Kinh tế môi trường FTU chương 4 Đánh giá tác động môi trường

1- Khái niệm đánh giá tác động môi trường * Sự cần thiết phải đánh giá tác động môi trường * Khái niệm: Đánh giá tác động môi trường là việc phân tích, dự báo các tác động đến môi trườn

Chương 4

Đánh giá tác động môi trường

1 - Khái niệm đánh giá tác động môi trường

1- Khái niệm đánh giá tác động môi trường

* Sự cần thiết phải đánh giá tác động môi trường

* Khái niệm: Đánh giá tác động môi trường là việc phân

tích, dự báo các tác động đến môi trường của dự án đầu tư

cụ thể để đưa ra các biện pháp bảo vệ môi trường khi triển khai dự án đó (Điều 3, Luật bảo vệ môi trường Việt Nam,2005)

Tác động Thiệt hại kinh tế

Không khí

- Bệnh hô hấp

- Ảnh hưởng đến thực vật

- Nguyên vật liệu xuống cấp

- Mất ngày công làm việc, chi phí thuốc uống

- Năng suất mùa màng giảm

- Chi phí làm sạch, quét sơn thường xuyên hơn

Tiếng ồn Giá trị tài sản thấp

Suy thoái hệ thống sinh thái

* Ý nghĩa đánh giá kinh tế các

tác động môi trường

- Chất lượng môi trường có giá trị

- Góp phần đánh giá đúng hơn hiệu quả hoạt động

- Cung cấp nhiều thông tin hơn cho các nhà lập

kế hoạch

- Điều chỉnh hành vi của con người

Mục đích và yêu cầu của ĐTM

a Mục đích

 Mục đích chung: gắn kết việc phát triển kinh tế -

xã hội với bảo vệ môi trường, sử dụng hợp lý nguồn TNTN nhằm hướng tới PTBV

 Mục đích cụ thể:

- ĐTM phải dự báo được những tác động của dự

án tới TNTN và môi trường

- Đề xuất những biện pháp điều chỉnh, phòng

tránh, giảm nhẹ những tác động tới môi trường

- ĐTM là công cụ để quản lý môi trường

Mục đích và yêu cầu của ĐTM

Đối tượng của ĐTM

- Các quy hoạch tổng thể, phát triển vùng, quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành, tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, các quy hoạch đô thị, khu dân cư.

- Các dự án kinh tế, khoa học, y tế, văn hóa xã hội, an ninh quốc phòng.

- Các dự án do tổ chức hoặc cá nhân nước ngoài, tổ chức quốc tế đầu tư, viện trợ, cho vay hoặc liên doanh thực hiện trên lãnh thổ Việt Nam

- Các DA nói tại khoản 1,2,3 của điều này được phê duyệt trước ngày 10/4/1994 nhưng chưa được tiến hành ĐTM đúng yêu cầu

- Các cơ sở kinh tế, khoa học , văn hóa xã hội, an ninh quốc phòng hoạt động trước ngày 10/4/1994.

Hạn chế của đánh giá kinh tế giá trị

môi trường

* Một số giá trị khó lượng hóa được như cuộc sống, vẻ đẹp, đa dạng sinh học…

– Nên giới hạn việc định giá ở một phạm vi thích hợp

* Lạm dụng kết quả định giá môi trường

– Nhiều tiêu chí đánh giá khác cũng có thể bị lạm dụng

* Giá trị phụ thuộc vào khả năng chi trả???

*Nguồn lực và dữ liệu cho định giá lớn

* Kỹ thuật định giá của các nước phát triển có khả năng áp dụng rất hạn chế ở các nước đang phát triển

* Giá trị ước tính chỉ có ý nghĩa trong một thời gian nhất định

Giá trị tùy chọn

Giá trị tồn tại

(+)

Giá trị lưu

truyền

2 – Tæng gi¸ trÞ kinh tÕ Tæng gi¸ trÞ kinh tÕ

2 – Tæng gi¸ trÞ kinh tÕ Tæng gi¸ trÞ kinh tÕ

Tổng giá trị kinh tế (TEV) = Giá trị sử dụng (UV) + Giá trị phi sử dụng (NUV)

Giá trị sử dụng = Giá trị sử dụng trực tiếp (DUV) + Giá trị sử dụng

gián tiếp (IUV)

Giá trị phi sử dụng = Giá trị tùy chọn (OV) + Giá trị tồn tại (EV) + Giá

trị lưu truyền (BV)

* Giá trị sử dụng

Giá trị sử dụng trực tiếp: là giá trị có từ việc sử dụng

trực tiếp hàng hoá/dịch vụ, môi trường cho mục đích

sinh sống, mục đích thương mại và giải trí

Giá trị sử dụng gián tiếp: liên quan tới tình huống khi

con người được hưởng lợi từ các chức năng môi

trường, thường được đo bằng khả năng ngăn chặn thiệt hại môi trường

Giá trị tùy chọn liên quan tới tình huống khi cá nhân sẵn

sàng chi trả để bảo vệ hệ môi trường hoặc các thành

phần của hệ môi trường cho mục tiêu sử dụng trong

tương lai

* Giá trị phi sử dụng

Giá trị tồn tại: là những giá trị cụ thể của môi trường hay một nguồn lực đối với con người, không phụ thuộc vào việc nguồn lực đó được sử dụng ở thời điểm hiện tại hay tương lai (nơi cư trú, đa dạng sinh học …)

Giá trị lưu truyền: là các nguồn lực mà con người giữ

gỡn để lại cho thế hệ sau này sử dụng (để lại cho các thế

hệ tương lai)

Các đặc điểm giá trị kinh tế:

- Giá trị này chỉ tồn tại khi được con người đánh giá

- Giá trị được đo lường thông qua sự đánh đổi

- Tiền được dùng làm đơn vị đo lường

- Giá trị kinh tế được xác định bằng cách tổng hợp các giá trị cá nhân

Bước 3:Lựa chọn phương pháp đánh giá phù hợp

4 – Tæng gi¸ trÞ kinh tÕ

4 – Tæng gi¸ trÞ kinh tÕ Các phương pháp đánh giá tác động môi trường

Ý tưởng

Sự cần thiết phải định giá môi trường

Định giá môi trường được tiến hành bởi các lý do sau đây:

Thứ nhất, định giá môi trường giúp lượng hoá thành tiền các tác

động môi trường thuyết phục các nhà hoạch định chính sách giúp họ có được các quyết định tốt và công bằng hơn.

Thứ hai, đối với một quyết định dựa trên phân tích lợi ích – chi

phí, định giá kinh tế các lợi ích và chi phí sẽ giúp giảm đi

những quyết định thuần túy định tính

Thứ ba, định giá kinh tế có thể cung cấp dấu hiệu hoạt động

kinh tế đúng hơn Cần nhận biết giá trị cận biên của hàng hoá môi trường nhằm xác định khối lượng sử dụng tối ưu.

Thứ tư, định giá môi trường giúp hạch toán tài khoản tài nguyên

quốc gia đầy đủ hơn thông qua việc lượng hoá các dịch vụ

mà môi trường cung cấp cho con người

Thứ năm, nếu không định giá được các ảnh hưởng môi trường

của dự án thì việc phân tích kinh tế dự án không đầy đủ.

Việc định giá ảnh hưởng môi trường của dự án cho phép:

+ Nhìn nhận đầy đủ lợi ích và chi phí của dự án;

+ Tạo cơ sở để nâng cao chất lượng dự án;

+ Tạo cơ sở để lựa chọn dự án một cách đúng đắn.

Sự cần thiết phải định giá môi trường (tt)

Phương pháp

Không dùng đường cầu

-Thay đổi năng suất

Bộc lộ sự ưa thích (Revealed Preference)

Đánh giá ngẫu nhiên

Chi phí

du lịch

Đánh giá hưởng thụ

4 – Tæng gi¸ trÞ kinh tÕCác phương pháp thực hiện đánh giá kinh tế các tác động môi trường

- Phương pháp thay đổi năng suất đ ược sử dụng khi có

những thay đổi sản lượng do tác động của môi trường

đó xác định giá trị kinh tế của sự thay đổi

- Phương pháp chi phí thay thế: Khi con người chịu tác

động bất lợi trực tiếp từ việc chất lượng môi trường bị suy giảm, con người ngăn ngừa bằng cách sử dụng một

số biện pháp nhằm loại bỏ những tác động bất lợi đó

- Phương pháp chi phí y tế : khi các cá nhân phải chi trả

tiền viện phí, thuốc và các khoản chi phí khác để chữa bệnh, các chi phí này có thể được sử dụng làm cơ sở ước tính ảnh hưởng bất lợi về tỡnh trạng sức khoẻ do

sự suy giảm chất lượng môi trường gây ra

- Phương pháp chi phí phòng ngừa khi con người sẵn

lòng trả tiền nhằm chống những ảnh hưởng có thể xảy

ra khi môi trường suy thoái

- Phương pháp định giá hưởng thụ cho biết giá của một

số mặt hàng có thể bị ảnh hưởng bởi chất lượng môi

trường

- Phương pháp chi phí du lịch được sử dụng để đánh

giá kinh tế các khu vực thiên nhiên (khu bảo tồn thiên

nhiên, rừng quốc gia, bãi biển, ) để tổ chức các hoạt

động giải trí

- Phương pháp định giá ngẫu nhiên ớc lượng giá trị chất

lượng môi trường dựa trên các cuộc điều tra, phỏng

vấn Giá trị được đo bằng mức sẵn lòng chi trả của con người đối với môi trường

link

Phương pháp thay đổi năng suất

(Changes in productivity)

Môi trường

Năng suất

(Q= f(X,E) (X, E là các yếu tố đầu vào))

Xác định sự thay đổi của Q theo E:

Q/E

Giá trị thay đổi VE = Q*PQ

-Dựa vào giá quan sát được trên thị trường

-Dựa vào mức sản lượng quan sát được

-Xác định hàm phản ứng liều lượng?

-Ước tính dòng sản lượng theo thời gian

Phương pháp chi phí y tế (Cost of illness)

• Ứng dụng:

-Đánh giá tác động môi trường lên sức khoẻ con người

trong các dự án, chính sách

-Áp dụng tốt trong các trường hợp bệnh ngắn ngày,

không có hậu quả trong tương lai

Nhược điểm

-Khó xây dựng hàm phản ứng theo liều lượng

-Không tính đến hành vi tự bảo vệ của cá nhân

-Không xác định được đầy đủ chi phí bệnh tật

Phương pháp chi phí thay thế

(Substitute cost method)

Nếu E được thay thế bằng X

-Chọn hàng hóa thị trường có thể thay thế cho hàng hoá môi trường

-Xác định giá của hàng hoá

-Xác định tỷ lệ thay thế giữa X và E (RS)

-Giá trị thay đổi VE = E*PXRS

-Tỷ lệ thay thế có thể thay đổi

-Chỉ tính được giá trị sử dụng của tài nguyên

Bước 2: Hàm giá nhà P = f(S, D, N, E)

Có nhiều dạng hàm khác nhau, thông thường có dạng:

lnP = α0 + α1lnS + α2lnD + α3lnN + α4lnE + e

P = f(S, D, N, E) Giá nhà ($)

Bước 2 – Hàm giá nhà

Số phòng

Giá nhà

Nhiều phòng hơn, giá nhà sẽ cao hơn

N1 N2

P1

P2

Bước 3 - Giá của chất lượng môi trường WTPE=

Bước 4: Hàm giá ẩn

Hàm giá ẩn WTPE(TB) ($)

Chất lượng môi trường E

Bước 4; Ước lượng giá trị thay đổi của môi

trường

Hàm giá ẩn WTPE(TB) ($)

E

E1 E2

a

Giá ẩn của chất lượng môi trường

• Sự tăng lên trong giá nhà do sự tăng lên trong chất lượng môi trường (khi các yếu

tố khác không đổi) là giá ẩn của chất lượng môi trường

Nếu hàm giá ẩn của chất lượng môi trường có dạng P =

α0 + α1 E + error, khi đó, α 1 là giá ẩn cho chất lượng môi trường

• Giá ẩn của chất lượng môi trường được tính thông qua kỹ thuật hồi quy

link

Nhận xét

Ứng dụng: đánh giá chi phí ô nhiễm không khí, tiếng ồn, thay đổi quang cảnh, nước sinh hoạt,

Ưu điểm:

-Đánh giá dựa vào thị trường

-Giá trị này được dựa trên thị trường có thực

Nhược điểm:

-Giả định thị trường nhà đất là cạnh tranh hoàn hảo

-Cá nhân chỉ tiêu dùng một điểm trên đường giá nhà

-Chỉ ước lượng xấp xỉ giá trị lợi ích môi trường

-Các cá nhân nhận thức được sự khác biệt trong chất lượng môi

trường

Phương pháp chi phí du lịch (Travel Cost Method)

Được ứng dụng để đánh giá giá trị lợi ích giải trí của một loại tài sản môi trường (hồ nước, khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia, )

- Xây dựng hàm cầu giải trí

- Hồi quy hàm số chi phí du lịch

- Xây dựng đường cầu

- Ước tính giá trị giải trí

Ưu điểm:

-Tính toán dựa trên tiêu dùng thực

-Giá trị này được dựa trên thị trường có thực

Phương pháp đánh giá ngẫu nhiên

(contingent valuation method)

Được dùng cho các thay đổi chất lượng không khí, nước, cảnh quan, hoặc giá trị tồn tại của động vật hoang

dã, cải thiện chất lượng nước được cung cấp