Tình hình biến động tỷ giá hối đoái VND/USD trong giai đoạn 2008 đến nay

Tình hình biến động tỷ giá hối đoái VND/USD trong giai đoạn 2008 đến nay

Luận văn Tình hình biến động tỷ giá hối đoái VND/USD trong giai đoạn

2008 đến nay

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CHUNG VỀ TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI VÀ CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ

HỐI ĐOÁI 6

1 KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI 6

1.1 Sự hình thành tỷ giá hối đoái 6

1.2 Ngoại tệ và ngoại hối 7

1.2.1 Ngoại tệ 7

1.2.2 Ngoại hối 7

1.3 Khái niệm về tỷ giá hối đoái 8

1.4 Phân loại tỷ giá hối đoái 8

1.4.1 Căn cứ vào phương tiện di chuyển ngoại hối 8

1.4.2 Căn cứ vào nghiệp vụ kinh doanh ngoại hối 8

1.4.3 Căn cứ vào thời điểm giao dịch ngoại hối 8

1.4.4 Căn cứ vào thời điểm giao nhận ngoại hối 9

1.4.5 Căn cứ vào mối quan hệ với lạm phát 9

1.4.6 Căn cứ vào chế độ quản lí tỷ giá 9

1.4.7 Căn cứ vào phương tiện thanh toán quốc tế 10

1.5 Cách xác định tỷ giá hối đoái 10

1.6 Các phương pháp niêm yết tỷ giá hối đoái 10

1.6.1 Phương pháp trực tiếp 10

1.6.2 Phương pháp gián tiếp 11

1.7 Vai trò của tỷ giá hối đoái 11

1.7.1 Tỷ giá hối đoái và lạm phát, tăng trưởng kinh tế và việc làm 12

1.7.2 Tỷ giá hối đoái và hoạt động thương mại quốc tế 12

1.7.3 Một số vai trò khác 12

1.8 Tầm quan trọng của tỷ giá hối đoái 13

2 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI 13

2.1 Quan hệ cung cầu 13

2.2 Cán cân thanh toán quốc tế 14

2.3 Lạm phát tương đối giữa các quốc gia 14

2.4 Lãi suất tín dụng tương đối giữa các quốc gia 15

2.5 Các nhân tố khác 15

2.5.1 Chính sách kinh tế vĩ mô của Chính Phủ 15

2.5.2 Hàng rào thương mại 15

2.5.3 Sở thích hàng nội so với hàng ngoại 16

2.5.4 Năng suất lao động 16

2.5.5 Yếu tố tâm lý, kỳ vọng 16

2.6 Nhận định chung về các nhân tố ảnh hưởng tới tỷ giá hối đoái 17

3 CHÍNH SÁCH ĐIỀU CHỈNH TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI 17

3.1 Khái niệm về chính sách điều chỉnh tỷ giá hối đoái 17

3.2 Phân loại chính sách điều chỉnh tỷ giá hối đoái 17

3.3 Mục tiêu chính sách điều chỉnh tỷ giá hối đoái 18

3.4 Một số công cụ trong chính sách điều chỉnh tỷ giá hối đoái 19

3.4.1 Công cụ lãi suất chiêt khấu 19

3.4.2 Công cụ ngoại hối 19

3.4.3 Chính sách tài khóa của CP 20

3.4.4 Phá giá tiền tệ 22

3.4.5 Nâng giá tiền tệ 22

3.5 Tác động của chính sách điều chỉnh tỷ giá hối đoái 23

3.5.1 Tác động tới hoạt động ngoại thương 23

3.5.2 Tác động tới hoạt động thương mại trong nước 24

3.5.3 Tác động tới phát triển kinh tế 25

3.6 Căn cứ lựa chọn chính sách điều chỉnh tỷ giá hối đoái 25

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI VÀ CHÍNH SÁCH ĐIỀU CHỈNH TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2008 ĐẾN NAY 26

1 Giai đoạn 2008 – 2009 26

1.1 Năm 2008 26

1.2 Năm 2009 35

2 Giai đoạn 2010 – 2011 40

2.1 Năm 2010 40

2.2 Năm 2011 40

3 Giai đoạn 2012 47

4 Một số chính sách điều chỉnh tỷ giá hối đoái ở Việt Nam trong giai đoạn 2008 đến nay 53

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP ỔN ĐỊNH TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2008 ĐẾN NAY 54

1 Một số định hướng ổn định tỷ giá hối đoái 54

2 Giải pháp cho cơ chế điều hành tỷ giá hối đoái 56

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Diễn biến tỷ giá USD/VND năm 2008

Biểu đồ 2.2 Tăng trưởng kinh tế các quý năm 2008 so với cùng kỳ năm trước

Biểu đồ 2.3 Diễn biến các loại lãi suất trong năm 2008.

Biểu đồ 2.4 CPI qua 12 tháng năm 2008

Biểu đồ 2.5 Tỷ lệ tăng trưởng GDP hàng quý của Mỹ từ 2007 đến 2008

Biểu đồ 2.6 Tăng trưởng nhập khẩu hàng quý của Mỹ 2007-2008

Biểu đồ 2.7 Dự trữ ngoại hối (tỷ USD) của Việt Nam 10 tháng đầu năm 2008

Biểu đồ 2.8 Tỷ lệ lạm phát hàng tháng của Mỹ năm 2008

Biểu đồ 2.9 Cán cân thương mại Việt Nam 10 tháng đầu năm 2008

Biểu đồ 2.10 Tiền đồng mất giá trong năm 2009

Biểu đồ 2.11 Diễn biến tỷ VND/USD giá trên thị trường chính thức và thị trường tự do năm 2009

Biểu đồ 2.12 Cán cân xuất nhập khẩu 2009

Biểu đồ 2.13 Nguồn vốn FDI vào Việt Nam năm 2009 so với năm 2008

Biểu đồ 2.14 Giá vàng năm 2009

Biểu đồ 2.15 Biến động tỷ giá VND/USD từ tháng 10/2010 đến tháng 9/2011

Biểu đồ 2.16 Diễn biến TGHĐ nửa cuối tháng 4/2011

Biểu đồ 2.17 Diễn biến TGHĐ VND/USD năm 2011

Biểu đồ 2.18 Diễn biến lạm phát 9 tháng đầu năm 2011

Biểu đồ 2.20 Diễn biến TGHĐ VND/USD 6 tháng đầu năm 2012

Biểu đồ 2.21 Diễn biến TGHD VND/USD tháng 1/2012

Biểu đồ 2.22 Diễn biến TGHĐ VND/USD tháng 2/2012

Biểu đồ2.23 Diễn biến TGHĐ VND/USD tháng 3/2012

Biểu đồ: Diễn biến TGHĐ giai đoạn cuối tháng 5 đến cuối tháng 6/2012

Biểu đồ XNK và thâm hụt thương mại của Việt Nam năm 2008 và 2009

DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT

LỜI MỞ ĐẦU

Tỷ giá hối đoái có vai trò quan trọng gắn liền với nền kinh tế của các nước trên thế giới

và các quan hệ kinh tế quốc tế Trong xu hướng quốc tế hóa mạnh mẽ cùng nền kinh tế thế giới, ngày 11/1/2007, Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Đây là một sự kiện quan trọng mở ra các cơ hội cũng như thách thức cho nền kinh tế Việt Nam để ngày càng hội nhập sâu, rộng hơn với nền kinh tế thế giới

TGHĐ luôn gắn liền với các nền kinh tế thị trường mở, do đó trước nhu cầu hội nhập quốc tế, đòi hỏi chúng ta phải có sự am hiểu thấu đấu về lĩnh vực này, đặc biệt là những kiến thức hiện đại đang được áp dụng phổ biến trên thế giới TGHĐ là một trong những vấn đề

phức tạp, nhạy cảm và vô cùng quan trọng TGHĐ đã gây ra không ít khó khăn cho các nền kinh tế và đang nhận được một sự chú ý đặc biệt của các nhà kinh tế, các nhà chính trị, nó đã trở thành một chủ đề thảo luận sôi nổi và kéo dài không chỉ ở Việt Nam mà cả trên thế giới Trong một loạt các chính sách tài chính - tiền tệ, thì chính sách điều chỉnh TGHĐ mà điển hình là chính sách nâng giá tiền tệ hay phá giá tiền tệ đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế cả về đối nội lẫn đối ngoại.

Với sự gia tăng mạnh mẽ của TGHĐ chủ yếu là tỷ giá VND/USD, lạm phát có tình hình diễn biên phức tạp trong năm 2011, giá vàng tăng lên chóng mặt liên tục phá kỷ lục về giá, giới đầu cơ liên tục làm giá Bên cạnh đó, hiện tượng tích trữ ngoại tệ trong người dân còn phổ biến dẫn đến sự khan hiếm ngoại tệ, cán cân thanh toán bị thâm hụt, lãi suất ngân hàng tăng cao…đã tác động tới TGHĐ Sự biến động của tỷ giá lại ảnh hưởng đến nhiều mặt của nền kinh tế mỗi quốc gia Bởi vậy, việc xác định một chính sách tỷ giá phù hợp là một vấn đề rất đáng quan tâm của mỗi nước Hơn nữa, quá trình mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế đòi hỏi chính sách TGHĐ phải liên tục được điều chỉnh và hoàn thiện nhằm thích ứng với môi trường trong nước và quốc tế thường xuyên thay đổi

Thấy rõ được tầm quan trọng của vấn đề TGHĐ trong xu thế phát triển của nền kinh tế thế giới cũng như tính cấp thiết của vấn đề này đối với nền kinh tế của Việt Nam Nhóm 2 đã tập

trung nghiên cứu đề tài: “Tình hình biến động tỷ giá hối đoái VND/USD trong giai đoạn 2008 đến nay”.

Đề tài nghiên cứu với mục đích là nhằm hiểu rõ hơn, nắm vững hơn về mặt lý thuyết và cơ

sở ứng dụng của TGHĐ, chính sách điều chỉnh TGHĐ Đặc biệt là ứng dụng thực tiễn vào thực trạng tình hình biến động TGHĐ ở Việt Nam giai đoạn 2008 đến nay Đối tượng nghiên cứu của

đề tài là thực trạng TGHĐ cùng với chính sách điều chỉnh TGHĐ của Việt Nam Phạm vi nghiên cứu là vấn đề TGHĐ, chính sách điều chỉnh TGHĐ ở Việt Nam giai đoạn 2008 đến nay.Nội dung đề tài chia làm 3 phần:

Chương 1: Tổng quan chung về tỷ giá hối đoái và chính sách tỷ giá hối đoái

Chương 2: Thực trạng tỷ giá hối đoái và chính sách điều chỉnh tỷ giá hối đoái ở Việt Nam giai đoạn 2008 đến nay

Chương 3: Một số định hướng và giải pháp ổn định tỷ giá hối đoái Việt Nam giai đoạn

2008 đến nay

Với nguyện vọng hoàn thành đề tài thật tốt, song với thời gian nghiên cứu có hạn, cho nên mặc dù đã tập trung nghiên cứu, tìm hiểu cùng với sự hiểu biết của mình nhưng chắc chắn đề tài không thể tránh khỏi những sai sót nhất định, nhóm rất mong nhận được sự chỉ dạy của cô giáo

để đề tài được hoàn thiện hơn Cuối cùng, nhóm 2 chúng em xin chân thành cảm ơn sự tận tình quan tâm, giúp đỡ của cô giáo TS.Võ Thị Thúy Anh đã hướng dẫn chúng em hoàn thành đề tài này

Đà Nẵng, tháng 11 năm 2012

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CHUNG VỀ TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI VÀ CHÍNH SÁCH TỶ

GIÁ HỐI ĐOÁI

1 KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI

1.1 Sự hình thành tỷ giá hối đoái

Toàn cầu hóa và ngoại thương ngày càng phát triển cho nên hoạt động trao đổi, buôn bán, đầu tư không chỉ xảy ra trong một quốc gia, mà còn giữa các quốc gia với nhau Khi một nước nhập hay xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ từ nước ngoài cần phải có một lượng đồng tiền của quốc gia đó hay đồng tiền được chấp nhận thanh toán quốc tế nhất định để thanh toán Để biểu hiện giá trị trao đổi của đồng tiền nước ngoài so với đồng tiền trong nước thì TGHĐ ra đời Thương mại quốc tế chính là cơ sở để hình thành TGHĐ

1.2 Ngoại tệ và ngoại hối

1.2.1 Ngoại tệ

Ngoại tệ là đồng tiền do quốc gia nước ngoài phát hành nhưng lại được lưu thông trên thị trường ở một quốc gia khác Mỗi quốc gia trong nền kinh tế thế giới đều có một đồng tiền riêng lưu hành theo luật pháp, đặc điểm riêng của mỗi quốc gia được gọi là nội tệ Theo đó, các đồng tiền không phải do NHTW của quốc gia đó phát hành thì được xem là ngoại tệ Trên thị trường Việt Nam hiện nay có các ngoại tệ đang được lưu hành như Đôla Mỹ (USD), Ơ-rô (EUR), Yên Nhật (JPY),…

Tuy nhiên, trên thực tế không phải tất cả các đồng ngoại tệ đều được các nước chấp nhận trong giao dich thanh toán và đầu tư quốc tế, mà chỉ có một số loại ngoại tệ mạnh, tức là những đồng tiền dễ chuyển đổi ra nội tệ của nước khác Một loại ngoại tệ mạnh thường được căn cứ vào các tiêu chuẩn sau đây:

o Khả năng chấp nhận của quốc tế đối với đồng tiền đó

o Nhu cầu thương mại của quốc gia phát hành đồng tiền đó

o Tiềm năng cung ứng hàng hóa trên thị trường thế giới của quốc gia đó

Hiện nay theo đánh giá của Quỹ tiền tệ thế giới (IMF) các ngoại tệ mạnh là USD và các đồng tiền của các nước công nghiệp phát triển OECD (Anh, Canada,…)

1.2.2 Ngoại hối

Ngoại hối là một khái niệm dùng để chỉ các phương tiện có giá trị dùng để thanh toán giữa các quốc gia Tùy theo quan niệm của luật quản lý ngoại hối của mỗi nước và trên các góc độ khác nhau mà khái niệm ngoại hối có thể là không giống nhau Trên góc độ hoạch định chính sách và quản lý của nhà nước, ngoại hối được hiểu là toàn bộ các loại tiền nước ngoài, các phương tiện chi trả có giá trị bằng tiền nước ngoài, các chứng từ, chứng khoán có giá trị, có khả năng mang lại ngoại

tệ Những người kinh doanh thường hiểu ngoại hối là những phường tiện thanh toán thể hiện dưới dạng ngoại tệ như tiền mặt, séc, hối phiếu… Ngoại hối bao hàm các công cụ tài chính quốc tế tồn tại dưới các hình thức sau:

- Ngoại tệ tiền mặt; kim loại quý, đá quý; vàng tiêu chuẩn quốc tế

- Đồng tiền tập thể (SDR), đồng tiền chung (EUR)

- Các công cụ tín dụng có ghi bằng ngoại tệ dùng để thanh toán quốc tế, gồm thẻ tín dụng, séc, giấy chuyển tiền, thương phiếu;

- Các công cụ tài chính ghi bằng ngoại tệ dùng để đầu tư quốc tế, gồm tín phiếu, trái phiếu,

cổ phiếu…

1.3 Khái niệm về tỷ giá hối đoái

Hầu hết các quốc gia trên thế giới đều có đồng tiền riêng, thương mại đầu tư và các quan

hệ tài chính quốc tế đòi hỏi các quốc gia phải thanh toán với nhau Thanh toán giữa các quốc gia dẫn đến việc mua bán giữa các đồng tiền khác nhau, đồng tiền này lấy đồng tiền kia Hai đồng tiến được mua bán với nhau theo một tỷ lệ nhất định, tỷ lệ này được gọi là TGHĐ

Ví dụ: 1 USD = (X) VND

1.4 Phân loại tỷ giá hối đoái

1.4.1 Căn cứ vào phương tiện di chuyển ngoại hối

TGHĐ được chia ra làm 2 loại:

- Tỷ giá điện hối là tỷ giá chuyển ngoại hối bằng điện Ngày nay do ngoại hối được

chuyển chủ yếu là bằng điện nên tỷ giá niêm yết tại các ngân hàng là tỷ giá điện hối

- Tỷ giá thư hối là tỷ giá chuyển ngoại hối bằng thư ( không phổ biến, hiện nay hầu như không dùng )

1.4.2 Căn cứ vào nghiệp vụ kinh doanh ngoại hối

TGHĐ được chia ra làm 2 loại:

- Tỷ giá mua vào (Bid rate) là tỷ giá tại đó ngân hàng niêm yết giá mua vào đồng tiền

1.4.3 Căn cứ vào thời điểm giao dịch ngoại hối

Trong giao dịch ngoại hối, thông thường các ngân hàng không thông báo tất cả các hợp đồng ký trong ngày mà chỉ công bố tỷ giá mở cửa và tỷ giá đóng cửa

- Tỷ giá mở cửa (Opening rate) là tỷ giá áp dụng cho việc mua bán món ngoại tệ đầu

tiên trong ngày làm việc tại các trung tâm hối đoái

- Tỷ giá đóng cửa (Closing rate) là tỷ giá áp dụng cho việc mua bán món ngoại tệ cuối

cùng trong ngày làm việc tại các trung tâm hối đoái

1.4.4 Căn cứ vào thời điểm giao nhận ngoại hối

TGHĐ được chia thành:

- Tỷ giá giao ngay là tỷ giá mua bán ngoại tệ mà việc giá nhận chúng sẽ được thực hiện

chậm nhất sau hai ngày làm việc

- Tỷ giá kì hạn là tỷ giá mua bán ngoại tệ mà việc giao nhận chúng được thực hiện sau

một khoảng thời gian nhất định (từ 3 ngày trở lên)

Tỷ giá giao ngay và tỷ giá kì hạn được công bố theo hình thức tỷ giá mua vào, bán ra căn

cứ vào thời điểm giao dich ngoại hối

1.4.5 Căn cứ vào mối quan hệ với lạm phát

Tỷ giá được chia ra làm 2 loại:

- Tỷ giá danh nghĩa là tỷ giá giao dịch mua bán giữa các đồng tiền trên thị trường

ngoại hối

- Tỷ giá thực tế là tỷ giá phản ánh mối tương quan sức mua của hai đồng tiền.

Ta có mối quan hệ giữa TGHĐ thực tế với TGHĐ danh nghĩa như sau:

TGHĐ thực tế = TGHĐ danh nghĩa x (giá cả nước ngoài/giá cả nội địa)

= TGHĐ danh nghĩa x (tỷ lệ lạm phát nước ngoài/ tỷ lệ lam phát trong nước)

1.4.6 Căn cứ vào chế độ quản lí tỷ giá

Ta có thể chia ra làm 2 loại TGHĐ:

- Tỷ giá chính thức (Official rate) là tỷ giá do nhà nước công bố (thường là NHTW),

đây là tỷ giá làm cơ sở để hình thành tỷ giá thị trường

- Tỷ giá thị trường (Market rate) là tỷ giá được hình thành theo quan hệ cung cầu ngoại

hối Tỷ giá này biến động thường xuyên tùy theo tình hình cung cầu ngoại tệ trên thị trường ngoại hối

Ngoài ra ta còn có một số loại tỷ giá khác được phân chia theo căn cứ chế độ quản lý TGHĐ:

- Tỷ giá cố định (Fixed rate) là tỷ giá hình thành trong chế độ tiền tệ Bretton Woods

Tỷ giá cố định chính là tỷ giá chính thức do nhà nước công bố Dưới áp lực cung cầu của thị trường, để duy trì được tỷ giá cố định buộc nhà nước phải thường xuyên can thiệp

- Tỷ giá thả nổi hoàn toàn (Freely Floating rate) là tỷ giá hình thành tự phát ngoài hệ

thống ngân hàng và diễn biến theo quan hệ cung cầu ngoại tệ trên thị trường Sau khi chế độ tiền

tệ Bretton Woods sụp đổ các nước tư bản không cam kết giữ vững tỷ giá cố định, đồng tiền các nước tư bản tự do thả nổi nên tỷ giá thả nổi cũng chính là tỷ giá tự do.

- Tỷ giá thả nổi có điều tiết (Managed Floating rate) là tỷ giá được hình thành do quan

hệ cung cầu ngoại tệ trên thị trường dưới sự điều tiết quản lý của nhà nước nhằm ổn định tỷ giá trên thị trường

1.4.7 Căn cứ vào phương tiện thanh toán quốc tế

TGHĐ được chia làm 4 loại:

- Tỷ giá séc là tỷ giá mua bán các loại séc ghi bằng ngoại tệ.

- Tỷ giá hối phiếu là tỷ giá mua bán các loại hối phiếu ghi bằng ngoại tệ Nếu hối phiếu

trả tiền ngay thì gọi là tỷ giá hối phiếu trả tiền ngay, nếu hối phiếu có kì hạn thì gọi là tỷ giá hối phiếu có kì hạn

- Tỷ giá tiền mặt là tỷ giá áp dụng cho các giao dịch mua bán ngoại tệ là tiền kim loại,

tiền giấy, séc du lịch, thẻ tín dụng

- Tỷ giá chuyển khoản là tỷ giá áp dụng cho các giao dịch mua bán ngoại tệ là các

khoản tiền gửi tại ngân hàng, giao dịch thanh toán qua ngân hàng

Thông thường tỷ giá mua tiền mặt thấp hơn tỷ giá chuyển khoản và tỷ giá bán tiền mặt cao hơn tỷ giá chuyển khoản

1.5 Cách xác định tỷ giá hối đoái

1.6 Các phương pháp niêm yết tỷ giá hối đoái

Trên thế giới có rất nhiều đồng tiền khác nhau Chúng đều là tiền, nhứng xét từ giác độ một quốc gia, thì chỉ có nội tệ mới đóng vai trò tiền tệ, còn các đồng tiền khác là ngoại tệ, đóng vai trò là hàng hóa.Vì TGHĐ thể hiện mối liên hệ giữa đồng tiền của hai quốc gia với nhau, nên khi niêm yết tỷ giá bao giờ cũng có hai đồng tiền tham gia: một đồng tiền đóng vai trò yết giá, đồng tiền còn lại đóng vai trò là định giá

Từ góc độ phạm vi quốc gia, có hai phương pháp niêm yết TGHĐ là phương pháp trực tiếp và phương pháp gián tiếp:

1.6.1 Phương pháp trực tiếp

Là phương pháp yết giá đồng ngoại tệ bằng khối lượng đồng nội tệ Tức là ngoại tệ là đồng tiền yết giá, nội tệ là đồng tiền định giá Thông qua phương pháp này thì giá cả của một đơn vị ngoại tệ được biểu hiện trực tiếp Trên thực tế hầu hết các nước trên thế giới đều sử dụng phương pháp này vì tỷ giá yết theo phương pháp này dễ hiểu và thuận tiện Kí hiệu: Enội tê/ngoại tệ

Nếu E tăng thì đồng nội tệ giảm giá so với ngoại tệ Và ngược lại, E giảm thì đồng nội tệ tăng giá so với đồng ngoại tệ Với phương pháp niêm yết trực tiếp, trên thị trường hối đoái của Việt Nam, tỷ giá giữa USD và VND được niêm yết như sau:

1 USD = (X) VND

1.6.2 Phương pháp gián tiếp

Là phương pháp niêm yết đồng nội tệ bằng khối lượng đồng ngoại tệ Tức là nội tệ là đồng tiền yết giá, ngoại tệ là đồng tiền định giá Thông qua phương pháp này thì giá cả của một đơn

vị ngoại tệ chưa được biểu hiện trực tiếp Để biết giá cả đó là bao nhiêu thì chúng ta cần tiến hành thực hiện phép tính chuyển đổi Trên thực tế phương pháp yết tỷ giá gián tiếp không được

sử dụng nhiều, chỉ có một vài nước sử dụng như nước Anh, Australia, New Zealand, Ireland…

Kí hiệu: engoại tệ/nội tệ

Nếu e tăng thì đồng nội tệ tăng giá so với ngoại tệ Và ngược lại, e giảm thì đồng nội tệ giảm giá so với đồng ngoại tệ Với phương pháp gián tiếp, giả sử trên thị trường hối đoái Việt Nam, tỷ giá giữa USD và VND được niêm yết như sau:

1.7 Vai trò của tỷ giá hối đoái

Hiện nay, hầu hết các nước điều quan tâm đến việc điều hành TGHĐ một cách linh hoạt vì TGHĐ có một vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế như là đối với hoạt động thương mại quốc

tế, trạng thái cân bằng thanh toán, tốc độ tăng trưởng kinh tế, lạm phát, việc làm… Tỷ giá giữ vai trò quan trọng đối với mọi nền kinh tế Sự vận động của TGHĐ có tác động sâu sắc, mạnh

mẽ đối với mục tiêu, chính sách kinh tế vĩ mô của quốc gia Sau đây là những vai trò quan trọng của TGHĐ:

1.7.1 Tỷ giá hối đoái và lạm phát, tăng trưởng kinh tế và việc làm

Ngoài việc tác động đến hoạt động thương mại thì TGHĐ tác động rất lớn đến trạng thái của nền kinh tế trong nước đó là lạm phát, tăng trưởng kinh tế và việc làm Ảnh hưởng nhiều mặt đến nền kinh tế Khi đồng nội tệ mất giá thì hàng nội địa sẽ rẻ hơn hàng xuất khẩu sẽ kích thích tăng trưởng xuất khẩu Khi xuất khẩu gia tăng sẽ làm cho sản xuất trong nền kinh tế tăng trưởng theo tạo nhiều công ăn việc làm cho nền kinh tế, từ đó nền kinh tế cũng tăng trưởng Tuy nhiên bên cạnh đó do đồng nội tệ mất giá làm cho hàng hóa nhập về giá cả sẽ cao hơn như nguyên liêu vật liệu, điều này cũng làm cho giá thành sản xuất cũng tăng theo Tác động này gây sức ép lên lạm phát làm cho lạm phát trong nước tăng lên Khi đồng nội tệ lên giá làm cho hàng hóa nhập về từ nước ngoài trở nên rẻ hơn, từ đó lạm phát trong nước sẽ giảm Nhưng bên cạnh

đó khi dồng nội tệ giảm giá sẽ làm cho hoạt động xuất khẩu sẽ gặp khó khăn, từ đó thu hẹp sản xuất, thất nghiệp tăng lên Tác động xấu đối với nền kinh tế

1.7.2 Tỷ giá hối đoái và hoạt động thương mại quốc tế

TGHĐ liên quan đến mối quan hệ so sánh giá trị, tính toán giữa hai đồng tiền của hai quốc gia với nhau, cho nên sự biến động của TGHĐ sẽ làm thay đổi, ảnh hưởng đến sức mua của hai đồng tiền và do vậy làm cho giá cả hàng hóa xuất nhập khẩu của hai quốc gia trên thị trường thương mại quốc tế cũng thay đổi, từ đó ảnh hưởng đến quy mô thương mại giữa các nước với nhau

- Đối với hoạt động xuất khẩu khi đồng nội tệ lên giá tức là TGHĐ tăng làm cho giá trị của hàng hóa trong nước tăng lên so với hàng hóa nước ngoài Điều này làm cho hàng hóa nước ngoài rẻ hơn hàng hóa trong nước, khiến cho hoạt động nhập khẩu tăng lên, hoạt động xuất khẩu giảm xuống Cán cân thanh toán của quốc gia sẽ bị xấu đi Gây khó khăn cho nền kinh tế

- Khi TGHĐ giảm xuống tức là đồng nội tệ giảm giá điều này làm cho giá cả của hàng hóa trong nước rẻ hơn so với hàng hóa nước ngoài do giá trị của hàng hóa trong nước giảm xuống so với hàng nước ngoài Điều này se làm cho hoạt động xuất khẩu được đẩy mạnh, hoạt động nhập khẩu giảm xuống làm cho cán cân thanh toán được cải thiện hơn Một khi hàng hóa trong nước trở nên rẻ hơn thì sức canh tranh của hàng hóa sẽ được nâng cao, nhu cầu tăng lên và khối lượng hàng hóa xuất khẩu sẽ gia tăng Hoạt động thương mại quốc tế sẽ được mở rộng

Ví dụ: Một lô hàng hóa Việt Nam xuất khẩu có giá là 20.000 triệu VND Vào thời điểm (y) TGHĐ trên thị trường Việt Nam là 1USD = 20000VND, thì lô hàng hóa này bán trên thị trường quốc tế là 1 triệu USD Nếu như vào thời điểm (y+1) thì tỷ gái hối đoái là 1USD =

21000, thì lô hàng này sẽ có giá là khoảng 0,952 triệu USD

1.7.3 Một số vai trò khác

* Đối với đầu tư nước ngoài

TGHĐ tác động tới giá trị phần vốn mà nhà đầu tư nước ngoài đầu tư hoặc góp vốn liên doanh Vốn ngoại tệ hoặc tư liệu sản xuất được đưa vào nước sở tại thường được chuyển đổi ra đồng nội tệ theo tỷ giá chính thức Bên cạnh đó tỷ giá còn có tác động tới chi phí sản xuất và hiệu quả các hoạt động đầu tư nước ngoài Do đó sự thay đổi TGHĐ có ảnh hưởng nhất định tới hành vi của các nhà đầu tư nước ngoài trong việc quyết định có đầu tư vào nước sở tại hay không.

* Với nợ nước ngoài

Các khoản vay nợ nước ngoài thường được tính theo đơn vị tiền tệ nước đó hoặc những đồng tiền mạnh nên khi TGHĐ tăng lên cũng đồng nghĩa với sự tăng lên của gánh nặng nợ nước ngoài Ngày nay khi sự luân chuyển vốn quốc tế ngày càng tự do thì các nước đặc biệt các nước đang phát triển, các nước vay nợ nhiều càng cần phải thận trọng hơn trong chính sách tỷ giá để đảm bảo được tăng trưởng và khả năng trả nợ nước ngoài của quốc gia mình

1.8 Tầm quan trọng của tỷ giá hối đoái

Với những vai trò của TGHĐ đã được thể hiện ở trên thì TGHĐ có một tầm quan trọng đặc biệt đối với nền kinh tế Bất kỳ một quốc gia nào cũng luôn tìm cách đạt được mục tiêu là cân bằng cán cân thanh toán, tăng trưởng kinh tế, kiềm chế lạm phát, giảm thiểu thất nghiệp TGHĐ

là một công cụ, là một nhân tố quan trọng của quốc gia để giúp cho nhà nước đạt được những mục tiêu kinh tế vĩ mô Kiểm soát được TGHĐ giúp cho CP có thể đạt được những mục tiêu nhất định mà khó có một công cụ khác ngoài TGHĐ có thể làm được Do vậy, TGHĐ quả thật

có một tầm quan trọng đặc biệt trong quản lý nền kinh tế một cách hợp lý và có hiệu quả

2 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI

2.1 Quan hệ cung cầu

Tỷ giá thể hiện giá trị của đồng tiền các nước, mà tiền tệ cũng là một loại hàng hóa đặc biệt cho nên TGHĐ cũng bị ảnh hưởng bởi quan hệ cung cầu trên thị trường Đối với cung của một loại hàng hoá bất kỳ nào thì sự thay đổi cung của hàng hoá đó luôn chịu giới hạn nhất định nhưng cung của tiền có thể tăng đến vô hạn do NHTW có thể phát hành tiền với một số lượng rất lớn Ngược lại cầu hàng hoá phụ thuộc vào nhu cầu sử dụng, tích trữ, đầu cơ nên chúng ta có thể lượng ước được và tính toán được lượng cầu hàng hoá nhưng đối với tiền thì không, cầu tiền

là vô hạn do nhu cầu về tiền của người dân luôn lớn Do vậy, cung và cầu của tiền luôn thay đổi ảnh hưởng, tác động tới sự thay đổi của TGHĐ:

- Khi cung ngoại tệ nhỏ hơn cầu ngoại tệ thì sẽ dẫn tới giá ngoại tệ tăng  TGHĐ tăng

- Khi cung ngoại tệ lớn hơn cầu ngoại tệ thì sẽ dẫn tới giá ngoại tệ giảm  TGHĐ giảm

Mọi sự thay đổi về cung và cầu ngoại tệ trên thị trường đều dẫn đến sự thay dổi nhanh chóng và tác động mạnh TGHĐ Cung ngoại tệ trên thị trường được cung cấp bởi nhiều cách thức như: nguồn vốn ODA, FDI, dự trữ ngoại hối của NHTW, kiều hối,… Cầu trên thị trường là nhu cầu ngoại tệ sử dụng cho các hoạt động xuất khẩu, du lịch,… Bên cạnh đó sự tác động của các hàng hóa thay thế trên thị trường như vàng với dầu mỏ cũng ảnh hưởng tới cung, cầu của ngoại tệ do yếu tố đầu tư Quan hệ cung cầu là một nhân tố chính và quan trọng nhất tác động mạnh mẽ tới TGHĐ Thông qua cung cầu TGHĐ có thể được xác định một cách rõ ràng và nhanh chóng Vì vậy, NHTW cần có những quyết định phù hợp tác động tới cung cầu ngoại tệ trên thị trường để đảm bảo chính sách duy trì được một TGHĐ hợp lý để nền kinh tế phát triển được ổn định.

2.2 Cán cân thanh toán quốc tế

Cán cân thanh toán quốc tế là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá nền kinh tế của một quốc gia Bên cạnh đó cán cân thanh toán quốc tế cũng ảnh hưởng, tác động mạnh

Cán cân thanh toán quốc tế cũng tác động tới cung cầu ngoại tệ thông qua hình thức

là cán cân thanh toán bội thu hay bội chi từ đó tác động tới TGHĐ Thông qua cán cân thanh toán quốc tế chúng ta có thể biết được tình trạng của nền kinh tế và có thể dự báo trước được

sự thay đổi của TGHĐ

2.3 Lạm phát tương đối giữa các quốc gia

Lạm phát là sự suy giảm sức mua của tiền tệ và là một chỉ tiêu đo lường sự thay đổi giá cả của một quốc gia bằng chỉ số giá cả chung ngày càng tăng lên Nếu lạm phát càng cao thì giá

cả càng tăng lên Thông qua lạm phát khác nhau giữa các quốc gia, TGHĐ sẽ thay đổi theo tình hình lạm phát Trong các điều kiện khác không đổi, khi lạm phát của nước này lớn hơn nước kia thì giá cả hàng hóa nước này tăng lên nhanh hơn so với nước kia Cùng một lượng tiền như nhau với một mức tỷ giá nhất định sẽ xảy ra sự thay đổi lượng hàng hóa mua được Điều này dẫn đến sự thay đổi giá trị đồng tiền giữa các nước khác nhau làm cho TGHĐ thay đổi

Trong điều kiện các yếu tố khác không đổi, khi lạm phát của một quốc gia xảy ra cao hơn quốc gia khác thi đồng nội tệ bị mất giá, ngoại tệ tăng giá làm cho TGHĐ tăng lên

Và ngược lại sẽ làm cho TGHĐ giảm xuống Vì vậy kiểm soát tốt lạm phát cũng là một trong những biện pháp giúp bình ổn TGHĐ.

Trong dài hạn, một sự tăng lên mức giá của một quốc gia (so với mức giá nước ngoài) dẫn đến đồng tiền của quốc gia đó giảm giá, và một sự giảm đi mức giá của quốc gia

đó dẫn đến đồng tiền của quốc gia đó lên giá.

2.4 Lãi suất tín dụng tương đối giữa các quốc gia

Lãi suất tín dụng giữa các quốc gia cũng là một nhân tố quan trọng tác động tới TGHĐ Lãi suất là giá cả vay vốn trên thị trường Lãi suất tín dụng tác động lên việc luân chuyển nguồn vốn giữa các nước từ đó ảnh hưởng tới cung ngoại tệ và thông qua đó gián tiếp tác động tới TGHĐ

- Nếu lãi suất tín dụng trong nước cao hơn lãi suất ngoại tệ hay lãi suất trên thị trường quốc tế, thì sẽ thu hút những dòng vốn từ thị trường nước ngoài do lãi suất hấp dẫn hơn, điều này làm cho cung ngoại tệ tăng lên sẽ dẫn đến TGHĐ giảm xuống (đồng nội tệ lên giá so với đồng ngoại tệ)

- Nếu lãi suất tín dụng trong nước thấp hơn lãi suất ngoại tệ hay lãi suất trên thị trường quốc tế, thì sẽ thu hút những dòng vốn đi ra thị trường nước ngoài do lãi suất hấp dẫn hơn, điều này làm cho cung ngoại tệ giảm xuống sẽ dẫn đến TGHĐ tăng lên (đồng nội tệ giảm giá

so với đồng ngoại tệ)

Lãi suất tín dụng giữa các quốc gia cũng là một nhân tố tác động gián tiếp tới TGHĐ thông qua việc tác động tới cung ngoại tệ trên thị trường

2.5 Các nhân tố khác

2.5.1 Chính sách kinh tế vĩ mô của Chính Phủ

Khi CP thực hiện các thay đổi về chính sách kinh tế vĩ mô như chính sách tài khóa hoặc chính sách tiền tệ đều làm ảnh hưởng đến các chỉ số về tốc độ tăng trưởng kinh tế, lạm phát, bội chi ngân sách, lãi suất tín dụng… và thông qua sự thay đổi các chỉ số đó làm ảnh hưởng, thay đổi đến TGHĐ nhất định Ví dụ: NHTW thực hiện chính sách tiền tệ nhằm kiềm chế lạm phát thông qua các biện pháp hút tiền từ ngoài thị trường lưu thông bằng cách phát hành trái phiếu, tăng lãi suất cơ bản… từ đó lạm phát sẽ giảm xuống, lên giá của hàng hóa sẽ chậm lại Thông qua lạm phát thì TGHĐ cũng biến động theo như đã trình bày ở mục 2.3

2.5.2 Hàng rào thương mại

Hàng rào thương mại như thuế quan và hạn ngạch có thể tác động đến tỷ giá Thông qua thuế quan và hạn ngạch có thể tác động tới mức giá cả của hàng hóa nhập khẩu và hàng hóa

trong nước, tác động tới hoạt động xuất nhập khẩu Từ đó tác động tới cung và cầu ngoại tệ cần cho hoạt động xuất nhập khẩu và làm thay đổi tỳ giá hối đoái

Một sự gia tăng hàng rào thương mại sẽ dẫn đến đồng tiền của một quốc gia lên giá trong dài hạn.

Ví dụ: Nếu Việt Nam gia tăng hàng rào thương mại như tăng thuế quan, giảm hạn ngạch nhập khẩu đối với sản phẩm thép Nhật Bản Sự gia tăng hàng rào thương mại đối với sản phẩm thép của Nhật sẽ làm gia tăng nhu cầu sản xuất thép san xuất của Việt Nam trên trường quốc tế

và đồng tiền Việt Nam có khuynh hướng lên giá, bởi vì sản phẩm thép của Việt Nam bán chạy, thậm chí với giá trị của VND cao hơn

2.5.3 Sở thích hàng nội so với hàng ngoại

Thực chất sở thích hàng nội so với hàng ngoại cũng là một nhân tố ảnh hưởng, tác động tới

TGHĐ thông qua cung cầu trên thị trường Nhu cầu xuất khẩu của một quốc gia gia tăng dẫn

đến đồng tiền của quốc gia đó lên giá trong dài hạn; ngược lại, nhu cầu nhập khẩu hàng hóa của một quốc gia gia tăng dẫn đến đồng nội tệ mất giá.

Ví dụ: Nếu như người Việt Nam thích hàng nhập khẩu của Nhật, thì nhu cầu nhập khẩu hàng hóa của Nhật trên thị trường Việt Nam tăng lên, dẫn đến Yên Nhật lên giá và VND mất giá Nếu như người Nhật có nhu cầu về hàng nông sản Việt Nam, thì dẫn đến giảm giá Yên Nhật và tăng giá VND

2.5.4 Năng suất lao động

Do TGHĐ phản ánh mối tương quan đồng giá sức mua của các đồng tiền, nên dễ dàng so sánh giá cả của thị trường nội địa và thị trường thế giới Từ đó sẽ có thể thấy được tình trạng năng suất lao động của mỗi quốc gia hay nói cách khác tỷ giá và năng suất lao động có mối liên

hệ với nhau Nếu như năng suất lao động của một quốc gia này cao hơn quốc gia khác, làm cho giá cả hàng hóa nội địa của quốc gia này thấp hơn hàng hóa nước ngoài Kết quả là nhu cầu

hàng hóa nội địa tăng cao, dẫn đến đồng nội tệ lên giá Trong dài hạn, khi năng suất của một

quốc gia cao hơn quốc gia khác, thì đồng tiền của quốc gia đó sẽ được định giá cao hơn và tỷ giá sẽ ngày càng tăng khi năng suất lao động ngày càng tăng Ví dụ: Trung Quốc có năng suất

lao động cao hơn Việt Nam vì vậy hàng hoá Trung Quốc rẻ dẫn đến cầu nhập hàng hoá Trung Quốc của Việt Nam tăng mạnh khiến cho cầu về Nhân Dân tệ cũng tăng theo Lúc này giá trị của CNY tăng và được định giá cao hơn so với VND

2.5.5 Yếu tố tâm lý, kỳ vọng

Yếu tố tâm lý, kỳ vọng được thể hiện bằng sự phán đoán của thị trường về các sự kiện kinh

tế, chính trị, tâm lý số đông, lợi tức kỳ vọng … từ những sự kiện này, người ta dự đoán chiều hướng thay đổi của TGHĐ Thông qua đó tiến hành thực hiện những hành động đầu tư, đầu cơ,

tích trữ về ngoại hối Điều này làm cho tỷ giá có thể thay đổi tăng hoặc giảm trên thị trường thông qua tác động đến cung và cầu ngoại tệ.

Ví dụ: Nếu như kỳ vọng của nhiều người là tỷ giá sẽ tăng cao trong tương lai thì sẽ xuất hiện hiện tượng một số lượng lớn người dân tiến hành mua ngoại tệ để đầu cơ, tích trữ trong ngắn hạn Điều này làm cho cầu ngoại tệ trên thị trường tăng lên một cách nhanh chóng Nếu cung ngoại tệ không đáp ứng kịp thì sẽ khiến cho TGHĐ tăng lên Và ngược lại sẽ làm cho TGHĐ giảm xuống

2.6 Nhận định chung về các nhân tố ảnh hưởng tới tỷ giá hối đoái

Nói tóm lại, tỷ giá ở tại một thời điểm là sự tồng hợp sự tác động của nhiều yếu tố như là sức mua của các đồng tiền và tốc độ lạm phát ở các nước có liên quan; trạng thái cung cầu ngoại tệ ; chênh lệch mức lãi suất giữa các nước có liên quan; thực trạng của hoạt động thị trường tài chính; chính sách kinh tế vĩ mô của CP… Các nhân tố này vừa phụ thuộc lẫn nhau, vừa là kết quả của nhiều tác động khác nhau Từ các nhân tố tác động đến tỷ giá ở trên ta có thể thấy rằng

có rất nhiều nhân tố tác động, ảnh hưởng đến TGHĐ trong ngắn hạn cũng như trong dài hạn Mỗi nhân tố đóng một vai trò quan trọng nhất định trong việc xác định TGHĐ trên thị trường

Có nhân tố đóng vai trò chính yếu quyết định mạnh mẽ đến TGHĐ trong dài hạn, có nhân tố tác động tới tỷ giá trong ngắn hạn

Các cơ quan nhà nước phải có những chính sách điều hành phù hợp để kiểm soát tỷ gia hối đoái một cách tốt nhất để nền kinh tế đạt hiệu quả cao nhất, và có những biện pháp giảm tác động của các nhân tố làm ảnh hưởng không tốt đến sự thay đổi của TGHĐ

3 CHÍNH SÁCH ĐIỀU CHỈNH TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI

3.1 Khái niệm về chính sách điều chỉnh tỷ giá hối đoái

Chính sách tỷ giá là tổng thể các nguyên tắc công cụ biện pháp được nhà nước điều chỉnh tỷ giá của một quốc gia trong một thời kỳ nhất định nhằm đạt mục tiêu cần thiết đã định trong chiến lược phát triển của quốc gia đó Về cơ bản chính sách điều chỉnh TGHĐ tập trung chú trọng vào hai vấn đề lớn là: vấn đề lựa chọn hệ thống TGHĐ và vấn đề điều chỉnh TGHĐ Nhưng vấn đề quan tâm hàng đầu của chính sách điều chỉnh TGHĐ như tên gọi chính là vấn đề điều chỉnh TGHĐ

3.2 Phân loại chính sách điều chỉnh tỷ giá hối đoái

Chính sách tỷ giá cố định: Là chính sách tỷ giá mà NHTW buộc phải can thiệp trên thị trường ngoại hối để duy trì tỷ giá biến động xung quanh một mức tỷ giá cố định (gọi là tỷ giá trung tâm) trong một biên độ hẹp đã được định trước

→ Chính sách tỷ giá này giảm bớt rủi ro trong việc chuyển đổi từ đồng tiền này sang đồng tiền khác

Chính sách tỷ giá thả nổi hoàn toàn: Là chế độ tỷ giá được xác định hoàn toàn tự do theo quy luật cung cầu trên thị trường ngoại hối mà không có sự can thiệp của NHTW

→ Chính sách tỷ giá này giúp cho chính sách tiền tệ quốc gia được độc lập

Chính sách tỷ giá thả nổi có điều tiết: Là chế độ tỷ giá mà NHTW tiến hành can thiệp trên thị trường ngoại hối nhằm ảnh hưởng đến tỷ giá nhưng không cam kết duy trì một tỷ giá cố định hay biên độ dao động nào xung quanh tỷ giá trung tâm

3.3 Mục tiêu chính sách điều chỉnh tỷ giá hối đoái

Trong nền kinh tế mở động cơ hoạch định chính sách là những mục tiêu cân đối bên trong

và bên ngoài Trong khi đó TGHĐ lại là một yếu tó có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu cân đối bên trong và bên ngoài của nền kinh tê nên việc hoạch định chính sách TGHĐ phải hướng tới mục tiêu ổn định được hai mục tiêu bên trong và bên ngoài của nền kinh tế

Tuy nhiên trong mỗi giai đoạn nhất định không phải lúc nào cũng cố định cứng nhắc hai mục tiêu này mà tùy vào thời điểm chính sách tỷ giá cũng có thêm một số mục tiêu cụ thể khác như là thưởng xuyên xác lập và duy trì mức tỷ giá cân bằng, duy trì và bảo vệ đồng nội tệ, gia tăng dự trữ ngoại tệ của quốc gia…

* Hai mục tiêu chính của chính sách điều chỉnh tỷ giá:

- Mục tiêu cân bằng nội (ổn định nền kinh tế trong nước): là trạng thái cân bằng mà ở

đó các nguồn lực của một quốc gia được sử dụng đầy đủ, thể hiện ở sự toàn dụng lao động, tỷ lệ thất nghiệp giảm, mức giá cả ổn định Sự thay đổi giá cả có thể tác động xấu đến các khoản tín dụng và đầu tư trong nền kinh tế Cần hạn chế sự tăng giá, dự kiến được các đợt thay đổi giá để tránh ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế làm giảm hiệu quả của nền kinh tế, tăng tính rủi ro của các món nợ Vì vậy, TGHĐ được xem như là một công cụ đắc lực, hỗ trợ hiệu quả trong việc điều chỉnh giá cả, đăc biệt là trong nền kinh tế mở, hội nhâp như hiện nay thông qua việc giúp cho nền kinh tế tránh rơi vào tình trạng lạm phát hoặc giảm phát kéo dài và đảm bảo cho việc cung ứng tiền không quá nhanh cũng không quá chậm

Mục tiêu cân bằng ngoại: là trạng thái cân bằng cán cân thanh toán quốc tế mà trong đó cân

bằng tài khoản vãng lai là một yếu tố quan trọng trong nền kinh tế Không nên có một sự thâm hụt hay thặng dư quá lớn trong tài khoản vãng lai: một sự thâm hụt tài khoản vãng lai cho thấy răng nước đó đang vay nợ nước ngoài Khoản nợ này, sẽ không đáng lo ngại khi nó được sử dụng để đầu tư có hiệu quả bảo đảm trả nợ rong tương lai và có hiệu quả, nhưng nếu khoản thâm hụt này kéo dài và không tạo ra được cơ hội đầu tư hiệu quả thì nó tạo ra nguy hiểm cho nền kinh tế Ngược lại khi tài khoản vãng lai thặng dư cho thấy rằng nước đó đang tích tụ tài sản của mình ở nước ngoài Sự dư thừa này kéo dài dẫn đến mất cân đối nghiêm trọng bên trong nền

kinh tế, có nhiều nguồn lực bị lãng phí không được sử dụng, sản xuất một sô ngành đình trệ, tăng trưởng kinh tế giảm và thất nghiệp gia tăng Tùy thuộc và điều kiện nền kinh tế mà cần có chính sách điều chỉnh tỷ giá cho phù hợp, hiệu quả để ổn định cán cân thanh toán quốc tế, tác động tích cực vào hoạt động xuất nhập khẩu và đầu tư xuyên quốc gia.

3.4 Một số công cụ trong chính sách điều chỉnh tỷ giá hối đoái

3.4.1 Công cụ lãi suất chiêt khấu

Đây là công cụ gián tiếp thường sử dụng để điều chỉnh TGHĐ trên thị trường Lãi suất chiết khấu được đánh giá là công cụ hiệu quả nhất trong chính sách điều chỉnh TGHĐ Cơ chế tác động đến TGHĐ của lãi suất chiết khấu: khi TGHĐ đạt đến mức báo động cần phải can thiệp thì NHTW tiến hành điều chỉnh lãi suất chiết khấu Khi lãi suất chiết khấu thay đổi kéo theo sự thay đổi cùng chiều của lãi suất trên thị trường Từ đó làm dịch chuyển các dòng vốn quốc tế làm thay đổi cán cân thanh toán quốc tế (tài khoản vốn, tài khoản vãng lai …) hoặc ít nhất làm cho người sở hữu vốn trong nước chuyển đổi đồng vốn của mình sang đồng tiền có lãi suất cao hơn để thu lợi và làm thay đổi TGHĐ Cụ thể lãi suất tăng dẫn đến xu hướng là một dòng vốn vay ngắn hạn trên thị trường thế giới sẽ đổ vào trong nước và người sở hữu vốn ngoại tệ trong nước sẽ có xu hướng chuyển đồng ngoại tệ của mình sang nội tệ để thu lãi suất cao hơn do tác động đó ảnh hưởng đến cung cầu nội – ngoại tệ làm cho tỷ giá sẽ giảm (nội tệ tăng) và ngược lại muốn tăng tỷ giá, giảm giá trị đồng nội tệ sẽ tiến hành giảm lãi suất tái chiết khấu

Tuy nhiên, lãi suất do cung cầu của vốn vay quyết định Còn tỷ giá thì do quan hệ cung cầu

về ngoại tệ quyết định Điều này có nghĩa là những yếu tố để hình thành tỷ giá và lãi suất là không giống nhau, do vậy biến động của lãi suất không nhất thiết kéo theo biến động của tỷ giá Công cụ lãi suất chiết khấu được sử dụng để điều chỉnh TGHĐ trong ngắn hạn

3.4.2 Công cụ ngoại hối

Đây là chính sách mà NHTW can thiệp vào thị trường ngoại hối bằng cách mua bán ngoại hối trên thị trường mở, đây là một công cụ có tác động mạnh và trực tiếp đến TGHĐ nhằm đạt được những mục tiêu cụ thể đã đề ra Cụ thể:

- Khi tỷ giá lên cao, NHTW tăng cường bán ngoại hối ra thị trường làm cung ngoại hối trên thị trường tăng lên do đó làm giảm bớt căng thẳng về cung cầu ngoại hối trên thị trường và kéo tỷ giá giảm xuống

- Khi tỷ giá giảm xuống , NHTW sẽ mua vào ngoại hối, tăng nhu cầu ngoại hối trên thị trường và làm giảm bớt căng thẳng trong quan hệ cung cầu ngoại hối trên thị trường dẫn tới TGHĐ sẽ tăng lên

Can thiệp vào thị trường ngoại hối bằng cách mua bán trên thị trường ngoại hối còn có tác động trực tiếp tới các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô khác (lãi suất, giá cả, lạm phát…) Công cụ này

được dùng để phối hợp chính sách tiền tệ của NHTW để giảm thiểu sự tác động không tốt của công cụ này tác động tới nền kinh tế Một hình thức khác của chính sách công cụ ngoại hối đó là việc thành lập quỹ bình ổn hối đoái Nhà nước sẽ thành lập quỹ này dưới hình thức bằng ngoại

tệ, vàng hoặc phát hành các loại trái phiếu ngắn hạn, chủ động mua vào bán ra ngoại tệ để kịp thời can thiệp làm thay đổi quan hệ cung cầu về ngoại hối trên thị trường, nhằm mục đích điều chỉnh tỷ giá

Khi ngoại tệ vào nhiều, thì sử dụng quỹ này để mua ngoại tệ nhằm hạn chế mức độ mất giá của đồng ngoại tệ Ngược lại, trong trường hợp ngoại tệ đi ra nước ngoài, quỹ bình ổn tỷ giá tung ngoại tệ ra bán để ngăn chặn giá ngoại tệ tăng Tuy nhiên để thực hiện tốt công cụ này thì vấn đề quan trọng ở đây là NHTW phải có dự trữ ngoại hối lớn, nếu cán cân thanh toán của một nước bị thiếu hụt thường xuyên thì khó có đủ số ngoại hối để thực hiện phương pháp này

3.4.3 Chính sách tài khóa của CP

Các chính sách tài chính của CP cũng là một trong những công cụ trong chính sách điều chỉnh TGHĐ Tùy thuộc điều kiện nền kinh tế cụ thể mà chỉnh phủ có sự điều chỉnh TGHĐ phù hợp, tập trung vào sự phối hợp của chính sách tài chính và chính sách tiền tệ:

- Trong trường hợp TGHĐ cố định và có sự di chuyển vốn hoàn hảo:

i

0

D0

S0S

Nếu như CP muốn duy trì TGHĐ cố định thì cần phải có một quỹ dự trữ ngoại hối đủ mạnh để can thiệp mạnh mẽ vào cung cầu thị trường ngoại hối Nếu có sự gia tăng về cầu ngoại

tệ thì NHTW tiến hành bán ngoại tệ, làm giảm quỹ dự trữ ngoại tệ để ổn định tỷ giá và ngược lại cầu nội tệ tăng sẽ làm gia tăng quỹ dự trữ ngoại tệ Tuy nhiên với chính sách TGHĐ cố định thì chính sách tiền tệ của ngân hàng trug ương tỏ ra kém hiệu quả, nếu như thực hiện chính sách tiền tệ mở rộng, làm cho cung tiền tăng (S0S1) khiến cho lãi suất trên thị trường giảm (i0i1)

Mà lãi suất giảm kéo theo hiệu ứng là các nhà đầu tư nước ngoài lấy ngoại tệ trên thị trường đầu

tư ra nước ngoài, do vậy mức cung tiền có xu hường trở lại nhưng thị trường cung mất một lượng lớn ngoại tệ Nếu như chính sách tiền tệ không có hiệu quả thì chính sách tài khóa lại tỏ ra

có hiệu quả cao Nếu CP thực hiện chính sách tài khoán mở rộng làm cho cầu tiền (D0D1) trong nền kinh tế tăng lên kéo theo lãi suất tăng (i0i1) có tác dụng thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào, tăng dự trữ ngoại hối, làm tăng mức cung tiền Mức cung tiền tăng (S0S1) lên kéo mức lãi suất về cân bằng (i1i0) Như vậy chính sách tài chính tỏ ra hiệu quả trong duy trì tỷ giá

ổn định

- Trong trường hợp TGHĐ linh hoạt và sự di chuyển vốn hoàn hảo:

Trong chính sách TGHĐ linh hoạt, cung cầu ngoại tê trên thị trường ngoại hối sẽ định đoạt giá trị của đồng nội tệ; cầu ngoaị tệ tăng, thì đồng nội tệ mất giá, ngược lại cung ngoại tệ tăng (S0S1) thì đồng nội tệ lên giá Nếu NHTW thực hiện chính sách tiền tệ mở rộng thì cung tiền tăng lên làm cho lãi suất giảm xuống (i1i0), cầu ngoại tệ tăng lên do có xu hướng chuyển dịch vốn ra nước ngoài Thay vì bán dự trữ ngoại tệ thì NHTW để nội tệ giảm giá Điều này khiến xuất khẩu tăng lên làm cầu ngoại tệ tăng, đường D tăng lên (D0D1) làm lãi suất đạt mức lãi suất ban đầu Do vậy làm giảm áp lực phá giá tiền tệ Nếu CP thực hiện chính sách tài khóa mở rộng thi lãi suất trên thị trường có xu hướng tăng lên (i0i1) và thu hút vốn đầu tư từ nước ngoài Kết quả là tiền nội tệ lên giá, nhập khẩu tăng, xuất khẩu, đường cầu tiền có xu hướng giảm xuống do CP phải cắt giảm chi tiêu để giảm bớt sự gia tăng nhập khẩu

3.4.4 Phá giá tiền tệ

Phá giá tiền tệ là một biện pháp mang tính tình thế của NHTW nhằm giảm giá trị của đồng nội tệ (chính thức hạ thấp giá trị của đồng tiền trong nước so với ngoại tệ), làm cho TGHĐ tăng lên Ví dụ: tháng 12 năm 1971, CP Mỹ chính thức phá giá USD với mức 7,89%, tức là giá của 1 GBP tăng từ 2,40 USD( trước khi phá giá ) lên 2,605 USD, hay sức mua của một USD giảm từ 0,416 GBP xuống 0,383 GBP

Phá giá tiền tệ có tác dụng đẩy mạnh xuất khẩu hàng hoá và hạn chế nhập khẩu hàng hoá, do vậy nó đã góp phần cải thiện cán cân thương mại, làm cho TGHĐ bớt căng thẳng Tuy nhiên, phá giá tiên tệ thường gây tác động tiêu cực đối với thị trường ngoại hối Kinh nghiệm của các nước cho thấy, biện pháp này chỉ thành công khi mà nền kinh tế có tiềm năng kinh tế vững chắc

3.4.5 Nâng giá tiền tệ

Nâng giá tiền tệ là một công cụ ngược lại so với công cụ phá giá tiền tệ Đây là Đây là việc NHTW chính thức nâng giá đơn vị tiền tệ nước mình so với ngoại tệ, làm cho TGHĐ giảm xuống Nâng giá tiền tệ chỉ thực hiện khi giá hàng hóa và dịch vụ xuất khẩu được đánh giá là có giá thấp hơn giá của thị trường thế giới; hạn chế xuất khẩu nhằm cân bằng cán cân thương mại quốc tế tránh được sức ép của các nước khác trong thương mại mậu dịch quốc tế hoặc tăng khả năng nhập khẩu, hạn chế xuất khẩu, kiềm chế lạm phát Những quốc gia có nền kinh tế phát triển quá “nóng” muốn làm giảm bớt sự phát triển “nóng” của nền kinh tế thì thường dùng biện pháp nâng giá tiền tệ để giảm đầu tư trong nước và tăng cường chuyển nguồn vốn ra nước ngoài

3.5 Tác động của chính sách điều chỉnh tỷ giá hối đoái

3.5.1 Tác động tới hoạt động ngoại thương

Mỗi quốc gia khi tham gia vào thương mại quốc tế đều có thể thu được lợi, những lợi ích

cụ thể này lại phụ thuộc vào điều kiện và trình độ phát triển của từng quốc gia Với bất kỳ quốc gia nào thì không thể phủ nhận lợi ích thu được từ hoạt động ngoại thương Và việc sử dụng TGHĐ vừa là chính sách, vừa là công cụ có tác động lớn tới quy mô và mức độ của những lợi ích này Chính sách điều chỉnh TGHĐ có tác dụng thúc đẩy, tăng cường những lợi ích này Hoạt động ngoại thương của một quốc gia có thể phát triển chính là nhờ lợi thế so sánh và lợi thế nhờ quy mô Sử dụng chính sách điều chỉnh TGHĐ để tác động lên tỷ giá thông qua đó xác định lại lợi thế so sánh và lợi thế về quy mô của quốc gia

- Sự khác biệt về tài nguyên thiên nhiên, trình độ sản xuất và điều kiện sản xuất dẫn tới

sự khác biệt về chi phí sản xuất và giá cả sản phẩm giữa các nước Nếu TGHĐ của một nước xác định mức giá cả hàng hóa thấp hơn so với quốc tế thì thông qua trao đổi quốc tế, các nước

có thể cung cấp cho nền kinh tế thế giới những loại hàng mà họ sản xuất tương đối rẻ hơn và mua của nền kinh tế thế giới những loại hàng tương đối rẻ hơn từ các nước khác Những lợi ích thương mại này càng lớn khi kết hợp với lợi thế kinh tế nhờ quy mô Thông qua tỷ giá, một số ngành, một số mặt hàng để đạt lợi thế so sánh do TGHĐ chính là thể hiện mức giá cả giữa các quốc gia Dựa vào lợi thế so sánh của mình các nước sẽ xuất khẩu những sản phẩm mà mình sản xuất tương đối có hiệu quả đó là những hàng hoá cần nhiều nguồn lực mà họ dồi dào và nhập khẩu những sản phẩm mà họ sản xuất tương đối kém hiệu quả hay đó là những hàng hoá cần nhiều nguồn lực mà họ không có nhiều Do các nước có nguồn lực khác nhau, nên một nước có thể có nhiều lao động, tài nguyên phong phú nhưng thiếu vốn và trình độ công nghệ trong khi nước khác có ít lao động nhưng trình độ công nghệ cao nên khi tham gia vào thương mại quốc tế các nước có thể phát huy được lợi thế của mình Bên cạnh đó, khi tham gia thương mại quốc tế khả năng tiêu dùng ở mỗi nước được mở rộng, mỗi người dân được cung cấp nhiều loại hàng hoá hàng với chất lượng được cải thiện hơn, phong phú hơn và thoả mãn được những nhu cầu cao hơn

- Chính sách điều chỉnh TGHĐ cũng tác động tới tính kinh tế dựa vào quy mô Dựa vào lợi thế kinh tế nhờ qui mô khi tham gia quan hệ thương mại quốc tế cũng thu được lợi ích, ngoài những lợi ích thu được từ lợi thế so sánh TGHĐ bên cạnh xác định giá cả của hàng hóa các nước cũng thể hiện quy mô của nền kinh tế các nước được so sánh từ đó biểu hiện lợi thế quy

mô Lợi thế quy mô giải thích tại sao các nước lại tiến hành thương mại trong ngành đó là việc một nước vừa xuất khẩu và nhập khẩu cùng một loại hàng hoá nào đó Do ngày nay sự phát triển của các nước công nghiệp ngày càng trở nên giống nhau về trình độ công nghệ và các nguồn lực, lợi thế so sánh ở nhiều ngành không bộc lộ rõ nữa, cho nên để tiếp tục duy trì thương mại

quốc tế lợi thế về qui mô thực hiện được coi là biện pháp chiếm lược Một nước cùng một lúc có thể giảm bớt số loại sản phẩm tự mình sản xuất và tăng thêm sự đa dạng của hàng hoá cho người tiêu dùng trong nước Do sản xuất ít chủng loại hơn, nước đó có thể sản xuất mỗi loại hàng hoá

ở qui mô lớn hơn, với năng xuất lao động cao hơn và chi phí thấp hơn Vì vậy, người sản xuất sẽ

có lợi nhuận cao hơn và người tiêu dùng cũng được lợi hơn bởi chi phí rẻ hơn và có phạm vi lựa chọn rộng hơn

Dựa vào lợi thế so sánh và lợi thế quy mô mà chính sách điều chỉnh TGHĐ thông qua điều chỉnh tỷ giá có tác dụng thúc đẩy hoạt động ngoại thương mà biểu hiện chính là hoạt động xuất khẩu và hoạt động nhập khẩu hàng hóa giữa các quốc gia được đẩy mạnh hơn Các quốc gia có thể xuất khẩu những mặt hàng mà mình có lợi thế và nhập khẩu những mặt hàng mà lợi thế của quốc gia ít hơn so với quốc gia khác Từ đó hoạt động thương mại quốc tế được mở rộng và đẩy mạnh hơn

3.5.2 Tác động tới hoạt động thương mại trong nước

Chính sách điều chỉnh TGHĐ tạo nên những thay đổi của TGHĐ ảnh hưởng trực tiếp đến mức giá cả hàng hoá dịch vụ xuất nhập khẩu của một nước Khi tỷ giá thay đổi theo hướng làm giảm sức mua đồng nội tệ, thì giá cả hàng hoá dịch vụ của nước đó sẽ tương đối rẻ hơn so với hàng hoá dịch vụ nước khác ở cả thị trường trong nước và thị trường quốc tế Dẫn đến cầu về xuất khẩu hàng hoá dịch vụ của nước đó sẽ tăng, cầu về hàng hoá dịch vụ nước ngoài của nước

đó sẽ giảm tạo ra sự thặng dư của cán cân thương mại Do cầu hàng hóa trong nước tăng lên giúp thúc đẩy hoạt động sản xuất, trao đổi, buôn bán trong nước, thương mại trong nước dễ dàng phát triển.Ví dụ: Trước đây 1USD = 14000VND 1 chiếc máy tính giá 750USD được nhập khẩu và tính ra đồng nội tệ của Việt Nam là 10.500.000VND Đến nay, giả sử giá chiếc máy tính không đổi, trong khi tỷ giá thay đổi 1USD = 15000VND thì cũng chiếc máy tính đó được nhập khẩu và bán với giá 11.250.000VND Giá đắt hơn, nhu cầu nhập máy tính sẽ giảm Nhưng đối với xuất khẩu thì ngược lại khi tỷ giá 1USD = l4000VND, giá xuất khẩu 1 tấn gạo với chi phí sản xuất là 3,5 triệu VND là 250USD, nhưng với chi phí sản xuất không đổi thì giá bán chỉ khoảng 233USD Giá giảm nhu cầu xuất khẩu sẽ tăng

Trong trường hợp ngược lại, khi tỷ giá biến đổi theo hướng làm tăng giá đồng nội tệ Sự tăng giá của đồng nội tệ có tác động hạn chế xuất khẩu vì cùng một lượng ngoại tệ thu được do xuất khẩu sẽ đổi được ít hơn đồng nội tệ Tuy nhiên, đây là cơ hội tốt cho các nhà nhập khẩu, nhất là nhập khẩu nguyên liệu, máy móc giá rẻ, chất lượng hơn để phục vụ tốt hơn cho nhu cầu sản xuất trong nước

3.5.3 Tác động tới phát triển kinh tế

Chính sách điều chỉnh TGHĐ thông qua tác động tới hoạt động ngoại thương và hoạt động thương mại trong nước gián tiếp tác động tới sự phát triển của nền kinh tế

Trước hết là hoạt động xuất khẩu, có tác động rất lớn đến phát triển kinh tế của đất nước Hoạt động xuất khẩu kích thích các ngành kinh tế phát triển, góp phần tăng tích luỹ vốn, mở rộng sản xuất trong nước, nâng cao trình độ tay nghề và thói quen làm việc của những lao động trong sản xuất hàng xuất khẩu, tăng thu nhập, cải thiện mức sống của nhân dân Bên cạnh đó, ngoại tệ thu được sẽ làm tăng nguồn dự trữ ngoại tệ giúp cho quá trình ổn định đồng nội tệ và chống lạm phát dẫn đến ổn định nền kinh tế Vai trò của xuất khẩu còn thể hiện ở việc tác động đến việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế góp phần thúc đẩy sản xuất phát triển Điều đó tạo ra những lợi thế so sánh mới của một nước và thúc đẩy ngoại thương của nước đó phát triển Khi mà xuất khẩu càng phát triển, càng có điều kiện mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm và tăng khả năng cung cấp những nguồn lực khan hiếm cho quá trình sản xuất và nâng cao năng lực sản xuất trong nước Đối với các nước đang phát triển thì xuất khẩu có thể nâng cao năng lực sản xuất trong nước, còn đối với các nước phát triển xuất khẩu có thể giải quyết được mâu thuẫn giữa sản xuất và thị trường Với vai trò to lớn đối với nền kinh tế như vậy, các nước cần khai thác hợp lý những lợi ích thu được từ hoạt động xuất khẩu, nhất là trong giai đoạn đầu khi mới tham gia vào thương mại quốc tế để phát triển kinh tế một cách vững chắc

Bên cạnh hoạt động xuất khẩu là hoạt động nhập khẩu Nếu như xuất khẩu được coi là nhân tố quan trọng để phát triển kinh tế xã hội thì nhập khẩu lại được coi là nền tảng để thực hiện vai trò đó Thực tế đã cho thấy, nhập khẩu có thể tác động trực tiếp đến sản xuất, kinh doanh và thương mại thông qua việc đổi mới trang thiết bị, công nghệ sản xuất, cung cấp các nguồn lực khan hiếm Đồng thời nhập khẩu còn giúp cho việc cải thiện và nâng cao đời sống dân cư của một nước bằng việc cung cấp nhiều hàng hoá hơn, chất lượng hơn và rẻ hơn Tuy nhiên, hoạt động nhập khẩu còn mang lại nhiều tác hại, nếu không quản lý tốt thí sẽ có thể biến quốc gia thành nơi nhập khẩu công nghệ lạc hậu, không thúc đẩy sản xuất trong nước, gây ô nhiễm môi trường, tạo tâm lý tiêu dùng trong nước không tốt ảnh hưởng tới phát triển kinh tế của đất nước

3.6 Căn cứ lựa chọn chính sách điều chỉnh tỷ giá hối đoái

Việc lựa chọn chính sách điều chỉnh TGHĐ xoay quanh hai vấn đề chính: mối quan hệ giữa nền kinh tế trong nước với các nước khác và với toàn cầu và mức độ linh hoạt của các chính sách kinh tế trong nước

- Vấn đề mối quan hệ giữa các nền kinh tế chính là lựa chọn hệ thống mở cửa hay đóng cửa Các phương án đặt ra cho việc lựa chọn hệ thống tỷ giá hướng về tỷ giá cố định hoặc tỷ giá linh hoạt hoặc kết hợp cả hai Nếu quốc gia lựa chọn hệ thống tỷ giá cố định, là tương đương với

việc chọn hệ thống mở cửa, trong đó luôn có sự tương tác giữa các nhân tố trong nước và cả với các nước khác, với toàn cầu Bởi vì việc hoạch định chính sách đối nội trở thành ngoại sinh và tuân thủ theo thoả ước tỷ giá khi quốc gia đó lựa chọn chế độ này Ngược lại, phương án tỷ giá linh hoạt, về nguyên tắc, không chấp nhận một ràng buộc nào vào các chính sách kinh tế đối nội Các chính sách có tác động gì đi nữa thì sự giao động tỷ giá sẽ giữ chúng chỉ gây ảnh hưởng trong phạm vi quốc gia và phụ thuộc vào cung cầu trên thị trường trong nước Và tương ứng với điều đó, kết quả của các chính sách kinh tế nước ngoài dù thế nào đi chăng thì điều chỉnh tỷ giá

sẽ giữ ảnh hưởng của chúng nằm ngoài phạm vi quốc gia Vậy việc lựa chọn cơ chế hối đoái linh hoạt đồng nhất với lựa chọn hệ thống đóng cửa, trong đó tỷ giá linh hoạt sẽ tách rời nền kinh tế quốc gia khỏi môi trường quốc tế

- Vấn đề mức độ linh hoạt của các chính sách kinh tế trong nước, rõ ràng có các mức độ khác nhau và mỗi mức độ có tác động nhất định tới nền kinh tế Vì tỷ giá cố định thể hiện sự cam kết áp đặt các điều kiện nhất định đối với chính sách kinh tế quốc gia, không thể theo đuổi chính sách đối nội một cách độc lập Ngược lại, tỷ giá linh hoạt là một công cụ chính sách có thể

sử dụng để giữ cho các hoạt động kinh tế của hệ thống quốc tế, có thể thực hiện các chính sách quốc gia mà không cần quan tâm đến môi trường bên ngoài

Ngoài ra còn có các tiêu chuẩn khác để xem xét lựa chọn chính sách tỷ giá như các hình thức rối loạn kinh tế, đặc thù cơ cấu kinh tế và tính chất rủi ro, các mục tiêu theo đuổi của nền kinh tế, lượng cung ứng tiền trên thị trường, tình trạng cán cân thanh toán, dự trữ ngoại hối của quốc gia, sự cân đối thị trường hàng hóa

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI VÀ CHÍNH SÁCH ĐIỀU CHỈNH

TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2008 ĐẾN NAY

1 Giai đoạn 2008 – 2009

1.1 Năm 2008

Giai đoạn 2008-2009 đánh dấu sự biến động của phản ứng chính sách tỷ giá ở Việt Nam Từ năm 2007 do sự tăng ồ ạt của luồng tiền đầu tư gián tiếp vào Việt Nam, nguồn cung USD đã tăng mạnh Trên thực tế vào nửa đầu năm 2007 và từ tháng 10/2007 đến tháng 3/2008 thị trường ngoại hối Việt Nam đã có dư cung về USD khiến tỷ giá NHTM giảm xuống sàn biên độ dao động mà NHNN công bố

Năm 2008, kinh tế thế giới bắt đầu rơi vào tình trạng khủng hoảng, nền kinh tế Việt Nam cũng ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng kinh tế tác động tới tình hình sản xuất, xuất khẩu trong nước Cũng với lãi suất và lạm phát, năm 2008 là một năm đầy biến động với TGHĐ với những ảnh hưởng từ các yếu tố vĩ mô, cung cầu ngoại tệ, thậm chí là cả tin đồn thất thiệt

Một tiền lệ mới chưa từng xảy ra trong lịch sử là biên độ tỷ giá được điều chỉnh 5 lần, một mật độ dày chưa từng có Quy luật thị trường bị phá vỡ Nếu như những năm trước tỷ giá luôn được định hướng tăng nhẹ vào khoản 1%/năm thì vào năm 2008, tỷ giá công bố LNH thường có xu hướng duy trì ổn định đã tăng 5%, dẫn đến tỷ giá giao dịch LNH tăng 10% Trong khi đó tỷ giá ngoài TTTD tăng kịch trần vượt quá hạn mức cho phép của NHNN cho phép nhiều lần Chênh lệch giữa tỷ giá chính thức do ngân hàng công bố và tỷ giá tự do có

sự khác biệt rất lớn

Căn cứ vào tính chất biến động của tỷ giá, ta có thể chia làm 2 giai đoạn:

Biểu đồ 2.1: Diễn biến tỷ giá USD/VND năm 2008

INCLUDEPICTURE

"http://files.doanhnhan360.com/Image.ashx/image=bmp/3c78dd2ed0ae485f9a1bdb93782fc915-Ti gia USD VND 2.bmp/Ti gia USD VND 2.bmp" \* MERGEFORMATINET

Nguồn: vneconomy.vn

Giai đoạn 1: từ 01/01/2008 tới 25/03/2008: xu hướng chung của giai đoạn này là tỷ

giá VND/USD giảm

Tỷ giá USD/VND trên thị trường LNH giảm mạnh từ 16.112 đồng xuống còn 15.960 đồng Tỷ giá trên TTTD có lúc rớt xuống thấp hơn tỷ giá LNH và dao động trong khoảng từ 15.700 đến 16.000 VND/USD

Nguyên nhân: Trước tiên chúng ta hãy nhìn lại tốc độ tăng trưởng kinh tế ở Mỹ trong

năm 2007 đặc biệt là những tháng cuối năm Tháng 8 năm 2007, một số tổ chức tín dụng của

Mỹ như New Century Financial Corporation phải làm thủ tục xin phá sản Một số khác thì rơi vào tình trạng cổ phiếu của mình mất giá mạnh như Countrywide Financial Corporation Nhiều người gửi tiền ở các tổ chức tín dụng này đã lo sợ và đến rút tiền, gây ra hiện tượng đột biến rút tiền gửi khiến cho các tổ chức đó càng thêm khó khăn Nguy cơ khan hiếm tín

dụng hình thành Cuộc khủng hoảng tài chính thực thụ chính thức nổ ra Dẫn đến lượng tiền mặt USD trong dân chúng và các doanh nghiệp ở Mỹ tăng cao đồng thời năm 2007 cũng được xem là năm thành công của nền kinh tế Việt Nam với những mốc sự kiện lớn như Việt Nam gia nhập WTO, GDP tăng trưởng ở mức cao, thị trường chứng khoán sôi động… tất cả những điều đó đã làm cho Việt Nam đã trở thành một thị trường đầu tư hấp dẫn nên đã làm cho lượng cung USD tăng nhanh trong những tháng cuối năm 2007 và 3 tháng đầu năm

2008 làm cho tỷ giá VND/USD giảm Minh chứng cho điều nay là FDI và FII tiếp tục trên

đà tăng, GDP quý I vẫn ở mức cao

Biểu đồ 2.2 Tăng trưởng kinh tế các quý so với cùng kỳ năm trước

Thời điểm này đang trong giai đoạn gần Tết Dương lịch, do đó lượng kiều hối (5,5 tỷ USD) chuyển về nước khá lớn

Như đã trình bày ở trên cuộc khủng hoảng hoảng tài chính thế giới bắt nguồn ở

Mỹ đã ảnh hưởng đến tâm lý của các nhà đầu tư Các nhà đầu tư dự đoán rằng VND sẽ tăng giá so với USD, đã tạo nên cung cầu ảo VND trên thị trường làm cho đổng Việt Nam lên giá

so với đô la Mỹ

Ngày 13/2, NHNN thông báo phát hàng tín phiếu NHNN bằng VND vào ngày 17/3 dưới hình thức bắt buộc đối với 41 NHTM với tổng giá trị tín phiếu phát hành 20300 tỷ đồng với kì hạn 364 ngày, lãi suất 7,8%/năm Đồng thời tỷ giá USD trên thị trường thế giới tăng mạnh Hệ quả tức thời của các tác động trên là dòng tiền VND bị chặn lại, gây ra hiện tượng khan hiếm tiền mặt, thừa USD giữa các NHTM Vào thời điểm đó, USD/VND xuống rất thấp, tỷ giá của các NHTM luôn ở mức dưới tỷ giá liên ngân hàng Người dân không còn giữ