Giáo trình Lắp đặt hệ thống cấp thoát nước, thiết bị vệ sinh (Nghề: Kỹ thuật xây dựng - Trình độ CĐ/TC) - Trường Cao đẳng Nghề An Giang

Giáo trình Lắp đặt hệ thống cấp thoát nước, thiết bị vệ sinh gồm các nội dung chính sau: Lắp đặt hệ thống cấp thoát nước sinh hoạt; lắp đặt hệ thống thoát nước sinh hoạt; lắp đặt hệ thống thoát nước mưa; lắp đặt thiế t bị vệ sinh. Mời các bạn cùng tham khảo!

Trang 1

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH AN GIANG

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ AN GIANG

GIÁO TRÌNH

Lăp đặt hệ thống cấp thoát nước, thiết

bị vệ sinh NGHỀ KỸ THUẬT XÂY DỰNG

Trình độ trung cấp/cao đẳng

(Ban hành theo quyết định số: 568 /QĐ – CĐN ngày 21 tháng 5 năm 2018

của hiệu trưởng trường cao đẳng nghề An Giang)

Năm 2018

Trang 2

M ỤC L ỤC

BÀI 1: LẮP ĐẶT HỆ THỐNG CẤP THOÁT NƯỚC SINH HOẠT 2

I nhiệm vụ hệ thống cấp nước sinh hoạt 2

II Lắp đặt mạng lưới đường ống cấp nước sinh hoạt 2

1.theo chức năng 3

2 theo áp lực nước bên ngoài 3

3 Đường dẫn nước vào nhà 6

4 Đồng hồ nước 6

B À I 2: LẮP ĐẶT HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC SINH HOẠT 9

I Nhiệm vụ và sơ đồ hệ thống thoát nước sinh h ọ oạt 9

1 NHIỆM VỤ VÀ CÁC BỘ PHẬN HTTNSH 9

2 CẤU TẠO HTTNSH 9

BÀI 3: LẮP ĐẶT HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC MƯA 12

I Mô tả công việc 12

II Đường ống thoát nước mưa 12

III Yêu cầu kỹ thuật 13

IV Công tác chuẩn bị dụng cụ, vật tư 13

V Trình tự lắp đặt 13

VI Các sai phạm thường gặp, nguyên nhân và phòng tránh 14

VII Công tác an toàn lao động 14

BÀI 4: LẮP ĐẶT THIẾ T BỊ VỆ SINH 15

I LẮP ĐẶT XÍ XỔ M 15

1 Mô tả công việ c : 15

3 Công tác chuẩn bị dụng cụ, vật tư 17

4 Trình tự lắp đặt 17

5 Các sai phạm thường gặp, nguyên nhân và phòng tránh 18

6 Công tác an toàn lao động 18

II LẮP ĐẶT XÍ BỆT 18

1 Mô tả công việc 18

2 Yêu cầu kỹ thuật 19

III Công tác chuẩn bị dụng cụ, vật tư 19

IV Trình tự lắp đặt 19

V Các sai phạm thường gặp, nguyên nhân và phòng tránh 20

VI Công tác an toàn lao động 20

II LẮP ĐẶT ÂU TI ỂU NAM 22

1 Mô tả công việc 22

2 Yêu cầu kỹ thuật 23

3 Công tác chuẩn bị dụng cụ, vật tư 23

4 Trình tự lắp đặt 23

5 Các sai phạm thường gặp, nguyên nhân và phòng tránh 23

6 Công tác an toàn lao động 24

* TÀI LIỆU THAM KHẢO 26

Trang 3

BÀI 1: LẮP ĐẶT HỆ THỐNG CẤP THOÁT NƯỚC SINH HOẠT

I nhiệm vụ hệ thống cấp nước sinh hoạt

- Hệ thống cấp nước sinh hoạt làm nhiệm vụ đưa nước từ mạng lưới cấp nước bên ngoài đến mọi dụng cụ thiết bị vệ sinh hay máy móc sản xuất dùng nước bên trong nhà

3 Mạng lưới cấp nước trong nhà:

- Đường ống chính : nối từ đồng hồ đến ống đứng cấp nước

- Đường ống đứng: dùng dẫn nước từ ống đứng từ dưới lên các tầng nhà hay từ bể chứa trên mái xuống

- Đường ống phân phối: dẫn nước từ ống đứng đến các thiết bị vệ sinh

- Các dụng cụ lấy nước ( các vòi nước), các van đóng, mở, điều chỉnh, xả nước…dùng

để quản lý mạng lưới cấp nước.Nếu phục vụ chữa cháy thì trong nhà cần lắp hệ thống chữa cháy và vòi phun

Khi hệ thống cấp nước ngoài nhà không đảm bảo, cần bố trí thêm các công trình hỗ trợ khác như: két nước, bơm, bể chứa…

II Lắp đặt mạng lưới đường ống cấp nước sinh hoạt

Khi thiết mạng lưới đường ống cấp nước sinh hoạt có thể có rất nhiều phương án và sơ

đồ khác nhau, các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn sơ đồ:

- chức năng của ngôi nhà

- áp lực của đường ống cấp nước bên ngoài

- áp lực cần thiết cho ngôi nhà

- mức độ trang bị thiết bị vệ sinh

- sự phân bố TBVS phân tán hay tập trung

Trang 4

Hình 1.1 Các kí hiệu về hệ thống cấp nước trong nhà

Về cơ bản mạng lưới đường ống cấp nước sinh hoạt có thể chia ra các loại sau:

Hệ thống cấp nước sản xuất chung với nước sinh hoạt khi yêu cầu nước sản xuất sạch và

có khối lượng ít, ngược lại khối lượng nước sản suất lớn nhưng yêu cầu nước không cao thì thiết kế hệ thống riêng

Hệ thống nước chữa cháy thường kết hợp với nước sinh hoạt trừ trường hợp nhà cao tầng (>16m) thì bố trí hệ thống riêng

2 theo áp lực nước bên ngoài

Trang 5

Hệ thống này sử dụng khi áp lực của đường ống cấp nước bên ngoài luôn đảm bảo ổn định(H 1.2)

H1.2 sơ đồ hệ thống cấp nước giản đơn H1.3 sơ đồ hệ thống có két nước trên mái

* HTCN có két nước trên mái

Hệ thống này sử dụng trong trướng hợp áp lực nước bên ngoài không ổn định, két nước làm nhiệm vụ dự trữ nước và tạo áp lực cho các TBVS Thông thường người ta bố trí một đường ống cho nước lên và xuống, ở đường ống nước xuống bố trí van một chiều chỉ cho nước xuống mà không cho nước vào từ đáy két để không làm xáo trộn cặn ở đáy két.Đường kính ống lựa chọn với trường hợp lưu lượng lớn nhất ( H 1.3)

* HTCN có trạm bơm

Sử dụng trong trường hợp áp lực nước bên ngoài không đảm bảo, có thể dùng loại máy bơm điều chỉnh bằng thủ công hay bằng rơ le áp lực, nhưng hiệu quả kinh tế không cao vì hao tốn điện và công tác quản lý, trường hợp áp lực nước luôn luôn mất ổn định máy bơm sẽ thường xuyên tăng áp

* HTCN có két nước và trạm bơm

Khi áp lực nước bên ngoài không đảm bảo ổn định và thường xuyên, máy bơm làm việc theo chu kì vào các giờ cao điểm và bổ xung nước vào két, két nước làm nhiệm vụ cung cấp nước cho ngôi nhà trong những giờ khác.(H 1.4)

* HTCN có két nước, trạm bơm và bể chứa

Khi áp lực nước bên ngoài không đảm bảo và quá thấp đồng thời lưu lượng nước bên ngoài không đầy đủ Nếu bơm trực tiếp từ đường ống cấp nước bên ngoài sẽ ảnh hưởng

Trang 6

đến khu vực xung quanh Theo TCVN 4513-88 áp lực nước bên ngoài thấp hơn 5m thì phải xây bể chứa Bể thường xây chìm dưới đất để dự trữ nước, máy bơm sẽ lấy nước từ

- Sử dụng tối đa áp lực nước bên ngoài

- Không nên dùng nhiều máy bơm

- Chú ý đến mỹ quan ngôi nhà

Hình 1.4: Sơ đồ hệ thống có két nước và máy bơm

Hình 1.5: Sơ đồ hệ thống cấp nước

có két nước, trạm bơm và bể chứa

Trang 7

Hình 1.7 Bố trí trạm khí ép tăng áp lực nước lên các tầng cao

3 Đường dẫn nước vào nhà

Đường dẫn nước vào nhà là đường dẫn nước từ đường ống cấp nước bên ngoài tới đồng

hồ nước Đường dẫn nước vào nhà thường đặt vớ độ dốc 0,003 hướng về phía ngoài và thẳng góc với tường nhà và đường ống cấp nước bên ngoài Thông thường đường ống dẫn nước vào thường đặt trước nhà phải xây giếng thăm trong có lắp đặt các van đóng mở nước, van một chiều, van xả khi cần thiết

Đường kính ống dẫn nước vào nhà lựa chọn theo lưu lượng tính toán của ngôi nhà, khi chưa có lưu lượng có thể chọn đường kính ống sơ bộ như sau:

- Đối với các ngôi nhà ít tầng chọn d=25-32mm

- Đối với các ngôi nhà có khối tích trung bình chọn d=50mm

- Đối với các ngôi nhà có lưu lượng > 100m3 / ngđ chọn d= 75-100mm

4 Đồng hồ nước

Là một thiết bị được lắp ở đầu mạng lưới đường ống cấp nước sinh hoạt trong nhà

Trang 8

- Nghiên cứu điều tra hệ thống cấp nước hiện hành để xác định tiêu chuẩn dùng nước

và chế độ dùng nước phục vụ công tác thiết kế

* Các loại đồng hồ đo nước

Hiện nay người ta thường sử dụng loại đồng hồ đo nước lưu tốc, làm việc trên nguyên tắc lưu lượng nước tỷ lệ với tốc độ nước chảy qua đồng hồ Có hai loại cánh quạt và loại tuốc bin

áp lực qua đồng hồ là 10m

Trang 9

Bảng: Cỡ, lưu lượng và đặc tính của đồng hồ đo nước

Qngđ nhà <= 2 Qđtr

Trong đó:

Qngđ nhà: lưu lượng nước ngày đêm của ngôi nhà m3/ngđ

Qđtr: Lưu lượng đặc trưng của đồng hồ m3/h

Người ta còn dựa vào lưu lượng nước tính toán (l/s, m3,h) để lựa chọn Lưu lượng tính toán phải nằm trong khoảng giới hạn lớn nhất và nhỏ nhất của mỗi loại đồng hồ Giới hạn nhỏ nhất (6-8% lưu lượng nước trung bình) hay còn gọi là độ nhạy của đồng hồ nghĩa là nếu lưu lượng nhỏ hơn giá trị ấy thì đồng hồ không hoạt động Giới hạn lớn nhất

là lưu lượng lớn nhất cho phép đi qua đồng hồ mà không làm đồng hồ hư hỏng và tổn thất quá lớn, giới hạn này trong khoảng 45-50 % lưu lượng đặc trưng của đồng hồ

Điều kiện : Qmin < Qtt< Qmax

Loại đồng hồ Cỡ đồng hồ

D (mm)

Lưu lượng đặc trưng (m3/h)

Lưu lượng cho phép (l/s) Qmax Qmin Loại cánh quạt ( trục đứng)

Loại tua-bin (trục ngang)

0,03 0,04 0,055 0,07 0,14 0,9 0,7 3,0 4,4 7,2 10,0

CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP

1 Trình bày nhiệm vụ và các sơ đồ của hệ thống cấp nước sinh hoạt ?

2 Nêu nhiệm vụ và cách lựa chọn đồng hồ nước

Trang 10

B À I 2: LẮP ĐẶT HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC SINH HOẠT

Hình 6.1 Các kí hiệu các thiết bị thu nước bẩn Tùy theo tính chất và độ bẩn của nước thải người ta thường thiết kế hệ thống nước thải như sau:

- HTTN sinh hoạt: dẫn nước bẩn từ các thiết bị vệ sinh

- HTTN sản xuất : tùy theo thành phần và số lượng nước thải mà loại này có một hay nhiều mạng lưới riêng biệt

- HTTN mưa: dẫn nước mưa đến HTTN ngoài phố

Hệ thống thoát nước trong nhà bao gồm các bộ phận:

- Các thiết bị thu nước bẩn: chậu rửa mặt, chậu giặt, bệ xí v.v

a Các thiết bị thu nước bẩn

Để thu nước thải sinh hoạt người ta thường dùng các thiết bị như: xí, chậu rửa, chậu tắm, giặt, máng tiểu v.v…Tùy theo tính chất của ngôi nhà mà người ta trang bị các

Trang 11

dụng cụ thiết bị vệ sinh cho phù hợp.Nước sản xuất có thể dùng phểu thu, lưới thu Nước mưa trên mái dùng máng nước hay phểu thu nước mưa

b Yêu cầu đối với các thiết bị thu nước thải

+ Tất cả các TBVS đều phải có xi phông bên dưới hay ngay trong thiết bị để ngăn mùi hôi và hơi độc

+ Tất cả các TBVS đều phải có lưới chắn rác trừ xí

+ Mặt trong của các TBVS phải nhẵn bóng ít gãy góc để dễ dàng thoát và cọ rửa + Vật liệu chế tạo phải bền không thấn nước không bị ảnh hưởng bởi hóa chất, vật liệu tốt nhất là sành sứ và chất dẻo

+ Kết cấu đảm bảo vệ sinh an toàn thuận tiện khi sử dụng có kích thước và trọng lượng nhỏ gọn để dễ thi công lắp ghép

+ Đảm bảo thời gian sử dụng lâu dài và đồng nhất để có thể thay thế dễ dàng

Trang 12

1 Trình bày nhiệm vụ của hệ thống thoát nước trong nhà ?

2.Trình bày các yêu cầu của TBVS?

Trang 13

BÀI 3: LẮP ĐẶT HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC MƯA

I Mô tả công việc

Đường ống thoát nước mưa trong nhà có nhiệm vụ dẫn nước mưa từ trên mái xuống hệ thống thoát nước mưa bên ngoài, đảm bảo công trình không bị dột, ẩm ướt, ảnh hưởng đến cuộc sống trong nhà

Hình 8.1 Hệ thống thoát nước tổng thể cho tòa nhà

II Đường ống thoát nước mưa

Đối với nhà dân dụng diện tích nhỏ, lượng nước không lớn nên hệ thống thường đơn giản

Trong các nhà công nghiệp diện tích mái lớn, hình dáng phức tạp nên nước mưa không thể thoát ngay ra ngoài mà chảy vào mạng lưới ngầm dưới sàn rồi mới ra ngoài Khi đó ống đứng đặt sát tường dẫn nước xuống mạng lưới ngầm, khi ống đứng không có khả năng thu thì có thể chia cho các ống nhánh gắn vào kết cấu nhà dẫn nước đến ống đứng gần nhất

Có thề dùng sê nô thu nước từ 1 mái hay cả 2 mái , chiều rộng sê nô từ 50-60cm, chiều sâu từ 10-20cm tùy thuộc lượng nước và phải có phểu thu rác trên mái Các ống đứng, ống nhánh , ống xả thoát nước mưa có thể dùng ống sành cho nhà thông thường, ống tôn thiếc cho nhà công cộng, ống gang cho các cơ sở SX, ống nhựa dùng phổ biến

Trang 14

Hình 8.2 Thi công đường ống thoát nước mưa trong hộp với các đường ống khác

Chọn ống phải xuất phát từ khả năng cung cấp của địa phương, lý do kinh tế và tầm quan trọng của ngôi nhà

Đối với mạng lưới ngầm dưới nhà thường dùng ống bê tông hay BTCT khi D>500mm Chiều sâu đặt ống ngầm khi không có xe ô tô đi qua là 0,4m, có xe là 0,7m lấy từ đỉnh cống III Yêu cầu kỹ thuật

- Lắp đúng vị trí, đúng quy trình, đúng cao độ, độ dốc , đúng chủng loại vật tư

- Lắp đầy đủ các thiết bị, đảm bảo chắc chắn, thẩm mỹ

- Đảm bảo gắn chắc ống với kết cấu của ngôi nhà

- Thi công đúng yêu cầu không để rò rỉ

IV Công tác chuẩn bị dụng cụ, vật tư

- Vật tư: Ống nhựa D100(2 cái), co, tê, 60,90,100 (10 cái), lưới thu rác(1 cái) keo dính đinh,vít(20 con)

Dụng cụ: Khoan bê tông, máy cắt gạch, búa , đục bê tông, cưa sắt,thước thép, dây điện ổ cắm , bút thủ điện

Các đường ống nhánh, ống đứng, xả, và các phụ tùng nối ống ( co, tê, nối …), ống kiểm tra, lưới thu rác, các loại móc treo giá đỡ, keo dính.v.v…

V Trình tự lắp đặt

Trang 15

Xem bản vẽ chuẩn bị kê các loại vật tư thiết bị cần thiết Xác định vị trí lắp đặt Bước 2: Tính toán và đo, cắt ống

Đo cắt các đoạn ống trong bản vẽ

Bước 3: Lắp đặt lưới thu vào ống đứng

Lắp đặt tuần tự từng đoạn ống, từ trên xuống từ trong ra ngoài

Bước 4: Lắp các van kiểm tra

Lắp van đúng vị trí thiết kế đảm bảo thuận tiện và an toàn

Bước 5: Kiểm tra, vệ sinh

Khi lắp xong có thể cho nước vào kiểm tra rò rỉ, kiểm tra độ bám chắc vào kết cấu

Vệ sinh nơi thi công

VI Các sai phạm thường gặp, nguyên nhân và phòng tránh

- Lắp thiết bị không đủ, không thẩm mỹ : nguyên nhân do không xem kỹ bản vẽ, đo cắt ống không đúng kích thước, thừa, nên không thẩm mỹ

- Neo giữ không chắc, nút có rò rỉ: neo thưa và không bám chắc vào sàn, cấu kiện, hoặc làm không đúng yêu cầu kỹ thuật

VII Công tác an toàn lao động

- Trang bị đầy đủ, đúng các dụng cụ ,bảo hộ lao động, an toàn điện, an toàn trên cao

- Tập trung vào công viêc, không đùa giỡn, khi dùng máy cắt,đục, cưa cắt ống

- Thoát nước không tốt do lựa chọn đường kính không phù hợp

1 Trình bày yêu cầu kỹ thuật lắp đặt ống thoát nước mưa ?

2Trình bày quy trình lắp đặt ốngthoát nước mưa?

3 Bài tập thực hành: Lắp đặt đường ống thoát nước mưa theo bản vẽ TKTC

Trang 16

BÀI 4: LẮP ĐẶT THIẾ T BỊ VỆ SINH

Hình 9.1 Bệ xí xổm và mặt bằng xí xổm có két nước

Trang 17

Hình 9.2 Thùng rửa tay giật Thùng rửa tự động

* Thiết bị rửa hố xí : Bệ xí xổm và xí bệt đều dùng két nước sạch để rửa , lắp đặt theo kiểu cần giật hay dây kéo, đặt cách sàn từ 0,6-2m ( tính đến tâm thùng)

Trang 18

Nước ta hay dùng loại tay dật đặt trên cao , khi dật đòn bẩy nâng chuông úp để nước theo ống chảy xuống Ống rửa có D=32mm bằng thép tráng kẽm, đầu dẹp và thu hẹp cho nước phun mạnh và rộng để rửa bệ xí

Thùng được chế tạo bằng gang, sành hay nhựa, dung tích 6-8 lít, sau 4-5 giây nước trong thùng sẽ chảy hết Trong thùng có van phao hình cầu tự động đóng nước khi thùng đầy

2 Yêu cầu kỹ thuật

- Xí lắp đảm bảo chắc chắn, không rò rỉ,thẩm mỹ, thoát nước tốt

3 Công tác chuẩn bị dụng cụ, vật tư

- Vật tư: Xí xổm(1 bộ), cút 135 độ (1 cái), ống 90(1 ống), vữa xi măng M100, xi măng trắng

Bước 5: Kiểm tra, vệ sinh

Khi bệ xí ổn định chắc, kiểm tra khả năng thoát nước xí , kiểm tra rò rỉ các đường ống cấp và thoát nước,

Trang 19

5 Các sai phạm thường gặp, nguyên nhân và phòng tránh

- Xí thoát nước không tốt : nguyên nhân do bệ xí ngữa ra sau, có vật rơi vào xi

phông

- Cút và xi phông không khớp: Cút lắp không chính xác và không ổn định chắc chắn

6 Công tác an toàn lao động

- Trang bị đầy đủ, đúng các dụng cụ ,bảo hộ lao động, an toàn điện, an toàn khi lắp thiết bị vệ sinh trên cao

- Tập trung vào công viêc, không đùa giỡn, khi dùng máy khoan, cắt,đục,lắp đặt TBVS, cưa cắt ống

Trang 20