Luận văn Thạc sĩ Khoa học xã hội và nhân văn: Nghệ thuật văn xuôi Chu Cẩm Phong

Đề tài nghiên cứu Nghệ thuật văn xuôi Chu Cẩm Phong đã giới thiệu về cuộc đời và sự nghiệp văn chương Chu Cẩm Phong; nghệ thuật truyện ngắn Chu Cẩm Phong; nghệ thuật ký và Nhật ký chiến tranh Chu Cẩm Phong. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.

BQ GIAO DỤC VÀ ĐÀO TAO

NGUYEN THỊ ANH THƠ

NGHỆ THUẬT VĂN XUÔI CHU CẢM PHONG

Chuyên ngành: VĂN HỌC VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ

KHOA HQC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS HÒ THÉ HÀ

Đà Nẵng, Năm 2012

BQ GIAO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI © DA NANG

NGUYÊN THỊ ANH THƠ

NGHỆ THUẬT VĂN XUÔI CHU CẢM PHONG

KHOA HỌC XÃ HỌI VÀ NHÂN VĂN

Da Ning, Nam 2012

LOI CAM DOAN

“Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, không sao

"Những phần có sử dụng tả liêu trong luận văn sẽ ghỉ rõ nguồn trong

phần tải liệu tham khảo

Người cam đoan

Nguyễn Thị Anh Thơ

Chuong 1, CUQC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP VAN CHUONG

1.1 CUỘC DOI CHU CAM PHONG - HINH MẪU VĂN SĨ -

1.1.1 Từ những năm tháng tuổi thơ khát khao, hoài vọng 10

1.1.2 Đến cuộc sống người linh quã cảm, anh hùng 14

1.2, VAN CHUONG CHU CAM PHONG - DUYEN NO

1.2.1 Từ những trang viết đầu tiên ở chiến trường 19

1.2.2 Đến số phận kỳ lạ của Nhật ký chiến tranh 2 1.3 QUAN NIEM SANG TAC CUA NHA VAN CHU CAM PHONG 25 14,1 Vi là để tự nhận thức, tự răn mình

“Chương 2 NGHỆ THUẬT TRUYỆN NGẮN CHỦ CẮM PHONG 32

2.1 TRUYỆN NGẮN CHU CẮM PHONG - HIỆN THỰC

VA SO PHAN CON NGƯỜI TRONG CHIẾN TRANH 32

2.1.1 Hign thực và số phận bỉ trắng của người phụ nữ, trẻ em 2.1.2 Hiện thực và số phận bi trắng của người lí 3

2.2, TRUYEN NGAN CHU CAM PHONG - NGON NGO,

2.3 KHONG GIAN VA THỜI GIAN NGHỆ THUẬT

23.1, Không gian nghệ thuật

THUAT KY VA NHẬT KÝ CHIẾN TRANH

3.1 KHÁI QUÁT KÝ VÀ NHÁT KÝ CHIẾN TRANH CHU CẢM PHONG7!

3.12 Khái quát Nhật ký chiến tranh Chu Cẳm Phong 78

3.3 ĐẶC TRƯNG NGHỆ THUẬT NHẬT KÝ CHIẾN TRANH

3.3.1 Cuộc sắng chiến trường và nhu cầu tự biểu hiện 9 3.3.2 Phương thức thể hiện Nhật Ký chiến tranh lôi

TÀI LIỆU THAM KHẢO

QUYẾT ĐỊNH GIAO DE TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (BẢN SAO)

MO DAU

1.LÍ DO CHỌN ĐÈ TÀI

“Chu Cẩm Phong là một nhà văn có số phân kỷ lạ - sự kỷ lạ ấy đã trở thành dấu Ấn quan trọng khắc ghỉ tên tuổi Chu Cắm Phong vào nền văn học Việt Nam giai đoạn kháng chiến chống Mỹ cứu nước

‘Chon đề tài Nghệ thuật văn xuôi Chu Cắm Phong, chúng tôi muốn đi sâu vào khám phá nội dung và nghệ thuật toàn bộ tác phẩm của nhà văn Chú

‘Cam Phong, từ những truyện ngắn đã được công bó cho đến những bút ký va

những trang nhật ký ghỉ chép cá nhân trong cuộc đời viết văn ngn ngủi chỉ hơn 3 năm ở chiến trường Quảng Đà khốc liệt của Anh hùng lực lượng vũ trang, nhà báo, nhà văn, liệt sĩ Chủ Cẳm Phong

“Cho đến nay, các công trình và bãi viết về nhả văn Chu Cắm Phong vẫn chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu tiểu sử, cuộc đời, lý tưởng và nhân cách sing tạo của Chủ Cẩm Phong Song song với đó là nghiên cứu, nhìn nhận về những

mảng ghép trong tuyển tập Nhật ky chiến tranh của tác giả Tuy nhiên, việc

chuyên sâu nghiên cứu truyện ngắn - thể hiện tài năng và lý tưởng thấm mỹ trong sáng tác của Chu Cẳm Phong - vẫn côn bị bỏ ngỏ Với

ti này, chúng, tôi mong muốn khám phá toàn điện và có cái nhìn tổng quát về cuộc đời và sự nghiệp của Anh hùng lực lượng vũ trang, nhà báo, nhà văn, lệt st Chu Cắm

Phong - người con ưu tú của quê hương Hội An anh hùng, là tắm gương tuổi

trẻ sống đẹp, sống quên mình vì những giá trị cao cả của cuộc sống, là bức

chân dung sống động phản chiếu những giá trị toàn mỹ đến thế hệ trẻ hôm

nay và mãi mãi sau này

2 LỊCH SỬ VẤN ĐỀ

‘Van hoe Vigt Nam giai đoạn kháng chiến chống Mỹ cứu nước chứng kiến một thế hệ nhà văn trẻ trưởng thành qua thử thách của dan bom chiến

tranh Đối với trường hợp nhà văn anh hùng Chu Cẩm Phong, cuộc đời là một

bãi ca bất tử, tên tuổi nhà văn còn sống mãi cho đến hôm nay với những câu chuyện tưởng như là huyền thoại Sáng tác của nhà văn, những đông chữ:

những điều tưởng chừng gián dị nhưng

liêng, cuối cùng cũng sống dậy trở lại sau một thời gian dài tưởng như không

còn nữa, kỳ diệu như cuộc đời cao cả của vị anh hùng Chu Cảm Phong Việc

ge khai quật một di

tìm lại những sáng tác của Chu Cẳm Phong giống như

sản lớn lao của dân tộc, bởi những trang viết của nhà văn là cả một kho tầng quý giá đối với nền văn học Việt Nam nối chung và văn học kháng chiến chống Mỹ nồi riêng

Kế từ đó cho đến nay, đã có nhiều công trình nghiên cứu có giá tr về thân thể, sự nghiệp và lý tưởng sống, chiến đấu cũng như sự nghiệp văn chương của nhà văn Chu Cẩm Phong Những công trình nghiên cứu về Chu

(Cim Phong tựu chung lại chỉ là những, mang tính chất ngắn gọn, chữa đựng một hoặc một vài nhận định, đánh giá cỗ đọng Một cách tổng quát, có thể thấy, các bài viết đó xoay quanh ba nội dung lớn như sau:

Thứ nhất, các tài liêu viết về con người, tư cách nhà văn Chu Cẩm Phong 'hoặc những ki niêm sâu sắc với nhà văn Đôy là những bài viết củo người thân,

‘ban bè, những nhò văn, nhà thơ, nhà phê bình về tóc giả Chu Cẩm Phong Ho

là những người đã từng gặp gỡ, tiếp xúc, có người đã từng có thời gian sống, chiến đẫu, công tác hoặc đã giảng day Chu Cẩm Phong, học hành cùng với

chu

Phong Tiêu biểu lờ các bài viễt, các Hội thảo về cuộc đổi và sự

nghiệp sóng tác củo nhà văn, nhờ báo, liệt sĩ Chu Cẩm Phong

ely

tưởng sáng tác của nhà văn Chu Cẳm Phong Đây là những tài liệu nghiền cứu

về quá trình sing tác, những bin khoăn, trăn trở của nghề viết văn trong hoàn

Thứ hai, các bài viết đưa ra những nhận xét, đánh giá khái quát

đấu Trong những tài liệu này, các nhà nghiên cứu đưa ra những

nhận định về giá trị văn chương Chu Cắm Phong và khẳng định đóng góp của

nhà văn vào thành tựu chung của nễn văn học Việt Nam giai đoạn ching MY

của nhà thơ Bài Minh Quốc với những nhận định về nhà văn Chu Cẩm Phong với

Phong từng ngày sống từng trang viết sảng ngời phẩm chất nhà vẫn - chiếm

st 38, tr Tl; Chu Cam Phong - Nhat ký chiến tranh, những dòng chữ máu

thiêng liêng [35, tr 11], Nhớ mãi Chu Cẩm Phong [37, tr 7], Đọc Chư Cẩm

cả sự ngường mộ: Chu Cẩm

"Phong - Dũng cảm, say sưu, quên mình như Chư Cẩm Phong [26, tr 37] Bai Minh Quốc đúc kết về nhà văn anh hùng: "dũng cảm, say sưa, quên mình như Chu Cẩm Phong”: "Có điều thật lạ, vượt ra ngoài ÿ định của người ghỉ, như một nét riêng của văn học Liệt Nam kháng chiến, Nhật ký chiến tranh của Chu Cam Phong tự thân nó cứ chứa đựng một giá trị văn học độc đáo cẩn được tấp tục khám phá” |40, tr 37] Văn Chu Cảm Phong cũng

đầu và hy

chính là con người Chu Cấm Phong, một tắm gương sống, chỉ

sinh anh dũng như những người chiến sĩ cộng sản gan dạ, sắt son Sự nghiệp sáng tác của Chu Cim Phong là những trang viết * chúng ta chẳng những

thừa hưởng một khối tư liệu hết sức phong phú đồng thời cũng thấy rõ ở anh

ý bén nhạy, tỉnh

một cặp mắt quan sát rất sắc sôo, một trực giác nẫm bắt tâm

1Š, với một lỗi ghỉ chân mộc và rất sinh động hứa hẹn những tác phẩm xứng tằm” [40tr 36]

Những nhận định về Chu Cảm Phong luôn là

cảm, chan chứa những yêu thương của Bai Minh Quốc dành cho người bạn tâm giao “

phần đưa dân tộc thoát ách nô lệ ngoại bang, rồi đưa con người từ vương,

nhìn chan chứa tình

“an gi cao đẹp hơn người chiến sĩ dâng hiển đời mình để góp quốc của tất yắu đến vương quốc của tự do! Đối với anh, lẽ sống dy không phải là một dòng tư tưởng khô lạnh, mội thứ ý thức hệ trừu tượng, mà đã

nhủ

thắm trong anh thành máu thịi, thành tình yêu và một cách tự nhiên trở.

thành hành động sống bình thường hằng ngày” [26, tr 114] Con người ấy tự

nhiên sống vả tự nhiên biểu hiện chân thực, không màu mé, khéng diễn với cuộc sống Cái đọng lại của tư tưởng Chu CẢ "hong chính là tính nhân văn

và lòng yêu thương vô hạn đổi với con người, đối với nhân dân và đồng đội

Đa số đều đánh giá về Chu Cảm Phong là một con người hải hòa và

hoàn thiện giữa con người chiến sĩ - con người nghệ sĩ Ông Nguyễn Văn Ding - Uy vién Ban Thường vụ - Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hội An phát biểu trong đêm sinh hoạt truyền thống kỹ niệm 35 năm ngày hy sinh của nhà văn, nhà báo Chu Cẩm Phong có đoạn: “Cu Cẩm Phong với

cưộc đời giản di, anh đến với văn học, cũng như anh đến với đời sống, đền

với cách mạng là để bày tỏ tình yêu của minh Quan niệm sống, quan niệm thắm mỹ của Chu Cẩm Phong đã được anh khẳng định bằng chính đời sẵng của mình, với một nghị lực phi thường trong sự gắn bó máu thịt với nhân dân chiến đẫu và lao động” [26, tr 165]

Ngô Thế Oanh trong một bài viết cho rằng: “Có thể nói, lật bắt cứ

trang nào của cuỗn nhật ký, ta cũng bắt gặp những nhân vật, những sự Kiện

sinh động dé minh chứng cho những điều này Cuốn nhật ký vì thể có một giá

trị tự liệu thật qug giá Người viết bài này may mắn được đọc tập nhật kÿ này khi nó côn chưa in, trong những cánh rừng Trường Sơn vào những năm

còn chiến tranh Và tôi chỉ muốn nói một điều, tôi biắt ơn những trang nhật ky

này rất nhiều Không bao giờ tôi có thể quên nhiing gi ma nha vin Chu Cam Phong da dé lai” (36, tr 818] Điều quý giá nhất mà những “đứa con tink than”, kết tỉnh trí tuệ của nhà văn Chu Cắm Phong để cho đời là cái nhìn tha

thiết với cuộc đời, thương yêu con người, chan chứa niềm tin và hy vọng về

một ngày chiến thắng không còn xa

Một nhận định khác về Chu

Phong của nhà văn Ngô Thảo:

“Nhung cdi mà Chư Cẳm Phong, một người thanh nién gidu ước mơ và nhất

1a gidu năng lực hoạt động kẻ lại không chỉ là trên trăm trang sách với dim

ba bài ký và truyén ngắn Như bao đẳng chỉ, đồng đội đã hy sinh mà không

Kip để lại trên đời bắt cứ một thứ gì có dấu tích riêng của mình, cái di sản

chung các anh để lại vô cùng lớn hơn: một cách xử thể, một quan niệm sống,

một tinh thần xả thân vì Tổ quốc, một tình yêu lớn lao đối với quê hương”

I6, tr 650] Trong mắt đồng đội, bạn bè đều xem Chu Cảm Phong là người

nhà văn Chủ Cẩm Phong và đồng đội” |3, t 821] đã thuật lại một cách đầy

đủ và tron ven khí

'Những giấy phút cuỗi cùng của

của người cộng sản Chu Cam Phong Sự ra đi ấy, vì thể

mà để lại nhiều tiếc nuối, nhớ thương về một con người tài hoa bạc mệnh,

“Cái sự bom đạn, ác liệ, càn quét, chết chóc không là điều xa lạ ở vùng đắt

Khoi lửa này, vậy mà chiều nay bà con, anh em ai nấy đều cảm thấy bị tôn

thdt qué ndng né Anh nha báo trẻ măng ở đây mới được mươi hôm, đêm nào cũng tham gia hội họp, ngày nào cũng ghi ghủ, chép chép, thích được ngôi nói chuyện với bà con ai ngờ [38, tr 834]

Thứ ba, các công trình nghiên cím về một số truyện ngắn Chu Cẩm Phong, Tác giá của những tà liệu này là các nhà nghiên cứu, phê bình, những, người yêu mến, ngưỡng mộ tài năng và nhân cách Chủ Cẩm Phong Nhà

nghiên cứu, học giả người Hội An - Phùng Tấn Đông đã dày công với bài viết

“Doc Rét thang Giéng - vài cảm nhận trong thời hiện tại” [9, tr 214] đã thể

hiện sự nghiêm túc trong việc nhìn nhận những giá trị cơ bản truyện ng

nhà văn Chu Cẩm Phong Phùng Tắn Đông đánh giá một cách khái quát và cô

đọng về 6 truyện ngắn của Chu Cảm Phong, và rút ra một kết luận: *Có thé

nỗi, Rải thông Giêng có một kết thúc mỡ, day âm ảnh của truyền ngắn đương

đại Tác phẩm đã sản sinh sự suy tư cho người đọc vẻ Khải vọng sống lý

tướng sống, tình cảm quân dân của một thể hệ người Việt Nam trong cuộc

chiến tranh giải phông Tình cảm ấy sống mãi, ánh sảng và dư âm của câu:

chuyện chiễu rọi và ngân nga mãi trong tâm trí mỗi người” |9, tr 121] Tìm

u những tài liệu trên, chúng tôi nhận thấy các tác giả đã đưa ra

những phân tích, đánh giá sâu sắc về tiểu sử, cuộc đời đầy anh dũng của nhà

văn - diễn sĩ Chu Cấm Phong, việc nghiên cứu về Nhật ký chiến tranh, ký và mảng truyện ngắn mang tinh điễn hình và khái quát cao Vì thé, vin đề sự

"nghiệp sáng tác của nhà văn Chu Cảm Phong tuy chưa được nghiên cứu nhưng

đã có một số tác giả nhắc tới ở chỗ này hay chỗ khác dưới những hình thức không giống nhau Trong bài viết “Chư Cẩm Phong - nhà văn anh hùng" của Bhi Minh Quốc, có đoạn: “Tuy vậy, không cần chờ thêm sự sông lọc của thôi

gian, không cần dựa vào số lượng sách in ra được mua nhiễu hay it, một sự

thật hiến nhiên đã hiện ra với chúng ta: cái lớn lao hơn hết ở Chu Câm Phong

chính là con người anli° [40, 3T]

về Nhật lỹ chiến tranh, bút ký

Như vậy, bản sắc riêng khi nghiên cứ

và truyện ngắn, dĩ sản cia Chu Cim Phong để lại cho chúng ta, hầu như chưa

có một chuyên luận, một công trình nào coi van dé này là đối tượng nghiên

cứu chính và tập trung kháo sát, phân tích một cách toàn diện, sâu sắc Mặc

dù đây chính là hạt nhân cốt lõi làm nên một Chu Cảm Phong - nhà văn - chiến sĩ - khác biệt và sáng tạo Việc đi từ góc độ tiêu sử cá nhân, đến những,

trang nhật ký mang đến những truyện ngắn đầy tâm tỉnh,

nhiệt huyết vẫn còn là vấn đề bỏ ngỏ Xuất phát từ thực tiễn đó, luận văn sẽ inh ri

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VA PHAM VI NGHIEN CUU

3⁄1 Đối tượng nghiên cứu

“Thực hiện đề tải Nghệ thuật văn xuôi Chu Cắm Phong, luận văn tập

trung nghiên cứu Nhật Äý chiến tranh, các bút ký và các truyện ngắn của Chu

“Cấm Phong:

~ Rét thang giéng (Tập truyện, NXB Hội Văn học nghệ thuật Quảng 'Nam - Đà Nẵng, 1984)

= Tuyén tp Chu Cẩm Phong (NXB Đà Nẵng, 2005)

~ Nhật ký Cu Cẩm Phong (Nhà văn - chiến sĩ) (NXB Thanh niên, Hà Nội, 2000)

3.2 Phạm v nghiên cứu

Luận văn sẽ khảo sắt về đặc trưng nghệ thuật truyện ngắn, bút ký và

“Nhật ký chiến tranh:, đánh giá những thành tựu nỗi bật, đặc sắc

nghệ thuật của mỗi thể loại Với những kết quả đó, chúng tôi muốn khẳng

định vai trò, chỗ đứng của nhà văn Chu C¡

"Nam giai đoạn kháng chỉ

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

“ĐỂ thực hiện luận văn, người viết đã sử dụng một số phương pháp

“nghiên cứu như sau:

- Phương pháp phân tích và tổng hop:

‘Van dụng phương pháp này, đầu tiên chúng tôi

tác phẩm, tập trung chú ý các yếu tố chính để nêu bật giá trị nhân văn, nhân bản của Nhật ký chiến (ranh, bút ký và truyện ngắn Chu Cấm Phong Từ đó,

hành khảo sắt từng

chúng tôi rút ra những nhận xét chung, khái quát tiêu biểu về những giá trị nôi dụng và nghệ thuật sắng tác của Chủ Cẩm Phong

- Phương pháp so sánh, đối chiếu:

"Để thấy được phong cách riêng của nhà văn Chu Cim Phong cũng như

sự đóng góp của nhà văn cho nền văn học Việt Nam giai đoạn kháng chiến

chống Mỹ cứu nước, ở từng vấn đề có liên quan, người viết có sự so sánh, đổi

chiếu vớ các nhà văn, nhà thơ trẻ viết và chiến đấu trên chiến trường Liên

khu V thời kỳ chống Mỹ cứu nước, từ đó thấy rõ hơn phẩm chất và giá trị của

ccon người và sự nghiệp sắng tác của Chu Cẩm Phong

~ Phương pháp thống kẻ, phân loại

“Chúng tôi khảo sát các hiện tượng lặp lại ở một số các yếu tổ thuộc về nôi dung và hình thức của tác phẩm Sau đó, chúng tôi dựa vào tần số xuất hiện của các yếu tổ đó để hệ thống hoá và khái quát hóa lên thành những đặc

điểm riêng và ôn định của nhà văn

~ Ngoài ra, chúng tôi vận dụng lý thuyết thi pháp học để nghiên cứu

toàn bộ sáng tác của Chu Cẩm Phong ở tính chỉnh thể nghệ thuật, trên cơ sở xét tần xuất của từng yếu tổ nỗi trội, đặc sắc

5 DONG GOP CUA LUAN VAN

"Nhiều người đã viết về Nhật ký chiến tranh, bit ky va truyén ngắn của

Chu Cm Phong, nhưng chưa ai xuất phát từ một van dé cơ bản nhưng thực ra

‘mang tính trọng tâm để soi sáng thể giới sing tác của Chu Cẩm Phong Lựa

chọn đề tài Nghệ thuật văn xuôi Chu Cắm Phong, luận văn mang đến một

cái nhìn khoa học, khám phá đối tượng nghiên cứu trong tương quan dòng, chay van học ở từng giai đoạn Luận văn nghĩ

phong cách nghệ thuật của nhà văn Chu Cảm Phong, từ đó khẳng định những

giá trị thấm mĩ độc đáo, thể hiện sự sáng tạo không ngừng trong quãng đời

cứu nội dung phản ánh và

sáng tác ngắn ngủi của nhà văn Chu Cảm Phong.

Luận văn cho thấy sự lựa chọn đối tượng và thủ pháp phản ánh của nhà

văn tuy không mới, nhưng cách nhìn, góc độ tiếp cặn mang yếu tổ thử nghiệm

lẫn với người khác của Chu Cẩm Phong Trong dòng cháy chung của

học kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Chu Cảm Phong đã có được vị trí riêng

vì nhà văn đã có được bản sắc riêng trong sáng tạo nghệ thuật

6 CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN

"Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tải liệu tham khảo, nội dung, chính của luận văn gồm có ba chương:

Chương |: Cuộc đời và sự nghiệp văn chương Chu Cẩm Phong

“Chương 2: Nghệ thuật truyện ngắn Chu Cắm Phong

“Chương 3: Nghệ thuật Ký và

lật ký chấn tranh Chu Cim Phong

Chương 1

CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP VĂN CHƯƠNG

CHU CAM PHONG

LLL CUQC DOI CHU CAM PHONG - HÌNH MẪU VĂN SĨ - CHIẾN SĨ

ANH HÙNG

1.1.1 Từ những năm tháng tuổi thơ khát khao, hoài vọng

‘Anh hùng lực lượng vũ trang, nhả báo, nhà văn, liệt sĩ Chủ Cẩm Phong tên thật là Trần Tién, sinh ngày 12 tháng 8 năm 1941 tại làng Minh Hương, (nay là phường Minh An), thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam Chu Cảm Phong sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống cách mạng Cha

Chu

lắm Phong la Trin Đạm, một cán bộ chỉ huy quân sự hoạt động ngay trên chính vùng đất quê hương bị địch tạm chiếm trong thời kỹ kháng chiến chống Pháp Mẹ là Nguyễn Thị Nhùng, qua các thời kỳ kháng chiến là cơ sở cách mạng ở nội ô thị xã Cái nôi gia đình đã gieo vào tâm hỗn, nhân cách

“Chu Cắm Phong hạt giống đỏ để trở thành một người cộng sản, một đảng viên

có đẩy đủ tổ chất của một anh hùng

'Năm 1954, Chu Cim Phong theo cha tập kết ra Bắc, rồ

ở Trường dành cho học sinh miễn Nam Mới hơn 10 tuổi nhưng Chu Cấm

đã thể hiện sự trưởng thành so với lứa tuổi của mình Trong mắt những người

thầy đã từng dạy dỗ Chu Cảm Phong thì

tương lai đã ảnh lên những phẩm chất, hé lộ những tài năng mà sau đó được

'Ở tuổi niền thiểu, người anh hùng

phát luy nở nổ [36, tr SỊ Tâm sự từ đáy lòng của thầy giáo, Tiền sĩ Nguyễn

Sỹ Tuyển - Nguyễn giáo viên chủ nhiệm lớp 7B của Chu Cảm Phong đã nói

lên những tinh anh của người học trò nhỏ đáng mến Đối với Chu Cảm

Phong, bản thân đã tự ý thức rất rõ, học là để hiện thực hỏa tỉnh yêu đối với

quê hương, học là đ

với mảnh đắt đã nuôi dưỡng mình khôn lớn, học là để trở thành một chiến sĩ n thực hóa trách nhiệm của một người công dân đối

xông pha trên chiến trận

“Chẳng phải ngẫu nhiên mà Chu Cim Phong được chọn là lớp trưởng, trong số những học sinh miền Nam dang học trên đất Bắc Phải chăng, chính

sự nỗi trội, sự “già trước suối" trong cách học, trong lỗi sống với phong

hải đĩnh đọc, sâu sắc mà cũng rất giản đì đã tạo ra một Chu Cắm Phong rất

"khác những học sinh cùng trang lứa * nhần cách và tài năng của Tiên được

“bộc lộ (và được rên luyện) chính qua hoại động thực tiễn với tư cách là một

lấp trưởng” [26, tr 5] Chu Cim Phong trở thành người cằm chịch, người anh tinh thin trong cái tập thể gồm những em thiểu nhỉ xa cha mẹ, xa gia đình và những người bạn lạ trường lạ lớp, lạ lẫm với tắt cả Hình ảnh Chu Cẩm Phong

biết phản ảnh tình hình, tranh thủ ÿ Kiến của các thay và chủ động cùng

các bạn trong lớp tổ chức các hoại động cùng nhau, biển 42 cậu bề thành một tập thể gắn kết, một gia đùnh thương yêu nhau, giúp đỡ nhau cùng tiễn bộ

trong học tập và rèn luyện” [26, tr 5] Và trong mắt của các thầy, các bạn,

(Chu Cẩm Phong là hình ảnh ngời sáng lung linh, đọng mãi trong tâm trí những người đã từng dạy, từng học với Chu Cẩm Phong ` ất cả các hoạt động của lớp 7B luôn có hình bóng của Trần Tién, một người mà tắt cả các

bạn và tắt cả các thầy dạy ở lớp 7B (thẳy Tánh, thầy Tường ) đều yêu

thương, quỷ mỗn” [26, tr T]

Cải bản chất ấy đã ăn sâu vào máu thịt và trở thành việc làm bình

thường như thói quen vốn đĩ của Chu Cắm Phong Chu Cẩm Phong không.

những có tải, có đức, học giỏi, mã Chu Cim Phong là người có tỉnh thần trách nhiệm, khả năng quy tụ đã làm nền một học sinh Trần Tiến không giống như

những học sinh khác * luổn nhắc nhở và hướng dẫn các bạn chịu khó ôn

luyén thường xuyên dé šÐ thường có điễm sé cao về môn Trung văn qua các

lần Kiểm tra" [26, tr 12] Vì thế, những ai đã tiếp xúc với Chu Cảm Phong

đều * mến người học sinh chăm chỉ, tích cực rèn luyện đụ” [26, tr 13) Tỉnh thin đoàn kết, yêu lẽ phải, yêu sự chân thật: "Trấn Tiển đã đoàn kết với các

bạn mới từ hai trường 14 và 6 đến, tổ chức việc sinh hoạt, học tập của lớp 8Ð

đãi vào nễ nếp, Tiên có tợ tín trong lớp, biết cách đâu tranh với những việc

làm chưa đúng của một số bạn yêu kẻm mà vẫn giữ được hòa khí Đặc điểm

nỗi bật của Tiễn là tình nói thẳng và đã nói là lầm, gương mẫu trong học tập, trong việc chấp hành nội quy của trường Suốt 3 năm học phổ thông cấp 3, Tiến đầu làm lớp trưởng và luôn được khen thưởng vẻ thành tích học tập cũng,

như thành tích hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ lớp trưởng” [26, tr 13]

Sau đó, Chu Cém Phong vào học Khoa Ngữ văn Trường Đại học Tổng, hợp Hà Nội, là một sinh viên học giỏi và đam mê hoạt động phong trào Chủ

“Cảm Phong được eit lim ủy vi

sinh viên Việt Nam, làm Phó bí thư Đoàn trường và đặc

Bán chấp hành Hội Liên hiệp thanh niên

lội, Chủ Cảm Phong

được kết nạp vào Đảng khi đang học Đại học năm thứ ba - tở thành một sự

kiện nổi bật trong trường học lúc bấy giờ Chu Cảm Phong trở thảnh tắm

sương sắng về tự học tập và tự rèn luyện đối với đoản viên, thanh niên, học sinh, bạn bè cùng thời Tuy nhiên, đó chưa phải là mục đích cuối cùng của

‘Chu Cim Phong, đó mới chỉ là bước khởi đầu của những nhận thúc đúng đắn

của chàng trai trẻ Chu Cắm Phong cảng học cảng ham, cảng học càng giỏi:

“Nhung cang ngày Tiên càng thể hiện sự ham thích môn học này và vận dụng

dt git ste quan sắt, nhận xé, phân biệt nhanh để nhớ và viết la ding, chink

xác các chit Han rắc rối Vì vậy, sang năm học sau, Tiến đã vượt lên trên nhiễu

(26, tr I2]

“Tốt nghiệp Đại học loại xuất sắc vào cuối năm 1964, là một trong số ít sinh viên được chọn đi học tiếp ở Trung Quốc, nhưng Chu Cảm Phong đã tình

nguyện về chiến trường miễn Trung để trở thành người linh Chu Cảm Phong

trở về với quê hương đất Quảng kiên cường để được cằm súng chiến đầu, để

bảo vệ "mảnh đắt nuối t thành đăng sĩ": Chính sự lựa chọn này đã tạo nên

bạn học khúc về môn Tưng văn

tr 7] Trở về đễ được sống đúng nghĩa với lý tưởng, để sống và c

“Tổ quốc luôn dau đầu trong long chang trai trẻ mang đầy hoài bão lớn lao Những năm 70 của thể kỹ trước, chiến trường miễn Trung vô cùng khốc liệt, đó là nơi đỏ lửa, là "địz ngục indn gian” Hàng vạn tấn bom đỏ xuống những cánh rừng, những làng quê đang yên bình; B52, lựu đạn, mìn, pháo, chất độc hóa học gieo rắc cái chết lên những con người nông dân chân chất, chịu nhiều gian khổ Cái mảnh đất miễn Trung ở giữa đất nước hình chữ S - đòn gánh hai đầu đắt nước - cái mảnh đất thân yêu nhưng khắc nghiệt, khô cần, đã nuôi dưỡng tâm hồn một anh hùng như Chu Cẳm Phong,

“Cho nên, nỗi nhớ quê hương đau đáu đã thôi thúc Chu Cảm Phong trở về:

“Tôi nhở mãi hình ảnh Tiền đứng lên phát biểu ý kiến trong một cuộc họp của

học sinh vẻ lý tưởng của thanh niên, nhất là vẻ tâm tư nguyện vọng của học

sinh miễn Nam Tiễn nói về nỗi đau khí quê hương còn dưới ách thắng trị của

quân thù, mẹ và các em còn ở lại trong Nam Cũng như: các bạn học sinh

thương gia đình và quê hương để phắn đầu học tập và rèn luyện cho xứng với

sw chăm sóc, nuôi dạy của Đăng, của Bác HÀ đổi với học sinh mién Nam”

26, tr 13] Và cuộc đời, hành động anh hùng của Chu Cẩm Phong đã minh

chứng cho chân lý ấy của một nhân cách, một lẽ sống cao đẹp

"Nhà văn Chu Cảm Phong hy sinh ngày 01/5/1971 trong một cuộc chiến

không cân sức với kẻ thủ tại thôn Vinh Cường, xã Xuyên Phú (nay là xã Duy

“Tân), huyện Duy Xuyên Chu Cam Phong đến với cuộc đời, đến với văn học, đến với cách mang để bày tô tình yêu của minh một cách giản dị Ba mươi tuổi đồi, tuỗi văn ngẫn ngủi, nhưng Chu Cẩm Phong đã trở thành hình mẫu văn sĩ chiến sĩ và là mét bai ca hing trắng và cao đẹp Những đồng nghiệp của nhà văn Chủ Cẩm Phong luôn khẳng định: Chu Cim Phong mang đầy đủ

tố chất của một nhà văn lớn của nền văn học chiến tranh và cách mạng, nếu như Chu Cắm Phong còn sống và còn tiếp tục sáng ác

1.12 Đến cuộc sống người lính quả căm, anh hùng

“Theo nhà báo Hỗ Duy Lệ, có thể thấy rõ ranh giới giữa sự sống và cái

chết nơi chiến trường miễn Trung qua một số địa danh mà Chu Cẩm Phong đã

xông pha trong cuộc đời người

hi trở về quê hương: sống - chiến đầu và

*+ Năm 1966 đi Hàu Hải - Ngũ Hành Sơn là căn cứ Hải lục - không

quân lớn nhất miễn Nam

= Năm 1967 đi Sơn Tịnh Ác liệt hơn nhiễu so với huyện Đức Phổ, nơi bác sĩ Đăng Thùy Trâm công tác và hy sinh:

= Nam 1968 đi Hội An Thời điển sau Mậu Thân 1968, là một trong

những địa bàn dich phản kích khốc liệt nhất của Quảng Da

~ Năm 1969 đi Bình Dương - Thăng Bình Nơi luôn bị khẳng chế, can

quế của địch từ căn cử Tuằn Dưỡng vã có én quận trưởng Đăng hễ bắt được

Việt cộng la gids

~ Năm 1970 đi Nam Giang Vùng dân tộc ít người của Quảng Đà - giáp với nước bạn lào

= Nim 1971 di Duy Xuyên, về sống Khu Tây - nơi c6 Chi Khu quan by Dice Due, khu công nghiệp Án Hòa, có Dương Thông là chỉ huy sở của Lie đoàn 196 lính thủy đánh bộ Mỹ” [26, tr 148]

Bắt đầu từ năm 1966, nghĩa là ngay từ những ngày đầu *rể Nam”, Chu

“Cảm Phong đã xung phong, lăn xã vào những vùng đất khốc liệt nhất, đến tận

cùng những nơi hẻo lánh, khốn khó nhất Đó chính là sự dan thân, dám chiến

đầu và dâm quên mình của người chiến sĩ Chu Cim Phong Lúc đầu, Chủ

Cẩm Phong được cử công tác ở Ban Tuyên huấn khu V, làm phóng viên

“Thông tắn, rồi sau đó chuyển sang Tiểu ban Văn nghệ khu V, làm Bí thư Chỉ

bộ Đăng Con người Chu Cẩm Phong luôn tỏa ra "bảo quang”, hay như nhìn nhận của người thầy Huỳnh Văn Tánh: "Hình ảnh Tiến gng mình gánh đt chay băng băng lại hiện lên trong tôi Và tối hiễu, đế y là những bước khối

đầu đễ có một đảng

lực, đốn cây, làm rẫy,

"ương để đánh giặc [26, tr 13]

Lúc nào và ở đầu, Chủ Cảm Phong cũng luôn là con người mẫu mực về

một bí thư chỉ bộ Chu Cẩm Phong luôn lao động cật

chịu đi làm ra củ sẵn, hạt lúa trên vùng núi quê

sức chịu dung và lòng can đảm, nhận lấy trước hết về mình những gian khổ,

những hiểm nguy Đi vùng sâu, trong những chuyển vượt đường rất dễ đụng

các ö phục kích của giặc, người ta hay đùn đẩy nhau, riêng Chu Cim Phong

thì đi trước, dẫn đầu trong tư thế sẵn sàng chiến đấu, sẵn sảng đương đầu với

kẻ thù Tay lãm lãm khẩu súng, dáng người mảnh khánh nhưng nhanh nhẹn,

"ung phong và bản lĩnh, không ai khác đó chính là chiến sĩ Chu Cẩm Phong

“Tuy rất ham đi, sức viết thì dào dạt, nhưng Chu Cẩm Phong luôn là người sẵn sảng ở lạ căn cứ để cho đồng đội, đồng nghiệp của mình được đi,

được viết Những lúc như thé, Chu Cảm Phong lo trực công việc của tờ Tạp.

chí Văn nghệ giải phóng Trung Trung bộ, mặt khác, vừa lo tổ chức sản xuất

tự túc Điều này thể hiện tỉnh thần người lính trong con người nghệ sĩ của Chu Cam Phong, nhà thơ Bùi Minh Quốc trân trọng biết ơn khỉ nghĩ về đức hy

sinh của người bạn: “Một vài anh em chúng tôi có được

trang viết nhiu

ơn chính là nhờ sự ly sinh của Chu Cẩm Phong, khi chúng tôi ngôi viết thì

canh đi làm rẫy, khi chúng tôi nghỉ ngơi thì anh ngôi viắ Chưa kể anh phải lo

oan đủ chuyện, sự lo toan ấy ôm trầm toàn bộ đời sẵng hằng ngày của cả cơ

quan, từ củ sin, cong rau, lon mudi cho đến một vài hiện tượng chây lười, vô

luật, một vài va chạm, xích mích " [26, tr 32]

Không ai sinh ra đã là thiên tài, cảng không phải ai mới sinh ra đã là

‘anh hùng Anh hùng trưởng thành từ những đau thương, từ những mắt mắt, từ những cam khổ, từ những trải nghiệm mới thật sự là những bậc anh hùng của nhân dân, sống mãi với lịch sử Chu Cảm Phong là như thể, anh hùng trong cuộc sống - bằng cả tỉnh yêu thương, trách nhiệm và lòng bao dung, “Cir thé

ngày phát rẫy, đêm anh chong đèn ngồi viết, chống chọi và vượt lên tắt cả

mật mỗi, và nhất là phải vượt qua cái cảm giác bắt lực đến dé nén làng

thường có ở một người biét rõ những yêu câu nghiêm khắc của nghề nghiệp

đã rở thành sự khe khắt của mình, với chính mình Những trang viết của anh cần lại đến hôm nay đều được viết trong những đêm dài như thể trên rừng núi

chiến khu, hoặc dưới tằm đạn giặc, có khi ngay bên miệng ham bí mật ở đẳng

bằng" [26, tr 331}

Ban bé déu khẳng định, Chu Cẩm Phong là trụ cột của cả cơ quan, từ việc lo công tác hậu cần, cái ăn, cái mặc, đến làm người anh tỉnh thần và trọng trách của một Bí thư Chỉ bộ giỏi giang, dim đang, chịu khó Vì thể, không ai có thể đảm nhiệm nổi vị trí của anh Chu Cảm Phong edn là người hham học, ham hiểu biết, với khoảng thôi gian sống ngắn ngủi ở chiến trường

miễn Trung, nhưng Chu Cẩm Phong đã có thể nói thạo tiếng Kà-dong và một

ít tiếng Kơtu, lại thuộc cả nhiều bài ca của người dân tộc Chu Cam Phong có

cquan hệ tình nghĩa thủy chung ân tình với đồng bào, từ các cụ giả đến

hồi, có thể chăng dé la tinh yêu và trách nhiệm của người chiến sĩ

"ương luda 6 trong tim Chu Cim Phong

*Đặc biệt, Tién đã cùng đẳng chí, đẳng đội trải qua bao gian nan, thie

thách và anh đã lớn nhanh như Phù Đồng Đã là một Chu Cái

i vi quê

im Phong rắt khác rồi Nhưng vẫn chính con người Ấy với trái tim ấy Bằng chốc những kỷ

niệm 5W năm trước vẻ Tiển, về láp 7B lại đến và nói với tôi rằng: những gỉ

của ngày hôm nay đã được Ấp ủy từ ngày hôm qua, những cấy tìng chịu được phong ba bao tip đã nảy sinh từ những hạt giống đỏ” [26, tr 4] Phải, Chú

“Cấm Phong đã trưởng thành vượt bậc, là những “cấy sừng” bất khuất, hiện

ngang giữa bao t6 tir “nhiing hat gidng do” được Đảng và Bác Hồ gieo trồng

đđã đến hồi đơm hoa kết trái

`Với trái tìm sẵn sảng hiển dâng và chấy hết mình, bởi vì "rong tìm đã

có lứa”, trong trái tỉm ấy bùng cháy lên ngọn lửa bắt diệt của tuổi hai mười

-như lời của người lính ngụy tên Huân khi trao cudn Nhdt ký của Đặng Thủy

sách sau khi rời Việt Nam

‘Voi lý tưởng chấy ngời đó, người chỉ

dân tộc mình Chu Cim Phong dan thin để hòa mình vào cuộc sống ấy, để

phản ánh chân thực khí phách hảo sảng tích tụ từ mấy ngàn năm dựng nước

và giữ nước, và hơn thế nữa, Chu Cẳm Phong còn phản chiếu lý tưởng, nhân

‘yeu ding chỉ, đồng bào, sục sôi ÿ chỉ kiên cường bám trụ, chiến đầu đến hơi thở cuối cùng” [26, tr 13]

Nhà văn - chiến sĩ hu Cắm Phong "mãi mãi là một hình ảnh đẹp, rất

dep về một lớp trẻ miền Nam được đào tạo và trưởng thành trên miễn Bắc và

đã lên đường ra trận về nơi cuộc chiến đẫu lọ sinh ở quê hương như có một

sự thôi thúc tự nhiên - đi theo ảnh lửa từ trái tim mình” [26, tr 16} Boi Chu

‘Cam Phong luén tim niệm rằng: "wunh trước hết là một đảng viên rồi sau đó

mới là một người vẫn nghệ" [38, tr 20, Có nghĩa là Chu Cẳm Phong đất tính tiên phong gương mẫu lên hàng đầu, lo cái lo trước mọi người và vui cái vui sau mọi người Thể nên, từ những năm tháng tuổi thơ và theo năm tháng,

đã ấp ủ trong mình một hoài bão và trở thành tắm gương

1.2, VAN CHUONG CHU CAM PHONG - DUYEN NQ VA SO PHAN

NHUNG TRANG VIET

1.2.1 Từ những trang viết dầu tiên ở chiến trường

Đối với Chủ Cẩm Phong, cảng gian khổ, càng có lửa, có máu nhiệt

huyết trong từng con chữ *Trên một mảnh đắt như vậy, người cằm bút muốn

cắm cho vàng được cây bút đương nhiên cũng phải biết cằm súng và thích nghỉ được với nép sống đặc biệt của một thể trận đặc biệt: dich ~ ta xen ké sit

rit” [26, tr 29] Đứa con tỉnh thần đầu tiên của Chu Cẩm Phong là bút ký

Giữa làng trụi - viễt về mãnh đắt của những người dân tộc Cor, Gié Triéng

"Đó là những ngày Chu Cẩm Phong thực sự lăn lộn vào chiến trường, cái chết luôn cận kŠ, không còn là chẳng thư sinh của cuộc sống sách bút, được ăn no mặc ấm Mở đầu bút kỹ - hay có thể khẳng định là mở đầu cuộc sống chiến trường - Chu Cắm Phong đã cảm nhận một cuộc sống hoàn toàn thay đổi “Đó

1à một cái làng nhỏ bé không quả nửa cây sổ vuông Giống nhưr các thôn bạn xung quanh, nó tan tanh, xo xác như một tàu lá chuối khó rách bươm” [38, tr 24) Cải nhìn của tác gid dành cho mỗi miễn đất luôn trần đầy tinh cảm yêu

thương, Bởi hơn ai hết, quê hương yêu dấu đã cho tác giả một ni

tin mãnh liệt giữa những hoang tàn, đỗ nát “Trên đắt này không có một sức tần phá tàn bạo nào có thể ngăn nỗi sự sống sinh sỏi nẫp nở Không có một chất độc hóa học nào ngăn nỗi sự sống xanh tươi của mùa sai” [38, tr T5]

“Cách viết của Chu Cẩm Phong thể hi

thoát ra khỏi những gông cùm, muỗn vươn đến bằu trời tự do, khoáng đạt Nhân vật ông Ba Lợi trong bút ký đầu tiên ấy đã phát biể

oa thang cận/ Dã hạc vô lương thiên địa khoan (nghĩa là con gà nhốt trong

quan niệm của một người muốn

Lug kê hữu thực ang có thức ăn nhưng gần nỗi nước sôi Con hac ngoài đồng không có lương tăn nhưng có trồi đắt mênh mông)” [38, tr 78] Những trang viết đầu tiên đã

được định hình như thể bởi một con người rin roi va nhiệt huyết Chu Cảm.

Phong viết bằng sự trải nghiệm, bằng sự xâm nhập thực tế, bằng óc quan sát ti

mắn Những chuyển công tá, cuộc sống buộc phải d chuyển, xẽ dịc liên tục

trên các trận tuyến bị cây xói, nhưng liên tiếp, Chu Cẳm Phong đã cho ra đời

“những đứa con tình thần” nỗi tiếng: Vườn cây ăn quả nhà mẹ Thám, Gió lộng từ Cửa Đại, Mặt biển - mặt trận, Rét Thắng Giêng, Con chị Hiển

“Cũng trong thing 11 năm 1967, tác giả cho ra đời truyện ngắn Người

mẹ như một cách thể hiện sức sắng tạo phong phú và đầy nội lực Liên tiếp trong các năm sau đó, tác phẩm nối tiếp tác phẩm ra đời, trong đó, tiêu biểu nhất và đi cũng tên tuổi nhà văn Chủ Cẳm Phong có thể kể đến là truyện ngắn Rét thing Giéng Chu Cm Phong tam sự ring: “Minh cho Rét thang Giéng là truyện ngẵn hay nhất của mình Nếu sau này được In sách, mình sẽ lấy đâu để của tập sách là Rồi thẳng Giêng” [26, tr 94] Chu Cẳm Phong, từ khi còn là học sinh ngồi trên ghế nhà trường, đã được dự báo về khả năng sáng tác, thể hiện qua trình độ cảm thụ văn học của mình Từ bỏ con đường học tập, từ bỏ niễm đam mê nghiên cứu văn học Trung Quổ, vi Chu Cim Phong suy nghĩ

"đắt nước còn chiế tranh, việc học hãy để lại sau”, mới thấy được rằng: tình

‘yeu quê hương dau đầu trong lòng của một đứa con xa quê và mong được trở

Âm súng chiến đấu trên mảnh đắt quê hương Nhưng, mảnh đắt nào cũng

có thể nuôi dưỡng tài năng nếu tải năng đó là cỗ thật, của một con người cố

tài năng thật sự Vì thể, những sáng tác của Chu Cảm Phong tuy không nhiều,

nhưng “quỹ lễ tỉnh bắt quỹ hỗ đa”, số lượng không làm nên tầm vóc mà

chính là cái chất còn lại của những sáng tác mang tên Chu Cắm Phong

‘Chu Cim Phong là bí thư chỉ bộ, là một nhà văn, nhà bảo và là một

chiến sĩ thực thụ Cuộc sống thiếu thốn, khắc nghiệt nơi chiến trường không

ngăn cản được óc suy nghĩ và sức sáng tạo của Chu Cảm Phong Ban ngày,

đi cơ

Chu Cẩm Phong cùng đồng đội, đồng chí chiến đầu, tăng gia sản xuất

Ban đêm, dưới ngọn đèn leo lét, Chu Cẩm Phong ngồi viết, ghi chép lại

tất cả những gì đã diễn ra, những gì vừa nghĩ đến Tắm gương lao động miệt

"mài, cần mẫn như những chủ ong chuyên cần chất lọ từng chút mật ngọt và

tinh dng cho đời

“Tính từ bút ký đầu tay với tiêu đề Giữa làng trại viết vào tháng 11 năm

1967, thì thời gian Chu Cảm Phong cằm bút viết văn chỉ có hơn ba năm, cụ

thể là ba năm rưỡi, chưa tròn bốn năm, lại ở trong một hoàn cảnh hết sức khó

khăn, gian lao Điều đó đã thể n rõ ý chí, quyết tâm của Chu Cm Phong:

"vừa sống, vừa chiến đầu và vừa sáng tác Chu Cim Phong cũng là một trong những cây bút xuất chúng, gớp phẫn tô điểm bức tranh độc đáo cia néa văn học Việt Nam giai đoạn chống Mỹ cứu nước, gác tình riêng vì nghĩa lớn và thành danh rạng rỡ như: Bùi Minh Quốc, Nguyễn Thị Xuân Quy, Phan Tit

"Nhà tho Hữu Thỉnh đã phát biểu tại buổi lễ kỹ niệm 40 năm ngày nhà văn anh hùng Chu Cắm Phong hy sinh đẩy xúc động và tự hào: “Nkd van anh: Hùng Chủ

Phẩm chất gương mẫu sáng ngời của anh sẽ còn và cần phải được ti tực

k nhà văn hôm nay và mal sau” DiỄn văn tên vinh nhà

từng trang viết" Tắt cả những điều đó đều bắt nguồn từ những trang viết đầu

tiên trên chiến trường của nhà văn anh hùng Chu Cấm Phong

1.2.2 Đến số phận kỳ lạ của Nhật ký chiến tranh

Ngày 01/5/1971, Mỹ - Ngụy tổ chức một trận cần lớn vào thôn Vinh Cường, xã Xuyên Phú (nay là xã Duy Tân) huyện Duy Xuyên Chúng phát

hiện căn hầm Chu Cẩm Phong và các đồng đội đang trú ẩn bên một bờ suối

‘Quan địch vây riết, dùng đủ mọi thứ vũ khí cả tiểu liên, lựu đạn, hơi cay, hỏa tiễn nã vào hằm vi sức mạnh hủy diệt của vũ khí t tân và của quân lính khát máu Chu Cẩm Phong chỉ huy đồng đội kiên cường chống trả và truyền mệnh lệnh: *Thả hy sinh tắt cá, không ai được đầu hàng!”

Không cân sức diễn ra ngày cảng quyết liệt Chu Cam Phong va các đồng đội

đã anh dũng hy sinh khi vừa tròn 30 tuổi với mạch máu dang căng trần sức

sĩ quan bên kỉa chiến tuyển Ông đã cắt giữ và tăng lạ các tập Aiiát ký của Chú

“Cảm Phong cho người bạn là sĩ quan ở Phòng chiến tranh chính trị Sư đoàn 3

ngụy Điều kỹ diệu là các tập Nhớt ký này được đóng tập và bao một lớp

t nước hòa bình Người quan ngụy ấy đem cuỗn Nhật ký đến trao cho Hội Văn nghệ giải phóng miễn

‘Trung Trung Bộ, để đền hôm nay chúng ta có một Aiát ký chiến tranh của Chu

“Cảm Phong vô cùng quý giá

quốc, tình yêu lớn lao dành cho Tổ quốc, tình yêu thương con người và lòng

bao dung Chu Cẩm Phong đến với văn học, ich

lên với cuộc đời, đến với

mạng là để bảy tỏ tình yêu của mình với âm hưởng của “một bài ca hùng trắng và cao dep” Những trang Nhật ký này, Chu Cảm Phong ghỉ không phải

ho người khác đọc, càng không phải để in ra Nhưng giá trị lại trước hết

chính ở chỗ ấy, ở tính chân thực đáng tin cậy Tắt cả những gì Chu Cảm Phong ghỉ lại ở đây đều là sự thật, những con người thật, những địa chỉ thật,

những sự việc thật, những tâm trạng thật Nhật ký là những trang ghỉ chép cá

nhân hằng ngày, ghỉ chép những sự việc diễn ra hằng ngày, ghỉ để đọc và suy

ngẫm Nhật ký không phải là sắng tác để nhiều người đọc, vì vậy, khám phá

“Nhật ký chiến tranh của Chu Cẩm Phong, chúng ta như đi sâu vào từng mạch máu, thớ thịt của tác giả để được sống cùng nhà văn vào một hoàn cảnh

khong thé nao quên

Nhật ký Chu Cém Phong có đoạt 1970 Kỷ niệm 7 năm vào Đăng Áy là sự hướng thượng không ngừng, một sự khát khao ham 'Thứ năm ä-

“muốn không bao giờ vơi cạn của một tắm lòng muốn đạt đến cuộc sống châm

chỉnh cao thượng Sắp đến mình sẽ đi công tác, mình nhận đi lại Quảng

Đà, một nơi ác liệt nhất Mình có thé hy sinh trong mùa xuân lịch sử này lắm

Mình nghĩ đến điều này một cách nghiêm túc Nếu mình ngã xuống như Phuong Théo, Văn Cân, Xuân Quý, thì bạ mình, nhất là m sẽ đau khổ đến chừng nào Mình biết điều đó Mình là con trai được cả nhà yêu thương

ung dẫu thể nào, mình cũng không xé dich cái phương châm sống của

mình Dũng cảm, say sưa và quên mình như những chiến sĩ cộng sản châm

chính di trước Dẫu ngã xuống một giỏ, nữa giờ trước khi ta giành thẳng lợi

hoàn toàn cũng Hạnh phúc lắm thay" [3, tr 562] Chữ Hạnh phúc được tác

giá viết hoa như một danh từ riêng đặc biệt, bởi Hạnh phúc không chỉ mình ta

hưởng thụ, Hạnh phúc ở đây là được dâng hién cho cuộc đời - Hạnh phúc của

tắt cả nhân dân Việt Nam

Doe hét Nidt ky chién tranh, cảm xúc vẫn còn như nguyên vẹn Viết cho mình, nhật ký cũng là một phương thuốc hữu hiệu đối với những người

có nhu cầu chia sé Ở đây, Chu Cm Phong tự chia sẻ với chính mình, viết ra

‘va chiém nghiệm về bản thân Những tình cảm chất chứa trong lòng sẽ tự theo

ngòi bút mà thành chữ, thành câu Những yêu, ghét, giận hờn, hạnh phúc có

Š lặp lại nhưng không hoàn toàn giống nhau, mà được nhắ

‘ghia khác nhau Nhật ký Chu Cảm Phong ngày 11-9-1968 có đoạn cảm động

bại với nhiễu ý

Khi nhắc đến sự hy sinh của người ban van tho Nguyén Trong Dinh: “Thém

một thằng ban - lại là một bạn vẫn hy sinh - thật xôi a Trong giai đoạn

"Định ơi, vinh biệt mày!” [38, tr 368]

Nhật ký Chu Cảm Phong nhiều lần nhắc đến cái chết, sự hy sinh, ngã

xuống, nằm lại nhưng không phải một cách võ nghĩa, mà sự hy sinh ấy được người đồi ngưỡng mộ Máu đào ấy thắm tô cờ đỏ Tổ quốc, thịt xương này bồi

cất cánh bay

đắp phù sa cho cây cối, cái chết ấy hóa thành bắt từ cho Tổ quốc

lên Đọc Hồi ký Hồ Duy Lệ vi

của Chu Cắm Phong mới thấy hết bản ngã vĩ đại của nhà văn - chiến sĩ anh

về những giấy phút chiến đầu sinh tử cuối đời hùng: “Cá Ca và Ta đều bị thương rắt năng Ca rên to Anh Phong động viên

Ca đừng rên, rằng chịu dau Bảo anh em băng cho Ca và Ta, còn anh thi te

đào đất lắp lại Tưởng anh chỉ bị thương ở hai chân, ai ngờ chỗ thắt lung anh

vẹn có ba ngày Điều dự đoán rồi có ngày cũng khắc ghi định mệnh số phận

một con người, cái chết của Chu Cảm Phong đã ghỉ tạc lứa tuổi đôi mươi vào

sdy cò thì nguy Anh Phong dặn: Chiến đấu đến cùng Ai thoát được thi tt,

hông được đầu hàng ” [40, tr 3T] Cho nên, đỗi với chúng tôi, đó không

phải là cái chất đó là sự hồa thân vĩnh hằng cũng đắt dai sông suối muôn đồi

Việt Nam

"Người bạn thơ, bạn học và bạn chiến đầu của nhà văn Chu Cam Phong

~ nhà thơ Bùi Minh Quốc thảng thốt trước sự ra đi hiên ngang được báo trước

dy “Nhung Chu Cam Phong đã không được ăn chén cơm từ cái rẫy lúa bội

‘thu do chính anh Ia chit ec khai phá, không bao giờ còn được gặp mẹ, không bao giờ trở thành ch rễ Ba mươi ngày sau budi chia tay với người yêu, anh

hy sinh" [40, tr 40] Và Bùi Minh Quốc đúc kết một cách ngắn gọn, chân

thực và xúc động về người bạn Chu Cắm Phong với sự tiếc thương và ngưỡng, vọng, “Chu Cam Phong lắp đâu ra nghị lực phủ thường dén vậy trong khi anh chỉ là một chàng thư sinh géy yéu sắt rát triển miễn để có thé sống gương mẫu Không phải chi vai ngày vài thắng vài năm mà suối cả cuộc đời? Tôi

nghĩ nghị lực ph thường ấy bắt nguôn từ chính cái lẽ sống của anh, cũng là

của cả thể hệ chúng tôi, được khơi nguồn từ những chiến sĩ cộng sản chân

chính đi trước đã nêu gương: sống là dâng hiển, là quên mình cho sự nghiệp

giải phông dân tộc và giải phóng con người” [40, tr 40]

1.3 QUAN NIEM SANG TAC CUA NHA VAN CHU CAM PHONG

1.3.1, Viết là dé tự nhận thức, tự răn mình

Nhĩn vào thời gian sing tác và hoạt động hằng ngày của Chu Cảm Phong: “5 giỏ: đậy, 6,30 - 9 giỏ: viế, làm công việc chuyên món, 9 - 17,30 giờ: lao động sản xuất (từ thời gian nghí trưa), 18,15 - 20 gid: nghe dai, nghi

ngơi, 20 - 1,30 giờ: viễt, cộng: công tác chuyên môn: 8 tiếng Lao động sản

xuất: 6 tiếng rười Ngủ: 3 tiẳng rười" (Nhật ký, Thứ sáu ngày 14-8-1970) [38,

tr, 682] mới thấy Chu Cẳm Phong rắt có trách nhiệm với cuộc sống và công

việc của chính mình Vi như các bậc vĩ nhân cũng chỉ có hai mươi bồn tiếng

mỗi ngày, hai mươi bồn tiếng ay dé lao đông cật lực và chit chiu timg giây,

từng phút Cho nên, Chu Cém Phong lập trình ra cho mình một thời gian biểu khoa học, đảm bảo vừa sản xuất, vừa chiến đầu, vừa viết và nghỉ ngơi Đó chỉ

có thể là thời gian biểu của một người sống có ý thức và trách nhiệm với bản

thân, với mọi người Tự bản thân mình, Chu Cảm Phong đã vạch cho mình

một cách sống nghiêm tức, giản dị, để phù hợp với cuộc sống thời chiến

“Chu Cẩm Phong tự

một đảng viên rồi sau đó mới là một người văn nghệ" [38, tr 20] Nghĩa là,

nh xác định phương châm: "Minh œước hết là

trong tri cia mình, Chu Cẩm Phong luôn tầm niệm rằng, sự hy sinh trước sau

gỉ cũng sẽ đến, hy sinh mà không chút so đo tính toán để góp phin vào ngày toàn thắng của dân tộc Sắng là phục vụ, phục vụ nhân dân, phục vụ Tổ quốc, phục vụ không chút vụ lợi Mỗi trang viết của Chu Cẳm Phong đều là những dòng chữ mà tự bản thân Chu Cẩm Phong, trước hết, viết để răn mình, để tự mình phẫn đầu vươn lên trong bất cứ hoàn cảnh khó khăn nào

“Chu Cảm Phong ghi chuyện của người khác cũng là một cách để nhắc nhớ bản thân mình Hình ảnh ba me gia “mdm mém” nuôi quân với câu nói:

“Anh em tụi bay ra mặt trận không tiếc gì mâu xương, tau ở nhà còn tiếc cát

chí" [38, tr 343] có thể được hiểu là mẹ đã giả cả mà vẫn còn sức “nuồi cán

bộ, giành dân bám địch, lẫy đạn của giặc cung cấp cho du kích, đấu tranh chính trị, bình địch vận [38, tr 343] thì chàng trai trẻ như mình tiếc gì mà không đắn (hân chiến đấu Điều đó cũng có thể hiểu tương tự như trường hop của hai em thiếu niên dũng cảm tên Lực và Nam khi được nhận huân chương chiến công giải phóng hang 3 “Cii hai em déu ở vùng yấu Trưa nào tổ công

Định phổ biến kinh nghiệm đánh máy bay, phông bộc phá khói, min bay, lựa

dan bay, min 16 hai em ciing dén chen ngôi trước thật sắt các mô hình nghề

say sưa, và ghỉ chép cẩn thân vào số tay” (38, tr 343],

‘Chu Cm Phong tinh téo, binh tinh nhìn thẳng vào cái chết đang hing,

ngây hàng giờ xây ra với bao người xung quanh, và rất có thể lúc nào đồ sẽ

én véi minh “Nhdn manh con người đảng viên trước con người nghệ sĩ, Chu

Phong không hễ coi nhẹ những yêu cầu cao mang tính đặc thù của sáng

tao nghệ thuật Trái lại, chính vì ý thức rất rõ những yêu cẩu nghiệt ngã của

sáng tạo nghệ thuật - một con đường đặc thà hướng tối cải đẹp không vụ lợi -

mà anh càng đỏi hỏi sự rèn luyện nhân cách ở người nghệ sĩ với những chuẩn

mực cao, và những chuẩn mực dy anh quyết tự mình xác lập qua con người

đăng viên ở chính mình mà tẫm gương anh noi theo là những chiến sĩ công

sản chân chính di trước Anh không thé quan niệm được một người cằm bút

tnuyễn bá những điều cao cả mà bản thân anh ta lại sống tập hẻn, tỉ tiến” [26, tr 42] Quan niệm sống, quan niệm thẩm mỹ, quan niệm sáng tác của

‘Chu Cim Phong đã được khẳng định bằng chính đời sống của mình, với một nghị lực phi thường trong những hoàn cảnh đau thương nhất Chu Cẩm Phong

đã biển đau thương thành hành động, biến đau thương thành động lực sống

trong sự gắn bó máu thịt với nhân dân để chiến đầu và lao động Sự trưởng thành trong nhận thức của Chu Cảm Phong thể hiện nhân sinh quan hợp với

"Phong đã cần chắc cây bút chiến đấu của mình cho tới phút không thẻ cằm

bút được nữa thỉ cằm súng Và bản viên đạn cuối cùng Từng trang viết, từng

sống của Chu Cẳm Phong, một đồng sống trong tréo như pha lẻ, cho

đến phút cuối, mỗi lúc càng ngời lên sáng láng cái phẩm chất làm người,

phẩm chất nghệ sĩ- chiến sĩ tú của nhân dân” [38, tr 22] Nội như Bùi

Minh Quốc thì con người Chu Cảm Phong chính là cái đẹp không vụ lợi mà

ngòi bút của chính nhà văn muốn hướng tới

“Trước khi kết thúc Nhật ý một ngày, ngày thứ sáu 26-5-1971, Chu

Cảm Phong viết đài, có vẻ như Chu Cảm Phong muốn ghi hết những diễn

biển đang diễn ra bằng linh cảm của một người nghệ sĩ Đến những trang ít ỏi

cuối cùng của cuốn nhật kỹ bị đạn làm cháy xém, vẫn còn vang tiếng đạn

đ

bom rền Mãi cho đến cuối đồi, Chu Cẳm Phong vẫn không ngừng rin minh

sống cho trọn khí tết của người cộng sản “Từ đêm qua, trở lại sống cái cảnh

vùng không đân như những ngày ở Gò Nổi, Điện Bàn mùa hè năm 1969: lều

không một tắm tranh, du kích cán bộ chia thành từng tổ để ngủ chung, khuya

“đập đi gắc, sục sạo, tự nấu cơm lấy ăn một nửa, một nửa để trưa Dậy từ lúc 3 giờ Cây cối im lìm Nhưng ngọn điện khu An Hòa đỏ nhỏe trong sương, ánh đền pha quét qua quét Iai Súng nay chủng đã bắn ngói trăm trải pháo sang

Đại Lộc, sau dé dé I0 tàu HUIA Khổ cho may chị chạy sang bên đó Nhìn rõ

chúng đt lại, 7-8 thằng xuống giếng ngoài đẳng tắm, nước loang loáng trắng trên đầu như ở đồ có gẵn một cây đại liên đang bẵn 10 gi, 2 chiếc phản lực đến thả bom và bắn đạn 20 ly, sau dé quân bộ kéo sang” (38, tr 803] Bởi thé, viết đối với Chu Cém Phong là hành trình tiếp tục nhận thức lý

Đình Chiễu đã viết: *Chớ bao nhiều đạo thuyển không khẳm/Đâm mắy thằng

gian bút chẳng tả" Ngọn bũt cũng là ngọn giáo, cũng là thanh gươm để trừ

bạo tàn, trừ quân giặc cướp nước Neon bút ấy cứng hơn sắc thép, trong hơn pha lê, có sức mạnh như nước cuồn cuộn, như có trăm ngàn người dân ving dây từ sau những con chữ ấy Chu Cẩm Phong, hơn ai hết, luôn thấu hiểu:

là vũ khí sắc bén để đầu tranh, viết cũng là đầu tranh, là đánh giặc Mỹ

`Và ta gặp không phải một con người bình thường, đồng hơn, ta gấp một

©on người vừa bình thường vừa cao cả, một đảng viên cộng sản, cán bộ dang,

người chiến sĩ tiên phong gương mẫu của nhân dân, một đảng viên chiến đấu

bằng ngồi bút Bến cạnh viết để tự nhận thức, tự rin minh để trưởng thành

như thể, ngoài tải */hao lược” của một *vƒ sướng”, Chu Cảm Phong đều dùng

«én những con chữ, những trang viết để đầu tranh, đ hòa giả

"Người đọc tỉnh ý có lẽ sẽ nhận ra, ở những đoạn đòi hỏi sự mạnh mẽ,

sự chống cự đều được tác giả dùng ngôn ngữ chiến đấu, chỉ tết chiến đầu

“Mặc đầu hôm qua dich bắn phủ như vậy, bắt người và git người, nhưng

ôm nay vẫn ra biển rất đông Không có thuyển, chỉ toàn thúng chai Hình

như tắt cả thúng còn lại trong vùng déu ra biển cả Thing dan thành hang

ngang tràn ra biển Sóng đôi lên nhấp nhỏ lằnh bềnh như những chiếc phao

đen của một cái lưới đàt” [38, tr 16] là những hình ảnh Chu Cảm Phong miêu

tả “mặt biển” của làng chai đã trở thành “mặt trộn” trước sức mạnh bạo tan

của quân thủ Còn khi nói về sự dũng cảm, lăn xả của mẹ Sáu thì Chu C;

Phong viết *Ngấ thứ năm, chiếc xe bọc thép sẵn lưỡi cày sau khi đã cây nát

chòm dưới, chạy lên chòm trên dink gây một sự hoang tàn như thể, Mẹ Sáu

lăn ra nằm chặn trước chiếc xe bọc thép kẻnh cing, hi hom db Bọn trên xe

nhảy xuống nắm chân mẹ kéo ra, mẹ nắm một góc cây biu chit, ving vay

Chúng lại nháy lên xe, nỗ máy, chiếc bọc thép hung hàn chằm lên như muốn

nuốt chứng, cha nat me Xich sắt chạm vào người mẹ Mẹ vẫn không nao

ứng” [38, tứ 48], cuỗi cùng thì mẹ Sáu đã thắng: "Chiếc xe i ach réi tắt máy Bon linh nhảy xuống đứng quanh " [38, tr 48]

Di san tinh than cua nha vin Chu Cam Phong đề lại có phần giản dị,

mộc mạc như chỉnh con người nhà văn Ấn chứa bên trong những dòng chữ chân thực, dung dị, nhe nhàng mà sâu lắng Ấy là cả một thể giới rung chuyển

của nhân dân miễn Trung, cải mảnh đất cần cỗi, khắc nghiệt nhất và cũng chịu nhiều đau thương nhất Chỉ chừng đó thôi cũng đủ để thể hiện nhân sinh

‘quan của Chu Cảm Phong đối với cuộc sống “Trong những sáng tác đầu tay

và cũng là cuối cùng này, bằng lối viễt mộc mạc, dụng di, nhưng cing chink

vì vậy mà làm ta cảm động, Chu Cảm Phong đà có gắng ghi lại (qua các bút

by) và tải hiện (qua các truyện ngắn) hình ảnh nhân dân chiến đấu, hy sinh

trên quê hương anh - mảnh đất Quảng Nam khi dy được cả nước gọi rất đúng

là “trung dùng kiên cường đi đầu diệt Mỹ” [38, tr 14] Từ khi tạm gác việc học và lên đường về Nam, từ khi rời bỏ giấc mơ học lên cao để cằm súng bảo

vệ quê hương, có lề Chu Cắm Phong đã xác định bám trụ với nhân dân và chiến đẫu đến cùng,

Béi Chu Cim Phong đã xác định và nhắn mạnh con người đảng viên trước con người nghệ sĩ nên bản thân Chu Cảm Phong đà ý thức rất rồ con đường nghệ thuật trong

mình thoát ly khỏi thực tại ï cảnh bẫy giờ Ngư

én ranh đễ ồi tim thd vui trong sáng nghệ sĩ không thể cho phép

tạo nghệ thuật, để được quên đi hiện thực Trái lại, người nghệ sĩ cần phải dẫn

thân vào môi trường sống để tự rèn giũa bản thân, rèn luyện nhân cách trước

khi trở thành một người nghệ sĩ Bởi suy cho cùng, nghệ sĩ cũng là phục vụ

nhân dân, phục vụ cách mạng; cằm súng chiến đấu cũng là hoạt động cách

mạng, vì thể đối với Chu Cim Phong người nghệ sĩ và người chiến sĩ đã hòa

làm một, tồn tại song hành và mang bản chất văn sĩ

“Cho nên, điều Chu Cảm Phong để lại cho đời không đơn giản chỉ là

những sáng tác đậm đà tình quan dan cùng những trải nghiệm sâu

văn mà Chu Cm Phong da “séng vi ghi”, da tich cóp từ chính cuộc sống

chan hòa với nhân dân và bằng chính sự hy sinh cao ci mang tim vée anh

hùng Những trang nhật ký cá nhân ấy cuối cùng là bằng chúng sống động về

một tắm gương sáng chói trong lao động nghệ thuật và trong chiến đấu vì hòa bình của quê hương, Đó là điều đáng trân trọng, đáng để chúng ta tự hào về một thể hệ thanh niên đã tạc dáng hình cá nhân vào dáng hình của đất nước

“Cuộc đời Chu Cảm Phong là biểu tượng cho hình ảnh văn sĩ - chiến sĩ trong sing và cao đẹp Ba mươi tuổi đời và hơn ba tuổi văn, một khoảng thời gian chỉ đủ để một người chạm ngõ văn chương, và cũng đủ thời gian để kịp ghỉ tên tuổi như trường hợp Chu Cẩm Phong Việc bén duyên với văn chương, việc xã thân vì Tổ quốc và những dấu ấn Chu Cảm Phong để lại trong cuộc đời làm người thật không có chút hồ then Niễm đam mê cộng với

i ba

trí tệ, sự nhiệt tình cộng với óc sáng tạo, sự dẫn thân của một khối 6

và con tìm yêu người, tắt cả đã khẳng định chỗ đứng vững chắc của nhà văn

‘Chu Cim Phong Nhân cách sống cao đẹp, tư tưởng nhân văn cao cả từ những sáng tác của Chu Cảm Phong dé lai cho đời vẫn còn nguyên ven

sau

Chương 2 NGHỆ THUAT TRUYEN NGAN CHU CAM PHONG 3.1 TRUYỆN NGẮN CHU CAM PHONG - HIEN THUC VA SO PHAN

CON NGUOI TRONG CHIEN TRANH

2.1.1 Hign thực và số phận bỉ tráng của người phụ nữ và trẻ em

“Cuộc chiến tranh chống để quốc Mỹ xâm lược đã biến Việt Nam thành

trận mạc Họ vẫn bám biển, bám rừng, hãng say lao đông, sản xuất, vừa búa

lưới đảnh cá vừa cằm súng giết giặc

Chí với sáu truyện ngắn, một số lượng không hè lớn đổi với một tác

gia, nhưng Chu Cẳm Phong đã vẽ nên một thế giới tỉnh thương bao la trong

*+hế trận lòng dân”, chiến tranh nhan din 6 day dat miền Trung Bằng tắt cả

sự chịu thương chịu khó học hỏi nhân dân, sống cùng nhân dân, tác giả Chủ (Cam Phong đã cỏ những trả nghiệm và viễ

họ với tất cả sự trần trọng và yêu thương như những người ruột thị Bởi vì chiến tranh nhân dân là điều tuyệt với nhất mà dân tộc Việt Nam đã đạt được trong công cuộc kháng chiến

chống Mỹ Thế giới ngưỡng mộ chiến thẳng của nhân dân Việt Nam chính từ

-ý nghĩa biết lấy sức mạnh của nhân dân làm vũ khí chống chọi lại các loại vũ

khí tối tân hiện đại nhất lúc bay giờ.

"Nhân dân trong sáu truyện ngắn Chu Cảm Phong là những em thiếu nhĩ, những em bé tu còn nhỏ nhưng đã sóm giác nộ lý trỡng, tư mình lớn lên với ý thức đánh giặc giữ nước, Từ cậu bề Lãnh trong truyện ngắn Con cảj

“Hiển với mong muốn đã bộ đội, mong muốn được cằm súng đánh giặc, nhưng

bị từ chỗi vì cậu chưa đủ tuổi Rồi cậu bé ngô nghệ tập thể dục, lao động, làm

tắt cả mọi việc chỉ để chứng tỏ mình có sức khỏe, chứng tỏ mình đã lớn, mình

đã đủ khả năng đứng chung hàng ngũ với các anh, cic chi “Lanh cổ đỏ cho mọi người thấy rằng Lành tuy bé xác nhưng không còn nhỏ nữa, có thể đảm

(đương những công việc nặng nhọc nhất Săng nào đi tưới, Lành cũng giảnh

gánh đổi gàu to của mẹ, cổ vục nước thật tràn tré” [38, tr 6T] Rồi thì hành

động đến là dễ thương, cảm động người đọc khi ngày nào đi tập thể dục về, Lãnh cũng đo xem mình đã cao lên được bao nhiêu “Trude nhà [ánh có một cây cau, Lành lấy rựa cứa hai vạch thật sâu Lành đứng sắt vào gốc cau, chan hơi nhón một t, đo xem hôm nay mình cao hơn cây súng được bao

nguy cho dân tộc năm nào Và các nhân vật trẻ em của Chu Cảm Phong có thể

hình dung trong hệ quy chiếu cổ tích kỳ diệu ấy Không chỉ có Lành, mà Lành

thỉ cũng sắp trở thành người lính rồi, còn có những em bé chữ còn chưa biết,

chưa nhận thức nỗi đau mắt nước của dân tộc, chưa nhận thức sự mắt tự do

của nhân dân, nhưng cũng thể hiện lòng yêu nước qua những việc làm thật cụ thể

Đối với nhân vật Lý trong truyện ngắn Lá đơn tình nguyện, tác giả dành

toán, tự nghĩ ra cách làm, Lý đã trở thành một thiếu nhỉ ding cảm, cing ban

bê tham gia vào đội quân dũng si digt Mj Tir chd “Ly nhận za sự cách biệt giữa mình với lũ bạn, sự lạc long của mình giữa làng xóm” [38, tr 148], rồi đến giai đoạn tự đầu tranh với chính mình theo đúng kiểu của trẻ con “Cho

đến đêm hôm qua, một đêm dài chưa từng có, Lý không ngủ được, chốc chắc

Tại phải dậy rưới nước mắy bỏ rau mua sẵn từ chiéu để rau khối héo” [38, tr 149) Va eu

cũng là đến hành động đứt khoát, hành động như của một người

chiến sĩ gan đạ và mưu trí “Ƒ;ý mở bi đông rượu của thằng Mỹ bỏ vào đó một

súng tặng cho mẹ Thiếu nhỉ dũng cảm trong các truyện ngắn của Chu Cảm

Phong còn là những thẳng Sơn, thẳng Quân, thẳng Cục, con Mục

'Và trong tương lai, những em bé này sẽ là những chiến sĩ cộng

sản gương mẫu và kiên trung, bắt khuất

Sau hình tượng thiểu nhĩ đũng cảm, Chu Cẳm Phong côn thành công,

trong việc khắc họa những bi me qué tin tảo, đảm đang, chịu thương chịu

khó và những bả mẹ cách mạng anh hùng Đi đến đầu, vào bất cứ nơi nào, cũng gặp những bà mẹ Việt Nam mẫu mực đáng kính như vậy Trong hai nhân vật thiếu nhỉ Lành và Lý nói trên, để có được sự giỏi giang, tháo vất và cũng cảm đánh Mỹ như vậy „ phải kể đến những người mẹ đã sinh ra chúng,

đã nuôi nắng chúng nên người và day cho chúng điều hay lề phải Đó là chị Hiển (mẹ cậu bé Lành), mẹ của Lý, và những người mẹ khác nữa Họ đều là

những người nông dân chân lắm tay bùn, cả đời quanh quản với đám ruộng,