyên nôm đạo lý); như thể cũng cổ nghĩa là c rất nhiều chữ

"không phải chí vải ba đặc điểm Do đó, đặc điểm quan trọng nhất, sốt yêu nhất của ngôn ngữ truyền thơ nôm theo chúng tố không

hả tính chất bình đân hay bác học mà là tin ch tray

—

Trên cơ sử những lí giải này, cuốn ch dã có sự phần lọ rt ring va

cu thể theo hệ thông từ ái chung đến cải iềng để xác lập phương pháp nghiên cứu loại hình tên bình điện hỉnh thi học và coi đồ là nỗ tăng để từ

đồ đã sâu vào nghiên cứu truyện thơ Nôm nói chung Tuy nhiễn cuỗn sách

ha ỗ chương nào bản tiếng về đặc điểm ca truyện Nôm khuyỗt danh 3-3 Những vẫn để đặt ra từ quá trình nghiên cứu

Truyện thợ Nôm khuyết danh là một hiện tượng đặc biệt và khả phức tạp trong lịch sử văn học Việt Nam, Dã có khi nhiễu

Viế và công tình nghiên

cứu bản vẻ vẫn để này Chỉ iềng tên gọi và cách phân loại đã đạt ra nhiều vẫn đỄ mà giới nghiên cứu vẫn còn chưa nhất tí, Việ xác định tên gọi truyện thơ [Nom không tách rời vẫn đễ phân loại Phân loại được xem là cơ sở để sợi tên,

từ tước đến nay có bai nhôm ý kiến khác nhau về vẫn dễ tên gọi Nhôm ý kiến thứ nhất cho rằng: truyện thơ Nôm khuyết danh và tuyện thơ Nôm hữu

‘anh, eich phn Toai này căn cử vào việc truyện đồ cổ lên tác giá hay là không, Nhóm ý kiến hứ hai phân truyện thư Nôm thỉnh: ruyện thơ Nôm tình dân và tuyện tho Nom bác học, cách phần cha này chủ yếu dựa vào tổng lớp săng tác Tiêu iều cho cách phân loại thứ nhất có các tác gi: Đỗ 'Đức Hiểu, Bài Văn Nguyễn, Lê Hoài Nam rong côn tỉnh /ược iá

sử săn lọc Liệt Nam, Đỗ Đức Miễu cô vết

rit s6 tác phẩm như Trẻ Các, Thọch Sanh, Phạm Công- Cúc Hoa, Nhị độ

“mai, Phan Trần " dược nhân dân yêu mo, truyền tụng t dời này qua đơi khác Những ác phẩm ấy, nay không bit lên ác giá, gọi là áe phẩm vô danh hạ khuyết định” và hầu như rong công tỉnh này quan siệm của tác giả

hi đồ cập đến li tnayện Nôm khuyết đanh và loại truyện Nôm hữu danh mã không hŠ đỀ cập đến thuật ngữ truyện Nôm nh dân Trọng cuba Lich sit aa

rong vin chương cổ diễn, có

‘oe iệt Nam (lập II, HN, 1965, nhiễu tác giả), Lê Hoải Nam đã dùng thuật ngữ "Truyện Năm khuyết dịnh”đặttêu để ho một chương trong cuỗn sách, Tác giã khẳng dịnh: "Ở phẫn lớn các ác phẩm khác đến nay vẫn chưa xác Cảnh được về các mặt đố người ta gọi chúng các ác phẩm ấy là tuyện Nom Xhuyết danh 29, 38] Trong công trnh của mình, Lê Hoii Nam không đăng huật ngữ truyện Nôm bình đân và truyện Nôm bác học Cùng với quan điểm này, túc giả Bùi Văn Nguyễn, tên tập sán Äghiền cứu vn lọc số 7

1660, đã sĩ đụng thuật ngữ tuyện Nôm khuyết ảnh ngay ở in để bãi viết Tyện Nôm Kiuat danh, một Hiệ tượng đặc Đột của văn hoe Viet Nam

‘rong bai viết của mình tác giả dễ cập dến ha khải nệm "võ danh” và

“khuyết danh” Ông chờ 1 vin boc v8 dan I loại văn học truyền miệng:

côn văn học khuyết danh là có lên tc giả nhưng vì mặt lý đo nào đô mà thiểu tên thôi

nhôm ý kiến thứ ha thị Dương Quảng Hàm là ngờ dẫu biện đưa rà thuật nạữ Truyện thơ Nôm bình dân, Trong cuỗn Vier Nam wn ge sử vu ác giả cô viết: “thể này thường dàng để vất các truyền cô ính cách bình dân như

“Quan Thể Âm, Phạm Công Cúc Hoa, 112,151) Nguyễn Lộc trừng cuốn

ăn học Tiệt Nam, mio cult thé AY XVI, nứo đu thể XIV ti li chủ nắng "Một loại là những troyện Nôm kiễu Phạm Tái + Ngọc Hóa, Tổng Trân Cúc Ha, PÄưương Hoa, lý Công, Hoàng Trữ một loi là thững tuyện

`Nôm kiêu Truyện Kiểu, Hoa Tiên, So Kinh tn tang, Toa rên có thé go truyện Nôm bình đần, lại dưới có thể gọi là tuyện Nom be hoe” [25 -406] Bên cạnh đồ côn có nhiều tác giả cùng ý kiến với Nguyễn Lộc và Dương Quảng Hàn, cụ thể là: Dinh Giá Khánh, Vấn lọc dón gian liệt Nam, (Cao Hy Dinh, Tim hid ẩn mình Vấn học dâm gian Liệt Năm Vũ Tổ Ilie,

“MỖI quan hệsiữu truyện Nẵm nh đân và văn học dân gian, Tạp chỉ văn học, số4- 1980)

[Nhu vy en ei vào những tiêu chí mà các nhà nghiên cứu đưa ra cùng

‘i vige tim hiễu từng tác phẩm cụ thể chúng tôi vẫ thấy côn những diều chưa hựp lý, Đời thực tẾ còn có một số tác phầm có tên tác giả hẳn hoi và

được viết đựa tên cốt tuyện vấn học cổ Trứng Quốc, tác phẩm viết ra "để đọc” chữ không phải "dễ kẾ" nhưng ở phương diện nghệ thuật như kết cầu, sốt tmuyện, tỉnh tiết, các biện pháp t từ th lạ rất gẵn gũi với truyện thơ

ôm bình dân, Ngược lạ, một số ác phẩm cõ những dấu hiệu "Lẻ là chính”, ngôn ngữ nhiều chỗ không được trau chuỗt ki lường, câu thơ chưa thật chỉnh shụ nhiễu chỗ cản ép vẫn, nhưng vẫn được mắc định là truyện thơ Nôm bác

‘ne Hơn nữa cách gọi "bình dân”, “bác bọc” có vềnhự phân chía gia cấp và giã tị của một tắc phẩm hảu như mang ính an bài V việc ny, Kiểu Thủ

¿ch cũng bảy t õ ý kiến ea minh

Việc phân loại rayện Nôm thành ha loi truyện Nôm binh dân

và truyện Nôm bác họ, dẫu sao cũng chỉ nên xem là một biện pháp tạm thi dé tga eho vige nghién ef trong một chững mục

"ảo dó, và đố với một số tuyện Nôm nào đô mà thôi Một quan iệm tuyệt đối hóa ở đây sẽ là phi thực tỄ và đo đô, cũng à phí khoa học Bởi thực, củi anh giới chúng loạ Ấy cũng chẳng cô

Si ồ tăng, nêu không mu nội là nó khá mũ mờ như chúng ta

đa tây 17, S7|

6 a8 ải này, chẳng tôi không đi vào nghiền cứu ịch sử lên gợi song thiết nghĩ cân phải điểm qua một số cũng tình nghiên cíu về tuyệnthơ Năm, huyết danh để có cơ sỡ đi vào nghiên cấu khía cạnh th phíp th loại của ti, loại tuyện thơ Nôm khuyết định như cắt truyện, kết cầu, ình tượng nghệ thuật tang đó có hình tượng nhân vật, hình tượng Không gia, tỏi gian Trong chương nghiên cứu ngôn từ nghệ thuật của truyện thơ Nôm khuyết cđanh, chúng tôi chỉ ra điểm khác biệt rong ngôn nạữ truyện kế đân gian và ngôn ngữ truyện thơ Nôm khuyết danh để thấy được những bước chuyển mình ong nền văn học viết giải đoạn lúc bẫy gi Tuy nhi các th lệu của

ân học dân gian như tục ngũ, tình ngữ và biện pháp tư từ n dụ là những yêu ổ không thể biểu trong việ sử dụng ngộ từ của loại nh này

Có thể thấy vắn dễ nghiền cứu vỀ uyện thơ Nôm nói chưng và truyện thơ Nôm khuyết danh ni iêng có khi nhiều công ình nghiền cứu kể cả cấp

đồ vĩ mô và vi mô Song với năng lự cá nhân và phạm ví của một luận văn chủng tôi chỉ tập rung vào một măng nhỏ đặc điểm nghệ thuật của truyện thơ

ôm khuyết danh, TH vọng dỀ ải kế thừa được những công nh dĩ rước và iến hành những nhiệm vụ khoa học mới về mặt th pháp th loi Đây là vẫn

đỄ mà chúng tô đặc biệt chú ý, mong cổ một cách nhìn mới về mội th loại

0 văn học đân tộc mã ngày nay chúng 1a ăng cổ gắng gi gin vA lw tuyen en son dưỡng hội nhập quốc lẾ

3, Đồi tượng và phạm vĩ nghiên cứu

31 Dai tượng nghiên cứu

luận văn này, dồi tượng nghiện cứu dược chúng tôi xác định Hà các te phẩm đã được giới chuyên môn thừa nhận, in ong bộ sich Kho wag ruse

_Năm khuoái danh Ợ tập) do Nhà suất bận Văn học n hành năm 2000,

To sổ lượng của lại tuyện này khả nhu, bơn nữa về mát nghệ thuật

‘ie ty tương đội giống nhau, vỉ th để thuận lợi cho việc tiển khai đ i, hững tối chỉ chọn một số tác phẩm tiêu bể nhắc Độ là cíc tmyện thơ Năm, khuyết danh có nguồn gốc từ truyền kế đân gian Việt Nam, tập rung chủ yên vào 10 tyện: Quan dm Thy Kin, Tig Thin = Cie Hoa, Pham Công = Clic

oa, Pham Tôi - Ngọc Hoa, Thach Sanh, Te Tic, Cit Te - Cis Cy, Mã Phuong - Xuan Hua, Ching Chas Le se tanh cn,

3.2 Pho vì nghiên cứu

Khải niệm nghệ thuật vẫn chúa một nội hàm khả rộng, với nhiều vẫn để phúc tp Tong dt ching ôi chỉ giới hạn pham vi nghiền cứu ở một số phương dig cơ bản nhấc Cụ thể, luận văn sẽ để cập đến nguồn gc, mô hình sỗt uyên, kế ấu tác phẩm, đặc diễm hình tượng nghệ tuội và ngôn từ nghệ thuật của truyện thơ Nôm khuyết dịnh

-4- Phương phập nghiên cứu

‘rong luin văn này chúng ti sẽ iếp cận đối lượng rên cơ sở các phương pháp chính như sau

Phuong pip log inh: Do tn cit de thi ea truyện thơ Nôm là một nhôm bao gằm rải nhiều kiểu dạng tắc phẩm khác nhau, vừa có đặc điểm của văn học dân gian ạt vừa cô đặc diễm của văn chương bắc học, đo độ chúng tôi sẽ vận dang phương phá loại hình dễ nghi cứu Sử dụng phương phập

nủy,đổitươngsẽ được chú ý khảo sát ề mạt mô hin, kiê loại

Phương pháp hệ thẳng - cấu trúc: các tắc phẩm sẽ dược xem xế rên

ắc mỖi quan bệ chung và tiếng Như vây, tuyển tho Nom khuyết danh sẽ age dit vio tong cic mỗi tương quan khảc nhau, Mỗi ác phim vi là một

vu lổ rong kiểu loại truyện khuyết danh lại vừa là một hệ thống dộc lập, Tiếng biệt

- Ngoài ra, luận văn còn sử dụng một số phương nhấp khác như: phương hấp phân tich tổng hợp, phương pháp so inh Các phương phầp này được

sử dạng để giả quyễt những trường hợp cụ th in những vẫn đề chung, bảo cất của để ải

% Đồng gộp của luận văn

S1 Từ gộc độ đặc diễm nghệ thuậc cách xây dựng cốt truyện, kế cấu,

"gìn ngữ dồn cích xây dựng nhân vật, không gin, Luận văn di đến ác lập

si nhĩ hệ thông cho truyện thơ Nôm khuyết nh

53 Luận văn có giá tị ứng dụng cho nhủ cầu thực tẾ giảng dạy ỡ nhà trường phố thông hiện nay

á Bồ cục của luận văn

Ngoài phẫn mở dầu và phần kế luận, luận văn gốm 3 chương

Chương I: Đặc điểm cốt uyện và kết cấu ương truyện thơ Nôm khuyết cdạnh

Chương 2: Hình tượng nhân vật và hình tượng không gian, thi gn ong tmyền thơ Năm khuyết danh

Chương 3: Ngôa tử nghệ thuật rong tuyện thơ Năm khuyết danh

CHƯƠNG

AC DIEM COT TRUYEN VA KET CAU

TRONG TRUYỆN THƠ NOM KHUYET DANH Khải niệm “muyện thơ Nôm khuyết định” vẫn lên quan đn việc phân loại truyện thơ Nôm, Đây à vẫn đ khá phúc tap, bồi từ trước đến nay có hai luồng ý iến khác nhau Một số người đưa ra tê gọi miện dơ Nấm Kiuyêi

“danh (đỗ lập với tuyýn thơ Năm hữu dư), nhằm chỉ những tệ phẩm không

có én tie giá Tuy nhiên cũng có người gọi teo cách khác To gợi là ruyện

‘hr Nam bin din va trun tha Nom bác học NHn chung, tuy đùng tên gÏ khác nhau nhưng giới nghiên cứu sổ xu hướng đồng nhất truyện Nôm khuyết cdạnh với truyện Nôm bình dân

‘et ing thi, có thê thấy giữa tyện thơ Nôm khuyết đạn và myện hữu

‘dan of nhi diễm khác nhau cự bản Sự khác biết này không chỉ ở hỗ một

"bên tắc phẩm được công bổ thường gắn với ên tác giá, một bên thường không

cổ tên tác gi, không chỉ khắc về phong cách nghệ thuật (một bê có ính chất yên bác, văn phong trau chu, gọt giữa một bên nh bảy mộc mục, dùng đế

là chính) mà tước hết là khác nhau v t tuyển và kết cẩu tác phẩm,

LL DAC ĐIỂM CỐT TRUYỆN TRUYỆN THƠ NÔM KHUYẾT DANH 1.11 Khái niệm cất truyện

Truyện thơ Nôm nổi chung và tuyện thơ Nôm khuyết danh nội rếng là

"

Atisote ong Nghệ ướt tơ ca đã bảy tô quan điểm của nình về khái niệm,

“này, Ông cho rằng: “Khi xây dựng cúc cốt truyện vii got ria vin tir cho ce

sốt tuyên đó, phải làm thể nào hình dụng được chúng hả sinh động ở tước mắt Chính trong lúc đổ, trung lúc nhịn thấy | tất cả | một cich hoàn tản rõ

Tế ả dưỡng như chính mình muôn tìm, mới thấy được mâu thuẫn” [1,71]

Từ đó ông dựa

linh hồn của bị kị<”, "sỗt tuyện là sự kết hợp ác sự kiện, nh cách, là cái

‘ho ta bid tinh chit cba nhân vật hành động] 191] Có thể lý gi quan niệm của Arslols khi xây dựng cốt truyện phái sổ tính bí kịch và sấp xế bí Xieh đồ eo hệ thông để nhân vật bộc ộr tính chất

Vân giữa thể kỹ trước, B_Tomachevsii một nhà nghiền cứu lý thuyết chủ nghĩa hình thức Nga, rung têu luận vềØ chỉ để cũng đã nề định nghĩa

về cốt truyện Ông cho rằng

“Cổt tuyện la toàn bộ những sự kiện có quan hệ với nhau được

"hông báo cho chúng ta trừng quá tỉnh te phẩm Cắt tuyện có thể

‘aye tình bây một cách thực dụng, đự theo tt tự ự nhiền, có

Ô Việt Nam, nhà nghiên cứu Trên Đình Sử ong cuỗn Mớt sổ sắn để Thí

‘hip hoc hiện đi thì cho tầng: "Ct trayện là yêu tổ của tắc phẫm tự sự Theo định nghĩa tuyển thống đỏ lã tt ã các hành động, biến cổ được phát tiễn rong in bình kế chuyên" 44,99] Tắc gi edn I sii hms, “ruyện nào cũng có đặc rừng bởi biển cổ sự việc) tức là một chuyện xảy ra Không

cỗ chuyện ây ra th không cỏ truyền, Nhung không phải mọi việc xây ra đều thành chuyện, núi cách khác, mọi việc xây ra cỉ có tể thành chuyện khi xt theo một ý nghĩa nêo đó "|4, tr 10| Như vậy, với quan niệm ny cắt ruyện hông chỉ ơn giản là những biến cổ mà phải xem xi quả ình ận hành của

“ biển sổ để tìm ra ý nghĩa của tuyện và các nguyên ắc hình tình quan niệm, chỉ phối các ý nghĩa Ấy

Teén cus tgp thu định nha của các nhà nghiền cửu đĩ ước, chúng ôi

‘cho ding ct truyện, nôi một ách ngn on, ã chuỗi các ếa tổ eo bản (các

"mô ip, chức năng, biến cổ, ự kiện ) được ỗ chúc theo một mồ hình cụ th Như vậy, cắt uyện không gì khác hơn à hệ thẳng gằm rt ni tn tt, chỉ

tt cụ thể được tấp hợp, thẳng nhất theo một nguyễn c nào đó V thể kh dị tìm hiểu địc điểm cố truyện thực chất lãm Mều các yêu tổ (nhân vật sự kiến) và mô hình tổ chức hệ thống các yếu tổ trong tie phim,

1,13 Mô hình cốt truyện truyện thơ Nôm khuyết danh

Tim hiểu nguẫn gc các truyện th Nôm khuyết danh, có thể khẳng định

"hậu ht đều có nguắn gốc ừ truyện kể dẫn gian chủ sêu nằm trong kho tàng văn học đân gian Việt Nam Sự trùng hợp về hộ thông nhân vật và sự kiện ita tray thơ Năm và truyền cổ tích, tuyện kể dân gian cho thấy mỗi quan

‘bg mat thiết của chúng Dây cũng là một rung những ý do khiến nhiễu nhà nghiên cứ xấp truyện tho Nm kay danh vào nhôm văn học dân gian

Có thể dễ dàng chứng mình diều này Chẳng hạn, ruyền thư Nôm Dhach Sanh va truyện cổ ch Thach Sanh 7; Thông có cốt truyện hoàn toàn giống nhau, cả về nhân vậ lẫn sự kiện Truyện tho Nom Ca Tắm Cái Cảm có

nguồn gốc từ ruyện cổ ch Tắm Cám - một kiểu truyện theo mô ở hiễn gặp lành, thign thẳng ác rất ph biến ở cả khu vực Đông Nam Á Truyền thr Quan iow Th Kinh liên quan đến ruyện tên giáo, Phật ích gọi là Quan Ấm tổng

‘bin honh và cũng en gi truyện cổ ích Quan Ấm Thị Kinh Truyện thơ MZ

“Phụng Xuân Hương cô ắc các ban dầu là những bản về lưu tuyền trong dân gản như VỆ Mũ Ô; Vẽ ông xã tơi đồi: Về Bà phó; Về Mũ [ong Mã

“Phụng cáe bãi về được dân gian tuyển tụng và được phổ hiến ở nhiề nơi

thuộc miễn Trung, miễn Nam, Troyện Từ Thức cỏ nguồn gắc từ gia: thoại Tie

“ Thức gặp rên, từng được Nguyễn Dữ dựa vào để viết Từ Thức lấp vơ Tiên ong Truy Kỳ mọn lục) Truyện thơ Nôm Pham Tài Ngọc Hoa due bin thành từ truyền thuyết, tín ngưỡng dân gian ở Phú Thọ Truyền Tổng Trần

(Ge Hoa được xây dụng trên cơ sử truyện cổ ích quan Trang Gầu (ngây nay vẫn còn ền thờ Tổng Trần ở Hải Hưng) Truyện Chẳng Chuối được hình thành dựa trên sự kết hợp ác truyện kể dân gian (tuyên thuyết Sow Tinh Thủy Tin, truyện cỗ ch So Dừa)

iw vay, nhìn vào quá tình hình thành cắt tyện tmyện thơ Nôm khuyết danh, cỏ th thấy hiện tượng sử dụng cá tắc phẩm truyện thông là hết

se phổ biển, Ở những ví dụ mà chúng tôi vn nu, cổt truyện thường được xây đựng bằng cảnh chuyển thế một "ích truyện” c sẵn, hoặc phối hợp một

di ích tuyện lại với nhau để hành một câu chuyện mới Cính vì vậy, đà cđựa trên cơ sở tngyện kể đặn gian nhưng thụ chấtct truyện tuyện thơ Nm không hoàn tongiống với cỗ! truyện tiễn thân,

So với tuyện kế dân gian, cốt truyện tuyện thơ Nom da dạng, phe tap

"hơn, Cô hai dạng cỗt truyện chủ yêu, tạm gợi là 'cổt truyện đơn tuyễn” và

truyện da uyến” Tác phẩm chỉ gồm mộ tuyển sự kiện đơn giản tài được 0ï là cỐt truyện “đơn tuyến” Thông thường, ác truyện này có quy mỗ vi! phổ, độ dài không lớn Chẳng bạn truyện Từ 7Öức, nổi về cuộc nh duyên giữa Từ Thúc và nàng tiên nữ Giảng Hương, tản bộ chỉ cổ 608 cầu So với cắc truyện Nôm khuyết danh khc, đây là uyện có dung lượng ngắn nh, cốt truyện cũng khá dơn giản Trong khi dõ, phần lớn huyện tho du eit di, thuộc dạn cốt truyền "da tuyển” Ở những tác phẩm như vậy, số lượng nhân vặLrất nhu, lắm tnhtit, các sự kiện dạn xen vào nhau it phic tp Ching hạn như tuyên Mã Phụng Xuân Iivơng dã ti 4367 câu Tuyện kể về một gia định (họ Mã] nhưng thực ra độ là một "ổ hop” gm ba phẫn, mỗi phần tương ứng với một thế hệ Các dời nổi tiếp nhau xuất hiện, (ạo nên một mạch

truyện với rất nhiều tình tết éo fe, Su ut hiện cả loạt nhân vật nhiều lúc hiển cho người đọc rất khỏ phân iệt dược dâu là vi chỉnh, dâu là vai phụ Vai chinh ngoài Mã Phụng, Xuân Hương còn có đến ba bốn nhân vật khác

nr Ma ©, Ma Long, Ma Điễu, vai phụ lạ cảng rối rắm, có đến hng chục chân vật tp nối nhau xuất hiện

Theo các nhà nghin cứu, c thể hình dụng cốt truyền tuyện thơ Nôm theo há mô hình: 1 mô ình đip gỡ - Tar iển (la lac) ~ Boan vgn v2!

mổ hình theo nguyên tắc Niớn - Quú, Đây là ai mồ hình bao quát gin như toân bộ raya tha Nom

+ Mã hình “Gặp go

hin chung cốt ruyện của ruyện thơ Nôm khuyết danh dù dược tổ chức theo đơn tuyễn hay đa tuyển cũng sỗm các phẳn cơ bán sau: mỡ đẫu thường trình bảy hoàn cảnh xã hộ, xuất thân của nhân vật Sau dộ biến cổ xây ra, hận Vật phải tải qua nhiề gian truận thữ tách và cuổi cũng là được hưởng hạnh phúc Qui tính vận hành đ lã rất ôn định,

Trế thực tổ, cách phân chia ot tay theo ha mộ hình nhự tên chỉ là tương đối Bởi vì xét về bản chất thí các mổ hình đô không hoàn toàn tác hệt đối lập mẻ trả lại, cô sự dan xen, dung chúa lẫn nhau Thông thường các tác phẩm cõ chủ để ải từ giả nhân được tác giả tình by theo mổ hình GIp,

at

hông thích hạp với mô hình Nhân - Quả Ngược hi, có nhiều tuyển theo chủ để đạo đúc, đạo lý, tuy tổn gián, tuyện gio hun vẫn tổ chức cốt truyện theo ba phần Hãy xét một số tc phẩm cụ th để thấy rỡ điều này Các tuyên Tổng Trân Cúc Hoa, Phạm Tái Ngọc Hoa Plạm Công Ci Has Chẳng hạn, đều gắn với những cuộc gập gỡ bạn đẫu và ii ngõ vào cuối tuyển TẤ nhiên là mỗi một uyên như vậy lạ có một hoàn cảnh gặp gỡ khắc nhau Ö truyện Tầng Trấn Củc ad do hoàn cảnh xuất thân của gia đình

biển lưu lạc - Đoàn viện”

tr lạc Đoàn viên, Tuy nhiền điều độ không có nhĩa truyện điểm tình

„

“Tổng Trần khó khăn, mới lên ba tỉ cha mất, nhà nho, ám tuổi phấi đất mẹ

đi ăn mây, Một hôm Tổng Trần đến ãn xin nhà phú hộ th nh cỡ gập được (Cie Hos Nẵng cảm động tue inh cn Ấy dã

90 tila cho, bị chai gấp và cho rằng xúc phạm gia đình bn bất nàng lấy Tổng Trấn âm chẳng để đui khéo ra khỏi nhà Đãy quả là một màn "gặp gữ” rất đặc biệt

Từ ngày về làm vợ Tng Trân, tuy sống trung cảnh nghèo khô nhưng

“Cúc Hoa vẫn lò m là nắng dâ thảo, ngui vợ hiển

(Com thời để nuôi mẹ chẳng Kinh hiểu một lòng ti đt tho,

Muối đưa chẳng quản đối no, Khuyến chẳng đèn sich đổ hồ lâm nên

Tổng Trấn di thì được để trang nguyễn Nhưng cũng như bao đố “tr i", “pi se” Khe wo ching ho

Nhờ vào công lào của vợ và ự bên chí et

cũng chịu nhiều thứ thách Hai người phải tả qua tt nhiều biến cổ hết sức khắc nghiệt

sau kh đỗ đụ, chàng bị buộc phải kế hôn với công chúa Trước thử thách

“Trang cũng vượt qua được nhờ vào nguôn thực phẩm là củc bức tượng bụt Bảng ch lam rong chữa

+ Thử thách iế theo hi xây ra với Củe Hoa Trong thời gian Tổng Trân

cả sứ ở nhà Cúc Hoa chịu sự ép bức, ảnh hạ từ chính người ch cửa mình Sut nhiều năm không nghe tức về trạng, ông đã gọi Cc [le vẻ và bt ti

tả với Đình Trường, Nàng không chu và bị nhất vào chung tru cũng với chủng, Cúc Hoa tốn lên nú cao gấp mãnh hỗ, nhờ mãnh hỗ dưa hư sang cho Tổng Trân và nhận thu Ting Tein mang vécho Cie Hoa

Sau do nh i tr ma 1 Trin vach mặt dược ên Trưởng giá, phần

‘xt din báo nán công minh: mẹ on, chẳng vợ được đoàn t Ở nước Tân

‘ng chia Boch Hos xin vua cha cho qua Nam Việt sum họp củng Tổng Trân, chẳng phản chia ngồi thứ giữa Củc Hoa và Bạch Hos, gia dinh hanh phic: Tisờn xanh cây phúc nở hoa/ Bất nghiê lại nỗi Mi tien bông rằng, Các truyện như Phom Tái Ngọc Hoa, Pham Công Cức Hoa cũng đều theo mô hình này Truyện PÖom Tử Ngọc Haz có cổt tuyện như sa: Trần Ngọc Hoa là con gi của tướng công đại phô gia Trần Trúc Thông ở Thanh

Tà (một huyện thuc tính Hải Dương) đời Chu Trang Vương Nàng Ngọc Hoa được cha mẹ nâng nu chiễu chuộng Lớn lên, Ngọc Hoa trở thành một

thiểu nữ sinh đẹp: "Mã dào, mặt ngọc, tóc mặyrườm rả Sắc dạp ấy đã làm cho bit bao chẳng tai con nhà git sang đn cầu hôn, thể nhưng nàng đều từ chối ắt cả Do số kiếp dây dưa, Ngọc Hoa lại cảm mn Phạm Tải, chẳng "hân

Si hr hi” phi én nhà nàng ăn xin Ngoệ Hoa sử người đem gạo in rà cho, lại côn din do ching hin ski chim lo he tip dé thí cử đỗ dạt gập gỡ dinh méah do, Ngoe Hoa dm lương t ThẤy con gi ngày cảng kêm trời nhan sắc, ông bà Trần Công gan hoi tì Ngọc HHos thú thực là đã yêu chẳng hàn mỗ cội cha mẹ, Ông bà Trấn Công chủ mới Phạm Tải dén boi và cho phép Ngọc Ilo lấy Pham Tải làm chẳng Nhưng cũng như hầu hổi các sấu chuyền tả tữ giai nhân khác, dõi vợ hồng trẻ phải đối đin với những th thách hỗ sức nan giả

» Thử thách đẫu tiên họ gặp phi là mưu gian nham hiểm của tên Biện Điễn bảo sắc, Nguyên do là vì không lấy được Ngọc Hoa, hẳn dã thuế người sit ho Pham Tai KE gian không thành, hin bin lly gỗ bạch đân lạc tượng năng Ngọc Hoa đãng lên vua Trang Vương, Trang Vương mé min sie dep cửa nàng nên Liệu Ngọc Hoa vào cung p làm cung Vẫn Khong lng le deve

Ngọc Hoa, Trang Vương quay sang mua chuộc Phạm Tải cũng không hành

“Cuối cũng hắn m cách dẫu dộc Phạm Tải d chế

‘Pau x6tv ching hố, Ngọc Hoa lẫy cỡ về chịu tang và hợn ba năm sẽ

đến "sân rằng châu vua” Rất năng tự tữ theo chồng để khỏi bị ép duyễn

"Ngọc Hoa gặp Phạm Tải ở chỗn âm cung, hai vợ chống viết thư tổ cáo ôi ác

‘a Trang Vương gửi lên Diễm Vương, Trang Vương bị Diễm Vương theo lệnh Ngọc Hoàng sai người bất bò vào vạc dầu Ti vợ chẳng được Diễm -Vương cho vể đương thể, gia đình được đoàn ụ, Phạm Tái lên ngồi vua, Ngọc Hoa được âm hoàng bầu

Từ hai ví dù tên, ta thấy mồ hình cốt tuyện ba phẫn (gấp gỡ - biểu

lưu lạc = đoàn viên) được thể hiện rắt rõ Các phần đã diễn ra theo đúng tật tự

tuyến tính, trade sau et mach ạc Có nghĩa là cất ruyện được xây dựng dựa trên một nguyên tắc Ổn định, phổ quá: Và chính mổ hình cỗt truyện này cũng Í\ nhiều chịu sự chỉ phối của quan niệm, nhận thúc của cộng đồng, Mỡ dẫu cả

ta truyện Pham Céng Cic Hoo, Pham Tit Ngoe Hoo, Tổng Trên Cic Hoa

du dye gi thiệu như nhau: các chẳng trả đu là sơn nhà nghễo khô nhưng

cỗ chỉ học hành Io dễu may mắn gấp dược những cõ gi dẹp, đúc bạnh hế lông yêu thương tự nguyện gẵn kết đời mình với kế vẫn không cũng đẳng cấp Ở phần thứ bai (ai biển lưu lạc), câu chuyện dễu xoay quanh tục các

kiến gần như tương tự nhau: chàng ti được vợ quan tâm, lu ng nuôi cho ăn học và sau đ là thị đổ (Trạng nguyễn) Nhưng họ di lên với phúe, vì khi đã thành tài ồi thì hôn nhân lại bị ắc trở (hoặc bị vua ép gỉ công chúa, hoặc bị

2»

cường hơn Tiếp tho là cảnh người chẳng bị buộc di s (hoặc đĩ đánh Hc) tung khi người vợ ở nhà lạ bị cường ép phải bộ chẳng Thể nhưng các trở ng, th thách đều được vượt qua, cuối cũng là cánh đồ tụ ân thưởng the lỗi cĩ ấu

Cách kết thú cĩ bậu là mơ thức cổ ính chất diễn hình của tuyện cổ dân gian Truyện thơ Nơm khuyết danh, như chủng tơi tình bảy ở phần tên, hẳn hổi đều cơ nguẫn gốc từ truyện cỗ dẫn gian cho nền nỗ cũng ở thành một Yêu ổ thường tre rong truyền thơ Nơm,

+ Mã hình cắt truyện "Nhân - Qua”

tdọi một cách đẫy đủ, mổ hình này là Nguyễn nấu Kết guả Đây là một

cich nhìn mới về mơ hình cốt rayện truyện thơ Nơm nĩi chung, de big là

‘ruyga thơ Nơm khuyết danh Tho quan niệm nấy, ỗt truyện truyện thơ Năm,

là sự tổ chúc, sắp xếp các mơúp (heo nguyễn tắc quan hệ nhân - quả Trong cuốn Truyện thơ Năm những nghiên cửu hữh thải lọc, Nguyễn Phong Nam khẳng định:

“Cĩ thể thấy ng quy luật án quỏ hiện diện một cách rõ rằng ở mọi tắc phẩm thuộc loi hình truyện thơ Nơm, Nĩ trở thành cái khang vũng chả dễ mọi nhãn vật, mọi sự kiện kh triển một sách nựnhin, hợp lý nhất tắt nhiền tùy nội dung từng ác phẫm, từng đặc điễm từng nhĩm, từng tính chất từng tiễ loại, tùng loạt truyện Nơ, biểu hiện cụt của nĩ cĩ thể khác nhau nhưng mơ

"ảnh thì bàn tồn ơn định, thơng nhất [30, 12]

“Theo các nhà nghiên củu, mỗ hình Nin Oui bao quit t cả mọi cốt truyện tuyện thơ Nơm, khơng loại rữ chủ đề nào Khơng chỉ ác tuyện Nơm, đạo lý, uyện ơn giáo, truyện ch sử mã các truyện theo chủ dỀ tử gi nhân (vấn đặc tưng bởi mơ hình ba phần) cũng vậy Nồi cích khúc, mộ hình

ập sỡ lw lac, dộn viên thực ra cũng là một biển thé của Nhân quả Trong

2 tường hợp này, phẫn Nguyên nhân bao gồm cả Gặp gỡ và iu Te, ết hợp với phần KẾt quả (bành đạ/dộn viên) dễ thành một cốt royện hồn chỉnh

“Cổ thể mổ tà như su

"NHÂN (gặp gỡ, thứ thách) - QUÁ (hành đạ đồn viên)

Chúng tơi lấy tray Quan am Ty Kinh tem mình chứng cho kiểu mồ

"hình này, Tác phẩm này vốn liên qua tới một ruyện kế dân gian Tơm lược như sau 1 Thị Kính là kiếp lun hỗ thứ 10, được gã cho người học tỏ tên là Thiện Sỹ, 2 Thị Kinh mắc tiếng oan giỗt chẳng; 3 Thị Kinh đi t, #/ Thị Kính mắc tiếng oan với Thị Mẫu: S Thị Kinh nuối con Thị Mẫu: 6/Thị Kính Lược nửa sạch ng oan và thành Phật Câu chuyện này khi thể hiện đưới cđạng tuyện thơ Nom vẫn giữ gắn như nguyên vẹn cái "khung" nhân vật và a Xin

+ Hồng tử phạm tội nối dối, lịng cơn mơ tưởng dễn vịng Luin hi nghiệp chướng

+ Hộng Từ được đầu thải vào nhà Măng ơng, hĩa thần thảnh nàng Thị Kính, âm vợ Thiện SL Nẵng chịu thương chịu khơ nhưng gặp phải nỗi oan giết chẳng

+ Thị Kinh giá dang nam giới vào tự ð châu Vận Tự và mang lên Kính

“Tâm và bị nỗ nan cơ sơ với Thị Mẫn

+ Thị Kinh kiến tụ hành, nhẫn nhục nổi con của Thị Mẫu, giữ lơng,

từ bi, độ lượng cho đến chố Sau khi sự thi dược phi bủy, nỗi oan dược hĩa giả, Thị Kính ở thành đức Quan Âm,

Truyện dẫn gian Quan Ấm TM Kinh rất ngn ọn, chỉ hơn 4 trang in Tuy nhiên trong truyện Nơm khuyết danh, ác giáiễn khai câu chuyện đãi tới 786

cấu lục bắc Mặc đã số lượng các nhân vật và sự kện ở truyện thơ khơng thay

2 đổi thế nhưng cách the th Re hn Khe big inn 1 lời vn, ee triển khái câu chuyện Chẳng hạndỗi với nh tết Thị Kính úc Lồng can giết chẳng, trong ttuyén Nơm khuyết danh túc gi định tới 224 câu lục bat (rye dân gia là 24 cầu tự sự văn xuỗ) Hoặc tỉnh tết oan khiến với Thị Mẫu dược

à khuyết danh diễn dạ qua 307 cầu thơ ục bất (ruyện dẫn gian miễu tả Bảng 23 cầu tự sự văn xu) Nhân vặt Thị Kính ừ lu đề trở thành một thành

ngữ dễ nổi vỀ nỗi căn nghệt (oan Thị Kính)

lên này cảng khiến cho quy luật nhân quả được thể hiện một cách sắc nt,cụ thể hơn

Mi liên hệ giữa các nhân vật và sự kiện hồn tồn nằm trung vịng

"Nhân Quả, Ha ấu tổ này quan hệ chất chế, biện chứng với nhau, Cổi (sự iệc, sự Vậ) nảy sinh xuất từ "oấi kia” và ngược li, ở đ vì cộ "cãi ny” cho nên mới dẫn đến “cái kả” Quan hệ nhân quả chế uúc, chỉ phối nhau một cánh nyệt đội

Các tác phẩm nh Thach Sanh, Cat Tim Ca Ci, Chang Chu ing vây, đêu là những trường hợp cĩ cốt tuyển theo mơ hình nhân quả Các nhân

‘it, sự ện trong nhĩm truyện ny du big hiện mỗi xung đột giữa cái tiện

và cái ác Ở đây cái ác hường id 1 qua ing thar lam, đổ kí,

tụ hộ, quá

"ảnh vi vu oan giá họa cho người khác, oặc tranh cơng lửa bịp để đảnh phần hơn về mình, Cịn cái điện là lịng thương người, vi tha, lịng dũng cảm, sự thủy chúng và giữ chữ tín

Khối dầu võng Niân Qui ở uyện Cái Tắm Cái Cm dye wut phat tir

"một phần thưởng nhỏ: chiếc yém dd Vi chige yÊm này mà Cảm dã định làn chỉ Dồ là mơip mử đầu cho câu chuyện, nhưng tếp theo à những sự đỗ ky

võ lý, Mẹ con Cấm khơng muốn Tấm sơng vụi vé mình v lm

việc dễ gây căn ở cho Tắm (ừ gi cá Bơng ến sử Tâm nhất riểng các thứ

ạt dã bị rộn ẫn), Kế cả kh: Tắm thỉnh hộng hậu thì vẫn shưa thốt khối mỹ cson Cổm, Họ hành hạ, băm hại Tắm dễ anh chồng, Tuy nhiễn ong chuỗi

a

“hoạn nạn đó, Tâm luôn uôn được sự trợ giúp từ lực lương siêu nhiên và vượt

‘gus moi thi thách Truyền khép lạ bằng mỗi cube tr Ui rng rom: Cm bi đội nước sồi, xá lầm mm pi cho Di Ghé Dẫn hi biết "me ăn thit con” th

mạ mốt lần dùng ra chế Đây là tinh uễt diễn hình cho hình phạt đối với kế

‘i is thu thi ng by “Ac a, de bio”

Truyện thơ Nom Tack Sanh edng e6 cbt truyện theo mô hình nhân - cquả Cô thế xem truyền cổ ích Thech Sonh chính là tễ

tinh it~ sự kệ chính: 1 Thạch Sanh lã thi ử đo Ngọc Hoàng si xuống dấu thai, sớm mỗ cối tong mộ gia định nghèo, tốt bụng, hiễm muộn, 2/ Thạch Sanh làm nghề đồn củi sống được Ngoc Hoàng ban dạy chủ các môn

võ nghệ và mọi phép thận thông 3/ Thạch Sanh gặp Lý Thông, v ở với Lý Thông và không iết mình bị li dung 4/ Trong vùng có con Chẩn tỉnh hái người, hằng năm phải cũng bằng một mạng người; khi đến lượt Lý Thông

đi chất thay: Thạch Sanh git được Chân in, bi Lý Thông lừa cướp công 5 Công chúa con vua n tỗilẬy chẳng bị đại bảng cướp đi .ể Thạnh Sanh cứu được công chúa và con vua Thủy TẢ, Thạch Sanh bị Lý

ey Truyện Nôm khuyết danh Thọcð Sonb có dụng lượng Xh lớn, Toàn bộ ciễn biển câu chuyện dược diễn tà kéo dài 1.824 câu lục bá, V cơ bản, ie giả khuyết danh giữ nguyễn cấu trúc chính của tuyện k dân gian, nhưng hà

cỗ ÿ mỡ rộng, hoặc thay dỗi nh tết và ự việ Ví dụ, đoạn Thạch Sanh ra dồi, nêu uyền cổ ích diễn omg 7 câu tỉ ong truyền Nôm được dễ dại đến 154 câu lục bấ, Đậc biệt truyện Nôm 7hoel Son: nhân mạnh tới tính nghĩa xôm ling tong lie gia cinh của Thạch Sanh khốn khó và tắm lông nhân nghĩa mã mẹ Thạch Sanh muẫn gi gắm và nuối đạy con: "Con di

‘wong me nhớ cha/ Cổ noi nhân nghĩa đễ mã bão n” (Thạch Son tố ruven, câu 109.110), Hoặc ở một chỗ khác, rong Thaci Son tấn tiyện, khi nói đến những ngày trước khi gặp Lý Thông, nhân vật Thạch Sanh được đin tà như một đạo nhân nhuỗm màu sắc Dạo giáo vui rong thú: “Tiêu dao ngủy thing thong dong/ Bạn công tăng gió vi cũng nước mây” Đây là những tỉnh tiết nối rộng, mang dẫu Ấniễng của tác giã khuyết danh mã trong cu trúc tryện

<b ch hoàn loàn vắng bông

Trong truyện thợ Nẵm, tác giá luôn tận dụng mọi eơ hội để miền khi

một cách cụ thể tư tường nhân quả Nếu trong truyện kể dân gian, ác giá chỉ cân nêu Mái quất xề phẩm chấ nhân vật tĩ ở uyện thơ Nôm, các yêu tố được iễn khai căn kế, cụ thể hơn

`Vợ chồng ông bà Thạch Nghĩa à người ấn ở hiển lành, đúc độ: "Vợ tì ảnh nước lễn tay Đ dem bổ tí người nay nhỡ dường/ Chồng tỉ khơi cổng hỏi nương/ Luôn ty cuốc thung sửa dường người qua” Vi ỗi sông vị tha, tao phúc, ạo nghiệp bợp với Trời, Phậtắt phải hưởng phúc Cho nên khỉ thấy ông bà Thạch Nghĩa giả mã vẫn chưa cố con, Ngọc Hoàng thương nh

‘cho Thi từ ung du thai kim con Thịch Sanh lớn lên là người in lành, shất phác, Kết nghĩa anh em với Lý Thông thị trước sau hng vẫn đốt xử tần tỉnh, chân thậ mặc cho người anh kết nghĩa xử tệ luôn im cách hãm hại

‘hot khôi bị rùng phạc Nhân vật Lý Thông khi kết ngÌa anh em với Thạch Sanh là đã tấp sẵn mu chước, nhẫm để lợi dụng Chính vi thể mỗi việ làm cay đu là mỗi buốc ch tu tội tạng tạo nghiệp ác cho mình Lý Thông xu

“Thạch Sanh đi cình miễu thờ chân tính chả phải đụng ý ốt lành gỉ mà là để thể mạng, khí Thịch Sanh giất được Xã tính thì bị y cướp công, Chưa dừng lại ở đổ, y tiếp tục đụ đỗ Thạch Sanh xuống hang sầu để cứu công chữa nhưng lạ tự mình lấy đã lắp ca hang, bít kín con dung sing cia Thạch Sinh Dinh điểm nghiệp ác của Lý Thông là việ cầu kết với những kế ác Khác (như Trấn Tỉnh, Xã Tỉnh) để vụ oan, hầm i Thạch Sanh đến công Những mục đích của Lý Thông chứa thue hiện thì ếng dần đã giúp Thịch Sanh mình oan, vạch mặt kế vong ăn bội nghĩa Cuỗi cùng y bị trừng phá, luật quả báo được thực th Cho dù Thạch Sanh không rw tiếp trả oán (chủng tha bông cho mẹ con Lý Thông rở về quê nhà sinh sống), nhưng đạo ờ tì

2%

“Chàng Chuối mã không hay đ là con tai thy tin Vi đổi xử tt với Chẳng

“Chất bắt chấp dị nghị cho nên cuối cũng dược làm vợ Thấi Tử, sơn vực Thủy TẾ Tri ngược với Lý Dung, ai cô chỉ cây thể hỉnh người, đố xử độc

đc với em gả, về sau xấu hỗ phi bộ nhà d lên núi mà "lễu mình tự ât

“Trong tác phẩm này không chỉ c cập Nón Quổ của mộ cầu chuyện người sti van (Ct

‘Thy Tinh, Mã hình cốt truyện ở đây ết thành chuỗi nhân gui vi vay,

Từ các ví đụ vừa nêu trn, có thể tây rng mổ hình Nón - Quá đã tới thành một nguyễn tắc có ính phổ quất đổi với cốt trayện truyện tho Nom 6 đây sự ân thưởng đối với người tt, từng phạt nghiêm khắc kẻ sâu là nội đụng tôi, quan trọng nấ của tác phẩm

13 ĐẶC ĐIÊM KÉT CẦU TRUYỆN THƠ NÔM KHUYẾT DANIL Trong tiếng Việt, từ “kết câu có nghĩa lá lên kết đ tạo ra một cái gì đố (hghda đen cũ từ "KP là tất nút, côn "cu" à lâm ra, tạo ra), Bản thân thuật ngữ kết cầu vẫn được sử dụng ắt phổ biến rung lĩnh vục kiến túc, hội bọ,

“Từ những vặt lệu khác nhan, người a tổ chúc, liên kết lại để to nên những

ng Chuỗ), mã có cả Nhân = Quả trong huyén thại Sơn Tink -

sông nh theo những mục dịch khắc nhau Tương tự, kết cấu ác phẩm văn

"hoc cũng à sự tổ chức, tập hợp nhiều yêu tổ để o ra một cỉnh thể nghệ thuật Trần Dinh sử cho rừng:

Kếtcấu à toàn bộ tổ chúc nghệ thật nh động của tác phẩm Cụ

th là: xây dựng nhân vặ, tính cách, biễu hiện quan niệm vỗ con

agp chi dễ o thành bức tranh sống động, ạo khả năng cảm thy evde sing dy sa cho có thể rút ra được những ý nghĩa nhân snh, những phần ông tỉnh cảm như tắc giá mong đợi [44, 122)

"người, về không gia, thi gian,

Tác giả Lê Tiến Dũng rong cuỗn gio tình 1ÿ đưộn ấn lọc cũng cho

‘ing: “Tie phim vin hge là một chỉnh th nghệ thuật độc đáo Đ xây dựng

m nên cỉnh thể đồ nhà văn phải suy ng tổ chức các yêu tổ tang tác phẩm san cho cổ nghệ thật nhấc Cái gì trước, ci gì tổ sau, chỉ tết nà lô đậm, ch tiết nào chỉ chấm phá, sắp sếp các sự kiện, các chương hội nhự tế nào cích

tổ chức này gọi là kết cấu tác phẫm Nội tôm lạ, kết cấu nghệ thuật của tác phẩm văn học là cách l chức, sắp xếp ác yêu ổ ong tác phẳm thành một shính thể nghệ thuật T, tr S6]

Nhìn chúng, kết cấu à sự sắp xếp, kết nội các hình tượng nhân vật, sự kiến tỉnh tt đưi ci nhịn thông nhất của tp giá Đội với tmyện thơ Nậm khuyết danh, vệ sp sếp các yế tổ cụ thể thành một hệ thông thường diễn

Ta theo my nguyên tắc cổ định: nguyên tắc tuyển tính tải gian, nguyên tắc

“ương phân đổi lập, và nguyên tắc hon chính rợn vn

1.31 Kết cầu "tuyển tính thi gian”

Kết cấu theo tình tự Tuyển ính thôi gian” là đạng kết cần ph biển nhất trong các tuyền ễ dân gian, cc tie phim tự sự trọng văn học trung dại Việt

"Nam, Gọi là Tuyến th” bởi vì ở các tác phẩm này diễn biễ câu chuyên được tỉnh bảy tho dng i chy cba thời gÏa thục tổ, mọi thứ phát triển theo bình tự rước sau của sự việc Các sự kiện được sắp sếp xâu chui li và lân lượt xuất hiệ theo thứ tự không bị đồng lại hoặc đút quảng

Thuyền Eục súc tranh công là môi dạng theo nguyễn ắc kết cấu này Cầu

“chuyện xoay quanh cuộc tranh cãi bắt phần thắng bại giữa sấu con vật xem ai

là kế quan trọng nhất Cuộc tranh ải này không đơn thun là dẫu lý mà mang tính chất "vanh ung" dễ đưa ra "phần quyết" Thể nên các nhân vát (Cho, Nava, Dé, Ga, Lom du vừa là bị cáo, vừa là luật sự mà cũng vừa là nguyên dơn Khi các con vt bi “ptt” thi gay lp se dmg lem hảo

2%

‘theo in yh ga thực ng ee sr thay i, bon vị gi đáng kể Thuyền Mã Phụng = Xuân Hương cũng dược kết cấu theo lỗi tuyển tính thời gan, Dây là một Hung số những truyện thơ Nôm điễn hình về quy mô, cdụng lượng Truyện cỏ tắt nhiễu nhân xậ, với đủ thành phần, từ bình lính, din thường cho dén ke si, vua quan Sy kiến diễn biển t súc phức tạp bởi

đồ là chuyện của các đồi người (ông bà, cha mẹ, con châu) nội ấp nhau, Cân chuyện diễn ra ở một không gian rit rong ln, Vi ung điều kiện như vậy, việc tổ chức cấc yê tổ theo điền dân thời gian thục là một lựa chọn hợp lý

"Mỡ đầu tá phẩm lã chuyện về thể hệ thứ nhất (Ông Đội - Bà Đội) tiếp đồn là huyện về thế hệ con (M4 Long - Mã Phụng) và sau cũng là chuyện thể hộ các hấu (con của Mã Phụng - Xuân Hương) Xét bản chất thì đấy là những cân chuyện tiền lẻ được ghép lại Không phải ngẫu nhiên mà tác phẩm này vốn liên quan đến nhiu tên gọi khác nhau: Vệ 52 Phó, Võ Mụ Đợi, M2 Phụng Xuân Hương Nõqợi nhắc đến tính chit isn hoàn gi

theo tre thời gian của đồi người

Đôi với các tác phẩm có lỗi kế cầu uyên ính tời gian, điềm nỗi bật

sc nhân vật, sự kiến

ca nô à giúp người đọc theo dãi câu chuyên được dễ dàng, Do các sự kiện, tinh it được tình bảy theo logie nhân - quả (nghĩa là ác sự kiện, nh tết luồn liên quan ewe iếp dến nhau) cho nên ính mạch lạc của tác phẩm rất cao Điều đó cũng giúp cho người kế chuyển tiễn khai cầu chuyện một ích thuận lợi ủy nhiên lỗi kế cấu này cũng có nhược điễm l rtd sa vo di ding, nhiều kh đơn diệu, gậy cảm giúc dân ti, thiểu hấp dẫn Thực m lỗi ình bày theo tình tự tời gian vốn là nét đặc hù của kết cấu truyện kể dẫn gián Chỉ

8 dit, kh vin dung vio uyén tho Nom Khuyét dan thi do quy mô, dung lượng khác nhau nên hiệu qui nghệ thuật cũng không giống nhau Truyện kể

‘in gian dải lắm cũng chỉ dẫm trang, tong khi truyện thơ dải đến hàng trầm, trang vì thể những hạn chế ở ruyện thơ do ỗi kết cấu theo nguyên tắc tuyển

” tính Đời gian là khó tránh khỏi

122 Két chu “bi ip”

Truyén tho Ném khuyét danh edn e6 mit phuong the két eu et phd bin Khe i 18 che theo nguyen tic dé Kp Li kt ci này thường đặt các

Sự kiện, nhân vật ương thể dối sinh, tương phân với nhau Đồ là sự khác biệt, sự trơng phản về phẩm chất đạo đức, về hành động của nhân vị

Chẳng hạn ở tuyến thơ Nôm Cái Rim Cải Cim, các yếu tô mang bản chất Thiện nhơ Dạt Hoàng Tử, Chim Vàng Anh, Chim Sẻ, Cá Bổng, Ba Hàng Nước được tấp hợp thành một "phe" cổ nhiệm vụ trợ giúp cho nhân vật

chính hoại dộng TẾ cả các yếu tổ này dầu có vi ỏ, hiệu ứng như nhau

Thực ra lồi kết cấu đối lập không phải hỉ duy nhất hiền diễn ở uyên

`Nôm khuyết danh mà ngay ở nhôm truyện cổ tê tác giá (tuyện hiển danh) cũng được vận đụng không c Vẫn đ là đỗi với tuyền khuyết danh th đây một nguyễn ác có tính chất phổ biển và t nhất quán Tính chất này h liên

“quan chất chẽ với quy luật Nhân Quả cắt truyện mã chúng ôi đã trình hy ở mục trước Chính những diễm ấy đã góp phần tạo nền nt iêng, như một phòng cích nghệ thuật của nhỏm tuyện này,

Mở đầu cu chuyện thường là thời điểm khởi dẫu cuộc đời của nhân vật

"rụng tâm (mới ra đối, ôi thơ) Thậm chỉ có những truyện thơ Nôm nhân vật

"uất hiện dưới dạng Siễn tân", "kiếp trước” dược dẫu thai xuống hạ giới

m

“Câu chuyện kế thúc ong cảnh viên mãn của đời người, thậm chỉ kê sang cả

“ âu hân", sang dời khác,

Chỉng bạn tong truyền Tổng Trấn Cúc Ha, nhân vật Tổng Trân được giới thiệu ngay từ tới iễm mới lên ba tui, mộ cổi ca lên tâm ôi dã phải cất me diãn mày Nhân vật Tắm trong Cúi Tắm Cái Căm cũng mồ cỗ mẹ từ lúc côn thơ bề Chẳng Thạch Sanh ngay tứ nhỏ đã không nơi nương tựa, tứ cổ

“của truyện] ái chết của nhân vật nhưng không phải “người cht hết chuyện”

mã qua đó, mọi nỗi "oan Thị Kính" được cửi bộ, kiếp nạn được hô giải Nb thể hiện một ự hoàn chỉnh, rọn vợ của cầu chuyện

Cái chết của Thị Kính không mang inh cht i ch mà tr lạ, có âm tưởng lạc quan, Nó cũng cổ niềm ún "hóa kiếp” cũu dạo Phật, Dây là một

‘quan nig thể hiện it lý về cuộc đời, về thể giới ba nghìn” của P

[Ai hay php Pt nim màu (CO kh nae Tee ở đâu cing gn ina tik da tng vi, Đúc Thể Tôn hiện toin thin xu dn,

2 Nhu vậy từ tiểu sử của một vị Bồ Tất trong đạo Phâc được tác giả xây cdụng hình một cầu chuyện có ết cầu chất chế, trọn ven vé cue đời một bậc

từ đầu đến cuỗ, thể hiện rõ rằng sự ứ nghiệm của quy luật nhân quả Chính cách ổ chức cầu chuyển theo nguyễn

tie “won vợt" dã phục vụ cho mục tiêu tuyển bá Phật giáo một cích thuyết phục,

Nguyện ắc kết cu "hoàn chính", “tron vẹn” cũng dược thể hiện

‘wong tryén Ting Trin Cie Hoa, Chu chuyển vỗ cuộc đi của chàng Tổng Trân được bắt dẫu từ tổi thơ bắt hạnh, Mọi tính Hi sự kiện, nhân vật đều được ổ chức sắp xếp sao cho bật nỗi được đây đủ về số phận con người này

“Câu chuyên kết thú khi chăng đã hoàn hình việc đi sú và những kẻ gia ác như cha Cức Hoa, Dịnh Trường bị vạch tội Công chúa Bạch Hoà bên nước

“Tân song đoàn t cing Ting Tran, ching phn cha ngôi thứ, gia định sống hạnh phúc

Không chí những uyện cỏ nguồn gc dẫn gian mà những truyền chuyển thể hoặc vay mượn cặng có kế cấu trọn vẹn như thế Ở phẳn mỡ đâu cân chuyện, ác gi chủ ÿ xây dung lịch, gốc ch kể c cái nhìn về hậu vận một cách đẫy đủ Chẳng hạn truyện Pham Cong Cie Hoa

Lược by dời vua Thấi Tông

“Trì vithiền ha tây đông thuận hòa

Cổ nguôi huyện Phù Hoa

“Gần hơi cửa Luộc dầy là Kính Nông

Nhà giầu cự phú hòa phong Điền hùng chư ứng côn mang phúc ti

“Thắng ngày cầu khẩn các nơi ioc chuông tö tượng ễu thời cũng luôn

“Khổ nghêo chẳng quản thệt hơn

a Của đem làm phúc làm duyễn sch lu

Lông thành thấu dến thiên ảo Sai Văn Xương xuống kíp vào dầu bai

`Vợ chẳng tỗi đã sâu mươi

“Tuổi gia may lạ gặp hồ này châu Thọi đưa thẳm thoắt chẳng ân Tốt kỹ mân nguyệt gặp dẫu ha sinh, AMột gi trận t tt lành Khối ngõ rạng về vẫn tình khác đồi

Truyện Phom Tải Ngọc Hoa cũng thèo đũng mô thức như vậy Mỡ đầu

là giớithệu gốc tích nhân vật

“Cổ nhà Trần tị xứ Đông Thạnh Hà

“Tướng công quan đại phú gia

“Xuân tu định thịnh tê là Thúc Thông

“Chữa ai kế hậu di dòng

"Đêm ngây phiễn muộn trang lòn lon

“Trai gi bồng nở hại châu

"Mới hy như ÿ sở cầu bẫy nay Sinh một g tố thai

`Mi đào, mặt ngục, lúc mây rườm tà

phần cỗ của câu chuyện cũng kê dài diễn giả cho rõ rằng kế cục

và thường kéo the những lờ bình luận để người đọc hình dung được sự hạnh phúc tọa vẹn củ nhân vật và đồi khỉ cả đồi su:

Đầu đâu huyền quân sướng ca

"Muôn dồi phụng sự quốc gia vũng bề,

(Qua những trường hợp vũa nu, cổ thể thấy các tác gia ruyện thơ Nôm

“xây dựng kết cấu âu chuyện bạo giờ cũng chủ ý nhiễu đến “ida vận” dễ có

u được “hậu vận” cho nhân vật rung tm DS aes ca vige xy dung md

‘etc theo nguyén tt hodn chin ton ven mi din gin côn wo i di subi,

đồ là những nguyên tắc chung, cơ hin cia th loại (ho loại hình) tuyện thơ 'Nôm, Tuy vậy biểu hiện của chúng ở các ruyện khuyết danh và uyện b cđanh là có sự khác nhau về múc độ, So với truyện khuyết dạnh, cc "quy tác thể loại" trên phương điện kết sầu ở truyện khuyết danh được sử đụng phổ biến hơn, tĩnh rằng bu chặt chế hơn,

as TIỂU KÉT

Trong truyện thơ Nôm khuyết danh, ốt uyện và kết cấu là những yêu

tổ độc lập nhưng lạ liên quan, phụ thuộc chặt ch với nhau Xế về cốt Huyện, truyện tho Nom khuyết danh chủ yẫu dựa rên nn tăng của uyện kể dân gian Về sơ bản cốt truyện dược hễ hiện qua bai mổ hình chính Dồ là mô hình gặp gữ tai biến lưu lạc oàn viên và mỗ hình nhân - quả Hai mổ hình nủy cũng không hoàn toin tch biệt mã dụng hợp, chuyển hóa lấn nhau

“Trong mô hình nhân quả công có bồng đăng mô hình gặp gữ lư lạc đoàn

viễn và ngược lạ Các mổ hình này là sự cụthỄhôa quan iệm nghệ thuật, tưởng tiết lý ung tyện tho Nam Và chính mô hình cốt truyện cũng ảnh hướng đến cách kửt cấu tá phẩm Kửt cấu try ther Nim khuyết danh được

"ình tình theo những nguyên tắ cụ thể Theo đó, có ba dạng chính là kết sấu đựa tê điễn biển thời gin sign (nguyen te tay tn the gia), đưa rên đặc iễm của nhân vật vã sự kiện (nguyên ắc tương phân, đỗ lập), dựa trên quy mô câu chuyên (nh chất hoàn chỉnh, trợn vợ) Tiên cơ sở những nguyên tắc kết cin nay, ta thy các tác phẩm truyện thơ Nôm cổ kế cầu chật chế và mọi sự kiện, nh it đều xouy quanh nhân vật rung tâm Nhìn chúng cắc ác phẩm truyện thơ Nôm khuyết danh có kết cầu khá hoàn chỉnh, nô tạo

"nên nit de sc, ệng biệ của lúc phẩm,