MÔN HỌC TIÊU CHUẨN LAO ĐỘNG QUỐC TẾ KHÓA HỌC THẠC SĨ NGÀNH QUẢN TRỊ NHÂN LỰC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI BÀI TẬP TÌNH HUỐNG ĐỒ CHƠI TRUNG QUỐC VI PHẠM PHÁP LUẬT Ủy ban Quốc hội Hành pháp về Trung Quốc (. Ủy ban Quốc hộiHành pháp về Trung Quốc (CECC) phát hiện ra rằng việc tuân thủ tự nguyện theo các tiêu chuẩn lao động trong các nhà máy sản xuất đồ chơi của Trung Quốc không có tác dụng. Mỗi khi tới mùa nghỉ lễ, người dân Mỹ thường đến các cửa hàng và siêu thị để mua đồ chơi. Những đồ chơi này đến từ đâu? Hầu hết chúng ta có thể đoán được phần lớn đồ chơi được sản xuất ở Trung Quốc nhưng lại có rất ít hiểu biết về những người lao động Trung Quốc làm ra chúng.
Trang 1MÔN HỌC: TIÊU CHUẨN LAO ĐỘNG QUỐC TẾ KHÓA HỌC THẠC SĨ NGÀNH QUẢN TRỊ NHÂN LỰC
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
BÀI TẬP TÌNH HUỐNG:
ĐỒ CHƠI TRUNG QUỐC: VI PHẠM PHÁP LUẬT
Ủy ban Quốc hội-Hành pháp về Trung Quốc (CECC) phát hiện ra rằng việc tuân thủ tự nguyện theo các tiêu chuẩn lao động trong các nhà máy sản xuất đồ chơi của Trung Quốc không có tác dụng
Mỗi khi tới mùa nghỉ lễ, người dân Mỹ thường đến các cửa hàng và siêu thị
để mua đồ chơi Những đồ chơi này đến từ đâu? Hầu hết chúng ta có thể đoán được phần lớn đồ chơi được sản xuất ở Trung Quốc nhưng lại có rất ít hiểu biết về những người lao động Trung Quốc làm ra chúng
Tháng 11/2014, tổ chức phi chính phủ về quyền của người lao động, tổ chức Theo dõi Lao động Trung Quốc (China Labor Watch-CLW), công bố một bản báo cáo không tán thành về các điều kiện làm việc của 4 nhà máy sản xuất đồ chơi ở tỉnh Quảng Đông thuộc miền nam Trung Quốc, nơi tập trung nhiều nhất các nhà máy đồ chơi của Trung Quốc Kết quả điều tra dựa trên các điều tra viên của CLW giả làm công nhân và lao động cùng các công nhân khác từ tháng 6 đến tháng 11/2014 Các nhà máy được khảo sát sản xuất đồ chơi cho các thương hiệu nổi tiếng, như công ty như Mattel, Fischer-Price, Disney, Hasbro và Crayola, cùng các nhà bán lẻ chính như Target, Kid Galaxy, Kids II và các hãng khác Cuộc điều tra
đã phát hiện ra một chuỗi dài lặp đi lặp lại các vi phạm về mặt luật pháp và đạo đức Hầu hết các vi phạm tương tự về quyền của người lao động đã được phát hiện
từ cách đây 7 năm trong một cuộc điều tra của CLW đối với các nhà máy cung ứng
Trang 2đồ chơi Báo cáo của CLW cho hay, tình trạng về điều kiện lao động trong các nhà
máy đồ chơi ở Trung Quốc vẫn không hề được cải thiện.
Ngày 11/12, CECC đã tổ chức phiên điều trần để đánh giá về các lý lẽ của CLW, và những gì mà ngành công nghiệp đồ chơi Trung Quốc đang tiến hành qua các báo cáo về điều kiện làm việc nghèo nàn
Với chủ đề “Điều kiện làm việc và Kiểm tra nhà máy trong Ngành công nghiệp Đồ chơi Trung Quốc”, buổi điều trần đã lắng nghe lời chứng của chuyên gia
về hiệu lực của của việc kiểm tra mang tính xã hội, tự nguyện của khu vực tư nhân đối với các nhà máy đồ chơi ở Trung Quốc
Chủ tịch CECC, Thượng Nghị sĩ Sherrod Brown (Đảng Dân chủ – đại diện cho bang Ohio) đã cung cấp một số thông tin bối cảnh cho phiên điều trần Ông nói Bryan, Ohio, tự hào là đã làm ra “Etch A Sketch”, một đồ chơi mà ông nhớ là mình
đã chơi khi còn bé Ông cho biết Wal-Mart đã yêu cầu nhà sản xuất đồ chơi, Công
ty Art Ohio, sẽ phải bán sản phẩm với giá thấp Năm 2001, hầu hết việc sản xuất Etch A Sketch được chuyển tới Thâm Quyến, Trung Quốc; 100 người bị mất việc cho các công nhân bị trả lương thấp, những người làm việc trong các điều kiện thường xuyên xảy ra các vi phạm về luật lao động
“Năm ngoái, Hoa Kỳ đã nhập khoảng 22 tỷ USD đồ chơi, 80% trong số đó được sản xuất tại Trung Quốc Người tiêu dùng Mỹ có quyền được biết những đồ chơi ấy được làm như thế nào và cân nhắc về giá trị thật sự của việc mua đồ chơi
có xuất xứ từ Trung Quốc”, theo lời phát biểu khai mạc của đồng Chủ tịch CECC, Thượng nghị sỹ Chris Smith (R-N.J.), người đã không thể có mặt vào lúc cuộc điều trần diễn ra
Các điều kiện lao động
Báo cáo của CLW phát hiện rằng tất cả 4 nhà máy bị điều tra đều có công nhân lao động thêm giờ ít nhất 100 giờ một tháng, vi phạm rõ ràng về quy định tối
đa 36 giờ một tháng theo quy định của luật pháp Trung Quốc Tại một trong các
Trang 3nhà máy, số giờ làm thêm vượt 120 giờ mỗi tháng Trong mùa bận rộn, công nhân thường làm việc 6 ngày một tuần, từ 11 hoặc 12 tiếng mỗi ca
“Tất cả các nhà máy bị điều tra không cung cấp đầy đủ thiết bị bảo hộ cho công nhân, mặc dù họ thường xuyên tiếp xúc với hóa chất độc hại”, theo báo cáo của CLW
Công nhân bị nhồi nhét vào trong các phòng ngủ tập thể nóng bức từ 8 đến18 người mỗi phòng, 5 phòng tắm cho 180 người, và thường xuyên bị mất cắp
Các công nhân thiếu sự đại diện của nghiệp đoàn Nếu một nghiệp đoàn trong nhà máy, thì nhiều khả năng là nó chỉ trên danh nghĩa “Đại diện nghiệp đoàn không phải do công nhân bầu ra, và chủ tịch công đoàn là một thành viên của đội ngũ quản lý của công ty”, báo cáo cho hay
Ba trong bốn nhà máy không cho phép công nhân xin thôi việc, điều được quy định trong luật pháp của Trung Quốc Các công nhân phải được sự chấp thuận từ quản lý để được nghỉ việc Nếu rời đi vào mùa cao điểm, họ sẽ bị mất khoản tiền trợ cấp và bảo hiểm xã hội, như bảo hiểm thất nghiệp, lương hưu và bảo hiểm y tế Làm thế nào mà các nhà máy đang đi quá xa với các vi phạm về luật làm thêm không quá 36 giờ của Trung Quốc, lại không bị xử phạt? Ông Lý Cường, giám đốc điều hành và sáng lập của CLW đã trả lời trong phiên điều trần rằng các lãnh đạo công ty đã “đi đêm” với các quan chức chính quyền địa phương để làm yếu việc thực thi pháp luật Ông ngụ ý điều này cũng đúng với các vi phạm về việc đóng bảo hiểm xã hội thấp
Earl Brown, luật sư Lao động và Việc làm và giám đốc Chương trình về Trung Quốc, Trung tâm Đoàn Kết, Liên đoàn Lao động và Công nghiệp Hoa Kỳ (AFL-CIO) nói: “Tất cả các nhà thầu phụ xuất sắc trong chuỗi cung ứng đều thông đồng với chính quyền địa phương để tránh né luật lao động của Trung Quốc”, ví
dụ, như không trả tiền đóng bảo hiểm xã hội
Trang 4Ông Lý nói rằng các nhà máy thường bóc lột các công nhân ngoài mùa cao điểm Quản lý muốn các công nhân nghỉ việc, như thế họ sẽ không phải trả tiền công hoặc tiền bảo hiểm xã hội Do vậy, nếu từ chối làm thêm giờ, các công nhân
sẽ bị buộc phải nghỉ việc, mà nếu không làm thêm giờ thì họ cũng không có đủ tiền sinh nhai
Kiểm tra xã hội
Chủ tịch Brown cho biết, các ngành công nghiệp đồ chơi từ chối làm chứng tại phiên điều trần Tuy nhiên, đại diện của ICTI CARE Foundation (Quỹ Chăm sóc của Hội đồng Quốc tế của Ngành công nghiệp Đồ chơi) đã làm chứng ICTC CARE đã phát triển một “chương trình tuân thủ xã hội toàn cầu” nhằm thúc đẩy việc đối xử công bằng với người lao động và sức khỏe, sự an toàn của nhân viên trong ngành công nghiệp đồ chơi, theo ông William S Reese, thành viên của “Ban Quản trị” cố vấn cho Quỹ
ICTI CARE đã đưa ra một bộ các Quy tắc Kinh doanh hồi năm 1991 để định
ra việc đối xử có đạo đức với người lao động, và sau đó phát triển những chuẩn mực và quy tắc ứng xử cho việc kiểm tra Tổ chức này đào tạo những người kiểm tra sự tuân thủ và chứng nhận kết quả kiểm tra bằng cách cấp hoặc giữ lại giấy chứng nhận tuân thủ Giấy chứng nhận có giá trị trong vòng một năm, “sau đó nó
sẽ phụ thuộc vào một cuộc kiểm tra không được thông báo trước,” ông Reese nói Ông Reese nhấn mạnh rằng họ nhận được những khiếu kiện của người lao động thông qua một “đường dây trợ giúp người lao động bí mật”
Sự chỉ trích
Sự tham gia của ngành công nghiệp vào việc kiểm tra xã hội là tự nguyện Ông Reese nói tại phiên điều trần rằng, tất cả các công ty lớn đã ký cam kết ICTI
và chỉ mua hàng từ những nhà máy đã được chứng nhận
Ông Li trả lời rằng những lần kiểm tra đó là vô dụng/không có tác dụng và nó thực sự được làm để thỏa mãn các nhà đầu tư Bản báo cáo của CLW lưu ý rằng
Trang 5quy tắc của ICTI đối với các nhà máy đồ chơi quy định rằng giờ làm việc, lương và tiền làm thêm giờ phải tuân theo pháp luật “Ngay cả nếu một nhà máy tuân theo luật pháp Trung Quốc hay quy tắc của ICTI, họ cũng thường nhận được giấy chứng nhận của ICTI”, bản báo cáo nói rõ Và những công ty mà CLW đã điều tra đã được kiểm tra, ông Li nói tại phiên điều trần
Ông Lý cũng nói rằng đường dây nóng dành cho người lao động đã không có tác dụng làm một kênh nhận khiếu kiện Đôi khi người trực đường dây bảo người gọi chuyển khiếu kiện đến người quản lý của họ
“Kiểm tra xã hội giống như dàn dựng vở kịch Hamlet của Shakespeare mà không có chàng hoàng tử Đan Mạch”, ông Earl Brown hài hước nói
“Bạn không thể phát hiện ra ở Trung Quốc… là liệu sức khỏe và an toàn nghề nghiệp có phải là một thực tế ở trên sàn nhà xưởng hay sâu dưới lòng đất hay không trừ khi bạn nói chuyện với công nhân Để nói chuyện với công nhân và khiến họ nói chuyện với bạn, bạn phải xây dựng niềm tin Và việc điều tra xã hội như vậy là một trong những yếu tố còn thiếu trong kiểm tra xã hội”
Brian Campbell, đến từ Diễn đàn Quyền lợi Lao động Quốc tế (ILRF), đã đưa lời chứng rằng “kiểm tra xã hội là một công cụ bảo vệ, nghĩa là, “để bảo vệ danh tiếng của công ty, và có một giá trị ở trong đó” Nhưng ông nói, nó còn xa mới trở thành thứ được cần ở đây, cho ngành công nghiệp cam kết theo một bản hợp đồng
có hiệu lực pháp luật để bảo vệ các quyền của người lao động
Chủ tịch Brown đưa ra vấn đề rằng phiếu xác nhận của một nhà máy không
có nghĩa là chuỗi cung ứng của nó đạt yêu cầu Ông Reese thừa nhận đó là sự thật Ông nói, đây là một “tình huống phức tạp” và họ đang cố gắng để “cuối cùng thì đẩy ra sang chuỗi cung ứng”
Cái chết thương tâm
Ông Lý Cường đã chứng nhận về một cái chết gây nên bởi điều kiện lao động trong các ngành công nghiệp đồ chơi Một cậu bé 17 tuổi đã quá kiệt sức tới nỗi
Trang 6bàn tay và sau đó là cơ thể của cậu bị mắc vào máy và chết Cậu làm việc tại một nhà máy sản xuất đồ chơi Disney Disney đã tuyên bố rằng nhà máy này chịu trách nhiệm ít hơn 15% các đơn đặt hàng của công ty Vì nó không đáp ứng các tiêu chuẩn lao động của Disney, nên hãng cho biết họ đã cắt đứt mối quan hệ với nhà máy đó
Ông Lý nói rằng, phản ứng của Disney là điển hình của nhiều công ty đồ chơi, vốn phân chia các đơn đặt hàng đồ chơi của họ cho vô số các nhà máy để “đảm bảo rằng các đơn đặt hàng của họ tại bất kỳ nhà máy nào cũng chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong tổng số đơn đặt hàng – thường không quá 20%” Sau đó, nhà sản xuất đồ chơi này có thể tuyên bố rằng họ ít có ảnh hưởng đối với cách hành xử của nhà máy đó, và rằng nhà máy đó đã không làm theo quy tắc ứng xử của mình Kết quả
là, họ đã chấm dứt làm ăn với nhà máy
Ông Lý nói rằng các công ty đồ chơi nên có những cải thiện tại 4 nhà máy mà CLW đã phát hiện ra các vi phạm về luật pháp và đạo đức “thay vì tìm kiếm những
lý do bào chữa chỉ để rút ra khỏi nhà máy này”
Theo Gary Feuerberg, Epoch Time
CÂU HỎI THẢO LUẬN: Hiện tượng trong tình huống đã vi phạm tiêu chuẩn lao động quốc tế nào? Anh/chị hãy bình luận về hiện tượng này?
BÀI LÀM
I Vi phạm tiêu chuẩn lao động quốc tế
Tình huống về đồ chơi Trung Quốc đã vi phạm nghiêm trọng ba trong bốn nguyên tắc và quyền cơ bản của người lao động trong Tuyên bố 1998 của ILO, cũng như các tiêu chuẩn lao động quốc tế khác Cụ thể như sau:
1 Quyền tự do liên kết và thỏa ước lao động tập thể (công ước 87 và 98)
Trang 7Trong tình huống thì các công nhân thiếu sự đại diện của nghiệp đoàn Nếu một nghiệp đoàn trong nhà máy, thì nhiều khả năng là nó chỉ trên danh nghĩa “Đại diện nghiệp đoàn không phải do công nhân bầu ra, và chủ tịch công đoàn là một thành viên của đội ngũ quản lý của công ty” Điều này đã vi phạm quyền tự do liên kết và thỏa ước lao động tập thể vì người lao động không được quyền tự mình tham gia, thành lập, gia nhập vào tổ chức sẵn sàng đứng lên bảo vệ lợi ích chính đáng của họ và độc lập với người sử dụng lao động
2 Quyền tự do không bị cưỡng bức hay bắt buộc lao động (công ước 29 và 105)
Trong tình huống nhắc đến ba trong bốn nhà máy không cho phép công nhân xin thôi việc, điều được quy định trong luật pháp của Trung Quốc Các công nhân phải được sự chấp thuận từ quản lý để được nghỉ việc Nếu rời đi vào mùa cao điểm, họ sẽ bị mất khoản tiền trợ cấp và bảo hiểm xã hội, như bảo hiểm thất nghiệp, lương hưu và bảo hiểm y tế Điều này đã vi phạm quyền tự do không bị cưỡng bức hay bắt buộc lao động vì người lao động bị ép buộc phải làm việc dưới
sự đe doạ của các hình thức cắt giảm quyền lợi khác nhau và bản thân người đó không tự nguyện làm
3 Xóa bỏ một cách có hiệu quả lao động trẻ em (công ước 138 và 182)
Trong tình huống có nhắc đến cái chết thương tâm của một cậu bé 17 tuổi đã quá kiệt sức tới nỗi bàn tay và sau đó là cơ thể của cậu bị mắc vào máy và chết Điều này đã vi phạm công ước 138 và 182 vì đây là hình thức lao động trẻ em tồi
tệ, gây nguy hiểm cho sức khỏe, tính mạng của lao động vị thành niên (15 ~ 17 tuổi)
4 Các tiêu chuẩn lao động quốc tế khác
Trong tình huống thì các nhà máy cũng vi phạm tiêu chuẩn, quy định về thời giờ làm việc, an toàn vệ sinh lao động,
Trang 8Về thời giờ làm việc, Tổ chức Lao động Thế giới (ILO) đã có Công ước 47 về làm việc 40 giờ một tuần, xác định các quốc gia cần tiếp tục giảm giờ làm cho mọi loại hình công việc mà tiêu chuẩn sống không bị giảm bớt Hiện hầu hết quốc gia
đã áp dụng chế độ 40 giờ, thậm chí dưới 40 giờ Tình huống đã vi phạm tiêu chuẩn
về thời giờ làm việc khi tất cả 4 nhà máy bị điều tra đều có công nhân lao động thêm giờ ít nhất 100 giờ một tháng, vi phạm rõ ràng về quy định tối đa 36 giờ một tháng theo quy định của luật pháp Trung Quốc Tại một trong các nhà máy, số giờ làm thêm vượt 120 giờ mỗi tháng Trong mùa bận rộn, công nhân thường làm việc
6 ngày một tuần, từ 11 hoặc 12 tiếng mỗi ca, tức là 72 giờ/tuần
Về an toàn vệ sinh lao động, tất cả các nhà máy bị điều tra không cung cấp đầy đủ thiết bị bảo hộ cho công nhân, mặc dù họ thường xuyên tiếp xúc với hóa chất độc hại
Về điều kiện sống thì vô cùng nghèo nàn khi công nhân bị nhồi nhét vào trong các phòng ngủ tập thể nóng bức từ 8 đến 18 người mỗi phòng, 5 phòng tắm cho
180 người, và thường xuyên bị mất cắp
Về việc thiếu các kênh khiếu nại hiệu quả khi mà đường dây nóng dành cho người lao động đã không có tác dụng làm một kênh nhận khiếu kiện Đôi khi người trực đường dây bảo người gọi chuyển khiếu kiện đến người quản lý của họ
II Đánh giá và bình luận
Tình huống về đồ chơi Trung Quốc không chỉ là thực trạng của 4 nhà máy đồ chơi mà qua đó còn là câu chuyện phổ biến ở Trung Quốc – công xưởng thế giới Các vi phạm về tiêu chuẩn lao động quốc tế trong tình huống trên không chỉ xảy ra
ở ngành sản xuất đồ chơi mà có thể xảy ra ở các ngành sản xuất thâm dụng lao động lớn như may mặc, giày da, điện tử, ở các quốc gia không chỉ Trung Quốc
mà có thể ở các nước sản xuất gia công khác như Việt Nam, Indonesia, Ấn Độ,
Trang 9Tình huống cũng có sự xuất hiện của nhiều chủ thể trong quan hệ lao động và chúng tôi sẽ đưa ra đánh giá và bình luận cho các chủ thể này
Thứ nhất, sự tham gia và quan sát của nhiều tổ chức quốc tế về vấn đề lao động
Chúng ta có thể thấy là mặc dù vi phạm tiêu chuẩn lao động quốc tế xảy ra ở Trung Quốc nhưng xã hội dân sự Mỹ, người tiêu dùng Mỹ lại lên tiếng và có sự điều tra, nghiên cứu, quan tâm của rất nhiều tổ chức quốc tế khác với góc nhìn đa chiều Cụ thể tình huống có sự xuất hiện của các tổ chức sau:
ST
T
Tổ chức Tên đầy đủ Chi tiết
1 CECC Ủy ban Quốc
hội-Hành pháp về Trung Quốc
CECC được thành lập vào tháng 10/2000, là
ủy ban độc lập của Quốc hội Hoa Kỳ Ủy ban này có tính chất lưỡng đảng và lưỡng viện, chuyên nghiên cứu, giám sát tình hình nhân quyền của Trung Quốc và sự phát triển của nhà nước pháp quyền Mỗi năm đệ trình giao nộp một bản báo cáo hằng năm lên Tổng thống Hoa Kì và Quốc hội Hoa Kì
2 CLW Tổ chức Theo dõi
Lao động Trung Quốc
Được thành lập vào năm 2000, CLW là một
tổ chức phi lợi nhuận độc lập Trong 20 năm qua, CLW đã hợp tác với các công đoàn, tổ chức lao động và giới truyền thông để tiến hành đánh giá chuyên sâu về các nhà máy ở Trung Quốc sản xuất đồ chơi, xe đạp, giày dép, cho một số công ty thương hiệu đa quốc gia lớn nhất
3 AFL-CIO Liên đoàn Lao động
và Công nghiệp
Liên đoàn lớn nhất của các công đoàn lao động Bắc Mỹ, được thành lập vào năm
Trang 10Hoa Kỳ 1955 Nó được tạo thành từ 55 công đoàn
quốc gia và quốc tế, cùng nhau đại diện cho hơn 12 triệu lao động đang hoạt động
và đã nghỉ hưu Tham gia vào hoạt động chi tiêu và hoạt động chính trị đáng kể, điển hình là hỗ trợ cho đảng Dân chủ và các chính sách tự do hoặc tiến bộ
4 ICTI
CARE
Foundatio
n
Quỹ Chăm sóc của Hội đồng Quốc tế của Ngành công nghiệp Đồ chơi
ICTI là hiệp hội ngành công nghiệp đồ chơi trên toàn thế giới được thành lập 9/1975, cam kết thúc đẩy áp dụng các tiêu chuẩn an toàn đồ chơi, để giảm hoặc loại bỏ các rào cản thương mại và sự tiến bộ của trách nhiệm xã hội trong ngành công nghiệp sản xuất đồ chơi với các chương trình để giải quyết các vấn đề môi trường, thực hành việc làm công bằng, hợp pháp và đảm bảo an toàn nơi làm việc
ICTI CARE là nền tảng cung cấp giáo dục, đào tạo và một chương trình giám sát duy nhất, công bằng, toàn diện và phù hợp cho các nhà máy đồ chơi Trọng tâm ban đầu cho những nỗ lực của chương trình ICTI CARE
là về Trung Quốc, Hong Kong và Macau, nơi sản xuất ra khoảng 80% đồ chơi của thế giới
5 ILRF Diễn đàn Quyền lợi
Lao động Quốc tế
Tổ chức phi chính phủ được thành lập năm
1986, có văn phòng tại Washington D.C, Hoa Kỳ ILRF tin rằng tất cả người lao động