BÀI GIẢNG MÔ PHỔI ĐH Y DƯỢC TP HCM BÀNHAU VA MANG NHAU 2015

MỤC TIÊU• Thay đổi ở dưỡng bào Trophoblast • Cấu trúc gai nhau • Nêu được sự thay đổi của màng đệm gai nhau và màng rụng đáy • Cấu trúc và chức năng của bánh nhau.. • Đặc điểm cấu tạo và

NHAU – MÀNG NHAU

TS TRẦN THỊ THANH LOAN

MỤC TIÊU

• Thay đổi ở dưỡng bào (Trophoblast)

• Cấu trúc gai nhau

• Nêu được sự thay đổi của màng đệm gai

nhau và màng rụng đáy

• Cấu trúc và chức năng của bánh nhau

• Đặc điểm cấu tạo và chức năng dây rốn

• Chức năng của nước ối

THAY ĐỔI Ở TROPHOBLAST

CẤU TRÚC GAI NHAU

• Thay đổi ở nguyên bào lá nuôi / trophoblast

– Lớp trong (Lá nuôi tế bào): những tế bào một nhân, có ranh

giới tế bào rõ và thường có hình ảnh phân bào

– Lớp ngoài (Lá nuôi hợp bào) tế bào nhiều nhân, có ranh giới

tế bào không rõ vàkhông bao giờ có hình ảnh phân bào

1 Gai nhau sơ cấp

2 Khoang ối

3 Thượng bì phôi/

Hạ bì phôi

1 Túi noãn hoàng

2 Khoang màng đệm

Cấu trúc của gai nhau ở các giai đoạn khác nhau của sự phát triển phôi

A Trong tuần thứ 4

B Trong tháng thứ 4

C C, D Hình phóng đại của gai nhau ở hình A và B

Dưới kính hiển vi điện tử truyền qua, đầu tận cùng của gai

Ảnh hiển vi điện tử quét của đầu tận cùng gai nhau ở giai

đoạn gần chấm dứt thai kỳ

THAY ĐỔI Ở TROPHOBLAST

Dưỡng bào/ Nguyên bào

lá nuôi (trophoblast)

Trung bì ngoài phôi Nội mạc tử cung

NHAU THAI

Màng đệm

Trophoblast ↔ Gai nhau

↓

Lá nuôi hợp bào

↓

Lá nuôi tế bào

Màng rụng

Tế bào rụng

Chất dinh dưỡng

MÀNG ĐỆM GAI NHAU

MÀNG RỤNG ĐÁY

• Phản ứng màng rụng→ Tế bào rụng và khoảng gian bào của lớp

đệm nội mạc tử cung bị phù nề chứa dịch thoát mạch

– Màng rụng đáy

– Màng rụng bao

– Màng rụng thành

6 tuần

19 tuần

23 tuần

• Phần màng đệm chứa gai nhau tham gia vào quá trình

trao đổi chất, và phần này cùng với màng rụng đáy, tạo

nên bánh nhau

• Sự hợp nhất của màng ối và màng đệm → màng ối –

đệm chiếm toàn bộ khoang đệm và màng này sẽ vỡ ra

khi chuyển dạ

CẤU TẠO NHAU

THAI

• Màng đệm chứa

gai nhau

• Đĩa đệm

MẸ

• Màng rụng đáy

• Màng rụng đáy

Đầu tháng 4

• Vùng chuyển tiếp →các tế bào màng rụng và

các hợp bào nuôi khổng lồ, giàu các chất ngoại

bào không định hình

• Giữa đĩa đệm và đĩa màng rụng là khoảng gian

gai nhau, chứa đầy máu mẹ

• Các cây gai nhau phát triển vào hồ máu gian

gai nhau

Giữa tháng 4 -5

• Màng rụng hình thành vách màng rụng, nhô

vào lòng các khoảng gian gai nhau nhưng

không chạm đến đĩa đệm

• Sự xuất hiện các vách này, bánh nhau được

chia làm nhiều phần, mỗi phần gọi là 1 múi

nhau

• Vách màng rụng không chạm đến đĩa đệm,

nên các khoảng gian gai nhau ở các múi

nhau khác nhau vẫn thông với nhau

Trao đổi tuần hoàn qua nhau thai giữa thai và mẹ

DÂY RỐN

VÒNG RỐN NGUYÊN THỦY

• Một đường có dạng bầu dục giữa khoang

ối và ngoại bì phôi (chỗ nối màng ối – ngoại

bì) tạo vòng rốn nguyên thủy

– Cuống phôi,

• Niệu nang

• Mạch máu cuống rốn

– Ống noãn hoàng cùng với các mạch máu noãn

hoàng

– Kênh nối giữa khoang trong - ngoài phôi

A Phôi 5 tuần cho thấy các cấu trúc đi qua vòng rốn nguyên thủy

B Dây rốn nguyên thủy ở phôi 10 tuần.( * )

C Mặt phẳng cắt ngang các cấu trúc ở vị trí vòng rốn nguyên thủy

D Mặt phẳng cắt ngang dây rốn nguyên thủy cho thấy các quai ruột nhô vào dây

rốn.

Biểu mô có nguồn gốc từ màng ối bao bọc bao phủ

Lõi: mô liên kết nhầy (Wharton thạch)

Mặt cắt ngang của dây rốn

NƯỚC ỐI

NƯỚC ỐI

• Những tháng đầu thai kỳ: Nước ối → hấp

thụ chấn động→ ngăn không cho thai dính

vào màng ối→ cho phép thai cử động

NGUỒN GỐC - CHỨC NĂNG

• Nguồn gốc

– Nguồn gốc từ thai nhi

– Nguồn gốc từ màng ối

– Nguồn gốc từ máu mẹ

• Chức năng

– Chức năng cơ học

– Chức năng chống khô ráo cho thai

– Chức năng giữ cân bằng lượng nước

trong phôi thai

THIẾU ỐI

• Thiểu ối là khi lượng nước ối giảm theo

tuổi thai và ở dưới đường percentile thứ 5

(<500ml)

• Tỷ lệ thiểu ối khoảng 0,4 - 3,9%

• Thiểu ối có nguy cơ gây chèn ép dây rốn

và đưa đến suy thai, nguy cơ này càng

tăng lên trong chuyển dạ

ĐA ỐI

• Đa ối là do sự sản xuất quá mức nước ối

hoặc do rối loạn tái hấp thu của nước ối

Vnước ối >2000ml

• Tỷ lệ đa ối khoảng 0,2 - 1,6 %

• Tỷ lệ tử vong trẻ cao do thai thường đẻ non

kèm với thai bất thường (39%), sa dây rốn,

rau bong non do buồng tử cung bị căng

quá mức

NHAU TIỀN ĐẠO

• Nhau không bám hoàn toàn vào thân tử cung mà

một phần hay toàn bộ bánh nhau bám vào đoạn

dưới tử cung,

• Gây chảy máu, sanh khó