Giáo trình Quấn dây động cơ 1 pha (Nghề: Điện công nghiệp - Trình độ CĐ/TC) - Trường Cao đẳng Nghề An Giang

Giáo trình Quấn dây động cơ 1 pha gồm các nội dung chính như: Quấn và sửa chữa quạt bàn; Quấn và sửa chữa quạt trần; Quấn và sửa chữa động cơ không đồng bộ 1 pha dạng tụ điện; Quấn và sửa chữa động cơ không đồng bộ 1 pha dạng tụ điện khởi động; Quấn và sửa chữa động cơ không đồng bộ 1 pha dạng tụ điện làm việc và tụ điện khởi động;... Mời các bạn cùng tham khảo!

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH AN GIANG TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ AN GIANG

Giáo trình

QUẤN DÂY ĐỘNG CƠ 1 PHA

Nghề: ĐIỆN CƠNG NGHIỆP Trình độ: CAO ĐẲNG / TRUNG CẤP

MỤC LỤC GIÁO TRÌNH QUẤN DÂY ĐỘNG CƠ 1 PHA

- Nghề : ĐIỆN CÔNG NGHIỆP

- Hệ : CAO ĐẲNG NGHỀ

- Thời lượng : 184giờ

- Số giờ Lý thuyết : 10giờ

Bài 5 : Quấn và sửa chữa động cơ không đồng bộ 1 pha dạng tụ điện

làm việc và tụ điện khởi động (48h)

A Phần lý thuyết: 2h 140-148

B Phần thực hành+Kiểm tra: 42h+4h 149-172

Bài 1: QUẤN VÀ SỬA CHỮA QUẠT BÀN

Thời lượng: 32giờ (LT: 3h; TH+KT: 29h)

* Mục tiêu :

Sau khi học xong bài học nầy người học có khả năng:

- Trình bày được cấu tạo, nguyên lý hoạt động, các thông số kỹ thuật, và vẽ được

sơ đồ nguyên lý, sơ đồ trải của các loại quạt bàn 1 pha thông dụng

- Quấn và sửa được hư hỏng của các loại quạt bàn 1 pha thông dụng

- Tổ chức nơi thực tập gọn gàng, khoa học

- Chấp hành đúng các nguyên tắc an toàn khi thực tập

A PHẦN LÝ THUYẾT: (3h)

I Cấu tạo: Gồm 3 phần chính

1 Cánh quạt: Thường có đường kính từ 300mm đến 400mm, được làm bằng

nhựa, hay kim loại được lắp trên trục quạt, có nắp giữ cánh và lồng bảo vệ

QUẠT BÀN

2 Bộ Motuer quạt: Thường có bầu nhựa hay kim loại bao ngoài, bầu nhựa có đường kính

từ 80mm đến 120mm tùy theo công suất quạt

Motuer quạt gồm 2 phần: phần tỉnh và phần động

a Phần tĩnh (Stato): Là phần đứng yên, gồm các lá thép kỹ thuật điện mỏng 0,35mm - 0,5mm ghép lại thành hình trụ rổng, bên trong được dập sẳn các rãnh để đặt dây quấn, làm bằng dây điện từ đồng hoặc nhôm, dây quấn gồm cuộn làm việc, cuộn khởi động và cuộn số

b Phần động (Rôto): Là phần quay, gồm các lá thép kỹ thuật điện mỏng 0,35mm - 0,5mm ghép lại, trên bề mặt rôto cũng được dập thành các rãnh để đặt dây quấn, dây quấn thường được đúc bằng nhôm và được nối ngắn mạch ở 2 đầu, gọi là rôto ngắn mạch, ngoài ra hình dạng dây quấn trông giống như lồng nhốt con sóc nên thường gọi

là rôto lồng sóc Trên rôto có lắp trục để lắp cánh quạt

STATO QUẠT BÀN

RÔTO QUẠT BÀN

c Phần nắp: Được lắp ở 2 đầu quạt, gồm 2 nắp được làm bằng nhôm hay sắt, giữa có lắp bạc thau hay vòng bi(bạc đạn) để đở rôto làm rôto có thể quay nhẹ nhàng

3.Thân quạt: Thường có chiều cao từ 200mm đến 400mm tùy theo công suất lớn nhỏ

Thân quạt thường được làm bằng nhựa hay kim loại

Ngoài ra còn có các bộ phận khác như: Hộp nhông quạt, hộp bao ngoài thường được làm bằng nhôm, các bánh răng bên trong được làm bằng nhựa, dùng để điều khiển cho quạt quay qua lại, được lắp ở nắp sau của quạt

- Chụp che cuộn dây stator, còn gọi là bầu quạt thường được làm bằng nhựa

- Lồng quạt gồm 2 nửa lồng úp vào nhau để che cánh quạt, bảo vệ an toàn cho người

sử dụng, thường được làm bằng các dây kim loại được phủ lớp sơn bên ngoài

- Chân quạt để giữ quạt đứng vững, thường được làm bằng nhựa

- Cổ quạt để điều chỉnh góc quay cao, thấp của quạt, thường được làm bằng nhựa

- Bộ nút ấn để điều chỉnh tốc độ quay của quạt

- Đèn ngủ, rờle thời gian để hẹn giờ tắt quạt

II Nguyên lý làm việc:

Nguồn điện xoay chiều 1 pha không tạo được từ trường quay để quạt quay, do đó để tạo mômen quay cho quạt ta dùng thêm cuộn dây phụ(cuộn khởi động) đặt lệch với cuộn dây chính 1 góc 90o trong không gian, cuộn dây phụ được được mắc nối tiếp thêm 1 tụ điện Khi cho nguồn điện xoay chiều 1 pha vào cuộn dây làm việc và cuộn dây khởi động của stato quạt, làm sinh dòng điện ILV và dòng điện IKĐ lệch pha nhau, từ trường tạo bởi 2 cuộn dây hợp thành từ trường quay, từ trường nầy tác động lên rôto làm phát sinh dòng điện cảm ứng chạy trong các thanh dẫn rôto Dòng điện cảm ứng dưới tác dụng của từ trường quay sẽ tạo ra mômen quay làm rôto quay theo chiều của từ trường, tốc độ quay được xác định bằng công thức :

III Các dạng quạt điện:

1 Quạt bàn: Gồm 2 loại: Quạt dùng tụ và quạt vòng chập

a Quạt bàn dùng tụ: Loại lớn có công suất từ 45W đến 65W, điện áp định mức 220V, đường kính cánh quạt từ 300mm đến 350mm Loại quạt nầy hiệu suất và hệ số công suất cao, nhưng cấu tạo phức tạp Đây là thiết bị gia dụng, thường được sử dụng trong các hộ gia đình

b Quạt bàn dùng tụ: Loại nhỏ có công suất từ 20W đến 30W, điện áp định mức 220V, đường kính cánh quạt từ 150mm đến 200mm, tốc độ quay 1450 vòng/phút, loại quạt nầy hiệu suất và hệ số công suất thấp, nhưng cấu tạo đơn giản, rất bền Đây cũng là thiết bị điện gia dụng, thường được sử dụng trong các hộ gia đình

HÌNH QUẠT BÀN DÙNG TỤ

HÌNH QUẠT BÀN VÒNG CHẬP

2 Quạt treo tường: Đây là loại quạt dùng tụ, có công suất từ 45W đến 65W, điện áp định mức 220V, tốc độ quay 1450 vòng/phút, đường kính cánh quạt từ 300mm đến 350mm Loại nầy hiệu suất và hệ số công suất cao, nhưng có cấu tạo phức tạp như quạt bàn dùng tụ Phạm vi sử dụng rộng hơn quạt bàn dùng tụ, thường được sử dụng trong các hộ gia đình, trong các cơ sở sản xuất…

3 Quạt đứng: Đây là loại quạt dùng tụ, có công suất từ 45W đến 65W, điện áp định mức 220V, tốc độ quay 1450 vòng/phút, đường kính cánh quạt từ 300mm đến 350mm Loại nầy hiệu suất và hệ số công suất cao, nhưng có cấu tạo phức tạp như quạt bàn dùng

tụ Thường được sử dụng trong các hộ gia đình hay trong các công sở

HÌNH QUẠT TREO TƯỜNG

HÌNH QUẠT ĐỨNG

4.Quạt hộp: Đây cũng là loại quạt dùng tụ, có công suất từ 30W đến 65W, điện áp định mức 220V, tốc độ quay 1450 vòng/phút, đường kính cánh quạt từ 300mm đến 350mm Loại nầy hiệu suất và hệ số công suất cao, nhưng có cấu tạo phức tạp như quạt bàn dùng tụ Thường được sử dụng trong các hộ gia đình

5.Quạt thùng: Còn gọi là quạt nước Đây cũng là loại quạt dùng tụ, có công suất

từ 100W đến 150W, điện áp định mức 220V, tốc độ quay 1450 vòng/phút, loại quạt nầy có 3 môtuer 1 motuer chính quay cánh quạt dạng lồng làm mát, 1 motuer bơm nước lên tấm vải làm mát hay cuốn tấm vải từ hộc chứa nước lên trên để mootuer quạt chính hơi nước ra ngoại, 1 motuer chậm điều khiển các lá bằng nhựa lùa gió qua lại Ngoài ra bên trong còn có 1 hộc chứa 2 thanh nước đá, để khi quạt chính hoạt động sẽ đẩy hơi mát ra ngoài, loại nầy hiệu quả làm mát cao, nhưng có cấu tạo phức tạp, giá thành caọ Loại quạt nầy thường được sử dụng trong các hộ gia đình hay trong các công sở

HÌNH QUẠT HỘP

HÌNH QUẠT THÙNG

6.Quạt đảo: Đây cũng là loại quạt dùng tụ, có công suất 65W, điện áp định mức 220V, tốc độ quay 1450 vòng/phút, đường kính cánh quạt 400mm Loại nầy có cấu tạo như quạt trần, được lắp trên trần nhà, tuy nhiên nó có ưu điểm hơn quạt trần là

có bộ phận đảo sẽ đẩy gió đi xa hơn, loại nầy thường được lắp thấp hơn quạt trần.Thường được sử dụng trong các hộ gia đình, các cơ sở sản xuất…

7.Quạt công nghiệp: Đây cũng là loại quạt dùng tụ, có công suất từ 370W đến 750W, điện áp định mức 220V, tốc độ quay 1450 vòng/phút, đường kính cánh quạt 600mm đến 800mm, được làm bằng nhôm hoặc inox, lực đẩy gió rất mạnh, được lắp cho các cơ sở, các phân xưởng sản xuất

HÌNH QUẠT ĐẢO

HÌNH QUẠT CÔNG NGHIỆP

IV Các thông số kỹ thuật:

* Công suất định mức của quạt: (Ký hiệu: P); đơn vị tính: W hay KW

- Quạt bàn thường có P= 20W đến P= 60W

- Quạt đứng thường có P= 45W đến P= 65W

- Quạt tháp thường có P= 45W đến P= 65W

- Quạt hút thường có P= 30W đến P= 45W

- Quạt treo tường thường có P= 45W đến P= 65W

* Điện áp: ký hiệu: U; Đơn vị tính: Vôn

Thường sử dụng điện áp 110V hoặc 220V

* Dòng điện định mức: ký hiệu: I; đơn vị tính: Ampe

* Tốc độ quay: ký hiệu: n hoặc RPM; Đơn vị tính: Vòng/phút

Thường có tốc độ quay từ 185 Vòng/phút đến 2930 Vòng/phút

* Cấp cách điện: Theo tính chịu nhiệt, có 7 cấp cách điện như sau:

- Cấp Y= 90oC; Cấp A= 105oC; Cấp E= 120oC;Cấp B= 130oC; Cấp F= 155oC; Cấp H= 180oC; Cấp C > 180oC

* Lưu lượng gió: Các quạt công suất nhỏ lưu lượng gió đạt từ 7 đến 50m3/phút, với quạt trần lưu lượng gió đạt từ 120-250 m3/phút

V Sơ đồ dây quấn:

2 Sơ đồ trải quạt bàn: Z s = 16; 2P= 4

- Bước cực: τ = Zs/2p= 16/4= 4

- Chọn bước quấn bước ngắn: y= 0,8xτ = 0,8x4= 3,2= 3

- Chọn phân bố rãnh/1 pha: (ứng với τ là bội số của 2)

QA= QB= 16/2= 8

- Chọn phân bố rãnh/mỗi pha/1 bước cực: qA= qB= τ/2= 2

- Góc lệch điện tính theo khoảng cách rãnh: αđ= Zs/4p= 16/8= 2

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1 2 3 4 5 6

Sơ đồ nguyên lý quạt bàn

4 Sơ đồ trải quạt công nghiệp có Z s = 24; 2P= 4:

- Góc lệch điện tính theo khoảng cách rãnh: αđ= Zs/4p= 24/4= 3

VI Tẩm sấy bộ dây:

độ cách điện vỏ, so sánh 2 kết quả đo nếu kết quả sau cao hơn kết quả trước thì ta

Đợi sơn rỏ hết, đưa cuộn dây stato vào lò sấy tiếp, tăng nhiệt độ từ từ đến

1000C, thời gian sấy từ 2 đến 4 giờ

Lấy cuộn dây stato ra khỏi lò sấy, đợi nhiệt độ hạ xuống, kiểm tra điện trở cách điện lần cuối, sau đó tiến hành lắp ráp

2.Cách 2:

Đặt lõi thép stato đã vô bộ dây quạt vào mâm kim loại, dùng máy sấy tóc

có công suất 2000W-220V Sấy cuộn dây quạt khoản 5 phút(chỉnh nhiệt độ tăng dần), sau đó đo cách điện nếu điện trở cách điện đạt từ 100M trở lên, thì đạt độ cách điện

Đợi lõi thép và bộ dây quạt hạ nhiệt xuống còn 40-50oC (thời gian khoảng

3 phút) Pha sơn cách điện với xăng, sau đó quậy đều và dùng cọ nhún sơn cách điện quét đều lên cuộn dây quạt

Đợi sơn cách điện rỏ hết, dùng máy sấy, sấy tiếp, tăng nhiệt độ từ từ đến

1000C, thời gian sấy từ 3 đến 5 phút

Đợi nhiệt độ hạ xuống, kiểm tra điện trở cách điện lần cuối, sau đó tiến hành lắp ráp

VII.Bài tập vẽ sơ đồ trải:

1.Vẽ sơ đồ trải 1 quạt bàn có Zs= 8; 2p=4

2.Vẽ sơ đồ trải 1 quạt bàn có Zs= 12; 2p=4

Sau khi học xong bài nầy, người học có khả năng:

- Vẽ được các sơ đồ nguyên lý, sơ đồ trải của các loại quạt bàn thông dụng

- Quấn và sửa chữa được các loại quạt bàn thông dụng

II Trình tự thực hành quấn dây quạt bàn:

1.Tháo quạt: Thực hiện theo trình tự sau:

- Bước 1: Mở lồng trước, như hình 1

HÌNH 1 QUẠT BÀN

- Bước 2: Mở ốc chặn cánh quạt, lấy cánh quạt ra khỏi trục, như hình 2

- Bước 3: Mở ốc chặn lồng và mở lồng sau: Như hình 3

HÌNH 2

- Bước 4: Mở nắp chụp bầu quạt, như hình 4

- Bước 5: Mở nút điều khiển nhông, như hình 5

- Bước 6: Mở bầu quạt, như hình 6

HÌNH 4

HÌNH 5

- Bước 7: Mở ốc tay đòn, như hình 7

- Bước 8: Mở chụp đậy chân quạt, dùng kìm cắt 5 đầu dây quạt khỏi bộ nút ấn và

tụ điện, như hình 8

- Bước 9: Mở lấy lõi thép và cuộn dây khỏi thân quạt, như hình 9

HÌNH 8 HÌNH 7

- Bước 10: Mở phe gài chặn cánh quạt và mở 4 ốc giữ lấy nắp sau của quạt, hình 10

- Bước 11: Mở lấy stato quạt, như hình 11

- Bước 12: Mở lấy rôto khỏi nắp quạt, như hình 12

HÌNH 10

HÌNH 11

HÌNH 12

2 Lấy các thông số: Thực hiện theo trình tự sau:

- Bước 1: Lấy các thông số trên nhãn quạt

P= 60W; U= 220V; I= 0,42A; C= 2MF-350VAC

f= 50Hz; cosφ= 0,95; ȵ= 68% Zs= 16; 2P= 4

RPM:…………; Cấp cách điện:…………; t0:…….………

Đường kính cánh:…………: Lưu lượng gió:…………

- Bước 2: Lấy các thông số trên lõi thép stato

Khối lượng dây:…………

* Chú ý: Bước quấn y tính theo khoảng cách

* Chú thích:

Zs= số rãnh stato

2P= số cực từ

L= chiều dài lõi thép stato

Dtr= đường kính trong lõi thép stato

br= bước răng stato

bg= bước gông stato

d1= chiều rộng miệng rãnh stato

ds= đường kính dây số

y= bước quấn tính theo khoảng cách(nếu tính theo thì từ rãnh 1 đến rãnh 4)

Wlv= số vòng dây cuộn làm việc

Wkđ= số vòng dây cuộn khởi động

Khối lượng dây:…………

Dòng điện không tải, I0t :…………

Dòng điện có tải, It :…………

3.Vẽ sơ đồ: Thực hiện như sau:

- Bước 1: Vẽ sơ đồ nguyên lý:

- Bước 2: Vẽ sơ đồ thứ tự nối:

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1 2 3 4 5 6

LV1 KĐ1

S3 S1

LV2 KĐ2

S2 S4

- Bước 3: Vẽ sơ đồ trải:

KĐ2 S2 S4

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1 2 3 4 5 6

LV2

4 Dự trù thiết bị, vật tư:

Như phần trên

5 Làm vê sinh quạt, thực hiện theo trình tự sau:

- Bước 1: Dùng cọ và hơi quét sạch stato quạt

- Bước 2: Dùng xăng và cọ rửa sạch cốt bạc, nắp quạt

- Bước 3: Dùng máy sấy sấy khô

6 Lót cách điện rãnh: Thực hiện theo trình tự sau:

- Bước 1: Cắt giấy lót rãnh

+ Cắt giấy cách điện 0,2mm, hoặc giấy phim có kích thước như sau: chiều dài giấy bằng chiều dài Stato (Ls) cộng thêm 14mm, chiều rộng giấy bằng chu vi rãnh, (chỉ lấy từ cổ miệng rãnh trở xuống)

4

CÔNG TẮC ĐÈN NGŨ

Giấy lót rãnh

- Bước 2: Cắt miếng cỡ

+ Dùng giấy phim có chiều dài bằng Ls + 6mm, chiều rộng bằng chiều rộng giấy lót rãnh

- Bước 3: Xếp giấy lót rãnh

+ Đặt miếng cỡ vào giấy lót rãnh như hình dưới

+ Tiếp tục xếp gấp mép hai đầu giấy và vuốt nhiều lần, cho chúng ôm sát vào nhau, sau đó uốn cong lại, nếu giấy không bị gấp hay bị nhăn thì được, tiếp tục dùng vít pake vuốt uốn 2 bên thân giấy, để giấy ôm cong theo rãnh, như hình dưới

- Bước 4: Đặt giấy lót vào rãnh

+ Uốn cong giấy đưa từ từ vào rãnh, nếu giấy ôm sát rãnh, không nhăn, không chạy tới lui trong rãnh thì đạt yêu cầu, ta lót tiếp các rãnh còn lại cho đến hết

L s +6mm

Miếng cở

Miếng cở Giấy lót rãnh

L s +13mm

L s +6mm

7 Đo khuôn: Thực hiện theo trình tự sau:

- Bước 1: Đo chiều rộng khuôn

+ Dùng sợi đồng nhỏ có đường kính 1mm, dài 180mm đo từ đầu vào 50mm dùng kìm bẻ vuông góc, sau đó bẻ cung tròn (phần cạnh dây còn lại) từ rãnh 1 đến rãnh 4 nằm phía dưới đầu đáy rãnh khoảng 2mm, dùng kìm bẻ vuông góc, ta có được chiều rộng khuôn

- Bước 2: Đo chiều dài khuôn

+ Đo bằng chiều dài lõi thép stato cộng thêm 10mm đến 12mm, như hình dưới

8 Làm khuôn: thực hiện theo trình tự sau:

- Bước 1: Dùng miếng gỗ nhỏ dầy 10mm, cưa theo kích thước dài và rộng của

khuôn, cưa 4 miếng

- Bước 2: Gạch 2 đường chéo lấy dấu tâm giữa khoan lổ 10mm

HÌNH ĐO KHUÔN

- Bước 4: Làm miếng ốp khuôn

+ Dùng miếng gỗ nhỏ dày 10 mm cưa theo kích thước dài và rộng của khuôn cộng thêm 30mm, cưa 5 miếng, sau đó gạch 2 đường chéo lấy dấu tâm giữa khoan lổ 10mm, như hình dưới

9 Quấn dây cuộn dây làm việc: Thực hiện theo trình tự sau:

- Bước 1: Lắp bàn quấn dây vào vị trí

- Bước 2: Lắp khuôn vào bàn quấn dây

- Bước 3: Dùng dây 0,18mm nhập đôi, đặt vào các khe của các miếng ốp rãnh làm dây buộc

HÌNH KHUÔN QUẠT

Miếng ốp

Hình minh họa

Dây buộc

- Bước 4: Quấn bối dây 1: Dùng dây 0,18 mm, quấn 800vòng

- Bước 5: Quấn bối dây 2: Kéo đầu dây quấn qua khuôn 2, quấn tiếp 800vòng

- Bước 6: Quấn bối dây 3: Kéo đầu dây qua khuôn 3, quấn tiếp 800vòng

- Bước 7: Quấn bối dây 4: Kéo đầu dây qua khuôn 4, quấn tiếp 800vòng

- Bước 8: Cắt dây quấn, buộc dây buộc cố định từng bối dây

- Bước 9: Mở ốc chặn khuôn, dùng tay giữ 4 khuôn và các miếng ốp, lấy ra khỏi trục bàn quấn

- Bước 10: Lấy 4 miếng ốp ra khỏi khuôn

- Bước 11: Lấy từng bối dây ra khỏi khuôn

10 Quấn dây cuộn dây khởi động và cuộn dây số: Thực hiện theo trình tự sau:

a Quấn cuộn dây khởi động: Thực hiện theo các bước sau:

- Bước 1: Lắp khuôn vào bàn quấn dây

- Bước 2: Cách quấn dây như quấn cuộn làm việc Dùng dây đồng 0,18 mm quấn

420vòng, quấn cuộn dây 1 xong, kéo dây qua quấn tiếp cuộn dây 2, cuộn dây 3 và cuộn dây 4 Quấn 4 cuộn dây xong thì cắt dây, để chuẩn bị quấn cuộn số

b Quấn cuộn dây số: Thực hiện như sau

- Bước 1: Quấn cuộn số thứ 1: Gút dây quấn 1 gút làm dấu, đặt dây vào khuôn 1 quấn

tiếp 4 cuộn dây số thứ nhất chồng lên 4 cuộn dây khởi động, quấn mỗi cuộn 150vòng Quấn 4 cuộn dây xong thì cắt dây, gút 1 gút và chuẩn bị quấn cuộn số thứ 2

- Bước 2: Quấn cuộn số thứ 2: Gút dây quấn 2 gút làm dấu, đặt dây vào khuôn 1 quấn

tiếp 4 cuộn dây số thứ nhất chồng lên 4 cuộn dây số thứ1, quấn mỗi cuộn 130vòng Quấn

4 cuộn dây xong thì cắt dây, gút 2 gút

11.Vô dây cuộn làm việc: Thực hiện như sau:

a.Vô bối dây 1: Vô rãnh 1 và 4 Thực hiện theo các bước sau:

- Bước 1: Dùng tay nắn 2 cạnh bối dây cho vừa bước quấn từ rãnh 1 đến rãnh 4

- Bước 2: Đưa bối dây vào trong stato

- Bước 3: Dùng tay nắn cho bối dây dẹp lại và đưa lần lượt các vòng dây vào rãnh số 1,

nếu các vòng dây bị vướn thì dùng dao tre chảy dọc

theo rãnh để đưa hết dây vào rãnh 1

- Bước 4: Vô dây xong, dùng giấy cách điện

0,2mm, xếp dạng hình chữ U, lót cách điện miệng

rãnh 1(chiều dài giấy lót miệng rãnh bằng chiều dài

b Vô bối dây 2: Vô rãnh 5 và 8

Cách vô dây như vô bối dây 1 Khi đưa dây vào rãnh phải đặt đúng chiều dòng điện như trong sơ đồ, dòng điện đi từ rãnh 4 sẽ vào rãnh 8 Như hình dưới

c.Vô bối dây 3: Vô rãnh 9 và 12

Cách vô dây cũng như vô nhóm bối dây 1 Khi đưa dây và rãnh phải đặt đúng chiều dòng điện như trong sơ đồ, dòng điện từ rãnh 5 sẽ vào rãnh 9

d.Vô bối dây 4: Vô rãnh 13 và 16

Cách vô dây cũng như vô nhóm bối dây 1 Khi đưa dây và rãnh phải đặt đúng chiều dòng điện như trong sơ đồ, dòng điện từ rãnh 12 sẽ vào rãnh 16

12.Vô dây cuộn khởi động: Thực hiện theo các bước sau:

- Bước 1: Vô bối dây nhóm 1, vô rãnh 3 và rãnh 6 Cách vô dây như vô dây cuộn

làm việc, vô xong lót cách điện miệng rãnh

- Bước 2: Vô bối dây nhóm 2 vô rãnh 7 và rãnh 10 Cách vô dây như bối dây

nhóm 1, khi đặt dây vào rãnh phải đặt đúng chiều dòng điện như trong sơ đồ, dòng điện từ rãnh 6 sẽ vào rãnh 10

- Bước 3: Vô bối dây nhóm 3 vô rãnh 11 và rãnh 14, như nhóm 2, dòng điện từ rãnh 7

sẽ vào rãnh 11

- Bước 4: Vô bối dây nhóm 4 vô rãnh 15 và rãnh 2, như nhóm 3, dòng điện từ rãnh 14

sẽ vào rãnh 2

13 Nêm rãnh: Thực hiện theo các bước sau:

- Bước 1: Cắt giấy cách điện 1mm(giấy đỏ) có chiều rộng bằng chiều rộng cổ miệng

rãnh, chiều dài bằng chiều dài giấy lót rãnh

- Bước 2: Dùng dao phíp đè cho giấy lót miệng rãnh và dây nằm sát đáy rãnh

- Bước 3: Đặt giấy nêm vào miệng rãnh, đẩy giấy từ từ đến cuối miệng rãnh

14 Đấu dây: Thực hiện theo các bước sau:

- Bước 1: Đấu số 3 (quyết định chiều quay của quạt, rôto quay từ cạnh số sang

cạnh làm việc): Đấu đầu cuối của cuộn làm việc ở rãnh 13 (LV2) với đầu cuối cuả cuộn số (S2) ở rãnh 15 làm số 3, đấu vào dây mềm màu trắng

- Bước 2: Đấu số 2 : Đấu đầu cuộn số (S1) ở rãnh 3 với đầu cuối cuộn số (S4) ở rãnh 15

làm số 2 đồng thời đấu vào dây điện mềm màu xám

- Bước 3: Đấu số 1 : đấu đầu cuộn số ở rãnh 3 (S1) với đầu cuối của cuộn khởi

động (KĐ2) ở rãnh 15 làm số 1 và đấu dây vào dây điện mềm màu vàng

- Bước 4: Dùng dây điện mềm màu xanh, đấu vào đầu cuộn làm việc (LV1) ở rãnh 1

- Bước 5: Dùng dây điện mềm màu đỏ hoặc màu hường, đấu vào đầu cuộn khởi

- Bước 8: Vẽ sơ đồ đấu dây vào hình, xác định đúng chiều quay của quạt sau khi

được giáo viên hướng dẫn

* ghi chú cách đấu dây thực tế vào cột bên dưới:

15 Đai dây: Thực hiện theo các bước sau:

- Bước 1: Cắt giấy cách điện 0,2mm lót giấy cách điện pha, cho 2 đầu bối dây, mỗi

đầu bộ dây có thể lót 4 miếng hoặc 1 miếng, như hình dưới

+ Lót 4 miếng: Chiều rộng giấy lót bằng chiều rộng 1 bối dây cộng 4mm Chiều

cao giấy lót bằng chiều cao bối dây cộng 1mm Như hình dưới

Chiều rộng

Chiều cao

+ Lót 1 miếng: Chiều rộng giấy lót bằng chiều rộng 4 bối dây cộng 4mm Chiều

cao giấy lót bằng chiều cao bối dây cộng 1mm, như hình dưới

- Bước 2: Dùng dây gai nhập đôi và dùng dây đồng 0,3mm làm kim, xỏ luồng dây

đai từ ngoài vào tại các điểm giao nhau của các bối dây( 8 điểm), sau đó gút chặt dây đai tại mỗi điểm đai, như hình dưới

16 Kiểm tra: Thực hiện theo các bước sau:

- Bước 1: Dùng ôm kế đo kiểm tra liền mạch cuộn làm việc, cuộn khởi động và 2

Chiều rộng

Chiều cao

HÌNH ĐAI DÂY

Ghi giá trị điện trở cách điện đo thực tế:Rcđlv=……;Rcđkđ=……; Rcđs=……

- Bước 3: Dùng mêgômmét kiểm tra cách điện giữa các cuộn làm việc, khởi động

và số Nếu điện trở cách điện bằng 2,5M trở lên thì đạt yêu cầu

Ghi giá trị điện trở cách điện đo thực tế:Rcđlv&kđ=….…;Rcđlv&s=………; Rcđkđ&s= …………

17.Lắp ráp: Thực hiện theo các bước sau:

- Bước 1: Lắp stato vào nắp trước

- Bước 2: Lắp rôto vào stato

- Bước 3: Lắp nắp sau stato

- Bước 4: Lắp tạm 4 ốc giữ nắp vào vị trí, dùng búa nhựa gõ đều vào các cạnh

stato để rôto về vị trí giữa, dùng tay quay nhẹ rôto, nếu rôto quay trơn nhẹ thì bắt chặt 4 ốc

18 Chạy thử, đo dòng điện: Thực hiện như sau:

a.Chạy thử: Thực hiện theo các bước sau:

- Bước 1: Lắp moteur quạt tạm vào chân quạt

- Bước 2: Đấu dây làm việc(màu xanh) và khởi động (màu hường) vào tụ điện, 3

đầu số vào bộ nút bấm, đấu dây điện nguồn vào đầu làm việc và cực giữa của bộ nút bấm

- Bước 3: Cho nguồn điện vào quạt, ấn lần lượt số 1, 2, 3 quan sát chiều quay và

độ mát của quạt

b Đo dòng điện: Thực hiện như sau:

- Bước 1: Quấn dây điện mềm nhỏ quanh mỏ đồng hồ Ampe kẹp 10 vòng(để mở

rộng thang đo dòng điện nhỏ)

- Bước 2: Đấu nối tiếp đồng hồ ampe kẹp vào mạch(nối đoạn dây quấn 10 vòng

- Bước 3: Cấp nguồn điện vào quạt, bấm lần lượt các số 1, 2, 3, nếu đồng hồ báo

0,14A; 0,16A; 0,18A, hoặc 0,16A; 0,18A; 0,20A thì quạt chạy tốt

+ Ghi dòng điện đo thực tế khi quạt chạy không tải:

I0tải số1= ………….; I0tải số2= ………….; I0tải số3= …………

- Bước 4: Lắp cánh quạt vào trục quạt, cấp nguồn điện vào quạt, bấm lần lượt các

số 1, 2, 3, nếu đồng hồ báo 0,20A; 0,22A; 0,24A thì quạt chạy tốt

+ Ghi dòng điện đo thực tế khi quạt chạy có tải:

Icó tải số1= ………….; Icó tải số2= ………….; Icó tải số3= …………

19.Tháo quạt: Thực hiện như sau:

- Bước 1: Mở 4 ốc bắt 2 nắp, lấy nắp sau ra khỏi stato

- Bước 2: Lấy roto ra khỏi stato

- Bước 3: Lấy stato ra khỏi nắp trước

20 Sấy, tẩm cuộn dây stato: Thực hiện như sau:

a Sấy cuộn dây stato: Thực hiện theo các bước sau:

- Bước 1: Dùng máy sấy tóc có P= 2000W, sấy cho cuộn dây nóng lên, sau

khoảng 10 đến 15 phút

- Bước 2: Dùng đồng hồ mêgômmét đo điện trở cách điện nếu đạt giá trị từ 50 M

trở lên thì đạt yêu cầu, chuẩn bị giai đoạn tẩm

b Tẩm cuộn dây stato: Thực hiện theo các bước sau:

- Bước 1: Để cuộn dây lên giá đở, cho nhiệt độ giãm xuống còn khoảng 500C, dùng cọ chấm sơn cách điện quét đều lên cuộn dây stato Nếu số lượng cần tẩm nhiều thì ta dùng phương pháp nhúng cuộn dây vào thùng sơn

- Bước 2: Dùng dây buộc treo cuộn dây trên thùng sơn cho sơn cách điện rỏ xuống

hết, để chuẩn bị giai đoạn sấy khô

c Sấy khô cuộn dây stato: Thực hiện theo các bước sau:

- Bước 1: Dùng máy sấy tóc có P= 2000W, chỉnh ở nhiệt độ thấp, sấy cho cuộn

dây nóng lên, sau khoảng 10 đến 15 phút, tăng nhiệt độ mạnh, sấy thêm 5-10 phút

- Bước 2: Để cho cuộn dây hạ nhiệt, còn khoảng 700C, dùng Mêgômmét kiểm tra điện trở cách điện, nếu đạt từ 50MΩ trở lên thì đạt yêu cầu, nếu chưa đạt thì sấy tiếp 5 phút và tiến hành kiểm tra điện trở cách điện như trên

Ghi giá trị điện trở cách điện đo thực tế: Rcđlv&kđ=……… ;Rcđkđ&s=……….…

21 Lắp ráp: Thực hiện như sau:

- Bước 1: Lắp ráp 2 nắp quạt và rôto vào stato

- Bước 2: Lắp stato vào cổ và chân quạt

- Bước 3: Luồn dây quạt xuống chân quạt

- Bước 4: Hàn chì 3 đầu số vào bộ nút bấm, dây khởi động và làm việc vào 2 cực

tụ điện, đấu dây đèn ngủ vào nút bấm và công tắc, đấu rờle thời gian vào mạch và dây nối ra phích cắm

- Bước 5: Lắp nắp đậy đế quạt

- Bước 6: Lắp nắp và bầu quạt

- Bước 7: Lắp lồng bảo vệ sau cánh quạt

- Bước 8: Lắp cánh quạt

- Bước 1: Dùng đồng hồ Ampe kẹp đấu dây mở rộng thang đo vào mạch quạt

- Bước 2: Cho nguồn điện vào quạt, bấm lần lượt các số 1, 2, 3 cho quạt làm việc,

quan sát trị số dòng điện trên đồng hồ amper kẹp, nếu giá trị dòng điện không quá 0,25A thì đạt yêu cầu

- Ghi các thông số thử nghiệm lên quạt:

+ Ghi giá trị dòng điện không tải Iot=…………

+ Ghi giá trị dòng điện có tải It=…………

+ Ghi giá trị điện trở cách điện Rcđ=…………

Sản phẩm hoàn thành

II Sửa chữa hư hỏng:

1 Hư hỏng phần cơ:

a.Hư trục, bạc:

* Hiện tượng: Cấp nguồn điện vào quạt bị hít trục không quay được, hoặc quạt

quay được khoảng 1 giờ thì không quay được nữa

* Nguyên nhân: Do bạc và trục bị mòn nhiều roto chạm vào stato làm quạt không

quay được

* Cách sửa chữa:

- Thay trục quạt:

+ Bước 1: Mở lấy roto quạt, đo chiều dài từ đầu trục phía sau (phía hộp nhông) đến roto,

ghi kích thước vào giấy

+ Bước 2: Đặt trục quạt và roto lên miệng êtô, mặt trước quay xuống, dùng búa đầu sắt

đóng trục ra khởi roto

+ Bước 3: Lắp trục mới cùng loại vào roto, dùng búa đóng trục vào roto, sao cho chiều dài từ đầu

trục sau đến roto đúng với chiều dài cũ thì được, có thể cho thêm keo 502 vào trục và roto

- Thay bạc quạt:

+ Bước 1: Mở 2 nắp quạt dùng vít dẹp nhỏ bẩy lấy miếng chặn bạc và miếng nỉ giữ dầu quạt + Bước 2: Lắp miếng nỉ giữ dầu, bạc mới và miếng chặn bạc vào nắp quạt

+ Bước 3: Dùng vít dẹp đóng miếng chặn bạc vào vị trí cũ, cho dầu máy may vào bạc và

miếng nỉ giữ dầu

b Hư hộp nhông:

* Hiện tượng: Quạt không quay qua lại được

* Nguyên nhân: Do bánh nhông nằm xa trục vít quạt, hoặc nhông bị mòn

* Cách sửa chữa:

- Chỉnh hộp nhông quạt: Mở 3 ốc giữ hộp nhông, đẩy hộp nhông về phía phải để bánh

nhông nằm gần trục vít của quạt, bắt 3 ốc giữ hộp nhông, cho điện vào thử lại

- Thay nhông quạt: Mở nắp nhông, lấy bộ nhông củ ra ngoài, lắp bộ nhông mới

vào, lắp nắp nhông, cho điện vào chạy thử

c Hư cổ quạt:

* Hiện tượng: Quạt bị gụt đầu không nâng lên được

* Nguyên nhân: Do ốc ký cổ quạt bị lỏng, hoặc do cổ quạt bị mòn phần răng giữ

* Cách sửa chữa:

- Chỉnh cổ quạt: Dùng vít pake xiết chặt ốc bắt cổ quạt

+ Thay cổ quạt: Nếu xiết chặt ốc nhưng cổ quạt vẫn bị gụt thì tiến hành thay cổ

quạt, dùng vít pake mở lấy ốc bắt cổ quạt, lấy cổ quạt cũ ra, lắp cổ quạt mới cùng loại vào vị trí, lắp ốc bắt cổ quạt vào, dùng vít pake xiết chặt

- Hư bộ nút bấm: Khi ấn cho quạt quay, bộ nút bấm bị kẹt, hoặc không giữ được

- Cách sửa chữa:

+ Chỉnh bộ nút bấm: Dùng vít pake mở bộ nút bấm ra sau đó dùng kìm mỏ nhọn

nắn chỉnh cho thanh đẩy của bộ nút bấm ngay ngắn, cho dầu vào các bộ phận động

+ Thay bộ nút bấm: Dùng vít pake mở ốc lấy bộ nút bấm cũ ra, cắt dây nguồn và

các dây số ra khỏi bộ nút bấm củ, lắp bộ nút bấm mới cùng loại vào vị trí, bắt vít xiết chặt bộ nút bấm mới, hàn các đầu dây nguồn và đầu dây số vào vị trí, ấn thử

bộ nút bấm

2 Hư hỏng phần điện:

- Hư tụ điện: Quạt không quay được, hoặc quay yếu

- Cách kiểm tra, sửa chữa: Dùng ôm kế kiểm tra (điện dung nhỏ thì chọn thang đo

có giá trị lớn và ngược lại), đặt 2 que đo vào 2 cực tụ điện quan sát kim ôm kế, nếu kim nhảy về 0 sau đó từ từ trở về vị trí vô cực thì tụ còn tốt, nếu kim không trở về thì tụ bị chập cực, nếu kim trở về nhưng dừng lại ở vị trí lưng chừng thì tụ bị rò không sử dụng được Nếu tụ bị hỏng hay yếu thì thay tụ mới có cùng trị số điện dung như tụ cũ

- Chạm giữa cuộn làm việc và cuộn khởi động hoặc số: Quạt không quay được,

hoặc quay yếu dòng điện tăng quá định mức, thay tụ mới nhưng quạt vấn quay chậm, thì cuộn dây làm việc và khởi động đã bị chạm

bị chạm cách điện lại bằng băng keo giấy, sau đó đấu dây và đai dây và tiến hành lắp ráp cho điện vào thử

- Đứt cuộn dây khởi động: Quạt không khởi động được, hoặc quay rất yếu

- Cách kiểm tra, sửa chữa: Dùng ôm kế kiểm tra (chọn thang đo có giá trị x10), đặt

2 que đo vào đầu làm việc và đầu khởi động, nếu kim đồng hồ báo điện trở vô cùng lớn(kim chỉ vô cực) thì cuộn dây làm việc bị đứt Mở dây đai quạt, dùng ôm

kế đo lần lượt các nhóm cuộn làm việc, nếu đo cuộn nào kim báo điện trở vô cùng lớn(kim chỉ vô cực) thì cuộn đó bị đứt, tách lên tìm chổ đứt nối lại sau đó đai dây

và lắp ráp, chạy thử

KIỂM TRA LẦN 1: 4h

III Bài làm thêm:

* Quấn 1 quạt bàn có P= 45W-U=220V

- Bước 1: Lấy các thông số trên nhãn quạt bàn:

P= 45W; U= 220V; I= 0,31A; C= 2 MF-350VAC

f= 50Hz; cosφ= 0,95; ȵ= 68% Zs= 16; 2P= 4

RPM:…………; Cấp cách điện:…………; t0:…….………

Đường kính cánh:…………: Lưu lượng gió:………

- Bước 2: Lấy các thông số trên lõi thép stato:

dlsố= 0,18mm; y = 3 (1-4); Wsố = 150+150vòng/bối

Sdkđ+s= ((πxd22)/4)= ((3,14x0,182)/4)=0,025mm2

Klđkđ+s= ((Sdkđ+sxW)/Sr)= ((0,025x750)/74,1)= 0,25

Khối lượng dây:………

Chú ý: Bước quấn y tính theo khoảng cách

Các bước tiếp theo thực hiện như bài thực hành trên

IV Thông số 1 số loại quạt thông dụng:

Khối lượng dây: 0,2kg

2 Thông số quạt treo tường:

Khối lượng dây: 0,25kg

3 Thông số quạt bàn việt nam:

Khối lượng dây: 0,2kg

4 Thông số quạt bàn hiệu SANYO:

Khối lượng dây: 0,2kg

5 Thông số quạt đảo: