HƯỚNG dẫn GIẢI câu hỏi SGK LỊCH sử địa lí 7 KNTT (phần lịch sử)

Lời giải chi tiết: Lãnh chúa phong kiến được hình thành từ 2 tầng lớp chính: + Những quý tộc La Mã cũ đã quy thuận chính quyền mới của người Giéc-man và được phép giữ lại ruộng đất => gi

Trang 1

BÀI 1 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN Ở TÂY ÂU

Hãy cho biết lãnh chúa phong kiến và nông nô được hình thành từ những tầng lớp nào?

1 Quan sát hình 2, em hãy cho biết lãnh chúa phong kiến và nông nô được hình thành từ những tầng lớp nào?

Phương pháp giải:

Bước 1: Quan sát hình 2, từ hướng mũi tên thấy được tầng lớp hình thành nên lãnh chúa phong kiến và nông nô.Bước 2: Những từ khóa quan trọng: Quý tộc Giéc man, Quý tộc La Mã quy thuận chính quyền mới, nô lệ, nôngnô

Bước 3: Giải thích cụ thể trong bài giải

Lời giải chi tiết:

Lãnh chúa phong kiến được hình thành từ 2 tầng lớp chính:

+ Những quý tộc La Mã cũ đã quy thuận chính quyền mới của người Giéc-man và được phép giữ lại ruộng đất

=> giàu có

+ Những quý tộc người Giéc-man sau quá trình chinh phạt đế quốc La Mã đã chiếm đoạt ruộng đất của các chủ

nô La Mã sau đó được phong tước vị và trở thành lãnh chúa phong kiến

Nông nô được hình thành từ 2 tầng lớp:

+ Những nông dân tự do bị chiếm đoạt ruộng đất và phải làm thuê cho lãnh chúa

+ Nô lệ trong xã hội La Mã cũ được giải phóng sau khi đế quốc La Mã bị sụp đổ, họ không có ruộng đất và phảilàm thuê, nộp tô, thuế cho lãnh chúa

2 Trình bày những nét chính về quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu

Bước 1: Đọc lại nội dung mục 1, trang 9 SGK

Bước 2: Chọn những ý chính về quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu Các mốc thời gian gắn vớicác sự kiện lịch sử

Quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu được diễn ra qua nhiều thế kỉ Cụ thể:

- Khoảng thế kỷ III, đế quốc La Mã lâm vào khủng hoảng trầm trọng Từ cuối thế kỷ V các bộ tộc người man từ phương Bắc tràn xuống xâm chiếm lãnh thổ đưa đến sự diệt vong của đế quốc La Mã

Giéc Người GiécGiéc man đã thủ tiêu nhà nước chiếm nô La Mã, xây dựng nhà nước mới và tiến hành quá trình phongkiến hóa: Lãnh địa hóa toàn bộ ruộng đất trong xã hội, Nông nô hóa giai cấp nông dân, trang viên hóa nền kinhtế

- Nô lệ và nông dân không có ruộng đất phải làm việc cho lãnh chúa hình thành giai cấp nông nô

- Xã hội phong kiến châu Âu được hình thành với 2 giai cấp đặc trưng: Lãnh chúa và nông nô

? mục 2

Trả lời câu hỏi mục 2 trang 11 sgk Lịch sử và Địa lí 7

1 Quan sát hình 3 và đọc thông tin trong mục, em hãy trình bày đặc điểm của lãnh địa phong kiến ở Tây Âu.

B1: Quan sát hình 3 trang 10, từ đó thấy được cấu trúc của lãnh địa

Trang 2

B2: Đọc nội dung trong sgk trang 10, gạch chân từ khóa: Lãnh địa phong kiến, lãnh chúa, cơ bản, tự cấp tự túc.B3: Giải thích cụ thể trong bài.

Đặc điểm của lãnh địa phong kiến ở Tây Âu:

- Mỗi lãnh địa phong kiến là một đơn vị kinh tế, chính trị độc lập và cơ bản của Tây Âu thời kì này Đứng đầumỗi lãnh địa phong kiến là một lãnh chúa – “ông vua” cai quản lãnh địa của mình

- Cấu trúc lãnh địa:

+ Là một khu đất rộng lớn gồm đất của lãnh chúa và đất khẩu phần

+ Bao quanh lãnh địa là hào nước và tường thành chắc chắn Bên ngoài tường thành là nhà ở của nông nô, nhàkho,…

+ Bên trong lãnh địa có lâu đài của lãnh chúa ở vị trí trung tâm, nhà thờ,

- Lãnh chúa lập ra quân đội, luật pháp, tòa án, chế độ thuế khóa, tiền tệ và đo lường riêng Thậm chí nhà vua cònkhông có quyền can thiệp vào lãnh địa bởi quyền “miễn trừ”

- Kinh tế lãnh địa:

+ Mang tính chất tự nhiên, tự cung tự cấp Nông nghiệp đóng vai trò chủ đạo

+ Nông nô sản xuất mọi thứ đáp ứng nhu cầu trong lãnh địa từ lương thực, đồ dùng,

+ Chỉ những thứ không sản xuất được mới mua từ bên ngoài: muối, sắt, hàng xa xỉ phẩm phương Đông,…

- Lãnh chúa sống xa hoa trên sự bóc lột sức lao động nông nô Nông nô nhận ruộng đất của lãnh chúa để cày cấy

và phải nộp rất nhiều loại thuế khác nhau: thuế cưới xin, ma chay,…

2 Khai thác sơ đồ hình 2 và đọc thông tin trong mục, hãy trình bày mối quan hệ giữa lãnh chúa và nông nô

trong xã hội phong kiến

B1: Quan sát hình 2, từ hướng mũi tên thấy được mối quan hệ giữa lãnh chúa phong kiến và nông nô

B2: Gạch chân các từ khóa: chi phối, nhận ruộng, nộp tô

B3: Giải thích cụ thể trong bài

- Mối quan hệ giữa lãnh chúa và nông nô là mối quan hệ giữa 2 giai cấp chủ đạo trong xã hội phong kiến TâyÂu

- Đây là mối thống trị và bóc lột giữa giai cấp thống trị là lãnh chúa phong kiến với giai cấp bị trị là nông nô

- Hình thức bóc lột: Lãnh chúa phong kiến chi phối mọi mặt đời sống đời sống nông nô Nông nô nhận ruộngđất của lãnh chúa để canh tác và sau đó nộp tô thuế cho lãnh chúa

- Nông nô phải thực hiện các nghĩa vụ đối với lãnh chúa từ nộp tô thuế và nghĩa vụ lao dịch, binh dịch

? mục 3

Hãy trình bày sự ra đời của Thiên chúa giáo

B1: Đọc lại nội dung mục 3 sgk trang 11

B2: Từ khóa: Đầu Công nguyên, Giê-ru-sa-lem, thế kỷ IV, quốc giáo, đế quốc La Mã

- Thiên Chúa giáo ra đời vào đầu Công nguyên ở vùng Giê-ru-sa-lem (Pa-le-stin ngày nay) Ban đầu nó là tôngiáo của những người nghèo khổ bị áp bức

- Đến thế kỉ IV, đế quốc La Mã công nhận Thiên Chúa giáo là quốc giáo

- Thời phong kiến, giáo hội Thiên chúa có thế lực rất lớn cả về chính trị, văn hóa, tư tưởng

? mục 4

Trang 3

1 Thành thị trung đại ra đời thế nào?

B1: đọc lại nội dung trong mục 4 sgk trang 13

B2: từ khóa: cuối thế kỉ XI, thợ thủ công, xưởng sản xuất, thị trấn, thành phố, thành thị trung đại Các mốc thờigian gắn với các sự kiện lịch sử

Thành thị trung đại ra đời trong bối cảnh:

Cuối thế kỉ XI, thủ công nghiệp phát triển -> nhu cầu trao đổi hàng hóa -> thợ thủ công lập xưởng sản xuất vàbán hàng -> thị trấn -> thành phố (thành thị trung đại)

Thành thị do lãnh chúa lập ra hoặc thành thị cổ được phục hồi

2 Em hãy phân tích vai trò của thành thị đối với châu Âu thời trung đại

B1: Quan sát sơ đồ trong sgk trang 12,

B2: Phân tích vai trò dựa trên các yếu tố sau: Chính trị, xã hội, văn hóa Từ khóa: phá vỡ, kinh tế hàng hóa,phong kiến tập quyền

Vai trò của thành thị trung đại:

- Kinh tế: Thành thị ra đời đã phá vỡ nền kinh tế tự nhiên của các lãnh địa, tạo điều kiện cho kinh tế hàng hóagiản đơn phát triển

- Chính trị: Thành thị góp phần tích cực xóa bỏ chế độ phong kiến phân quyền, xây dựng chế độ phong kiến tậpquyền, thống nhất quốc gia, dân tộc

- Xã hội: Góp phần dẫn đến sự giải thể của chế độ nông nô

- Văn hóa: Thành thị còn là các trung tâm văn hóa Thành thị mang không khí tự do và mở mang tri thức chomọi người, tạo tiền đề cho việc hình thành các trường đại học lớn ở châu Âu

Luyện tập

Trả lời câu hỏi phần Luyện tập trang 13 sgk Lịch sử và Địa lí 7

1 Em hãy lập và hoàn thành bảng theo mẫu dưới đây:

Thời gian xuất hiện

Hoạt động kinh tế chủ yếu

Thành phần cư dân chủ yếu

B1: Đọc sgk các mục 2 trang 10 và mục 4 trang 12 sgk Lịch sử 7

B2: Từ khóa: thế kỷ XI, thế kỷ XI, tự cung tự cấp, kinh tế hàng hóa, lãnh chúa, nông nô, thị dân Các mốc thờigian gắn liền với các sự kiện lịch sử

B2: Giải thích trong bài

Trang 4

Thời gian xuất hiện Thế kỉ IX Cuối thế kỉ XI

Hoạt động kinh tế chủ yếu Nông nghiệp Thủ công nghiệp, thương nghiệp

Thành phần cư dân chủ yếu Lãnh chúa, nông nô Thương nhân, thợ thủ công

2 Thành thị giống như những bông hoa rực rỡ nhất của châu Âu thời trung đại” Em hãy tìm những dẫn chứng

trong bài học để chứng minh cho ý kiến trên

Chú ý vai trò của thành thị châu Âu thời trung đại

Những dẫn chứng để chứng minh cho ý kiến của Các-mác: "Thành thị giống như những bông hoa rực rỡ nhấtcủa châu Âu thời trung đại”:

- Phá vỡ nền kinh tế tự nhiên trong lãnh địa, tạo điều kiện cho sự hình thành và phát triển của kinh tế hàng hóa

- Góp phần xóa bỏ chế độ phong kiến phân quyền, xây dựng chế độ phong kiến tập quyền

- Tầng lớp thị dân mới hình thành và phát triển đòi hỏi phải xây dựng nền văn hóa mới: Nhiều trường đại họcđược ra đời nhưu Bô-lô-na (I-ta-li-a)

- Thành thị mang lại bầu không khí tự do, cởi mở, nhiều thành tựu văn hóa dần nảy nở và phát triển về sau

Vận dụng

Trả lời câu hỏi phần Vận dụng trang 13 sgk Lịch sử và Địa lí 7

Tìm hiểu và cho biết một số dấu ấn tiêu biểu của thành thị trung đại (các thành phố cổ, trường đại học,…) cònđược bảo tồn, giữ gìn và phát triển đến ngày nay

B1: Sử dụng các thiết bị có kết nối Internet tìm kiếm các tư liệu tham khảo với một số từ khóa sau: “một sốthành thị trung đại tiêu biểu”, “Lịch sử hình thành và phát triển của London” hoặc “Lịch sử hình thành và pháttriển của Amsterdam”,…

B2: Các mốc thời gian gắn với các sự kiện lịch sử

B3: Giải thích trong bài

Một số dấu ấn tiêu biểu của thành thị trung đại còn được bảo tồn, giữ gìn và phát triển đến ngày nay là:

Thành phố cổ:Besalu (Tây Ban Nha), Bamberg (Đức), Obidos Bồ Đào Nha), Bruges (Bỉ); SanGimignano (Italia),Carcassonne (Pháp); York (Anh), Regensburg (Đức)

Đại học lâu đời còn đến ngày nay: Bôlôna ở Italia, đại học Pari, đại học Oóclêăng ở Pháp, đại học Oxfdt(Oxford), đại học Kembrit (Cambridge) ở Anh, đại học Salamanca ở Tây Ban Nha, đại học Palét Mơ (Palermo)

ở Italia v.v…

BÀI 2 CÁC CUỘC PHÁT KIẾN ĐỊA LÍ

VÀ SỰ HÌNH THÀNH QUAN HỆ SẢN XUẤT TƯ BẢN CHỦ NGHĨA Ở TÂY ÂU

Hãy giới thiệu nét chính về hành trình của một số cuộc phát kiến địa lí lớn trên thế giới

? mục 1.a

Trả lời câu hỏi mục 1.a trang 15 SGK Lịch sử và Địa lý 7

1 Dựa vào hình 1 và thông tin trong mục, hãy giới thiệu nét chính về hành trình của một số cuộc phát kiến địa lí

lớn trên thế giới

B1: Quan sát hình 1 SGK trang 14, từ hướng mũi tên thấy được tuyến hành trình của các cuộc phát kiến địa lý

Trang 5

B2: Đọc mục 1-a SGK trang 15, các từ khóa cần chú ý: Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, B Đi-a-xơ, mũi Hảo Vọng,

C Cô-lôm-bô, châu Mỹ, Ga-ma,

Nét chính về hành trình của một số cuộc phát kiến địa lí lớn trên thế giới

- Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha là những nước đi tiên phong trong các cuộc phát kiến địa lý

- Năm 1487, B Đi-a-xơ đã dẫn đầu đoàn thám hiểm Bồ Đào Nha đi đến cực Nam Châu Phi – mũi Hảo Vọng

- Năm 1492, C Cô-lôm-bô cùng đoàn thủy thủ Tây Ban Nha đã tìm ra vùng đất mới – châu Mỹ

- Năm 1497, V Ga-ma cùng 4 chiếc tàu rời Bồ Đào Nha đã vòng qua điểm cực Nam châu Phi và đến được bếnCa-li-cút ở phía Tây Nam Ấn Độ

- Năm 1519, Ph Ma-gien-lăng cùng đoàn thám hiểm Tây Ban Nha hoàn thành chuyến thám hiểm vòng quanhthế giới (1522)

2 Theo em, cuộc phát kiến địa lý nào là quan trọng nhất? Vì sao?

B1: Quan sát hình 1 trang 14 và đọc mục 1-a SGK trang 15, từ hướng mũi tên thấy được hành trình của các cuộcphát kiến địa lý

B2: Xác định điểm khởi đầu và kết thúc của các cuộc phát kiến

Cuộc phát kiến địa lý của Ma-gien-lăng là cuộc phát kiến địa lý quan trọng nhất vì:

- Đây là cuộc phát kiến có hành trình dài nhất trong lịch sử các cuộc phát kiến địa lý Ma-gien-lăng cùng đoànthủy thủ xuất phát từ Tây Ban Nha đã đi vòng quanh thế giới, đi qua các đại dương lớn như Thái Bình Dương vàĐại Tây Dương

- Chứng tỏ luận điểm “Trái đất hình tròn” là đúng đắn, đây là cơ sở rất lớn để các nhà văn, nhà thơ, nhà thiênvăn học, triết học thời kỳ Văn hóa Phục Hưng bảo vệ cho luận điểm “Mặt trời là trung tâm” và “Trái đất hìnhtròn”

- Thúc đẩy quá trình hoàn thành bản đồ thế giới từ đó tạo điều kiện cho các cuộc phát kiến tiếp theo

- Tạo cơ sở quan trọng làm sụp đổ các tư tưởng triết học bảo thủ, sai lầm của giáo hội Thiên Chúa

? mục 1.b

Trả lời câu hỏi mục 1.b trang 16 SGK Lịch sử và Địa lý 7

Hãy trình bày hệ quả của các cuộc phát kiến địa lí

B1: Đọc mục 1-b SGK trang 15

B2: Các từ khóa cần chú ý: con đường mới, vùng đất mới, thị trường, nguyên liệu, thương nghiệp

Hệ quả của các cuộc phát kiến địa lí:

- Mở ra con đường mới, tìm ra vùng đất mới, thị trường mới, thúc đẩy, thúc đẩy hàng hải quốc tế phát triển,

- Đem về cho châu Âu khối lượng vàng bạc, nguyên liệu; thúc đẩy nền sản xuất và thương nghiệp ở đây pháttriển

- Làm nảy sinh nạn buôn bán nô lệ da đen và quá trình xâm chiếm, cướp bóc thuộc địa,…

? mục 2.a

1 Hãy cho biết quá trình tích lũy vốn và tập trung nhân công của giai cấp tư sản trong giai đoạn đầu như thế

- Quá trình tích lũy vốn:

+ Thương nhân châu Âu đẩy mạnh cướp bóc của cải, tài nguyên từ các nước thuộc địa châu Á, châu Phi, châu

Mỹ đem về châu Âu

+ Ở trong nước, họ dùng bạo lực và nhiều thủ đoạn để tước đoạt ruộng đất của nông nô, tư liệu sản xuất của thợthủ công,…

Trang 6

- Việc tập trung nhân công được thể hiện:

+ Thực hiện “rào đất cướp ruộng” tước đoạt ruộng đất của nông nô và biến họ trở thành người làm thuê cho cáccông xưởng của tư bản

+ Những người nô lệ da đen ở châu Phi cũng bị bắt để bán cho các chủ đồn điền, hầm mỏ ở châu Âu và châu

- Sự xuất hiện quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa: Quan hệ chủ - thợ được hình thành giữa những chủ côngtrường thủ công, chủ đồn điền với những người lao động làm thuê Đây thực chất là quan hệ bóc lột giai cấp

- Hình thức bóc lột: bóc lột giá trị thặng dư, người lao động không được sở hữu bất cứ tài sản nào trong xã hội.Mọi tài sản đều thuộc về giới chủ, công nhân phải bán sức lao động của mình để nhận về đồng lương ít ỏi

- Các hình thức sản xuất tư bản chủ nghĩa:

+ Trong công nghiệp xuất hiện các công trường thủ công với các hình thức như công trường thủ công phân tán,công trường thủ công tập trung và công trường thủ công hỗn hợp

+ Trong nông nghiệp xuất hiện các trang trại của phú nông, nông trang của địa chủ phong kiến, trại ấp của tưsản nông nghiệp

? mục 2.b

Trả lời câu hỏi mục 2.b trang 17 SGK Lịch sử và Địa lý 7

Hãy cho biết những biến đổi chính trong xã hội Tây Âu giai đoạn này

B2: Quan sát hình 4 SGK trang 17 từ thông tin trong hình thấy được nguồn gốc và vai trò của giai cấp mới – tưsản và vô sản

- Sự phát triển mạnh mẽ của nền sản xuất tư bản chủ nghĩa đã thúc đẩy sự xuất hiện của các giai cấp mới trong

xã hội phong kiến Tây Âu

- 2 giai cấp mới xuất hiện trong xã hội Tây Âu lúc bấy giờ là giai cấp tư sản và giai cấp vô sản

- Trong xã hội xuất hiện những mâu thuẫn mới: mâu thuẫn giữa tư sản và lãnh chúa phong kiến, giữa giai cấp tưsản và giai cấp vô sản, mâu thuẫn giữa nông dân với địa chủ, lãnh chúa phong kiến

- Sự ra đời của các giai cấp, tầng mới tạo điều kiện cho sự ra đời các học thuyết xã hội mới đặc biệt là họcthuyết tư bản chủ nghĩa và học thuyết xã hội chủ nghĩa ở giai đoạn sau đó

Luyện tập

Trả lời câu hỏi phần Luyện tập trang 17 SGK Lịch sử và Địa lí 7

1 Trong các hệ quả của các cuộc phát kiến địa lí, theo em, hệ quả nào là quan trọng nhất? Vì sao?

B2: Các từ khóa cần chú ý: con đường mới, vùng đất mới, thị trường mới

Trang 7

- Từ thế kỉ XV, con đường giao lưu buôn bán từ Tây Á và Địa Trung Hải lại do người Ả - rập độc chiếm => vấn

đề cấp thiết đặt ra là phải tìm con đường thương mại giữa phương Đông và châu Âu

- Các cuộc phát kiến địa lí với mục đích tìm ra những con đường mới, vùng đất mới, những dân tộc mới, nhữngkiến thức mới, tăng cường giao lưu giữa các châu lục Nó đáp ứng đúng (hoặc hơn) mục tiêu ban đầu đặt ra.Chính vì thế, đây là hệ quả quan trọng nhất của các cuộc phát kiến địa lí

Như vậy có thể khẳng định rằng hệ quả quan trọng nhất của các cuộc phát kiến địa lí là: Mở ra những con đườngmới, chân trời mới, vùng đất mới

2 Theo em, biến đổi lớn nhất của xã hội Tây Âu thời kì này là gì?

B2: Quan sát hình 4 SGK trang 17 thấy được sự xuất hiện của 2 giai cấp mới đó là tư sản và vô sản

Biến đổi lớn nhất của xã hội Tây Âu thời kì này là xuất hiện giai cấp mới là tư sản và vô sản

Vận dụng

Trả lời câu hỏi mục Vận dụng trang 17 SGK Lịch sử và Địa lý 7

Một hậu quả của phát kiến địa lí là dẫn đến làn sóng xâm lược thuộc địa và cướp bóc thực dân Em hãy tìm hiểuthêm và cho biết Việt Nam đã từng bị xâm lược và trở thành thuộc địa của nước nào?

B2: Sử dụng công cụ tìm kiếm với các từ khóa: Việt Nam năm 1858, cuộc kháng chiến chống Pháp của nhândân Việt Nam từ năm 1858 đến 1884

Các nước phương Tây chuyển sang giai đoạn chủ nghĩa đế quốc vào thế kỷ XIX, nhu cầu về nguyên nhiên liệu,thị trường, nhân công là vô cùng lớn Họ đã đẩy mạnh quá trình xâm lược thuộc địa ở khắp nơi trên thế giới.Việt Nam cũng bị các nước thực dân nhắm đến đặc biệt là tư bản Pháp Vào năm 1858, Pháp nổ súng mở đầuquá trình xâm lược Việt Nam và sau đó hoàn thành quá trình này vào năm 1884 với hiệp ước Pa-tơ-nốt với triềuđình Huế Từ đây Việt Nam từ vị thế là một quốc gia có độc lập chủ quyền đã bị biến thành thuộc địa của nướcPháp

BÀI 3 PHONG TRÀO VĂN HÓA PHỤC HƯNG VÀ CẢI CÁCH TÔN GIÁO

Hãy chỉ ra những biến đổi quan trọng nhất về kinh tế - xã hội ở Tây Âu từ thế kỉ XIII đến thế kỉ XVI

? mục 1

Trả lời câu hỏi mục 1 trang 19 SGK Lịch sử và Địa lí 7

Hãy chỉ ra những biến đổi quan trọng nhất về kinh tế - xã hội ở Tây Âu từ thế kỉ XIII đến thế kỉ XVI

B1: Đọc mục 1 SGK trang 18 – 19

B2: Các từ khóa cần chú ý: cuối thế kỉ XIII, công trường thủ công, công ty thương mại, quan hệ sản xuất tư bảnchủ nghĩa, chủ nghĩa tư bản

Những biến đổi quan trọng nhất về kinh tế - xã hội ở Tây Âu từ thế kỉ XIII đến thế kỉ XVI:

- Từ cuối thế kỉ XIII, tình hình kinh tế - xã hội Tây Âu có nhiều biến đổi

- Các hình thức sản xuất tư bản chủ nghĩa ra đời và ngày càng mở rộng như: Công trường thủ công, công tythương mại, đồn điền

- Giai cấp tư sản đã ra đời mặc dù có thế lực kinh tế song không có địa vị xã hội và chính trị tương xứng

- Họ phản đối các giáo lý lỗi thời, chủ trương xây dựng một nền văn hóa mới đề cao giá trị con người và quyền

tự do cá nhân, thúc đẩy khoa học – kỹ thuật phát triển

- Tạo điều kiện thúc đẩy sự phát triển của chủ nghĩa tư bản

? mục 2.a

Trả lời câu hỏi mục 2.a trang 20 SGK Lịch sử và Địa lí 7

1 Hãy trình bày một số thành tựu tiêu biểu của phong trào Văn hóa Phục hưng.

B1: Đọc mục 2-a SGK trang 19 – 20

B2: Các từ khóa cần chú ý: sự phát triển đỉnh cao, sự nở rộ, tài năng nghệ thuật, quan điểm sai lầm

Một số thành tựu tiêu biểu của phong trào Văn hóa Phục hưng

Trang 8

- Văn học: Thơ, tiểu thuyết, kịch Tác phẩm nổi tiếng như Đan-tê với “Thần Khúc”, Pê-tra-ca với tập thơ “TìnhYêu”.

- Lĩnh vực hội họa, điêu khắc, kiến trúc với đặc điểm nổi bật là thể hiện sinh động nội tâm nhân vật

- Hội họa có thể kể đến như Lê-ô-na đơ Vi-na, Ra-pha-eo

- Điêu khắc, kiến trúc: phản ánh sự phục hồi cổ điển Tiêu biểu là: Lâu đài Chambord ở Pháp, lâu đài Azay leRideau, bảo tàng Louvre, nóc vòm nhà thờ thánh Peter, nhà thờ thánh Phêrô ở Vatican,…

- Thiên văn học: Cô-péc-ních với thuyết Mặt trời là trung tâm, G.Bru-nô, G.Ga-li-ê

- Văn học, nghệ thuật: khắc họa bức tranh hiện thực về xã hội Tây Âu, đồng thời thể hiện thái độ châm biếmtoàn bộ xã hội phong kiến và thể hiện khát vọng mãnh liệt về sự công bằng, bác ái

- Về khoa học – kỹ thuật:

+ Xây dựng thành công lò gang nấu quặng, không chỉ nấu được gang mà luyện được thép

+ Cải tiến bánh xe nước cùng nhiều phát minh mới thúc đẩy ngành công nghiệp

+ Ngành giải phẫu có nhiều bước tiến mới đã đánh một đòn mạnh mẽ vào chủ nghĩa duy tâm

- Thời Phục hưng đã xuất hiện các nhà khoa học dũng cảm chống lại những quan điểm sai lầm, bảo thủ của giáohội Thiên chúa

2 Em ấn tượng với thành tựu nào nhất? Vì sao?

B2: Các từ khóa cần chú ý: sự phát triển đỉnh cao, sự nở rộ, tài năng nghệ thuật, quan điểm sai lầm

Em ấn tượng nhất với "thuyết nhật tâm" của Cô-péc-ních, G.Bru-nô, G.Ga-li-ê

- Học thuyết này tập trung vào hai quan điểm: Trái Đất hình tròn và Trái Đất quay xung quanh mặt trời Điềunày đã đối lập hoàn toàn với quan điểm Trái Đất là trung tâm của giáo hội Thiên chúa Tạo cơ sở cho sự pháttriển mạnh mẽ của các ngành khoa học thiên văn và nghiên cứu thiên văn ở các giai đoạn lịch sử tiếp theo

- Mặc dù những người theo học thuyết Mặt trời là trung tâm đều bị giáo hội xử tử song cho đến khi lên giànthiêu họ vẫn khẳng định quan điểm của mình “dù sao Trái Đất vẫn quay”

? mục 2.b

Trả lời câu hỏi mục 2.b trang 21 SGK Lịch sử và Địa lí 7

1 Tư liệu 1, 2 phản ánh quan điểm của các nhà Văn hóa Phục hưng về vấn đề gì?

B1: Đọc mục 2-b SGK trang 20 – 21

B2: Đọc tư liệu trang 20 SGK

B3: Các từ khóa cần chú ý: giá trị con người, tự do cá nhân, tinh thần dân tộc

Tư liệu 1, 2 phản ánh quan điểm của các nhà Văn hóa Phục hưng về vấn đề

- Các nhà Văn hóa Phục hưng đã lên án gay gắt Giáo hội Thiên Chúa giáo và đả phá trật tự phong kiến

- Văn hóa Phục hưng đề cao giá trị con người và tự do cá nhân, đề cao tinh thần dân tộc, đồng thời có nhiềuđóng góp quan trọng đối với kho tàng văn hóa nhân loại

2 Phong trào Văn hóa Phục hưng có ý nghĩa và tác động đến xã hội Tây Âu như thế nào.

B2: Các từ khóa cần chú ý: giá trị con người, tự do cá nhân, tinh thần dân tộc

- Ý nghĩa phong trào Văn hóa Phục hưng:

+ Lên án nghiêm khắc giáo hội Thiên Chúa và tấn công vào trật tự phong kiến, góp phần quan trọng vào giảiphóng tư tưởng, tình cảm của con người khỏi sự nô dịch của thần học

+ Là bước tiến lớn trong lịch sử văn minh Tây Âu, tạo ra những tiền đề văn hoá, tư tưởng và tôn giáo quan trọngnhằm giúp giai cấp tư sản định hình nền văn hoá và tôn giáo mới của riêng mình

=> Cùng với Văn hoá Phục hưng, Cải cách tôn giáo là những đòn tấn công (đầu tiên của giai cấp tư sản vào trật

tự phong kiến, làm cơ sở cho các cuộc đấu tranh về chính trị

Trang 9

- Tác động phong trào Văn hóa Phục hưng đến xã hội Tây Âu:

+ Phát động quần chúng đấu tranh chống lại xã hội phong kiến

+ Là "cuộc cách mạng tiến bộ vĩ đại" mở đường cho sự phát triển cao hơn của văn hóa châu Âu và văn hóa nhânloại

? mục 3.a

Hãy giải thích vì sao xuất hiện phong trào Cải cách tôn giáo

B1: Đọc mục 3-a SGK trang 21

B2: Các từ khóa cần chú ý: Thiên Chúa giáo, chi phối, cản trở, giai cấp tư sản

Phong trào Cải cách tôn giáo xuất hiện vì:

- Giai cấp phong kiến châu Âu đã lấy kinh thánh của đạo Kitô làm cơ sở tư tưởng chính thống của mình và dựavào Giáo hội để thống trị nhân dân về mặt tinh thần

- Đầu thế kỉ XVI, Giáo hội Thiên Chúa giáo có xu hướng cản trở sự phát triển của giai cấp tư sản Giáo hoàng

và giám mục quá quan tâm đến quyền lực và lễ nghi tốn kém

- Giai cấp tư sản đang lên coi Giáo hội là một thế lực cản trở bước tiến của họ nên họ đòi thay đổi và “cải cách”

tổ chức Giáo hội đó, phong trào Cải cách tôn giáo xuất hiện

? mục 3.b

Hãy trình bày những nội dung chính của phong trào Cải cách tôn giáo

B1: Quan sát hình 5 SGK trang 21

B2: Các từ khóa cần chú ý: phê phán, chỉ trích, đòi bãi bỏ, ủng hộ,

Những nội dung chính của phong trào Cải cách tôn giáo:

- Phê phán những hành vi không chuẩn mực của Giáo Hoàng

- Chỉ trích mạnh mẽ những giáo lý giả dối của Giáo hội

- Đòi bãi bỏ những hủ tục, lễ nghi phiền toái

- Ủng hộ việc làm giàu của giai cấp tư sản

? mục 3.c

Trả lời câu hỏi mục 3.c trang 22 SGK Lịch sử và Địa lí 7

Trình bày tác động của phong trào Cải cách tôn giáo đối với xã hội Tây Âu

B1: Đọc mục 3-c SGK trang 22

B2: Các từ khóa cần chú ý: Thiên Chúa giáo phân hóa, Chiến tranh nông dân Đức, lĩnh vực văn hóa – tư tưởng,

mở đường

Tác động của phong trào Cải cách tôn giáo đối với xã hội Tây Âu:

- Thiên chúa giáo phân hóa thành hai giáo phái: Cựu giáo (Thiên Chúa giáo) và Tân giáo cải cách

- Làm bùng lên một cuộc đấu tranh rộng lớn ở Đức thường gọi là cuộc Chiến tranh nông dân Đức

- Là một trong những cuộc đấu tranh công khai đầu tiên trên lĩnh vực văn hóa – tư tưởng của giai cấp tư sảnchống lại chế độ phong kiến đã suy tàn, mở đường cho nền văn hóa châu Âu phát triển cao hơn

Luyện tập

Trả lời câu hỏi mục Luyện tập trang 22 SGK Lịch sử và Địa lí 7

1 Hãy lập và hoàn thành bảng theo mẫu dưới đây:

Các nhà Văn hóa phục hưng Lĩnh vực Tác phẩm/ Công trình tiêu biểu

Trang 10

B2: Các từ khóa cần chú ý: nhà văn, nhà triết học, họa sĩ thiên tài, nhà viết kịch vĩ đại

Các nhà Văn hóa phục hưng Lĩnh vực Tác phẩm/ Công trình tiêu biểu

Lê-ô-na đơ Vanh-xi Họa sĩ Bữa tiệc cuối cùng, Nàng La Giô-công-đơ

N Cô-péc-ních Thiên văn học Học thuyết Trái Đất quay quanh trục

2 Vẽ sơ đồ tư duy (hoặc lập bảng hệ thống) thể hiện những nét chính của Phong trào Cải cách tôn giáo (nguyên

nhân, nội dung, tác động)

+ Giáo hội bóc lột nhân dân

+ Hệ tư tưởng của Giáo hội phong kiến

cản trở sự phát triển của văn hóa, khoa

học

+ Sự tồn tại của Giáo hội cản trở sự phát

triển của Chủ nghĩa tư bản

- Phong trào cải cách tôn giáo khởi đầu ở

Đức và lan sang các nước Tây Âu

- Đại diện tiêu biểu: Lu-thơ, Can-vanh

- Kịch liệt phê phán nhữnghành vi tham lam và đồi bạicủa Giáo hoàng, phủ nhận sựthống trị của Giáo hội

- Chỉ trích mạnh mẽ nhữnggiáo lý giả dối của Giáo hội

- Đòi bãi bỏ những hủ tục, lễnghi phiền toái, đòi quay vềvới giáo lí Ki-tô nguyên thủy

- Đạo Ki-tô bị phân thànhhai giáo phái: Cựu giáo làKitô cũ và Tân giáo, mâuthuẫn và xung đột vớinhau

- Làm bùng lên cuộc chiếntranh nông dân Đức

Vận dụng

Trả lời câu hỏi mục Vận dụng trang 22 SGK Lịch sử và Địa lí 7

Sưu tầm tư liệu từ Internet và sách, báo để giới thiệu (theo cách của em) về một công trình/tác phẩm/nhà vănhóa thời Phục hưng mà em ấn tượng nhất

B1: Sử dụng các thiết bị có kết nối Internet để tìm kiếm

B2: Các từ khóa tìm kiếm: tiểu sử, cuộc đời, thành tựu của Lê-ô-na đơ Vanh-xi, Bức tranh Nàng La đơ,…

Giô-công-Lời giải chi tiết:

Leonard de Vinci (tiếng Pháp), là tên mà người Việt quen dùng do được biết đến vĩ nhân này từ thời Pháp thuộc,phiên âm ra là Lêôna đơ Vanhxi Nhưng Leonardo di ser Piero da Vinci mới là tên chuẩn và đầy đủ, nghĩa làLeonardo, con trai của ngài Piero, đến từ Vinci

Ông là hoạ sĩ, nhà điêu khắc, kiến trúc sư, kỹ sư công binh, nhà giải phẫu, nhà toán học, hoá học, vật lý học,triết học, thiên văn học, nhà thơ, nhà văn, nhạc công, ca sĩ, nhà phát minh- sáng chế … nghề nào ông cũng thuộcloại giỏi nhất nhì thời Phục Hưng

Tác phẩm nổi tiếng của ông như bức tranh Mona Lisa, a, Bữa ăn tối cuối cùng và Người Vitruvius

BÀI 4 TRUNG QUỐC TỪ THẾ KỈ VII ĐẾN GIỮA THẾ KỈ XIX

Trang 11

? mục 1

Từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX, lịch sử Trung Quốc trải qua các triều đại phong kiến nào? Hãy thể hiện tiếntrình lịch sử đó trên trục thời gian theo ý tưởng của em

B1: Đọc mục 1 SGK trang 25

B2: Các từ khóa cần chú ý: nhà Tùy, Đường, thời kỳ Ngũ đại, Tống, Nguyên, Minh, Thanh

Từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX, Trung Quốc đã trải qua các triều đại lớn:

? mục 2

Hãy trình bày những biểu hiện chính về sự thịnh vượng của Trung Quốc thời Đường

B2: Các từ khóa cần chú ý: Bộ máy nhà nước, hoàn chỉnh, mở rộng lãnh thổ, giảm thuế, chia cho nông dân, chế

độ quân điền, phát triển, con đường tơ lụa

Những biểu hiện chính về sự thịnh vượng của Trung Quốc thời Đường

- Về chính trị:

+ Dưới thời Đường bộ máy nhà nước được hoàn chỉnh Đặt các khoa thi tuyển chọn người đỗ đạt ra làm quan,

cử người thân tín cai quản các địa phương

+ Chính sách xâm lược để mở rộng lãnh thổ như xâm chiếm vùng Nội Mông, chinh phục Tây Vực, Triều Tiên

và củng cố chế độ cai trị ở An Nam đô hộ phủ (Việt Nam bấy giờ),…

1 Nêu những biểu hiện nổi bật về sự phát triển kinh tế thời Minh – Thanh.

B2: Các từ khóa cần chú ý: nông nghiệp, kỹ thuật gieo trồng, diện tích trồng trọt, xưởng thủ công nghiệp, thuênhân công, thành thị phồn thịnh, mầm mống kinh tế tư bản chủ nghĩa

Biểu hiện nổi bật về sự phát triển kinh tế thời Minh – Thanh:

- Nông nghiệp:

+ Có những tiến bộ về kĩ thuật gieo trồng

+ Diện tích trồng trọt vượt xa các thời trước, sản lượng lương thực tăng nhiều

+ Tình trạng cướp đoạt ruộng đất của địa chủ vẫn gia tăng

- Thủ công và thương nghiệp: các hình thức công xưởng thủ công đã xuất hiện trong các nghề dệt, làm giấy, đổ

sứ

- Ngoại thương:

+ Từ thế kỉ XVII đã có một số thương nhân châu Âu đến Trung Quốc buôn bán

Trang 12

+ Đến triều nhà Thanh, do thi hành chính sách đóng cửa biển, đã hạn chế người châu Âu vào Trung Quốc + Kinh tế công thương nghiệp sớm phát triển, kinh tế tự nhiên luôn chiếm địa vị thống trị, kinh tế tư bản chủnghĩa không phát triển.

2 Theo em, những thành tựu nào là nổi bật nhất? Vì sao?

B2: Các từ khóa cần chú ý: xưởng thủ công nghiệp, thuê nhân công, thành thị phồn thịnh, mầm mống kinh tế tưbản chủ nghĩa

Thành tựu lớn nhất của sự phát triển kinh tế thời Minh – Thanh đó chính là sự phát triển mạnh mẽ của thươngnghiệp

- Thời Minh – Thanh, thương nghiệp đã phát triển mạnh mẽ và đã có dấu hiệu tách ra khỏi nông nghiệp Việcbuôn bán giữa các quốc gia được đẩy mạnh, cùng với đó là sự xuất hiện của các thành thị hưng thịnh như BắcKinh, Nam Kinh,…

- “Con đường tơ lụa” vẫn phát triển trong thời gian này Sự phát triển của công thương nghiệp đã tạo điều kiệncho sự xuất hiện của những mầm mống tư bản chủ nghĩa ở Trung Quốc, tuy nhiên vẫn còn nhỏ bé và chưa đủsức chi phối mạnh mẽ đối với nền kinh tế - xã hội Trung Quốc

? mục 4

1 Hãy giới thiệu những thành tựu văn hóa tiêu biểu của Trung Quốc từ thế kỉ VII đến thế kỉ XIX.

B1: Đọc mục 4 SGK trang 27 - 28

B2: Các từ khóa cần chú ý: tư tưởng – tôn giáo, Nho giáo, chính thống, sử học, văn học, kiến trúc, điêu khắc

Những thành tựu văn hóa tiêu biểu của Trung Quốc từ thế kỉ VII đến thế kỉ XIX

- Tư tưởng – tôn giáo:

+ Nho giáo: hệ tư tưởng chính thống của chế độ phong kiến Trung Quốc

+ Phật giáo: phát triển và thịnh hành nhất dưới thời Đường, nhiều chùa chiền, tượng phật được xây dựng

- Sử học, văn học:

+ Nhiều bộ sử lớn được biên soạn như Minh sử, Thanh thực sử, Tứ khố toàn thư,…

+ Nhiều nhà thơ nổi tiếng như Lý Bạch, Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị Thể thơ nổi tiếng nhất đó chính là thơ “Đườngluật”

+ Tiểu thuyết chương hồi: Thủy hử (Thi Nại Am), Tam quốc diễn nghĩa (La Quán Trung), Tây Du Ký (NgôThừa Ân), Hồng lâu mộng (Tào Tuyết Cần),…

- Kiến trúc, điêu khắc:

+ Nhiều cung điện cổ kính như Cố Cung, Viên Minh Viên, Tử Cấm Thành

+ Nhiều bức họa đạt tới đỉnh cao, những bức tượng Phật tinh xảo, sinh động,…

- Khoa học kĩ thuật:

+ Tứ đại phát minh: thuốc súng, kỹ thuật in, la bàn và giấy

+ Các ngành khoa học khác: Cửu chương toán thuật, phép tính lịch, thuật phẫu thuật và châm cứu trong y học

2 Em hãy nêu nhận xét về những thành tựu văn hóa của Trung Quốc.

B2: Các từ khóa cần chú ý: tư tưởng – tôn giáo, Nho giáo, chính thống, sử học, văn học, kiến trúc, điêu khắc

Nhận xét:

- Kế thừa những di sản văn hóa cổ đại, đến thời trung đại, trên cơ sở những điều kiện kinh tế xã hội mới và sựgiao lưu văn học với bên ngoài, nhân dân Trung Quốc đã sáng tạo ra những thành tựu văn hóa rất rực rỡ và độcđáo, trong đó nổi bật nhất là các mặt tư tưởng, văn học, sử học, nghệ thuật và một số lĩnh vực khoa học kĩ thuật

- Những thành tựu lớn lao trên tất cả các lĩnh vực đã làm cho Trung Quốc trở thành một trung tâm văn minhquan trọng ở Viễn Đông và trên thế giới

Luyện tập

1 Tại sao nói thời Đường là thời kì thịnh vượng của chế độ phong kiến Trung Quốc?

Trang 13

B2: Các từ khóa cần chú ý: Bộ máy nhà nước, hoàn chỉnh, mở rộng lãnh thổ, giảm thuế, chia cho nông dân, chế

độ quân điền, phát triển, con đường tơ lụa

- Chính trị:

+ Chế độ quân chủ chuyên chế đạt đến đỉnh cao

+ Đối ngoại: Mở các cuộc chiến tranh đi xâm lăng, mở rộng lãnh thổ

- Về kinh tế:

+ Nông nghiệp: chính sách quân điền (lấy ruộng chia cho nhân dân)

+ Thủ công nghiệp và thương nghiệp: gốm sứ, tơ lụa, luyện kim

- Về văn hóa:

+ Thơ Đường để lại khối lượng tác phẩm khá đồ sộ (gần 50 nghìn bài ), đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật làm thơ

và có ảnh hưởng lớn tới nền văn học của nhiều nước khác

- Tôn giáo: Nho giáo và Phật giáo phát triển hài hòa

=> Lãnh thổ được mở rộng, đất nước giàu mạnh, phát triển

2 Kinh tế thời Minh – Thanh có điểm gì mới so với thời Đường?

B2: Các từ khóa cần chú ý: nông nghiệp, kỹ thuật gieo trồng, diện tích trồng trọt, xưởng thủ công nghiệp, thuênhân công, thành thị phồn thịnh, mầm mống kinh tế tư bản chủ nghĩa

Kinh tế thời Minh – Thanh có điểm mới so với thời Đường:

- Đầu thế kỷ XVI, quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa đã xuất hiện trong các ngành nông nghiệp, thủ côngnghiệp, thương nghiệp

- Các thành thị Bắc Kinh, Nam Kinh không chỉ là trung tâm chính trị mà còn là trung tâm kinh tế lớn

- Đến thời Minh – Thanh, thương nghiệp đã phát triển mạnh mẽ và đã có dấu hiệu tách ra khỏi nông nghiệp

- Sự phát triển của công thương nghiệp đã tạo điều kiện cho sự xuất hiện của những mầm mống tư bản chủnghĩa ở Trung Quốc

3 Trong những thành tựu văn hóa tiêu biểu của Trung Quốc từ thế kỉ VII đến thế kỉ XIX, em ấn tượng với thành

tựu nào nhất? Vì sao?

B2: Các từ khóa cần chú ý: tư tưởng – tôn giáo, Nho giáo, chính thống, sử học, văn học, kiến trúc, điêu khắc,khoa học kỹ thuật, thuốc súng, la bàn, giấy, kỹ thuật in

Trong những thành tựu văn hóa tiêu biểu của Trung Quốc từ thế kỉ VII đến thế kỉ XIX, em ấn tượng với thànhtựu thuốc súng

Vì Thuốc súng ở Trung Quốc chỉ được ứng dụng trong việc chế tạo pháo hoa song ở phương Tây họ đã biến nóthành một phần của đại bác, súng trường – thứ đã giúp họ rất lớn trong công cuộc chinh phục thuộc địa

Vận dụng

Trả lời câu hỏi mục Vận dụng trang 28 SGK Lịch sử và Địa lí 7

Liên hệ với lịch sử Việt Nam, em hãy tìm hiểu thêm và chia sẻ: Từ thế kỉ VII đến thế kỉ XIX, triều đại phongkiến Trung Quốc nào đã xâm lược Việt Nam?

B1: Tìm kiếm thông qua sách báo, internet: “lịch sử kháng chiến chống ngoại xâm của nhân dân Việt Nam”,

“lịch sử Việt Nam trung đại”,…

B2: Các mốc thời gian gắn với các sự kiện lịch sử

Từ thế kỉ VII đến thế kỉ XIX, triều đại phong kiến Trung Quốc nào đã xâm lược Việt Nam:

- Nhà Tống xâm lược Đại Cồ Việt năm 981

- Nhà Tống âm lược Đại Việt (1075-1077)

- Quân Mông-Nguyên xâm lược Đại Việt (1258- 1288)

- Nhà Minh xâm lược Đại Ngu (1406-1407)

- Nhà Minh đặt ách cai trị ở nước ta (1407- 1427)

- Nhà Thanh xâm lược Đại Việt (1789)

BÀI 5 ẤN ĐỘ TỪ THẾ KỈ IV ĐẾN GIỮA THẾ KỈ XIX

Trang 14

? mục 1.a

Hãy trình bày khái quát sự ra đời và tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của Ấn Độ thời Vương triều Gúp-ta

B1: Đọc mục 1-a SGK trang 30

B2: Các từ khóa cần chú ý: Đầu thế kỉ IV, vương triều Gúp-ta, lưu vực sông Hằng, đầu thế kỉ V, thống nhất, bánđảo Ấn Độ, công cụ bằng sắt, buôn bán, quan hệ thương mại

Khái quát sự ra đời và tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của Ấn Độ thời Vương triều Gúp-ta

+ Nông nghiệp: Công cụ bằng sắt được sử dụng rộng rãi, nhiều công trình thủy lợi được xây dựng

+ Thương nghiệp: Việc buôn bán được đẩy mạnh, Ấn Độ đã có quan hệ thương mại với nhiều nước Ả Rập vàĐông Nam Á

+ Đời sống nhân dân được ổn định và sung túc hơn tất cả các thời kỳ trước đó

=> Thời kì này được gọi là thời kì hoàng kim của lịch sử Ấn Độ

? mục 1.b

Hãy trình bày những nét chính về sự ra đời, tình hình chính trị, kinh tế, xã hội Ấn Độ thời Vương triều Đê-li

B2: Các từ khóa cần chú ý: Cuối thế kỉ XII, người Hồi giáo gốc Thổ Nhĩ Kỳ, các khu vực hành chính, tướnglĩnh Hồi giáo, nghề nông trồng lúa, thành thị, hải cảng, phân biệt sắc tộc, mâu thuẫn dân tộc

- Sự ra đời: Từ cuối thế kỉ XII, người Hồi giáo gốc Thổ Nhĩ Kỳ đã xâm nhập, chiếm miền Bắc Ấn Độ và lập nênVương triều Hồi giáo Đê-li (1206)

- Chính trị:

+ Nhà vua có quyền lực cao nhất

+ Ấn Độ được chia thành nhiều khu vực hành chính đứng đầu bởi các tướng lĩnh Hồi giáo Các tín đồ Hindugiáo chỉ được giữ các chức vụ không quan trọng

+ Nhà vua Hồi giáo còn tiến hành xâm chiếm các tiểu quốc ở Nam Ấn với hi vọng thành lập đế quốc Hồi giáo

- Kinh tế:

+ Nông nghiệp: Nghề nông trồng lúa vẫn giữ vai trò quan trọng và được nhà nước khuyến khích phát triển.+ Thủ công nghiệp và thương nghiệp: Nhiều thành thị mới xuất hiện, nhiều hải cảng được xây dựng để đẩymạnh buôn bán với Trung Quốc và các nước Đông Nam Á, phương Tây và Ả Rập

- Xã hội:

+ Sự phân biệt sắc tộc và tôn giáo đã làm bùng nổ những bất bình trong nhân dân

+ Mâu thuẫn dân tộc gay gắt làm bùng nổ các cuộc đấu tranh của nhân dân chống lại triều đình

? mục 1.c

Trả lời câu hỏi mục 1.c trang 31 SGK Lịch sử và Địa lí 7

Trình bày khái quát sự ra đời và tình hình chính trị, kinh tế, xã hội Ấn Độ thời Vương triều Mô-gôn

B1: Đọc mục 1-c SGK trang 31 – 32

B2: Các từ khóa cần chú ý: Đầu thế kỉ XVI, không phân biệt nguồn gốc, A-cơ-ba, cải cách bộ máy hành chính,chế độ chuyên chế, đo đạc lại ruộng đất, định thuế, thương mại, hoạt động kinh tế chính, hòa hợp dân tộc, hoạtđộng sáng tạo

- Sự ra đời:

+ Đầu thế kỉ XVI, người Hồi giáo lật đổ Vương triều Đê-li, lập ra Vương triều Mô-gôn

+ Ấn Độ đạt thịnh trị dưới thời trị vì của vua A-cơ-ba

- Chính trị:

+ Cải cách bộ máy hành chính từ Trung ương đến địa phương, chia đất nước thành 15 tỉnh

Trang 15

+ Thực hiện chế độ chuyên chế, vua trực tiếp bổ nhiệm quan lại các cấp.

+ Tiến hành sửa đổi luật pháp

- Kinh tế:

+ Nhà nước tiến hành: đo lại ruộng đất, đặt mức thuế hợp lý, thống nhất chế độ đo lường,…

+ Nông nghiệp nhiều loài cây lương thực và các loại mới được đưa vào trồng trọt

+ Thủ công nghiệp truyền thống và các ngành nghệ khác tương đối phát triển

+ Các thành phố và hải cảng thì hoạt động thương mại là hoạt động kinh tế chính

- Xã hội:

+ Xây dựng khối hòa hợp dân tộc trên cơ sở hạn chế sự phân biệt sắc tộc, tôn giáo

+ Hạn chế sự bóc lột của quý tộc với người dân

+ Khuyến khích và ủng hộ các hoạt động sáng tạo văn hóa, nghệ thuật

? mục 2

Em hãy giới thiệu và nhận xét về một số thành tựu văn hóa tiêu biểu của Ấn Độ thời phong kiến

B1: Đọc mục 2-a,b,c SGK trang 32 – 33

B2: Các từ khóa cần chú ý: Tôn giáo, đạo Bà La Môn, đạo Phật, đạo Hồi, chữ viết – văn học, chữ Phạn, chữHin-đi, chủ nghĩa nhân đạo, tư tưởng tự do, kiến trúc điêu khắc

* Một số thành tựu văn hóa Ấn Độ:

- Tôn giáo: đạo Hindu, đạo Bà-la-môn, đạo Phật

- Chữ viết:

+ Phổ biến nhất là chữ Phạn

+ Chữ Phạn là nguồn gốc của chữ Hindu thông dụng hiện nay ở Ấn Độ

- Văn học – nghệ thuật:

+ Hàng loạt các tác phẩm chính luận, sử thi, kịch thơ,…

+ Hai bộ sử thi Ma-ha-bha-ra-ta và Ra-ma-ya-na Thời Gúp-ta có Ka-li-đa-sa – ngôi sao của sân khấu và vănhọc Ấn Độ, tác giả của nhiều vở kịch nổi tiếng

+ Chịu ảnh hưởng sâu sắc của các tôn giáo

+ Nhiều công trình kiến trúc đền thờ, chùa mang đậm phong cách tôn giáo

* Nhận xét: Thời kì này, các thành tựu văn hóa Ấn Độ tiếp tục ảnh hưởng, được truyền bá rộng rãi ra bên ngoàiđặc biệt là khu vực Đông Nam Á

Luyện tập

1 Em hãy lập và hoàn thành bảng theo mẫu dưới đây:

Vương triều Gúp – ta Vương triều Đê – li Vương triều Mô – gôn Thời gian thành lập

Tình hình chính trị

Tình hình kinh tế

Tình hình xã hội

B1: Đọc lại mục 1-a,b,c SGK trang 30, 31, 32

B2: Các từ khóa cần chú ý: Đầu thế kỉ IV, vương triều Gúp-ta, cuối thế kỉ XII, người Hồi giáo gốc Thổ Nhĩ Kỳ,các khu vực hành chính, tướng lĩnh Hồi giáo, nghề nông trồng lúa, đầu thế kỉ XVI, không phân biệt nguồn gốc,A-cơ-ba, cải cách bộ máy hành chính, chế độ chuyên chế, đo đạc lại ruộng đất

Vương triều Gúp – ta Vương triều Đê – li Vương triều Mô – gôn

Thời gian

thành lập

Tình hình +Đầu thế kỉ IV, lập ra vương+ Ấn Độ được chia thành nhiều khu+Cải cách bộ máy hành chính

Trang 16

+Tiến hành sửa đổi luật pháp.Tình hình

+Thương nghiệp: buôn bán

được đẩy mạnh, có quan hệ

thương mại với nhiều nước Ả

để đẩy mạnh buôn bán với TrungQuốc và các nước Đông Nam Á,phương Tây và Ả Rập

+Nhà nước tiến hành: đo lạiruộng đất, đặt mức thuế hợp

lý, thống nhất chế độ đolường,…

+Nhiều loài cây lương thực vàcác loại mới được đưa vàotrồng trọt

+Thủ công nghiệp truyềnthống và các ngành nghệ kháctương đối phát triển

+Các thành phố và hải cảngthì hoạt động thương mại làhoạt động kinh tế chính

+Bùng nổ các cuộc đấu tranh củanhân dân chống lại triều đình

+Xây dựng khối hòa hợp dântộc trên cơ sở hạn chế sự phânbiệt sắc tộc, tôn giáo

+Hạn chế sự bóc lột của quýtộc với người dân

+Khuyến khích và ủng hộ cáchoạt động sáng tạo văn hóa,nghệ thuật

2 Hãy tìm hiểu thêm và kể tên một số thành tựu văn hóa của các quốc gia Đông Nam Á chịu ảnh hưởng của văn

hóa Ấn Độ thời phong kiến

B1: Tìm kiếm thông qua sách, báo Internet

B2: Các từ khóa tìm kiếm: “Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ với khu vực Đông Nam Á”, “một số đặc trưng vănhóa khu vực Đông Nam Á”, “Việt Nam tiếp nhận và tiếp biến các yếu tố văn hóa ngoại lai như thế nào?”,…

+ Các mô típ điêu khắc, trang trí, kiến trúc chủ đề, các mảng phù điêu, mang đậm dấu ấn Ấn Độ

+ Kiến trúc Phật giáo: có hình dạng tháp, mái vòm tròn, chiếc bát úp

+ Kiến trúc Islam: mái tròn, cửa vòm, có hình tháp nhọn, sân rộng (Taj Mahal)

+ Kiến trúc Hindu: nhiều tầng đỉnh tháp nhọn, bên ngoài được trang trí bằng các phù điêu với nhiều hình dạngkhác nhau

Vận dụng

Trả lời câu hỏi phần Vận dụng trang 33 SGK Lịch sử và Địa lí 7

Tìm kiếm thông tin và hình ảnh từ sách, báo và Internet, hãy viết đoạn văn ngắn giới thiệu về công trình kiếntrúc của Ấn Độ thời phong kiến mà em ấn tượng nhất

B1: Tìm kiếm thông qua sách, báo Internet

B2: Các từ khóa tìm kiếm: “Các công trình kiến trúc Ấn Độ phong kiến”, “Đền Taj Mahal – một trong những kìquan của thế giới”, “8 công trình kiến trúc cổ tuyệt đẹp ở Ấn Độ”,…

Trang 17

Taj Mahal là khu lăng mộ kết tinh những nét đặc sắc của nghệ thuật Hồi giáo gần 400 năm trước, công trình xâyvào thế kỷ 17 Một trong những nét độc đáo của Taj Mahal chính là lối kiến trúc đối xứng trên nền móng hìnhvuông với 4 cửa vòm, ban công, cửa sổ, tháp Khảm đá quý là một nét ấn tượng khác trong nghệ thuật kiếntrúc của Taj Mahal Đá quý nhiều màu được mài sao cho vừa với phần rỗng đã đục sẵn trên đá cẩm thạch vàkhảm đến nhẵn mịn như cùng một khối Buổi tối, các họa tiết này nếu có ánh sáng (mặt trăng) chiếu vào sẽ rựcsáng lấp lánh

Năm 1983, lăng Taj Mahal được UNESCO công nhận là di sản thế giới và mô tả là một "kiệt tác được cả thếgiới chiêm ngưỡng trong số các di sản thế giới"

BÀI 6 CÁC VƯƠNG QUỐC PHONG KIẾN ĐÔNG NAM Á (TỪ NỬA SAU THẾ KỈ 10 ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỈ 16) mục 1

1 Khai thác hình 2 và thông tin trong mục, trình bày sơ lược sự hình thành và phát triển của các vương quốc

phong kiến ở Đông Nam Á từ nửa sau thế kỉ X đến nửa đầu thế kỉ XVI

Sự hình thành và phát triển của các vương quốc phong kiến ở Đông Nam Á từ nửa sau thế kỉ X đến nửa đầu thế

kỉ XVI

- Từ khoảng nửa sau thế kỉ X đến thế kỉ XIII:

+ Trên lưu vực sông I-ra-oa-đi, Vương quốc Pa-gan đã phát triển và thống nhất lãnh thổ, mở đầu cho quá trìnhhình thành và phát triển của Vương quốc Mi-an-ma

+ Trên bán đảo Đông Dương, ngoài Đại Việt và Chăm-pa, Vương quốc Campuchia của người Khơ-me trở nêncường thịnh

- Vào thế kỉ XIII, quân Mông – Nguyên mở rộng xâm lược xuống Đông Nam Á Nhu cầu liên kết giữa các quốcgia nhỏ và các tộc người để chiến đấu chống ngoại xâm đã dẫn đến sự hình thành các quốc gia phong kiến thốngnhất

+ Người Thái lập ra các vương quốc Su-khô-thay và A-út-thay-a Sau đó A-út-thay-a chinh phục Su-khô-thaythành lập quốc gia thống nhất (Thái Lan ngày nay)

+ Vương quốc Lan Xang được thành lập (Lào ngày nay)

2 Từ tư liệu trên, em có nhận xét gì về hoạt động kinh tế của Vương quốc Ma-lắc-ca.

Trang 18

B1: Đọc tư liệu mục 1 trang 37 SGK

B2: Các từ khóa cần chú ý: Thế kỉ XV, Ma-lắc-ca, mua rất dễ, hàng hóa, hoạt động thương mại, eo biển

Qua đoạn tư liệu, ta thấy hoạt động kinh tế của Vương quốc Ma-lắc-ca là:

- Thế kỉ XV, Ma-lắc-ca ó vị trí chiến lược trong tuyến đường thương mại quốc tế đặc biệt là thương mại trênbiển Nằm giữa In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-a và Xin-ga-po, nối liền Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương

- Ma-lắc-ca chỗ dừng chân cho các thuyền buôn nước ngoài trên tuyến đường thương mại bằng đường biển quốc

tế => thuận lợi cho việc mua bán hàng hóa

- Nơi đây là nơi chiếm 1/4 lượng giao thông hàng hải thế giới hàng năm Nhiều nền kinh tế lớn phụ thuộc rất lớnvào hoạt động thương mại thông qua eo biển này

? mục 2

1 Hãy nêu thành tựu văn hóa tiêu biểu của các quốc gia ở Đông Nam Á và rút ra nhận xét.

B1: Đọc mục 2 trang 37, 38 SGK

B2: Các từ khóa cần chú ý: Tín ngưỡng – tôn giáo, Phật giáo tiểu thừa, trung tâm văn hóa, Hồi giáo, thế kỉ XII –XIII, các tiểu quốc Hồi giáo, chữ viết – văn học, chữ Thái, chữ Nôm, kiến trúc, điêu khắc, đền, chùa, tháp, tạctượng

Các thành tựu văn hóa tiêu biểu ở các quốc gia Đông Nam Á:

- Tín ngưỡng – tôn giáo:

+ Từ thế kỉ XIII, dòng Phật giáo tiểu thừa được truyền bá và phổ biến ở Đông Nam Á như ở Lan Xang, pu-chia, các vương quốc của người Thái, người Miến Điện

Cam-+ Nhiều ngôi chùa được xây dựng bên cạnh việc thờ phụng mà còn trở thành những trung tâm văn hóa thời bấygiờ

+ Hồi giáo cũng được du nhập vào Đông Nam Á vào thế kỉ XII – XIII

- Chữ viết – văn học:

+ Đầu thế kỉ XIII, chữ Thái được hình thành dựa trên hệ thống chữ Phạn của người Ấn

+ Chữ Lào ra đời khoảng thế kỉ XIV

+ Trên cơ sở cải tiến chữ Hán (Trung Quốc), người Việt đã tạo ra chữ Nôm

+ Bên cạnh văn học dân gian, dòng văn học viết xuất hiện và phát triển nhanh với nhiều tác phẩm nổi tiếng như

“Sách của các ông vua” của In-đô-nê-xi-a, “Truyện sử Mã Lai” của Ma-lai-xi-a,…

+ Nhiều công trình kiến trúc như đền, chùa, tháp,… được xây dựng: khu đền Ăng-co (Cam-pu-chia), chùa Vàng(Mi-an-ma), chùa Vàng (Thái Lan),…

+ Nghệ thuật điêu khắc và tạc tượng thần, Phật, phù điêu,… thể hiện sự ảnh hưởng mạnh mẽ của văn hóa Ấn

Độ, Trung Quốc và sự sáng tạo của các nghệ nhân Đông Nam Á

Nhận xét:

+ Các nước Đông Nam Á chịu ảnh hưởng sâu sắc từ văn hóa Ấn Độ và Trung Hoa

+ Các nước này đều có những nét tương đồng nhất định về văn hóa

2 Nhiều quốc gia Đông Nam Á sáng tạo ra chữ viết riêng có ý nghĩa như thế nào?

B1: Đọc mục 2-b trang 37, 38 SGK

B2: Các từ khóa cần chú ý: chữ viết – văn học, chữ Thái, chữ Nôm

Ý nghĩa của việc sáng tạo chữ viết riêng của các quốc gia Đông Nam Á

- Đánh dấu một bước tiến trong sự phát triển của nhân loại, là trong những tiêu chí đánh dấu con người bướcvào thời đại văn minh

- Việc cho ra đời chữ viết thì việc ghi chép lại lịch sử được tiến hành dễ dàng hơn, từ đó thế hệ sau có thể hiểuhơn về lịch sử thế giới cổ đại

Trang 19

- Muốn thoát ly khỏi sự lệ thuộc về văn hóa đối với bên ngoài.

Luyện tập

Trả lời câu hỏi phần Luyện tập trang 38 SGK Lịch sử và Địa lí

Hãy thể hiện trên trục thời gian các sự kiện tiêu biểu về quá trình hình thành và phát triển của các vương quốcphong kiến ở Đông Nam Á từ nửa sau thế kỉ X đến nửa đầu thế kỉ XVI

Các sự kiện tiêu biểu về quá trình hình thành và phát triển của các vương quốc phong kiến ở Đông Nam Á từnửa sau thế kỉ X đến nửa đầu thế kỉ XVI

Vận dụng

Trả lời câu hỏi mục Vận dụng trang 38 SGK Lịch sử và Địa lí

Tìm hiểu thêm từ sách, báo và internet về một số thành tựu văn hóa tiêu biểu của các nước Đông Nam Á thời kìnày mà em ấn tượng nhất và viết bài (hoặc làm bài thiết kế đồ họa – infographic) giới thiệu về thành tựu đó

B1: Tìm kiếm thông qua sách báo, internet

B2: Các từ khóa tìm kiếm cần chú ý: “Chùa Vàng”, “Một số kiến trúc độc đáo của Đông Nam Á”, “Những giátrị văn hóa phi vật thể ở Đông Nam Á”,

Em giới thiệu về chùa Vàng- Myanmar:

Trang 20

BÀI 7 VƯƠNG QUỐC LÀO mục 1

Hãy trình bày quá trình hình thành, phát triển của Vương quốc Lào

B1: Đọc mục 1 trang 39 SGK

B2: Các từ khóa cần chú ý: Sông Mê Công, Lào Thơng, thế kỉ XIII, Lào Lùm, mường cổ, năm 1353, Phà Ngừm,thế kỉ XV – XVII

Quá trình hình thành, phát triển của Vương quốc Lào

- Đầu thế kỉ XIII, một nhóm người nói tiếng Thái di cư đến đất Lào => Lào Lùm Họ sinh sống hòa hợp vớingười Lào Thơng hợp chung lại là người Lào

- Năm 1353: Pha Ngừm đã tập hợp và thống nhất các mường Lào và lên ngôi vua Đặt tên nước là Lan Xang(Triệu Voi)

- Vương quốc Lào từng bước phát triển và đạt tới sự thịnh vượng trong các thế kỉ XV – XVII

Trang 21

? mục 2

1 Khai thác tư liệu trên cho em biết điều gì về kinh tế của Vương quốc Lan Xang.

B1: Đọc mục 2 và tư liệu trang 40 SGK

B2: Các từ khóa cần chú ý: Phát triển thịnh vượng, thế kỉ XV – XVII, sản xuất nông nghiệp, trao đổi buôn bán,thanh bình sung túc

- Từ thế kỉ XV đến XVII là thời kì phát triển thịnh vượng của vương quốc Lan Xang về mặt kinh tế:

+ Sản xuất nông nghiệp, thủ công nghiệp và chăn nuôi gia súc khá phát triển Việc khai thác các sản vật quýđược chú trọng

+ Những sản vật quý của vùng này thường được trao đổi ra bên ngoài có thể kể đến như: tê, voi sáp trắng, vảibông, chiêng đồng

+ Nhiều người châu Âu đến buôn bán thời kì này đã miêu tả cuộc sống thanh bình, trù phú của người Lào

=> Kinh tế phát triển thịnh đạt, xã hội ổn định, văn hóa phát triển

2 Hãy nêu và đánh giá về sự phát triển của Vương quốc Lan Xang.

B1: Đọc mục 2 và tư liệu trang 40 SGK

B2: Các từ khóa cần chú ý: Phát triển thịnh vượng, thế kỉ XV – XVII, nhà nước, 7 mường, sản xuất nôngnghiệp, trao đổi buôn bán, thanh bình sung túc, ngoại giao, quan hệ hòa hiếu, độc lập

Từ thế kỉ XV đến XVII là thời kì phát triển thịnh vượng của vương quốc Lan Xang Biểu hiện:

+Các vua Lan Xang chia đất nước thành các mường, đặt quan cai trị, xây dựng quân đội do nhà vua chỉ huy Tổchức bộ máy nhà nước phong kiến từng bước được củng cố, kiện toàn

+ Kinh tế phát triển thịnh đạt, xã hội ổn định, văn hóa phát triển

+Trong quan hệ đối ngoại, Lan Xang chú ý giữ quan hệ hòa hiếu với các nước láng giềng, đồng thời cũng cươngquyết chiến đấu chống xâm lược, bảo vệ lãnh thổ, độc lập dân tộc

* Đánh giá:

Đây giai đoạn thịnh vượng nhất trong lịch sử của Lào song lại diễn ra rất ngắn (trong vòng 2 thế kỷ) Từ thế kỉXVIII trở về sau, Lan Xang suy yếu dần và sau đó đến năm 1893, Lào bị thực dân Pháp xâm lược

? mục 3

Hãy nêu một số nét tiêu biểu về văn hóa của Vương quốc Lào

Trang 22

B1: Đọc tư liệu mục 3 trang 41 SGK

B2: Các từ khóa cần chú ý: Chữ viết riêng, đời sống văn hóa, kiến trúc Phật giáo, tôn giáo

Những thành tựu văn hóa nổi bật:

+Chữ viết: Từ học chữ Phạn sáng tạo ra chữ viết riêng của dân tộc mình trên cơ sở chữ viết của Campuchia vàMi-an-ma

+ Văn học: Văn học dân gian, Văn học viết

+Đời sống văn hóa của người Lào rất phong phú và hồn nhiên (tiêu biểu là điệu múa Lăm vông)

+Tôn giáo: đạo Hindu và đạo Phật

+Kiến trúc: xây dựng một số công trình kiến trúc Phật giáo điển hình là tháp Thạt Luổng ở Viêng Chăn

Luyện tập

Lập trục thời gian và điền các thông tin về sự hình thành, phát triển của Vương quốc Lào

B2: Các từ khóa cần chú ý: Sông Mê Công, Lào Thơng, thế kỉ XIII, Lào Lùm, mường cổ, năm 1353, Phà Ngừm,thế kỉ XV – XVII

Trục thời gian và các thông tin về sự hình thành, phát triển của Vương quốc Lào:

Vận dụng

Trả lời câu hỏi phần Vận dụng trang 41 SGK Lịch sử và Địa lí 7

Tìm hiểu thêm từ sách, báo và internet về những thành tựu văn hóa tiêu biểu của đất nước Lào Em ấn tượng vềthành tựu nào? Vì sao?

B1: Tìm kiếm qua sách báo và Internet

B2: Lựa chọn một trong những thông tin trên internet, ví dụ: “Thạt Luổng”, “điệu nhảy Lăm Vông”,…

Lăm Vông – điệu nhảy truyền thống của Lào Đây là một điệu nhảy dân gian Lào và thường được nhảy trongcác lễ hội, đám cưới, các bữa tiệc Lăm Vông là nhạc 4/4 Đây là điệu nhảy mà mọi người đứng theo hai vòngtròn, nữ ở vòng tròn trong và di chuyển ngược chiều kim đồng hồ (Tuy nhiên ở trên sàn thì thường là ngược lại:Nam ở trong, nữ ở ngoài) Trước khi nhảy hai người chào nhau theo kiểu Lào bằng cách chắp tay trước ngực,chân hơi chùng xuống, đầu hơi cúi, đây cũng là kiểu chào của người Thái

Điệu nhảy này là minh chứng rõ nét cho một đời sống văn hóa của người Lào rất phong phú và hồn nhiên

Trang 23

BÀI 8 VƯƠNG QUỐC CAM-PU-CHIA

Hãy vẽ trục thời gian thể hiện những nét chính về quá trình hình thành, phát triển của Vương quốc Campuchia.Lựa chọn câu để xem lời giải nhanh hơn

? mục 1

Hãy vẽ trục thời gian thể hiện những nét chính về quá trình hình thành, phát triển của Vương quốc Campuchia

B2: Các từ khóa cần chú ý: Năm 802, Giay-a-vác-man II, thống nhất lãnh thổ, Cam-pu-chia, Ăng-co, thế kỉ IXđến thế kỉ XV, tranh giành quyền lực, người Thái, người Khơ-me

Trục thời gian những nét chính về quá trình hình thành, phát triển của Vương quốc Campuchia

? mục 2

Hãy nêu và đánh giá về sự phát triển của Vương quốc Campuchia thời kì Ăng-co

B1: Đọc mục 2 trang 42, 43 SGK

B2: Các từ khóa cần chú: Đất nước thống nhất, kinh tế phát triển, nông nghiệp, thợ thủ công, chạm khắc, mởrộng quyền lực

- Sự phát triển của vương quốc Campuchia thời Ăng-co được biểu hiện trên tất cả các mặt: kinh tế, chính trị, vănhóa - xã hội:

+ Các vương triều ra sức củng cố quyền lực và quan tâm đến đời sống nhân dân

+ Vua Giay-a-vác-ma II: mở rộng đường giao thông, lập nhà nghỉ chân cho lữ hành, mở các cơ sở khám chữabệnh trên khắp đất nước

+ Thi hành nhiều biện pháp nhằm phát triển sản xuất nông nghiệp Nhiều kênh mương được xây để dự trữ vàđiều phối nước tưới

+ Sử dụng vũ lực để mở rộng lãnh thổ về phía Đông, sang vùng hạ lưu sông Mê Nam (Thái Lan ngày nay) vàvùng trung lưu sông Mê Công (Lào hiện nay)

+ Kinh đô co được xây dựng như một thành phố với những đền tháp đồ sộ và độc đáo, nổi tiếng như:

Ăng-co Vát, Ăng-Ăng-co Thom,…

=> Nhờ sự ổn định vững chắc về kinh tế, chính trị, xã hội, các vua Campuchia thời Ăng-co đã không ngừng mởrộng quyền lực ra bên ngoài Từ đây khẳng định trong giai đoạn thời kì Ăng-co, Campuchia là một trong nhữngvương quốc mạnh và hiếu chiến nhất ở Đông Nam Á

Trang 24

? mục 3

Trình bày những nét tiêu biểu về văn hóa của Vương quốc Campuchia

B1: Đọc mục 3, quan sát hình và tư liệu trang 43 SGK

B2: Các từ khóa cần chú ý: người Khơ-me, tín ngưỡng dân gian, Hindu giáo, Phật giáo, chữ viết được sáng tạo,văn học dân gian, kiến trúc, điêu khắc

Những nét tiêu biểu về văn hóa của Vương quốc Campuchia:

- Tín ngưỡng – tôn giáo:

+ Người Khơ-me có nhiều tín ngưỡng dân gian như: tín ngưỡng phồn thực, tục cầu mưa,…

+ Thời kì này bên cạnh Hindu giáo thì Phật giáo cũng được đề cao với nhiều công trình kiến trúc Phật giáo đượcxây dựng

Lập bảng hệ thống (hoặc sơ đồ tư duy) thể hiện sự phát triển của vương quốc Campuchia thời kì Ăng-co

+ Các vua Campuchia thời Ăng-co

đã thi hành nhiều biện pháp nhằmphát triển sản xuất nông nghiệp

Sử dụng vũ lực để mởrộng lãnh thổ về phíaĐông, sang vùng hạlưu sông Mê Nam(Thái Lan ngày nay)

và vùng trung lưu sông

Mê Công (Lào hiệnnay)

Trong hơn mộtnghìn năm dướichế độ phong kiến,người Campuchia

đã xây dựng nênmột nền văn hoáriêng, hết sức độcđáo

Vận dụng

Hãy đóng vai một hướng dẫn viên du lịch và giới thiệu về một di sản văn hóa tiêu biểu của Campuchia mà em

Vẻ đẹp huyền bí của đền Bay-on Ngôi đền này được thiết kế gồm có ba tầng Hai tầng dưới được xây dựng theo hình vuông, kết hợp với những bức phù điêu trên tường Đặc biệt tầng ba được sắp xếp theo hình tròn với nhiều tháp và các mặt đá có hình khuôn mặt Dãy hành lang ở tầng dưới với 11 nghìn bức phù điêu được chạm khắc trên tường đá chạy dài 1200m được ví như một kho tàng nghệ thuật.

Điểm nhấn của ngôi đền là những ngọn tháp cao vút ở trung tâm đền, được chạm khắc thành 4 khuôn mặt nhìn

về bốn hướng Có hết thảy 37 tháp đền đá tạc hình nhiều khuôn mặt nhìn xuống và nhìn đi bốn phía Các tháp

Trang 25

lại có kích cỡ khác nhau, có tháp thật thấp khiến khuôn mặt như nhìn thẳng vào mắt du khách tạo nên sự bất ngờthú vị.

BÀI 10 ĐẠI CỒ VIỆT THỜI ĐINH VÀ TIỀN LÊ (968-1009)

Hãy vẽ sơ đồ tổ chức chính quyền thời Đinh và rút ra nhận xét

Lựa chọn câu để xem lời giải nhanh hơn

? mục 1.a

Dựa vào thông tin trong mục, em hãy vẽ sơ đồ tổ chức chính quyền thời Đinh và rút ra nhận xét:

B1: Đọc mục 1-a trang 48 SGK

B2: Hs cần vẽ các cấp từ trung ương đến địa phương, đưa ra được nhận xét về bộ máy nhà nước

+ Hệ thống tiền tệ được thống nhất trong cả nước là minh chứng rõ nét cho sự thống nhất đất nước

+ Công cuộc bảo vệ đất nước với việc xây dựng quân đội thường trực và “bảo vệ đất nước từ xa” - giao hảo vớinhà Tống cũng được quan tâm

? mục 1.b

Hãy trình bày những nét chính về cuộc kháng chiến chống Tống năm 981 trên lược đồ

Trang 26

- Cuối năm 979, Đinh Tiên Hoàng và Đinh Liễn bị ám sát Con thứ là Đinh Toàn mới 6 tuổi nối ngôi, Lê Hoànđược cử làm phụ chính Nhân cơ hội đó nhà Tống âm mưu xâm lược Đại Cồ Việt

- Triều thần đồng lòng suy tôn Lê Hoàn lên làm vua để lãnh đạo kháng chiến

- Đầu năm 981, quân Tống do Hầu Nhân Bảo làm tổng chỉ huy theo hai đường thủy, bộ tiến đánh Đại Cồ Việt

- Lê Hoàn trực tiếp tổ chức, lãnh đạo kháng chiến và chặn đánh địch ở Lục Đầu Giang, Bạch Đằng, Tây Kết,…Tướng Hầu Nhân Bảo tử trận, quân Tống đại bại phải rút về nước

- Cuộc kháng chiến chống Tống thắng lợi vẻ vang, bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc

? mục 1.c

Trả lời câu hỏi mục 1.c trang 49 SGK Lịch sử và Địa lý 7

Nêu những nét chính về tổ chức chính quyền thời Tiền Lê

B1: Đọc mục 1-c trang 49, 50 SGK

B2: Các từ khóa cần chú ý: Tiền Lê, Thiên Phúc, chính quyền trung ương, thái sư, đại sư, quan văn, quan võ, địaphương, 10 đạo, cấm quân, quân đóng tại địa phương

- Lê Hoàn lập nên nhà Tiền Lê, đổi niên hiệu là Thiên Phúc, tiếp tục công cuộc xây dựng quốc gia độc lập

- Chính quyền Trung ương:

+ Vua đứng đầu, nắm mọi quyền hành

+ Giúp vua bàn việc nước có thái sư (quan đứng đầu triều) và đại sư (nhà sư có danh tiếng) Dưới vua có cácquan văn, quan võ

+ Các con vua được phong vương và trấn giữ các vùng hiểm yếu

+ Quân đội được xây dựng gồm hai bộ phận: cấm quân (bảo vệ vua và kinh thành) và quân đóng tại địa phương

- Ở địa phương:

+ Cả nước được chia thành 10 đạo

+ Đến năm 1002, vua đổi đạo thành lộ, phủ, châu rồi đến giáp Đơn vị cấp cơ sở là xã, các quan lại địa phươngchưa được sắp xếp đầy đủ

- Triều đình rất chú trọng xây dựng pháp luật như định ra luật lệnh (năm 1002) và tăng cường quan hệ ngoạigiao với nhà Tống

? mục 2

Trả lời câu hỏi mục 2 trang 50 SGK Lịch sử và Địa lý 7

Trang 27

1 Trình bày những nét chính về tình hình xã hội thời Đinh – Tiền Lê

B2: Các từ khóa cần chú ý: hai bộ phận, thống trị, bị trị, người lao động, nông dân, nô tì

- Xã hội phân chia thành hai bộ phận:

+ Thống trị gồm vua quan

+ Bị trị chủ yếu là người lao động (nông dân, thợ thủ công, thương nhân, nô tì) Nông dân có số lượng đông đảonhất, cày cấy ruộng đất công làng xã Nô tì có địa vị thấp kém nhất, số lượng không nhiều

- Mâu thuẫn giai cấp trong thời kì này chưa thực sự sâu sắc

2 Đời sống văn hóa thời Đinh – Tiền Lê có điểm gì nổi bật?

B2: Các từ khóa cần chú ý:giáo dục, Nho giáo, Phật giáo, văn hóa dân tộc, văn hóa dân gian

- Thời Đinh – Tiền Lê thì giáo dục chưa phát triển Nho giáo chưa có ảnh hưởng sâu rộng Phật giáo đượctruyền bá rộng rãi, chùa chiền được xây dựng ở nhiều nơi

- Các nhà sư thường là người có học, giỏi chữ Hán, được triều đình đề cao và nhân dân quý trọng

- Một số loại hình văn hóa dân tộc được khôi phục và phát triển

- Việc luyện võ, ca hát, nhảy múa và lễ hội trong dân gian được phát huy Đây là bước tiến quan trọng trong đờisống xã hội và văn hóa Đại Cồ Việt

Luyện tập

Trả lời câu hỏi phần Luyện tập trang 50 SGK Lịch sử và Địa lý

1 Em hãy so sánh tổ chức chính quyền thời Đinh và Tiền Lê với thời Ngô.

B1: Đọc mục 1-a, trang 48 và 1-c trang 49, 50 SGK

B2: Các từ khóa cần chú ý: Đại Cồ Việt, Hoa Lư, hoàng đế, Ban Văn, Ban Võ, cao tăng, đúc tiền, quân đội, 10đạo Tiền Lê, Thiên Phúc, thái sư, đại sư, quan văn, quan võ

2 Em có nhận xét gì về vai trò của Lê Hoàn trong cuộc kháng chiến chống Tống năm 981?

Tiêu đề	Hướng dẫn giải câu hỏi SGK Lịch sử địa lý 7 KNTT (phần lịch sử)
Trường học	Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
Chuyên ngành	Lịch sử và Địa lý 7
Thể loại	Hướng dẫn giải
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	54
Dung lượng	22,94 MB