BÀI GIẢNG MÔ PHỔI ĐH Y DƯỢC TP HCM BÀ16 hệ SINH dục nữ

ĐẠI CƯƠNG• Cơ quan sinh dục bên trong • Cơ quan sinh dục bên ngoài: Âm hộ • Tuyến vú... CHỨC NĂNG• Tạo noãn trưởng thành • Tạo điều kiện để tinh trùng có thể thụ tinh với trứng • Tạo môi

HỆ SINH DỤC NỮ

ĐẠI CƯƠNG

• Cơ quan sinh dục bên trong

• Cơ quan sinh dục bên ngoài: Âm hộ

• Tuyến vú

CHỨC NĂNG

• Tạo noãn trưởng thành

• Tạo điều kiện để tinh trùng có thể thụ tinh với trứng

• Tạo môi trường để trứng làm tổ

• Tạo môi trường phát triển phôi, thai

• Quá trình sinh

• Sx và tiết hormone sinh dục nữ

Cấu tạo đại thể & vi thể BT

Cấu tạo BT trước dậy thì – Quá trình tạo noãn

TB noãn - Nang trứng – Sự rụng trứng – Thể vàng

Tử cung – NMTC – Chu kỳ kinh nguyệt – Sự làm tổ

Buồng trứng

ĐẠI THỂ & VI THỂ

• Hình bầu dục, 3x1,5x1cm

• 2 phần: vỏ và tủy, ranh giới không rõ ràng

• Màng trắng: mô LK nằm dưới biểu mô, có nguyên bào sợi ++

QUÁ TRÌNH TẠO NOÃN

OOGENESIS

• Trước khi sinh

buồng trứng của thai

TB noãn - Nang trứng

NANG TRỨNG = tb noãn +TB HẠT

• Cấu tạo noãn bào II

– Bên ngoài màng noãn bào là lớp glycoprotein gọi là màng trong suốt

– Bên ngoài màng trong suốt là nhiều lớp tế bào nang tạo vòng tia.

• Sau khi trứng rụng hay phóng noãn:

• TB lớn là NOÃN CHÍN → khả năng thụ tinh

• TB nhỏ còn lại gọi là cực cầu 2

12

TB mô đệm vỏ

?

granulosa cells zona pellucida

Gò noãn

stroma theca interna

TÓM TẮT

PHÓNG NOÃN

• TRỨNG CHÍN → PHÓNG NOÃN

– Nang trứng trưởng thành lồi vào màng trắng →thiếu máu– Sự gia tăng áp suất dịch nang → vỡ

– Các tế bào nang chết theo apoptosis

– Nang T nguyên thủy: không để lại vết tích

– NT sơ cấp và có hốc: còn màng trong suốt biến dạng

• TB lớp vỏ của các NT thứ cấp, có hốc trở thành TB kẽ tuyến kẽ tiết androgen buồng trứng

THỂ VÀNG

• Là TB nang và TB lớp vỏ trong không phân chia nữa (sau khi thoát noãn)

• Tuyến nội tiết kiểu lưới tạm thời

– TB hoàng thể hạt tiết progesteron

– TB hoàng thể từ lớp vỏ tổng hợp và chế tiết estrogen

• Thể vàng chu kì: Chết theo chương trình sau 10-12 ngày

• Thể vàng thai kì: tồn tại 4-5 tháng

• Hoàng thể thoái triển → THỂ TRẮNG

blood clot

corpus luteum

theca lutein cells

Granulosa lutein cells

THỂ TRẮNG

• Sẹo: mô liên kết

• Nguyên bào sợi

• Dần dần biến mất

corpus albicans

Tử cung – NMTC – CKKN –

sự làm tổ

CƠ TỬ CUNG

• 4 lớp không phân định rõ rệt

• Sự sắp xếp các bó cơ đều hòa lượng máu lưu thông

• Khi có thai tử cung to lên do TB cơ dài ra khoảng 10lần và tăng về số lượng

ciliated cells

secretory cells

SCs ở trạng thái phát triển nhất và hoạt động mạnh nhất trong giai đoạn sau khi rụng trứng/ khi có thai

TỬ CUNG

• Nội mạc

• Chu kì kinh

• Cơ tử cung

• Biểu mô trụ đơn gồm:

basal layer uterine glands

Myometrium (lớp cơ)

CHU KỲ KINH NGUYỆT

• Giai đoạn hành kinh: 3-4 ngày

• Giai đoạn tăng sinh: 8-10 ngày

• Giai đoạn chế tiết: 14 ngày

Hormone thùy trước tuyến yên

Hormone buồng trứng

Chu kì kinh

• Giai đoạn chế tiết

• Tuyến tử cung chế tiết bán hủy glycogen: dinh dưỡng phôi làm tổ

• Giảm co thắt của cơ tử cung

Chu kì kinh

• Giai đoạn hành kinh

Ứng dụng

• Ogino – Knauss: 10-17

• Không muốn có kinh

• Đau bụng khi hành kinh: hormone prostaglandin

Tuyến vú

- Các tế bào có tính chất biểu mô.

- Các tế bào nội tiết.

ĐƯỜNG SINH DỤC TRONG ĐƯỜNG DẪN TINH

Ống thẳng, lưới tinh, ống ra,ống mào tinh,ống tinh, ống phóng tinh.

VÒI TRỨNG , TỬ CUNG , ÂM ĐẠO

CƠ QUAN SINH DỤC NGOÀI DƯƠNG VẬT ÂM HỘ

Nang trứng thoái hóa

• Hầu hết các nang trứng đều trở thành nang thoái hóa

• Có nhiều chu kì không rụng trứng

• Chiều dài chu kì kinh có thể thay đổi

• Số ngày hành kinh và số lượng kinh có thể thay đổi

• Kỳ hành kinh + Hoàng thể thoái hóa

• + Progesteron giảm

• 2 Kỳ sinh sản = Kỳ sau kinh

• + Niêm mạc tử cung khôi phục

• + Rụng trứng

• 3 Kỳ trước kinh = chế tiết = chức năng = hoàng thể

• + Xung huyết và xuất huyết

• + Trong buồng trứng hoàng thể được hình thành

• - Có thai hoàng thể được giữ lại

• - Không có thai: hoàng thể thoái hóa vào đầu kỳ sau

TÓM TẮT