Mục tiêu của mô đun: * Về kiến thức: - Giải thích được cấu tạo, nguyên lý hoạt động của các loại đèn điện thông dụng * Về kỹ năng: - Đọc và vẽ được các sơ đồ mạch điện chiếu sáng đơn gi
NỐI DÂY ĐƠN VÀ LÀM ĐẦU CỐT (LÕI MỘT SỢI)
Qui trình nối dây
- Trình bày được quy trình kỹ thuật nối thẳng và nối phân nhánh dây đơn lõi một sợi
- Thể hiện thái độ nghiêm túc và hăng hái trong giờ học
1.1 Quy trình nối thẳng dây đơn lõi một sợi
Qui trình nối được thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Cắt bỏ lớp vỏ cách điện
Để bóc lớp vỏ cách điện an toàn, không nên cắt thẳng góc quanh sợi dây điện vì vết cắt có thể bị gãy khi có lực tác động từ bên ngoài Nên dùng dao gọt nghiêng với góc 30 độ để bóc lớp cách điện một cách nhẵn và giảm thiểu hư hỏng cho lõi dẫn Đối với dây có tiết diện nhỏ, dưới 2,5 mm², có thể dùng kìm để tuốt dây cho thao tác nhanh và dễ dàng hơn.
Hình 1.1: Bóc vỏ cách điện
Bước 2: Làm sạch ruột dây dẫn
Làm sạch ruột dây dẫn bằng vải sợi thuỷ tinh hoặc giấy, lau nhẹ cho đến khi thấy ánh kim
Hình 1.2: Làm sạch đầu nối
Đầu lõi được uốn thành góc 90 độ với khoảng cách bằng 8–10 lần đường kính lõi kể từ vị trí cắt lớp cách điện và đặt các đầu lõi vào nhau như hình 1.3a Dùng hai kìm điện quấn khoảng 5–7 vòng dây quanh lõi, phần dây còn lại quấn thêm 5–7 vòng bằng kìm vạn năng và siết chặt theo hai chiều ngược nhau; cuối cùng bóp chắc các đầu dây như hình 1.3b.
Hình 1.3 mô tả cách nối thẳng dây đơn có tiết diện S < 2,5 mm² Đối với trường hợp tiết diện dây lớn hơn 2,5 mm², quy trình nối được thực hiện theo các bước tương tự, bắt đầu bằng khâu chuẩn bị gồm bóc vỏ lớp cách điện bên ngoài bằng kìm hoặc dao cắt điện chuyên dụng (như hình 1.1), tiếp theo làm sạch lõi bằng vải sợi thủy tinh (như hình 1.2) Sau đó chuẩn bị thêm một sợi dây dẫn cùng loại với vật liệu làm dây dẫn nhưng có đường kính nhỏ hơn đường kính lõi từ 2 đến 4 lần, với chiều dài đủ để xoắn từ 20 đến 30 vòng, và tiến hành ghép nối hai phần dây dẫn như hình vẽ a) và b).
Hình 1.4: Nối thẳng dây đơn (S> 2,5 mm 2 )
1.2 Quy trình nối phân nhánh dây đơn lõi một sợi
Phương pháp này được ứng dụng tại những nơi cần rẽ nhánh trên đường dây chính
Khi tiết diện dây nhỏ hơn 2,5 mm², dây được nối theo hai cách như hình vẽ 1.5 để đảm bảo sự vững chắc và độ bền cơ tốt Quy trình thực hiện tương tự như phương pháp nối thẳng Ban đầu bóc vỏ lớp cách điện bên ngoài với khoảng cách đủ để có thể quấn từ 10 đến 15 vòng xoắn quanh lõi phân nhánh Cắt bỏ vỏ đoạn phân nhánh một đoạn bằng 15 đến 20 lần đường kính của dây, sau đó làm sạch cách điện bằng vải sợi thủy tinh hoặc giấy ráp cho đến khi lộ ra ánh kim.
Quấn lõi từ 10 đến 15 vòng quanh sợi dây phân nhánh và quanh sợi dây chính bằng kìm điện, sau đó bóp chặt và siết các vòng xoắn để đảm bảo liên kết chắc chắn Thực hiện với hai kìm điện ở hai đầu vòng xoắn, di chuyển chúng ngược chiều nhau và ép chặt hai đầu dây lại để tạo mối nối ổn định giữa các thành phần dây dẫn.
Hình 1.5: Nối phân nhánh dây đơn (S< 2,5 mm 2 ) Đối với trường hợp tiết diện dây lớn hơn 2,5 mm 2 qui trình nối được thực hiện theo các bước tương tự
Khâu chuẩn bị bao gồm:
- Bóc vỏ lớp cách điện bên ngoài bằng kìm hay dao cắt điện chuyên dụng
- Làm sạch lõi dây dẫn bằng vải sợi thuỷ thinh,
Chuẩn bị thêm một sợi dây dẫn cùng loại với vật liệu làm dây dẫn hiện có Sợi dây phụ có đường kính nhỏ hơn lõi dây dẫn từ 2 đến 4 lần và có chiều dài đủ để xoắn từ 20 đến 30 vòng.
- Thực hiện ghép nối hai phần dây dẫn
Hình 1.6: nối phân nhánh dây đơn (S> 2,5 mm 2 )
Nối thẳng dây đơn lõi một sợi
- Nối thẳng dây đơn lõi một sợi đúng tiêu chuẩn kỹ thuật
- Thực hiện tốt các quy tắc an toàn trong công việc
- Thể hiện được tác phong công nghiệp và thái độ nghiêm túc, cẩn thận, tích cực trong rèn luyện kỹ năng
2.1 Công tác chuẩn bị Để phục vụ tốt cho quá trình thực hành, ta cần chuẩn bị một số dụng cụ và thiết bị vật tư Dưới dây là số lượng dụng cụ và thiết bị vật tư chuẩn bị cho 1 nhóm 2 sinh viên bao gồm: a) Dụng cụ
STT Tên dụng cụ Số lượng Ghi chú
5 Dao cắt vỏ cách điện 01 b) Thiết bị vật tư
STT Tên thiết bị, vật tư Số lượng Ghi chú
1 Dây dẫn đơn lõi một sợi 1,0 mm 2 1m
2 Dây dẫn đơn lõi một sợi 1,5 mm 2 1m
3 Dây dẫn đơn lõi một sợi 2,5 mm 2 1m
2.2 Thực hành nối thẳng dây đơn
Thao tác mẫu là một công cụ quan trọng trong giờ thực hành; việc thao tác mẫu chính xác và rõ ràng giúp sinh viên nắm chắc kiến thức và dễ dàng rèn luyện kỹ năng Đầu giờ, giáo viên sẽ thao tác mẫu các bước thực hiện công việc để sinh viên quan sát, vừa thao tác vừa kết hợp thuyết trình và đối chiếu với bảng quy trình kỹ thuật để sinh viên nắm rõ thứ tự và từng bước thực hiện Qua quá trình này, sinh viên được tiếp cận một cách trực quan, tăng khả năng ghi nhớ và vận dụng, từ đó nâng cao hiệu quả học tập và tự tin thực hành trên các thao tác sau.
Trong quá trình thao tác mẫu, nếu thấy sinh viên chưa hiểu hoặc chưa rõ bước nào thì giáo viên sẽ thao tác lại bước đó
2.2.2 Chia nhóm Để giờ thực hành đạt hiệu quả cao, ta cần chia lớp thành nhiều nhóm, cụ thể như sau: Mỗi ca thực hành có sĩ số tối đa là 24 sinh viên, chia thành 12 nhóm, mỗi nhóm 2 sinh viên
- Các nhóm tiến hành thực hiện
Trong khuôn khổ thực tập, mỗi nhóm sinh viên sẽ luân phiên phân công và thực hiện các công việc liên quan đến nối dây để hình thành kỹ năng đúng tiêu chuẩn kỹ thuật Ở vòng đầu tiên, sinh viên A thực hiện các công việc phụ như cắt bỏ lớp vỏ cách điện và làm sạch ruột dây bằng giấy ráp, trong khi sinh viên B đảm nhận công đoạn nối dây; ở vòng tiếp theo, hai bạn sẽ đổi vai trò và tiếp tục thực hiện các thao tác tương tự Các vòng luân phiên này được lặp lại nhiều lần nhằm tích lũy kinh nghiệm, nâng cao chất lượng nối dây và tăng cường an toàn điện, cũng như phát triển khả năng làm việc nhóm và tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật.
Trong thời gian sinh viên thực hành, giáo viên cần thường xuyên quan sát, uốn nắn và chỉnh sửa các thao tác còn chưa đúng để giúp các em hoàn thiện kỹ năng Việc đưa ra phản hồi kịp thời và có hệ thống giúp sinh viên nhận diện lỗi và nắm vững kỹ thuật chuyên môn Nhờ đó, quá trình đào tạo thực hành được nâng cao, đảm bảo sự tiến bộ bền vững và phù hợp với chuẩn nghề nghiệp.
Kết thúc giờ thực hành, giáo viên dựa vào các tiêu chí đánh giá của bài thực hành để đánh giá kết quả của từng nhóm Đối với kỹ năng nối thẳng dây dẫn đơn lõi một sợi, mối nối phải đạt được các tiêu chí đánh giá đã nêu nhằm đảm bảo chất lượng liên kết và an toàn vận hành hệ thống, đồng thời phản ánh đúng năng lực thực hành của mỗi nhóm.
- Mối nối chắc chắn, gọn, sáng và xoắn đều
- Mối nối không dài quá cũng không ngắn quá, cụ thể đối với dây tiết diện
2,5mm 2 chiều dài mối nối khoảng từ 3-5cm
- Vỏ cách điện không bị trầy xước, dập nát
Từ kết quả bài thực hành của các nhóm, nhận xét kết quả chung của cả lớp cho thấy sự tiến bộ rõ nét ở nhiều bạn đồng thời vẫn còn một số khó khăn phổ biến như chưa nắm vững trình tự thao tác và cách ghi nhận kết quả Vì vậy cần nhắc nhở và nhấn mạnh những kiến thức, những kỹ năng cần lưu ý trong bài, bao gồm nắm vững nguyên lý cơ bản, thực hành đúng quy trình, phân tích và hệ thống hóa kết quả, trình bày kết luận một cách ngắn gọn và rõ ràng, đồng thời phát huy kỹ năng làm việc nhóm, ghi chú có hệ thống và liên hệ giữa lý thuyết với thực hành để nâng cao hiệu quả học tập.
Nối phân nhánh dây đơn
- Nối phân nhánh dây đơn lõi một sợi đúng tiêu chuẩn kỹ thuật
- Thực hiện được các quy tắc an toàn trong công việc
- Thể hiện được tác phong công nghiệp và thái độ nghiêm túc, cẩn thận, tích cực trong rèn luyện kỹ năng
3.1 Công tác chuẩn bị Đối với bài thực hành nối phân nhánh dây đơn, số lượng dụng cụ và thiết bị vật tư chuẩn bị cho 1 nhóm 2 sinh viên bao gồm: a) Dụng cụ
STT Tên dụng cụ Số lượng Ghi chú
5 Dao cắt vỏ cách điện 01 b) Thiết bị vật tư
STT Tên thiết bị, vật tư Số lượng Ghi chú
1 Dây dẫn đơn lõi một sợi 1,0 mm 2 1m
2 Dây dẫn đơn lõi một sợi 1,5 mm 2 1m
3 Dây dẫn đơn lõi một sợi 2,5 mm 2 1m
3.2 Thực hành nối phân nhánh dây đơn
Thao tác mẫu là một phần quan trọng trong giờ thực hành, giúp sinh viên nắm vững kiến thức và rèn luyện kỹ năng một cách rõ ràng và hiệu quả Giáo viên sẽ thao tác mẫu một lần toàn bộ các bước công việc để sinh viên quan sát và hình dung trình tự làm việc Đồng thời, thuyết trình song song và đối chiếu với bảng quy trình kỹ thuật sẽ giúp học viên nắm rõ từng bước thực hiện Phương pháp này tăng cường khả năng ghi nhớ và vận dụng kiến thức vào thực tế, từ đó hình thành sự tự tin khi thực hành.
Trong quá trình thao tác mẫu, nếu thấy sinh viên chưa hiểu hoặc chưa rõ bước nào thì giáo viên sẽ thao tác lại bước đó
3.2.2 Chia nhóm Để giờ thực hành đạt hiệu quả cao, ta cần chia lớp thành nhiều nhóm, cụ thể như sau: Mỗi ca thực hành có sĩ số tối đa là 24 sinh viên, chia thành 12 nhóm, mỗi nhóm 2 sinh viên
- Chia nhóm và phân bổ các nhóm vào vị trí thực hành
- Các nhóm tiến hành thực hiện công việc
Một nhóm sinh viên sẽ luân phiên thực hiện các công việc liên quan đến nối dây nhằm phát triển kỹ năng theo chuẩn kỹ thuật Ở vòng đầu tiên, sinh viên 1 thực hiện các công việc phụ như chuẩn bị và làm sạch bề mặt dây dẫn, trong khi sinh viên 2 đảm nhận công việc nối dây Ở vòng thứ hai, hai bạn sẽ đổi vị trí để mỗi người được thực hành cả hai khía cạnh của quy trình Các nhóm sẽ tiếp tục lặp lại chu trình này nhiều lần với mục tiêu hình thành kỹ năng nối dây đạt tiêu chuẩn kỹ thuật và nâng cao sự hợp tác trong nhóm.
Trong thời gian sinh viên thực hành, giáo viên phải thường xuyên quan sát và theo dõi từng thao tác để kịp thời nhận diện những bước làm chưa đúng hoặc chưa đạt chuẩn Giáo viên sẽ uốn nắn, chỉnh sửa các thao tác sai, thao tác chưa hoàn thiện và hướng dẫn cách thực hiện đúng để sinh viên dần hoàn thiện kỹ năng, nâng cao hiệu quả đào tạo, đồng thời đảm bảo an toàn và chất lượng công việc.
Kết thúc giờ thực hành, giáo viên dựa trên các tiêu chí đánh giá của bài thực hành để đánh giá kết quả của từng nhóm Đối với kỹ năng nối phân nhánh dây đơn lõi một sợi, mối nối phải đạt được những tiêu chuẩn sau.
- Mối nối chắc chắn, sạch, sáng và xoắn đều
- Mối nối không dài quá cũng không ngắn quá
- Phần vỏ cách điện gần mối nối không bị dập nát, trầy xước
Từ kết quả bài thực hành của các nhóm, ta phân tích và rút ra nhận xét chung cho cả lớp, nhằm đánh giá mức độ nắm vững kiến thức và kỹ năng thực hành Nhận xét này cho thấy xu hướng chung về ưu điểm và những hạn chế cần khắc phục, từ đó xác định các nội dung quan trọng mà toàn bộ học sinh cần chú ý Để nâng cao hiệu quả bài học, cần nhấn mạnh lại những kiến thức cốt lõi và các thao tác chính đã được trình bày, đồng thời nêu rõ những thao tác cần lưu ý trong bài để tránh sai sót và tăng tính chính xác trong thực hành.
Hàn và băng cách điện mối nối
- Hàn và băng cách điện mối nối đúng tiêu chuẩn kỹ thuật
- Thực hiện được các quy tắc an toàn trong công việc
- Thể hiện được tác phong công nghiệp và thái độ nghiêm túc, cẩn thận, tích cực trong rèn luyện kỹ năng
Sau khi nối dây xong, cần hàn và băng cách điện mối nối để đảm bảo độ bền và an toàn cho hệ thống Việc hàn làm cho mối nối trở nên chắc chắn, thiếc hàn chảy vào các khe hẹp và bao phủ mối nối, tăng tính dẫn điện và liên kết giữa các lõi dây Bên cạnh đó, thiếc hàn giúp cách ly mối nối khỏi không khí, ngăn ngừa quá trình oxy hóa tiếp xúc điện Băng cách điện có tác dụng cách ly mối nối với các vật dẫn khác và bảo vệ người dùng khỏi nguy cơ bị điện giật Quá trình hàn và băng cách điện được tiến hành đúng quy trình để đảm bảo mối nối hoạt động ổn định và an toàn.
Chuẩn bị đầy đủ mỏ hàn, thiếc hàn và nhựa thông trước khi bắt đầu; sau khi nối dây xong, thoa nhựa thông lên mối nối để quá trình hàn dễ dàng và mối hàn sau khi hoàn tất bóng, đẹp hơn Dùng mỏ hàn chạm vào mối nối để làm nóng, khi nhiệt độ đạt yêu cầu thì đưa dây thiếc tiếp xúc với mũi hàn và mối nối để thiếc nóng chảy Cuối cùng lia mỏ hàn và dây thiếc dọc theo mối nối để thiếc chảy tràn vào các khe hở, tạo mối hàn kín và đều.
Lưu ý: Không nên để mũi hàn tiếp xúc quá lâu với mối nối vì phần cách điện của dây dẫn gần mối nối có thể sẽ cháy
Bước 2: Băng cách điện mối nối
Để cách điện bằng băng dính cách điện hiệu quả, đặt các lớp băng dính sao cho mép dính liền nhau và bao phủ kín phần lớp cách điện của dây Phủ lên lớp cách điện của dây từ 2 đến 3 lớp băng dính để tăng cường bảo vệ và giảm rò điện Tại các vị trí nối hoặc đầu mối, thoa một lớp vecni chống ẩm để ngăn nước và ẩm thâm nhập Cách làm này giúp tăng tuổi thọ và an toàn cho hệ thống điện.
4.2 Thực hành hàn và băng cách điện mối nối
Thao tác hàn và băng cách điện là bước cuối cùng của bài nối dây dẫn đơn lõi một sợi Để thực hiện thao tác này hiệu quả và an toàn, cần chuẩn bị đầy đủ các dụng cụ và vật tư thiết bị liên quan, chẳng hạn dụng cụ hàn, băng cách điện, kéo cắt, dao cắt, kìm và mỏ hàn cùng đồ bảo hộ Phần a) Dụng cụ sẽ liệt kê chi tiết các công cụ cần có nhằm bảo đảm quá trình hàn và bọc cách điện diễn ra đúng kỹ thuật, nhanh chóng và an toàn cho người thực hiện.
STT Tên dụng cụ Số lượng Ghi chú
1 Mỏ hàn, thiếc, nhựa thông 1 bộ
4 Dao cắt vỏ cách điện 01 b) Thiết bị vật tư
STT Tên thiết bị, vật tư Số lượng Ghi chú
1 Mối nối thẳng và phân nhánh dây dẫn đơn lõi một sợi, tiết diện
2 Mối nối thẳng và phân nhánh dây dẫn đơn lõi một sợi, tiết diện
3 Mối nối thẳng và phân nhánh dây dẫn đơn lõi một sợi, tiết diện
4.2.2 Thao tác mẫu Đối với kỹ năng hàn và băng cách điện khi thao tác mẫu giáo viên cần lưu ý những thao tác quan trọng Cụ thể, kỹ năng hàn phải đảm bảo đúng kỹ thuật, tính mỹ thuật và đặc biệt không làm vỏ cách điện của dây dẫn bị cháy Quá trình thao tác mẫu kết hợp thuyết trình và đối chiếu với bảng quy trình kỹ thuật để sinh viên nắm rõ được các bước thực hiện
Trong quá trình thao tác mẫu, nếu thấy sinh viên chưa hiểu hoặc chưa rõ bước nào thì giáo viên sẽ thao tác lại bước đó
- Chia nhóm và phân bổ các nhóm vào vị trí thực hành
- Các nhóm tiến hành thực hiện công việc
Trong quá trình thực tập của sinh viên, giáo viên cần thường xuyên quan sát, hướng dẫn và điều chỉnh những thao tác còn chưa chuẩn để từng bước hoàn thiện kỹ năng thực hành của các em Việc phản hồi kịp thời và sự giám sát liên tục giúp sinh viên nhận diện điểm yếu, cải thiện kỹ năng và tự tin áp dụng vào các tình huống thực tế.
Cuối giờ thực hành, giáo viên căn cứ vào các tiêu chí đánh giá của bài thực hành để đánh giá kết quả của từng nhóm Đối với kỹ năng hàn và băng cách điện, sản phẩm phải đạt được các tiêu chuẩn sau: mối hàn chắc chắn, liên kết bền vững và cách điện hiệu quả; tuân thủ an toàn lao động, có tính thẩm mỹ và đáp ứng yêu cầu vận hành trong điều kiện bình thường Những tiêu chuẩn này nhằm đảm bảo chất lượng sản phẩm và phản ánh trình độ thực hành của học viên.
- Thiếc hàn phải lấp đầy các khe hở của mối nối, mặt mối hàn phải nhẵn và sáng bóng
- Phần vỏ cách điện gần mối hàn không bị cháy, không trầy xước
- Băng cách điện đủ dầy, không hở lõi dây dẫn ra ngoài
Dựa trên kết quả bài thực hành của các nhóm, bài viết sẽ nhận xét và tổng hợp kết quả chung của cả lớp, đồng thời nêu bật những điểm mạnh và hạn chế phổ biến; từ đó nhắc nhở, nhấn mạnh các kiến thức nền tảng và các thao tác quan trọng cần lưu ý trong bài để học viên nắm vững nội dung, thực hiện đúng quy trình và nâng cao hiệu quả thực hành.
Bấm cốt đầu dây
- Bấm cốt đầu dây đúng tiêu chuẩn kỹ thuật
- Thực hiện được các quy tắc an toàn trong công việc
- Thể hiện được tác phong công nghiệp và thái độ nghiêm túc, cẩn thận, tích cực trong rèn luyện kỹ năng
5.1 Quy trình thực hiện Đầu cốt được dùng để bắt chắc chắn dây dẫn điện với các cầu đấu nguồn hoặc phụ tải, các dầu dây dẫn điện với nhau tạo thành những chỗ tiếp xúc điện vững chắc, thường được sử dụng ở các hộp nối, các cầu đấu trung gian
Qui trình bấm đầu cốt từ khâu chuẩn bị đến khâu hoàn thành được thực hiện như sau:
Bước 1: Bóc lớp vỏ cách điện
Khoảng cách lớp vỏ cần bóc chỉ đủ để vừa với đầu cốt thông thường, khoảng 5 cm đối với dây dẫn có tiết diện S < 2,5 mm²; đối với dây có tiết diện S > 2,5 mm², khoảng cách bóc vỏ tùy thuộc vào đầu cốt và phải được điều chỉnh cho phù hợp Dùng kìm tuốt dây hoặc dao chuyên dụng để cắt lớp cách điện bên ngoài (hình 1.1), sau đó dùng vải sợi thủy tinh hoặc giấy làm sạch phần lõi dây (hình 1.2).
Lõi dây đã được chuẩn bị và luồn vào đầu cốt; dùng kìm ép cốt bóp chặt phần tiếp xúc giữa đầu cốt và dây dẫn Đối với các dây dẫn và đầu cốt có kích thước lớn, phải dùng kìm cộng lực để bóp chặt đầu cốt Phần nối được bọc bằng vỏ nhựa cách điện hoặc bằng băng cách điện (hình 1.8).
Hình 1.8 trình bày cách bấm đầu cốt cho một dây Với các đầu cốt nối nhiều dây lại với nhau, sau khi bóc vỏ lớp cách điện và làm sạch, dùng kìm xoắn để xoắn chặt các đầu dây lại dengan nhau Tiếp theo luồn đầu cốt vào và thực hiện thao tác bấm, cuối cùng tiến hành bọc cách điện để hoàn thiện mối nối.
Hình 1.9: Bấm đầu cốt cho nhiều dây
5.2 Thực hành bấm cốt đầu dây
5.2.1 Công tác chuẩn bị Ở thao tác này cần chuẩn bị một số dụng cụ và vật tư thiết bị sau: a) Dụng cụ
STT Tên dụng cụ Số lượng Ghi chú
5 Dao cắt vỏ dây 01 b) Thiết bị vật tư
STT Tên thiết bị, vật tư Số lượng Ghi chú
1 Dây dẫn đơn lõi một sợi 1,0 mm 2 1 m
2 Dây dẫn đơn lõi một sợi 1,5 mm 2 1 m
3 Dây dẫn đơn lõi một sợi 2,5 mm 2 1 m
4 Đầu cốt cho dây 1,0 mm 2 20 cái
5 Đầu cốt cho dây 1,5 mm 2 20 cái
6 Đầu cốt cho dây 2,5 mm 2 20 cái
Trong các giờ thực hành, trước khi sinh viên thực hành, giáo viên sẽ thao tác mẫu các bước công việc để sinh viên quan sát và hình dung quy trình Phương pháp giảng dạy thực hành kết hợp quan sát và thuyết trình được áp dụng khi giáo viên vừa thao tác vừa đối chiếu với bảng quy trình kỹ thuật, giúp sinh viên nắm rõ từng bước thực hiện và cách áp dụng vào bài tập thực tế.
Trong quá trình thao tác mẫu, nếu thấy sinh viên chưa hiểu hoặc chưa rõ bước nào thì giáo viên sẽ thao tác lại bước đó
- Chia nhóm và phân bổ các nhóm vào vị trí thực hành
- Các nhóm tiến hành thực hiện công việc
Trong thời gian sinh viên thực hành, giáo viên cần thường xuyên quan sát, uốn nắn và chỉnh sửa các thao tác còn chưa đúng để hoàn thiện kỹ năng cho sinh viên Việc theo dõi liên tục giúp nhận diện điểm yếu, sửa sai kịp thời và củng cố các kỹ năng thiết yếu, từ đó nâng cao hiệu quả thực hành, tăng tự tin và chuẩn hóa từng bước thao tác trong quá trình làm việc.
Kết thúc giờ thực hành, giáo viên dựa vào các tiêu chí đánh giá của bài thực hành để đánh giá kết quả của từng nhóm Đối với kỹ năng bấm cốt đầu dây, sản phẩm cuối cùng phải đáp ứng các tiêu chí cụ thể nhằm đảm bảo chất lượng và tính an toàn, trong đó nhấn mạnh độ chính xác của thao tác, độ bền của kết nối và tính hiệu quả của quy trình thực hành.
- Đầu cốt phải có kích thước phù hợp với dây dẫn
- Đầu cốt được bóp phải chắc chắn, không bị vỡ phần chụp cách điện
- Không để hở phần lõi dây dẫn ra ngoài, không để thừa đầu dây dẫn quá 0,5mm
Qua kết quả bài thực hành của các nhóm, cần nhận xét tổng quan về kết quả chung của cả lớp để đánh giá mức độ nắm vững kiến thức và kỹ năng thực hành Các nhóm đã thể hiện sự hiểu biết ở phần kết quả và phân tích, nhưng vẫn còn những điểm cần rút kinh nghiệm ở bước chuẩn bị dụng cụ và tuân thủ đúng trình tự thao tác Vì vậy, bài viết nhấn mạnh những kiến thức nền tảng và các thao tác quan trọng cần lưu ý, như cách thiết kế thí nghiệm, cách ghi nhận và trình bày dữ liệu, cũng như cách kiểm tra tính lặp lại và độ chính xác của kết quả Những lưu ý này sẽ giúp học viên củng cố kiến thức và cải thiện hiệu suất thực hành ở các bài tập tiếp theo.
Tạo khuyên đầu dây
- Tạo khuyên đầu dây đúng tiêu chuẩn kỹ thuật
- Thực hiện được các quy tắc an toàn trong công việc
- Thể hiện được tác phong công nghiệp và thái độ nghiêm túc, cẩn thận, tích cực trong rèn luyện kỹ năng
Khi kết nối dây dẫn vào cầu đấu điện, cần đánh khuyên cho đầu dây để mối tiếp xúc chắc chắn và đảm bảo tiếp xúc điện đúng kỹ thuật Chú ý khuyên nối phải đặt đúng chiều nối; khi siết chặt các đai ốc hoặc vít, dây dẫn sẽ ôm chặt vào thân bu-lông, tăng độ bền và ổn định của mối nối Việc thực hiện cần tuân thủ các nguyên tắc kỹ thuật và an toàn điện hiện hành để đảm bảo hiệu quả và an toàn cho hệ thống.
Đối với dây đơn cứng, cần đo đường kính của vít bắt mối nối và xác định chiều dài lõi dây cần thiết để uốn thành khuyên tròn Dùng kìm tuốt dây hoặc dao chuyên dụng để cắt lớp cách điện từ đầu nối lõi dây điện đến khoảng cách cần thiết để uốn dây thành vòng, sao cho dư ra 2–3 mm Đối với dây đơn mềm, cần dư thêm một đoạn đủ để quấn lên lõi dây từ 5–7 vòng.
Bước 2: Làm sạch lõi dây
Làm sạch phần lõi dây trần bằng vãi sợi hay giấy ráp cho đến khi thấy ánh kim loại (hình 1.2)
Bước 3: Uốn đầu lõi dây Đối với dây đơn cứng có lõi đã chuẩn bị, dùng kìm điện bẻ đầu lõi vuông góc và hơi uốn cong một chút, sau đó dùng kìm mỏ nhọn uốn cong từ từ cho đến khi đầu lõi khép kín; cuối cùng, dùng kìm tròn nắn lại cho đầu lõi tròn và cân đối.
Hình 110 mô tả cách tạo khuyên cho dây đơn lõi cứng Đối với dây đơn mềm có phần lõi đã được chuẩn bị, dùng kìm tròn uốn từ từ cho đến khi tạo thành hình vòng tròn, sau đó xoắn chặt phần lõi dây còn thừa lên thân lõi để cố định khuyên.
Hình 1.11: Tạo khuyên cho dây đơn lõi mềm
6.2 Thực hành tạo khuyên đầu dây
6.2.1 Công tác chuẩn bị Để rèn luyện kỹ năng tạo khuyên đầu dây cần chuẩn bị một số dụng cụ và vật tư thiết bị sau: a) Dụng cụ
STT Tên dụng cụ Số lượng Ghi chú
5 Dao cắt vỏ dây 01 b) Thiết bị vật tư
STT Tên thiết bị, vật tư Số lượng Ghi chú
1 Dây dẫn đơn lõi một sợi 1,0 mm 2 1 m
2 Dây dẫn đơn lõi một sợi 1,5 mm 2 1 m
3 Dây dẫn đơn lõi một sợi 2,5 mm 2 1 m
Kỹ năng tạo khuyên đầu dây tuy không phức tạp nhưng đòi hỏi sự khéo léo để cho ra khuyên đầu dây tròn, đẹp và đáp ứng yêu cầu kỹ thuật Giống như các giờ thực hành khác, giáo viên sẽ thao tác mẫu từng bước để sinh viên quan sát, và trong quá trình thao tác sẽ kết hợp thuyết trình với đối chiếu bảng quy trình kỹ thuật nhằm giúp học viên nắm rõ các bước thực hiện và các yếu tố quyết định chất lượng của khuyên đầu dây.
Trong quá trình thao tác mẫu, nếu thấy sinh viên chưa hiểu hoặc chưa rõ bước nào thì giáo viên sẽ thao tác lại bước đó
- Chia nhóm và phân bổ các nhóm vào vị trí thực hành
- Các nhóm tiến hành thực hiện công việc
Trong quá trình sinh viên thực hành, giáo viên thường xuyên theo dõi và đánh giá từng thao tác của học viên để nhận diện điểm chưa chuẩn Giáo viên sẽ quan sát, uốn nắn và chỉnh sửa kịp thời những thao tác còn chưa đúng hoặc chưa đạt, nhằm giúp sinh viên dần hoàn thiện kỹ năng và nắm vững kỹ thuật thực hành Việc hướng dẫn trực tiếp và sửa sai nhanh chóng sẽ tăng hiệu quả học tập, tạo nền tảng vững chắc cho sự tự tin và thành thạo nghề sau này.
Kết thúc giờ thực hành, giáo viên dựa trên tiêu chí đánh giá của bài thực hành để đánh giá kết quả của từng nhóm Đối với kỹ năng tạo khuyên đầu dây, sản phẩm cuối cùng phải đáp ứng các tiêu chí cơ bản được nêu ra.
- Khuyên tròn đều, không gẫy khúc và có kích thước phù hợp với bu-lông hoặc vít cầu đấu
- Không để hở quá nhiều phần lõi dây dẫn ra ngoài, thông thường vỏ cách điện cách khuyên khoảng 3mm
- Không để vỏ cách điện trầy xước hoặc dập nát
Dựa trên kết quả thực hành của các nhóm, chúng ta nhận xét về kết quả chung của cả lớp, tổng hợp những điểm mạnh và hạn chế phổ biến; từ đó nhắc nhở và nhấn mạnh những kiến thức cơ bản, cùng với các thao tác quan trọng cần lưu ý trong bài để đảm bảo nắm vững nội dung và thực hành đúng yêu cầu.
1 Trình bày quy trình kỹ thuật các bước nối dây đơn lõi một sợi
2 Trình bày quy trình kỹ thuật các bước hàn và băng cách điện mối nối
3 Trình bày quy trình kỹ thuật các bước làm đầu cốt dây dẫn đơn lõi một sợi
4 Trình bày quy trình kỹ thuật các bước tạo khuyên đầu dây đơn lõi một sợi
Đây là tập hợp các câu hỏi mang tính lý thuyết nhằm giúp sinh viên ôn tập và nắm vững kiến thức cơ bản về kỹ thuật nối dây, hàn băng cách điện và làm đầu cốt cho dây dẫn đơn lõi một sợi Những câu hỏi này giúp người học củng cố khái niệm, nâng cao kỹ năng thực hành và chuẩn bị tốt cho các bài tập thực tế liên quan đến nối dây, hàn băng và gia công đầu cốt cho dây dẫn.
Sinh viên trình bày được quy trình kỹ thuật, các bước thực hiện kỹ năng nối dây, hàn và băng cách điện và làm đầu cốt dây dẫn đơn lõi một sợi
BÀI 2 NỐI DÂY ĐƠN VÀ LÀM ĐẦU CỐT (LÕI NHIỀU SỢI)
Dây dẫn điện lõi nhiều sợi được sử dụng rất nhiều trong ngành điện, đặc biệt trong hệ thống điện dân dụng Hơn nữa việc đấu nối dây dẫn điện lõi nhiều sợi là công việc thường gặp trong quá trình thi công và sửa chữa điện chiếu sáng dân dụng Vì vậy luyện tập kỹ năng đấu nối dây dẫn điện lõi nhiều sợi là công việc rất thiết thực cho sinh viên ngành điện dân dụng Bài học này giới thiệu qui trình nối, các kiểu nối dây đơn, cách làm khuyên đầu dây và làm đầu cốt cho dây có lõi nhiều sợi
- Nối dây đơn lõi nhiều sợi đúng tiêu chuẩn kỹ thuật theo các kiểu: kiểu nối thẳng, kiểu nối phân nhánh
- Bấm cốt và tạo khuyên đầu dây theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật
- Băng cách điện mối nối đúng quy cách
- Nghiêm túc, cẩn thận, tỉ mỉ, tích cực và trách nhiệm
- Trình bày được quy trình kỹ thuật nối thẳng và nối phân nhánh dây đơn lõi nhiều sợi
- Thể hiện thái độ nghiêm túc và hăng hái trong giờ học
1.1 Quy trình nối thẳng dây đơn lõi nhiều sợi
Trong quá trình lắp đặt hệ thống điện công nghiệp và hệ thống chiếu sáng, mối nối phải được thực hiện tại các hộp nối, tủ phân phối để đảm bảo đúng yêu cầu kỹ thuật; nếu mối nối không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và an toàn sẽ gây ra sự cố đứt mạch hoặc phóng hồ quang gây cháy nổ, hoả hoạn Mối nối tốt phải đảm bảo bề mặt tiếp xúc có tiết diện lớn hơn tiết diện dây dẫn, có độ bền cơ cao, chịu được lực kéo, rung chuyển và va đập, mối nối phải cách điện tốt chống rò điện ra bên ngoài và có tính mỹ thuật Quy trình thực hiện nối thẳng dây đơn được thực hiện theo các bước quy định.
Bước 1: Cắt bỏ lớp vỏ cách điện
Khi thực hiện thao tác bóc lớp vỏ cách điện, nên tránh cắt thẳng góc quanh lõi dẫn vì vết cắt dễ bị gãy khi có lực tác động từ bên ngoài Nên dùng dao gọt nghiêng ở góc 30 độ để hạn chế hỏng lớp cách điện Đối với dây có tiết diện nhỏ (dưới 2,5 mm²), có thể dùng kìm để tuốt dây.
Hình 2.1:Bóc lớp vỏ cách điện
Bước 2: Làm sạch và xếp dây
Dùng kìm vạn năng để nới các sợi dây, làm sạch lõi dây bằng giấy ráp hay vãi sợi cho đến khi thấy ánh kim
Hình 2.2: Làm sạch lõi dây
Đầu tiên tách các đầu dây ra và ghép các đầu dây với nhau theo thứ tự xen kẽ, sau đó lần lượt quấn chặt từng sợi của dây này vào thân dây kia và ngược lại cho đến khi các sợi đã được quấn hết; dùng kìm siết chặt mối nối Kết quả là một khối liên kết hoàn toàn vững chắc, tiếp xúc tốt và đảm bảo tính dẫn điện tối ưu.
Hình 2.3: Nối thẳng hai dây dẫn nhiều lõi
1.2 Quy trình nối phân nhánh dây đơn lõi nhiều sợi
Phương pháp này được ứng dụng tại những nơi cần rẽ nhánh trên đường dây chính qui trình được thực hiện theo các bước như sau:
Bước 1: Cắt lớp vỏ bọc cách điện
Trong quá trình bóc lớp vỏ cách điện, tránh cắt ở các góc nhọn quanh sợi dây điện; các vết cắt như vậy có thể khiến dây dễ bị gãy khi có lực tác động từ bên ngoài.
DÂY ĐƠN VÀ LÀM ĐẦU CỐT (LÕI NHIỀU SỢI)
Nối thẳng dây đơn lõi nhiều sợi
- Nối thẳng dây đơn lõi nhiều sợi đúng tiêu chuẩn kỹ thuật
- Thực hiện được các quy tắc an toàn trong công việc
- Thể hiện được tác phong công nghiệp và thái độ nghiêm túc, cẩn thận, tích cực trong rèn luyện kỹ năng
2.1 Công tác chuẩn bị Để phục vụ tốt cho quá trình thực hành, ta cần chuẩn bị một số dụng cụ và thiết bị vật tư Dưới dây là số lượng dụng cụ và thiết bị vật tư chuẩn bị cho 1 nhóm 2 sinh viên bao gồm: a) Dụng cụ
STT Tên dụng cụ Số lượng Ghi chú
5 Dao cắt vỏ cách điện 01 b) Thiết bị vật tư
STT Tên thiết bị, vật tư Số lượng Ghi chú
1 Dây dẫn đơn lõi nhiều sợi 1,0 mm 2 1m
2 Dây dẫn đơn lõi nhiều sợi 1,5 mm 2 1m
3 Dây dẫn đơn lõi nhiều sợi 2,5 mm 2 1m
2.2 Thực hành nối thẳng dây đơn
Đối với thao tác nối thẳng dây đơn lõi một sợi, giáo viên trình diễn mẫu các bước thực hiện trước để sinh viên quan sát và nắm rõ quy trình, kết hợp thuyết trình và đối chiếu với bảng quy trình kỹ thuật nhằm làm rõ thứ tự các bước và các lưu ý kỹ thuật để sinh viên nắm chắc cách nối dây đúng yêu cầu.
Trong quá trình thao tác mẫu, nếu thấy sinh viên chưa hiểu hoặc chưa rõ bước nào thì giáo viên sẽ thao tác lại bước đó
2.2.2 Chia nhóm Để giờ thực hành đạt hiệu quả cao, ta cần chia lớp thành nhiều nhóm, cụ thể như sau: Mỗi ca thực hành có sĩ số tối đa là 24 sinh viên, chia thành 12 nhóm, mỗi nhóm 2 sinh viên
- Chia nhóm và phân bổ các nhóm vào vị trí thực hành
- Các nhóm tiến hành thực hiện công việc
Trong một nhóm sinh viên, mỗi thành viên sẽ luân phiên đảm nhận các công việc liên quan tới nối dây nhiều lần để hình thành kỹ năng theo tiêu chuẩn kỹ thuật Lần đầu, một sinh viên thực hiện công việc phụ như chuẩn bị và xử lý bề mặt dây để sẵn sàng cho quá trình nối, trong khi sinh viên khác thực hiện bước nối dây Lần thứ hai, hai sinh viên sẽ đổi vai trò để trải nghiệm toàn bộ quy trình và cùng khắc phục sai sót Các nhóm sẽ luân phiên thực hiện các thao tác này nhiều lần nhằm rèn luyện kỹ năng nối dây đúng tiêu chuẩn, đồng thời tăng cường khả năng làm việc nhóm và tính tổ chức.
Trong thời gian sinh viên thực hành, giáo viên cần liên tục quan sát, uốn nắn và chỉnh sửa các thao tác còn chưa đúng để hoàn thiện kỹ năng thực hành cho các em Quá trình này đòi hỏi giáo viên đưa ra phản hồi chi tiết, chỉ ra sai sót và gợi ý biện pháp khắc phục, giúp sinh viên nắm vững nguyên lý và vận dụng linh hoạt vào thực tế Nhờ sự hướng dẫn tận tình và sự điều chỉnh kịp thời, chất lượng đào tạo được nâng cao, giảm thiểu sai lệch kỹ thuật và tăng sự tự tin của người học khi làm việc.
Cuối giờ thực hành, giáo viên dựa vào các tiêu chí đánh giá của bài thực hành để đánh giá kết quả của từng nhóm Đối với kỹ năng nối thẳng dây dẫn đơn lõi nhiều sợi, sản phẩm cuối cùng phải đạt được những tiêu chí nêu ra nhằm đảm bảo độ chính xác và chất lượng của mối nối.
- Mối nối chắc chắn, gọn, sáng và xoắn đều
- Mối nối không dài quá cũng không ngắn quá, cụ thể đối với dây tiết diện
2,5mm 2 chiều dài mối nối khoảng từ 3-5cm
- Phần vỏ cách điện không bị dập nát
Căn cứ từ kết quả bài thực hành của từng nhóm, bài viết tổng hợp nhận xét về kết quả chung của cả lớp, chỉ ra những điểm nổi bật và các điểm còn hạn chế để điều chỉnh cho các bài học tiếp theo Đồng thời nhấn mạnh lại những kiến thức nền tảng và các thao tác cần lưu ý trong bài, giúp người đọc nắm vững nội dung và thực hiện đúng quy trình đã học Nội dung tổng kết này phục vụ cho việc củng cố kiến thức, tăng cường kỹ năng thực hành và nâng cao hiệu quả tự học của học sinh.
Nối phân nhánh dây đơn lõi nhiều sợi
- Nối phân nhánh dây đơn lõi một sợi đúng tiêu chuẩn kỹ thuật
- Thực hiện được các quy tắc an toàn trong công việc
- Thể hiện được tác phong công nghiệp và thái độ nghiêm túc, cẩn thận, tích cực trong rèn luyện kỹ năng
3.1 Công tác chuẩn bị Đối với bài thực hành nối phân nhánh dây đơn lõi nhiều sợi, số lượng dụng cụ và thiết bị vật tư chuẩn bị cho 1 nhóm 2 sinh viên bao gồm: a) Dụng cụ
STT Tên dụng cụ Số lượng Ghi chú
5 Dao cắt vỏ cách điện 01 b) Thiết bị vật tư
STT Tên thiết bị, vật tư Số lượng Ghi chú
1 Dây dẫn đơn lõi nhiều sợi 1,0 mm 2 1m
2 Dây dẫn đơn lõi nhiều sợi 1,5 mm 2 1m
3 Dây dẫn đơn lõi nhiều sợi 2,5 mm 2 1m
3.2 Thực hành nối phân nhánh dây đơn
Để rèn luyện kỹ năng nối phân nhánh dây đơn lõi một sợi, giáo viên sẽ trình diễn mẫu một lần để sinh viên quan sát và nắm bắt trình tự công việc Trong quá trình thao tác, giáo viên kết hợp thuyết trình và đối chiếu với bảng quy trình kỹ thuật nhằm giúp sinh viên hiểu rõ các bước thực hiện.
Trong quá trình thao tác mẫu, nếu thấy sinh viên chưa hiểu hoặc chưa rõ bước nào thì giáo viên sẽ thao tác lại bước đó
3.2.2 Chia nhóm Để giờ thực hành đạt hiệu quả cao, ta cần chia lớp thành nhiều nhóm, cụ thể như sau: Mỗi ca thực hành có sĩ số tối đa là 24 sinh viên, chia thành 12 nhóm, mỗi nhóm 2 sinh viên
- Phân bố và chia các nhóm vào vị trí thực hành
- Các nhóm tiến hành rèn luyện
Mỗi sinh viên trong nhóm được luân phiên đảm nhận các công đoạn nối dây nhằm nâng cao kỹ năng theo chuẩn kỹ thuật Ví dụ, ở vòng làm việc đầu tiên, sinh viên 1 thực hiện các công việc phụ như cắt bỏ lớp vỏ cách điện và làm sạch ruột dây bằng giấy ráp, trong khi sinh viên 2 đảm nhận công đoạn nối dây Ở vòng thứ hai, hai sinh viên hoán đổi vai trò và tiếp tục thực hiện các thao tác tương tự nhiều lần, để nhóm hình thành và nâng cao kỹ năng nối dây đúng chuẩn kỹ thuật.
Trong quá trình sinh viên thực hành, giáo viên cần thường xuyên quan sát tiến trình luyện tập, nhận diện những thao tác còn chưa đúng hoặc chưa đạt yêu cầu, rồi từ từ uốn nắn và chỉnh sửa để hoàn thiện kỹ năng cho các em Việc hướng dẫn cụ thể, sửa sai tại chỗ và gợi ý phương pháp luyện tập phù hợp sẽ giúp sinh viên nắm bắt kỹ năng nhanh hơn, tự tin hơn và đáp ứng được yêu cầu thực hành trong nghề.
Cuối giờ thực hành, giáo viên dựa vào các tiêu chí đánh giá bài thực hành để đánh giá kết quả của từng nhóm Đối với kỹ năng nối phân nhánh dây dẫn đơn lõi nhiều sợi, sản phẩm cuối cùng phải đạt được các tiêu chí như: đúng kỹ thuật nối phân nhánh; an toàn khi thao tác và khi sử dụng dây dẫn; độ bền và ổn định của mối nối dưới tác động lực; tính thẩm mỹ và sự gọn gàng của đường dây; tuân thủ đầy đủ các quy chuẩn an toàn điện và quy trình thực hành Giáo viên tổng hợp kết quả, ghi nhận nhận xét và cho điểm dựa trên mức độ hoàn thiện của từng nhóm.
- Mối nối chắc chắn, sạch, sáng và xoắn đều
- Mối nối không dài quá cũng không ngắn quá
- Phần vỏ cách điện gần mối nối không bị dập nát, trầy xước
Dựa trên kết quả bài thực hành của các nhóm, bài viết tổng hợp nhận xét về kết quả chung của cả lớp và gợi ý những điểm cần chú ý Đồng thời nhắc nhở và nhấn mạnh các kiến thức nền tảng cùng với các thao tác quan trọng cần lưu ý trong bài, nhằm nâng cao hiệu quả học tập và thực hành cho người đọc.
4 Hàn và băng cách điện mối nối
- Hàn và băng cách điện mối nối đúng tiêu chuẩn kỹ thuật
- Thực hiện được các quy tắc an toàn trong công việc
- Thể hiện được tác phong công nghiệp và thái độ nghiêm túc, cẩn thận, tích cực trong rèn luyện kỹ năng
Quá trình hàn và băng cách điện thực hiện tương tự như mối nối dùng dây đơn lõi một sợi đã trình bày ở bài 1
Để hàn mối nối dây điện, chuẩn bị mỏ hàn, thiếc hàn và nhựa thông; sau khi nối xong tra nhựa thông lên mối nối để quá trình hàn dễ dàng và mối nối sau khi hàn bóng đẹp hơn Tiếp theo đặt mũi hàn chạm vào mối nối để làm nóng, khi đã đủ nhiệt độ thì đặt dây thiếc tiếp xúc với mũi hàn và mối nối để thiếc nóng chảy, lia mũi hàn và dây thiếc dọc mối nối để thiếc chảy tràn vào các khe hẹp của mối nối Lưu ý không để mũi hàn tiếp xúc quá lâu với mối nối để phần cách điện của dây dẫn gần mối nối có thể bị cháy.
Bước 2: Băng cách điện mối nối
Để cách điện bằng băng dính cách điện, đảm bảo các lớp băng dính kề nhau và phủ lên lớp cách điện của dây từ 2 đến 3 lớp, đồng thời ở vị trí nối dây quét lên một ít vecni chống ẩm để tăng sự bảo vệ và độ bền theo thời gian Quấn đều và kín để tránh tiếp xúc, hạn chế sự xâm nhập của ẩm và bụi, giúp tăng hiệu quả cách điện và an toàn khi sử dụng.
4.2 Thực hành hàn và băng cách điện mối nối
Thao tác hàn và băng cách điện là bước cuối cùng trong quá trình nối dây dẫn đơn lõi một sợi, đòi hỏi chuẩn bị đầy đủ dụng cụ và vật tư thiết bị để đảm bảo mối nối vừa chắc chắn vừa an toàn về điện Trong thao tác này cần chuẩn bị một số dụng cụ và vật tư thiết bị thiết yếu như dụng cụ hàn, băng cách điện, kéo cắt, dao cắt, kìm và các phụ kiện phụ trợ khác nhằm hoàn thiện quá trình hàn và bọc kín phần hàn, đảm bảo sự liên kết ổn định của mạch điện và an toàn cho người vận hành.
STT Tên dụng cụ Số lượng Ghi chú
1 Mỏ hàn, thiếc, nhựa thông 1 bộ
4 Dao cắt vỏ cách điện 01 b) Thiết bị vật tư
STT Tên thiết bị, vật tư Số lượng Ghi chú
1 Mối nối thẳng và phân nhánh dây dẫn đơn lõi nhiều sợi, tiết diện 1,0 mm 2
2 Mối nối thẳng và phân nhánh dây dẫn đơn lõi nhiều sợi, tiết diện 1,5 mm 2
3 Mối nối thẳng và phân nhánh dây dẫn đơn lõi nhiều sợi, tiết diện 2,5 mm 2
Quá trình hàn và bọc cách điện mối nối dây dẫn lõi nhiều sợi tương tự như dây một sợi, nhưng do có nhiều khe hẹp giữa các sợi nên thiếc hàn phải được thao tác lâu hơn để tràn đầy các khe; đồng thời, quá trình hàn cần thực hiện gián đoạn nhằm bảo vệ vỏ cách điện tránh bị cháy Trước hết, giáo viên thực hiện thao tác mẫu một lần để sinh viên quan sát, sau đó vừa thao tác vừa thuyết trình và đối chiếu với bảng quy trình kỹ thuật nhằm giúp sinh viên nắm rõ các bước thực hiện.
Trong quá trình thao tác mẫu, nếu thấy sinh viên chưa hiểu hoặc chưa rõ bước nào thì giáo viên sẽ thao tác lại bước đó
- Chia nhóm và phân bổ các nhóm vào vị trí thực hành
- Các nhóm tiến hành thực hiện công việc
Trong thời gian thực hành, giáo viên phải thường xuyên quan sát, uốn nắn và chỉnh sửa các thao tác còn chưa đúng, chưa đạt của sinh viên để hoàn thiện kỹ năng cho các em; đồng thời đánh giá kết quả nhằm đo lường mức độ tiến bộ và điều chỉnh phương pháp giảng dạy để sinh viên nắm vững các thao tác một cách hiệu quả.
Cuối giờ thực hành, giáo viên dựa trên các tiêu chí đánh giá của bài tập để đánh giá kết quả của từng nhóm Đối với kỹ năng hàn và băng cách điện, sản phẩm cuối cùng phải đáp ứng các tiêu chí cơ bản như chất lượng mối hàn, an toàn điện, độ bền và tính ổn định của lớp cách điện, cùng với việc tuân thủ đúng quy trình thao tác và các yêu cầu về an toàn lao động.
- Mối hàn phải lấp đầy các khe hở của mối nối, mặt mối hàn phải nhẵn và sáng bóng
- Phần vỏ cách điện gần mối hàn không bị cháy, không trầy xước
- Băng cách điện đủ dầy, không hở lõi dây dẫn ra ngoài
Dựa trên kết quả thực hành của các nhóm và nhận xét chung của cả lớp, bài viết tổng hợp những điểm nổi bật cũng như các tồn tại cần khắc phục Đồng thời nhấn mạnh lại những kiến thức trọng tâm và các thao tác cần lưu ý trong bài, nhằm củng cố nền tảng lý thuyết và nâng cao kỹ năng thực hành cho học sinh.
- Trình bày được quy trình kỹ thuật các bước bấm cốt đầu dây
- Bấm cốt đầu dây đúng quy trình kỹ thuật
- Thể hiện thái độ nghiêm túc, tích cực và tác phong công nghiệp trong rèn luyện kỹ năng
Quy trình được thực hiện theo các bước sau:
Trong bước 1, tiến hành cắt bỏ lớp vỏ cách điện bằng cách đo chiều dài đầu cốt và xác định chiều dài cần thiết để bấm đầu cốt, sau đó dùng kìm hoặc dao thợ điện cắt lớp cách điện ở phần ngoài đúng với khoảng cách đã đo (hình 2.1).
Bước 2: Làm sạch ruột dây
Làm sạch ruột dây dẫn bằng vãi sợi thuỷ tinh hoạt giấy, lau nhệ cho đến khi thấy ánh kim (hình 2.2)
Bước 3: Thực hiện thao tác bấm cốt