Giáo án dạy thêm ngữ văn 12 theo chuyên đề (cả năm) Kế hoạch bài dạy thêm ngữ văn 12 theo chuyên đề (cả năm) Kế hoạch dạy thêm ngữ văn 12 theo chuyên đề (cả năm) giáo án phụ đạo ngữ văn 12 theo chuyên đề (cả năm)
Trang 1c Tư duy, thái độ, phẩm chất
- Tư duy tổng hợp, vận dụng linh hoạt những kiến thức đã học về văn bản; chăm chỉ và nỗ
lực làm bài tập
2 Các năng lực cần hình thành cho học sinh
- Năng lực tự học
- Năng lực thẩm mĩ
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực hợp tác, giao tiếp
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực tổng hợp, so sánh
II PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
1 Giáo viên: Giáo án, tài liệu tham khảo, đề đọc hiểu.
2 Học sinh: Vở ghi.
III CÁCH THỨC TIẾN HÀNH
GV tổ chức giờ dạy theo cách kết hợp các phương pháp nêu vấn đề, gợi mở, đàm thoại, kếthợp các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi, thực hành GV phối hợp cácphương pháp dạy học tích cực trong giờ dạy HS thực hành, thảo luận nhóm, GV hướngdẫn, chốt đáp án, khắc sâu những kiến thức quan trọng
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức
Trang 2Phần thi đọc hiểu là phần thi bắt buộc trong đề thi THPT Quốc gia môn Ngữ Văn
2016, chiếm 3/10 điểm toàn bài và có 1 phần đọc cùng 4 câu hỏi Năng lực đọc hiểu củahọc sinh đang được coi trọng, nhất là từ năm học 2013 – 2014, các đề thi cấp quốc gia (tốtnghiệp, đại học) đều có một phần bài tập kiểm tra đánh giá năng lực này Xu hướng kiểmtra đánh giá mới là thay vì kiểm tra đánh giá sự ghi nhớ những kiến thức của học sinh (kiếnthức do giáo viên đọc hộ, hiểu hộ, cảm hộ), thì các đề thi kể từ năm học 2013 – 2015chuyển sang kiểm tra năng lực đọc hiểu của học sinh, năng lực tự mình cảm thụ, tìm hiểu,khám phá văn bản Phần kiểm tra đánh giá này chiếm 30% tổng số điểm trong đề thi THPTquốc gia với 1 văn bản và 4 câu hỏi nên chúng ta phải có sự chuẩn bị tốt về kiến thức và kĩnăng để có thể đạt điểm cao
Bài học hôm nay giúp các em có được kĩ năng, phương pháp làm bài đọc – hiểu, rèn luyện
kỹ năng tiếp nhận và sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập
B Hoạt động hình thành kiến thức mới
I.KIẾN THỨC CƠ BẢN
1 Yêu cầu nhận diện phương thức biểu đạt
Phương thức biểu đạt Nhận diện qua mục đích giao tiếp
6 Hành chính – công vụ Trình bày ý muốn, quyết định nào đó, thể hiện
Trang 3quyền hạn, trách nhiệm giữa người với người
2- Yêu cầu nhận diện phong cách chức năng ngôn ngữ:
Phong cách ngôn ngữ Đặc điểm nhận diện
-Dùng chủ yếu trong tác phẩm văn chương, không chỉ
có chức năng thông tin mà còn thỏa mãn nhu cầu thẩm
mĩ của con người; từ ngữ trau chuốt, tinh luyện…
3 Yêu cầu nhận diện và nêu tác dụng (hiệu quả nghệ thuật) của các biện pháp tu từ:
– Tu từ về ngữ âm: điệp âm, điệp vần, điệp thanh,… (tạo âm hưởng và nhịp điệu cho câu)
– Tu từ về từ: so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, hoán dụ, nhân hóa, tương phản, chơi chữ, nói
Trang 4giảm, nói tránh, thậm xưng,…
– Tu từ về cú pháp: Lặp cú pháp, liệt kê, chêm xen, câu hỏi tu từ, đảo ngữ, đối, im lặng,…
Biện pháp tu từ Hiệu quả nghệ thuật (Tác dụng nghệ thuật)
Đảo ngữ Nhấn mạnh, gây ấn tượng về
Im lặng (…) Tạo điểm nhấn, gợi sự lắng đọng cảm xúc
Liệt kê Diễn tả cụ thể, toàn điện
II BÀI TẬP VẬN DỤNG
ĐỀ 1.
Đọc văn bản dưới đây:
Cá lớn cũng chỉ thích sống ở đại dương Chúng không thể trở nên lớn nếu chỉ quẩn quanh trong vùng nước nông chật hẹp thiếu dưỡng khí Điều này vừa là thực tế vừa như một ẩn
dụ cho con người Con người muốn trở nên lớn, phải sống trong không gian rộng lớn để khuấy nước chọc trời Khi ta là cá bé, ta dễ thành mồi ngon cho cá lớn Một quốc gia “cá
Trang 5Một cá nhân cho dù thân xác to lớn mà có lá gan bé và tầm nhìn không vượt chân trời thì cái lưỡi dễ thụt sâu xuống họng khi gặp phải kẻ quen dùng cách thị uy.
Khi tôi gặp em, em nói: Có thể em chỉ là rong, là rêu nhưng nhất định em phải là rong rêu của đại dương Em phải là người của thế giới chứ không phải chỉ quẩn quanh với quê nhà Tôi chợt nhớ đêm câu cá và những con cá lớn trên biển năm nào Biết trong em âm ỉ một khát vọng trở thành con cá lớn hít thở bằng bóng nước đại dương chứ không cam chịu dập dềnh may rủi nơi cửa bể.
…Quốc gia mạnh giàu chỉ khi nơi đó có những con người mạnh mẽ, những cá thể như con
cá lớn vẫy vùng với chuyện chọc trời khuấy nước Một quốc gia có tương lai chỉ khi có cá nhân vượt lên với tầm nhìn toàn cầu Cho dù bị đánh giá là lùn, thì văn hóa khí chất vẫn phải cao chất ngất Cho dù bị xem là vóc dáng thấp bé hơn nhiều dân tộc thì tầm nhìn phải vượt lên cao rộng, vượt lên ngoài cái vỏ vật chất là thân xác hữu hạn này.
Em có đang nuôi khát vọng trở thành con cá lớn để hít thở bóng nước đại dương đấy không?
(Hà Nhân, Sống như cây rừng, NXB Văn học, 2016, tr 204- 206)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 Theo tác giả, hình ảnh con cá lớn “thích sống ở đại dương”, “không thể lớn nếu ở
vùng nước nông chật hẹp” trong văn bản trên là ẩn dụ chỉ điều gì?
Câu 2 Nêu nội dung chính của văn bản
Câu 3 Câu nói của nhân vật em (một nhân vật vô hình mà tác giả dùng để chia sẻ suy
nghĩ): “Có thể em chỉ là rong, là rêu nhưng nhất định em phải là rong rêu của đại
dương” mang ý nghĩa gì?
Câu 4 Anh/chị hãy trả lời câu hỏi của tác giả đặt ra trong phần kết của văn bản: “Em có
đang nuôi khát vọng trở thành con cá lớn để hít thở bóng nước đại dương không?” Vì sao?
– Con người cần vượt qua tầm nhìn hạn hẹp, nuôi khát vọng lớn lao và có tầm nhìn xa rộng
để đón lấy những cơ hội, phát triển tiềm năng, làm nên những thành công lớn, sống mộtcuộc đời có ý nghĩa;
– Tầm nhìn của một cá nhân có mối quan hệ tác động đến sự phát triển của một quốc gia,một quốc gia giàu mạnh khi có những cá nhân có tầm nhìn toàn cầu
Trang 6Câu 3 Câu nói: Có thể em chỉ là rong, là rêu nhưng nhất định em phải là rong rêucủa đại dương” mang ý nghĩa:
– rong, rêu mang ý nghĩa chỉ những con người nhỏ bé, bình dị…; đại dương chỉ không gianrộng lớn, là thế giới toàn cầu;
– Từ đó rút ra ý nghĩa cả câu: cho dù làm một con người bình thường, nhỏ bé thì cũng cầnchủ động vươn ra một không gian rộng lớn với những thách thức và cơ hội để trưởng thành
và tiến xa hơn
Câu 4 – Hs trình bày theo suy nghĩ chân thành: có thể đang nuôi/hoặc không nuôi khátvọng vẫy vùng trong không gian rộng lớn cùng với phẩm chất và trí tuệ của mình để làmnên những công việc lớn lao
– Hs cắt nghĩa cho câu trả lời của mình với những lí lẽ và dẫn chứng có căn cứ, thuyếtphục, sau đây chỉ là gợi ý:
+ Khát vọng vươn ra thế giới giúp con người chủ động đón đầu những cơ hội khám phá,dám chấp nhận thử thách, dám sáng tạo để thành công bằng khí chất và trí tuệ của mình.+ Khi nuôi khát vọng vươn ra thế giới nhưng chưa chuẩn bị cho mình những hành trangcần thiết, con người sẽ thất bại và dẫn đến tâm lí tự ti, lo sợ, vì thế tồn tại trong không gianquen thuộc là sự lựa chọn an toàn
ĐỀ 2
Đọc đoạn trích dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Khi tâm trí có mục tiêu rõ ràng, nó có thể tập trung và định hướng, rồi tái tập trung và tái định hướng cho đến khi ta đạt được mục tiêu mong muốn Nếu không thì năng lượng của tâm trí sẽ bị lãng phí Chính mục tiêu là điều tạo nên sự khác biệt ở khả năng tận dụng triệt để nguồn lực của mỗi người Một nghiên cứu với sự tham gia của những sinh viên tốt nghiệp năm 1953 của Đại học Yale đã thể hiện rõ điều này Người ta phỏng vấn những sinh viên tốt nghiệp để biết xem họ có mục tiêu rõ ràng và cụ thể hay không, có viết chúng
ra và có kế hoạch hành động cụ thể hay không Chỉ 3% số lượng sinh viên viết ra mục tiêu
cụ thể cho mình 20 năm sau, năm 1973, các nhà nghiên cứu lại phỏng vấn những sinh viên ngày trước Họ phát hiện thấy nhóm 3% sinh viên kia hiện có tổng tài sản cao hơn tổng tài sản của toàn bộ sinh viên trong nhóm 97% cộng lại Dĩ nhiên, nghiên cứu này chỉ đánh giá phương diện vượt trội về tài chính Tuy nhiên, những người phỏng vấn cũng phát hiện ra rằng với những tiêu chí khó đo lường và mang tính chủ quan (như mức độ hạnh phúc), kết quả của nhóm 3% vẫn hoàn toàn vượt trội Đây là sức mạnh của việc xác lập mục tiêu
(Trích Đánh thức năng lực vô hạn, Anthony Robbins, NXB Tổng hợp Tp Hồ Chí Minh,
2018, tr.157-158)
Trang 71 Theo tác giả, việc xác định mục tiêu có tác dụng gì đối với tâm trí mỗi người?
2 Theo anh/chị điều quan trọng khi xác lập mục tiêu là gì?
3 Việc tác giả trích dẫn các số liệu cụ thể có tác dụng như thế nào?
4 Anh/chị có cho rằng lập mục tiêu là đủ để thành công không? Vì sao?
3 Việc tác giả trích dẫn các số liệu cụ thể có tác dụng:
– Tăng tính xác thực, sức thuyết phục, tính khách quan cho lập luận của mình
– Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đặt ra mục tiêu và cách thức thức thực hiện nó: mụctiêu phải rõ ràng, chi tiết; phải được viết ra giấy, có kế hoạch hành động cụ thể để biến điều
đó thành hiện thực
4 Thí sinh có thể bày tỏ ý kiến của mình theo những cách khác nhau nhưng phải kiếngiải lựa chọn của mình một cách hợp lý và thuyết phục
III BÀI TẬP VỀ NHÀ
Đọc đoạn văn bản sau đây và thực hiện các yêu cầu:
Rất nhiều người đều có tâm lí ăn may Ở người mắc bệnh trì hoãn thì dạng tâm lí này càng phổ biến Họ luôn cho rằng trì hoãn công việc chẳng có gì là ghê gớm, mà không biết rằng rất có khả năng tới cuối cùng sẽ dẫn đến hậu quả khôn lường.
Tại sao mọi người lại luôn có tâm lí ăn may?
Về mặt lí thuyết, tâm lí ăn may là một dạng phản ứng bản năng của con người Khi người
ta gặp phải các loại thiên tai hoặc nguy hiểm, nếu họ có ý thức một cách rõ ràng rằng khả năng sống sót của mình là bằng không thì trong trạng thái ấy hệ thống tinh thần của con người sẽ sụp đổ Vì vậy, những lúc như thế này hệ thống tự bảo vệ của con người sẽ khởi động Đại não sẽ phát ra mệnh lệnh “Nhất định sẽ có cơ hội thoát ra ngoài, nhất định sẽ sống sót” giúp người ta dựa vào sức mạnh để kiên trì, từ đó có cơ hội sống sót…
Rất nhiều người khi qua đường rõ ràng thấy đèn đỏ nhưng vẫn sải bước về phía trước Thứ dung túng cho họ thực hiện hành vi vượt đèn đỏ chính là tâm lí ăn may Họ cho rằng vượt đèn đỏ cũng không xui xẻo đến mức bị tai nạn giao thông Nhưng thực tế hầu như những người bị tai nạn giao thông khi ấy đều có suy nghĩ như vậy.
Trang 8Không chỉ chuyện qua đường, những hậu quả nặng nề hoặc thậm chí ươm mầm đại họa do tâm lí ăn may gây ra trong cuộc sống của chúng ta nhiều không kể xiết.
Con người luôn dễ dàng tin rằng, bi kịch chỉ xảy ra với người khác, cách mình còn rất xa Chính tâm lí ấy khiến người ta coi thường dù chỉ là 1% khả năng xảy ra của bi kịch, nhưng đối với người mang tâm lí đó thì 1% cũng đồng nghĩa với 100%.
Vì vậy, các bạn mắc bệnh trì hoãn, muốn thoát khỏi trì hoãn, ngàn vạn lần đừng mang tâm
lí ăn may.
(Trích Tuổi trẻ không trì hoãn trang 234, Thần Cách)
1.Theo tác giả, trong trường hợp cấp bách, hệ thống tự bảo vệ của con người khởi động cótác dụng gì?
2.Anh, chị hiểu thế nào là tâm lí ăn may?
3.Theo anh, chị tại sao mọi người lại luôn có tâm lí ăn may?
4.Anh, chị có đồng ý với quan điểm của tác giả: Không chỉ chuyện qua đường, những hậu
quả nặng nề hoặc thậm chí ươm mầm đại họa do tâm lí ăn may gây ra trong cuộc sống của chúng ta nhiều không kể xiết Vì sao? Hãy kể một số việc cụ thể để chứng minh cho ý
kiến của anh chị
Gợi ý:
1 Theo tác giả, trong trường hợp cấp bách, hệ thống tự bảo vệ của con người khởiđộng có tác dụng tạo ra sức mạnh tinh thần để kiên trì, con người có cơ hội sống sót
2 HS có thể trả lời theo nhiều cách khác miễn là hợp lí
Tâm lí ăn may là tâm lí/thói quen luôn nghĩ đến/trông chờ sự may mắn chứ không có sự
nỗ lực của bản thân
3 Mọi người luôn có tâm lí ăn may bởi vì:
– Để hóa giải những lo âu của bản thân/để an ủi bản thân khi gặp phải những áp lực, nguyhiểm, khó khăn …
– Bao biện cho những hành vi/thái độ/ hành động sai trái …
– Trông chờ, ỷ lại, không có sự nỗ lực, chủ động của bản thân…
4 Học sinh có thể đồng tình/ không đồng tình/ đồng tình một phần với quan điểm:Không chỉ chuyện qua đường, những hậu quả nặng nề hoặc thậm chí ươm mầm đại họa dotâm lí ăn may gây ra trong cuộc sống của chúng ta nhiều không kể xiết
(có sự lí giải, dẫn chứng hợp lí)
Trang 9c Tư duy, thái độ, phẩm chất
- Tư duy tổng hợp, vận dụng linh hoạt những kiến thức đã học về văn bản; chăm chỉ và nỗ
lực làm bài tập
Trang 102 Các năng lực cần hình thành cho học sinh
- Năng lực tự học
- Năng lực thẩm mĩ
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực hợp tác, giao tiếp
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực tổng hợp, so sánh
II PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
1 Giáo viên: Giáo án, tài liệu tham khảo, đề đọc hiểu.
2 Học sinh: Vở ghi.
III CÁCH THỨC TIẾN HÀNH
GV tổ chức giờ dạy theo cách kết hợp các phương pháp nêu vấn đề, gợi mở, đàm thoại, kếthợp các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi, thực hành GV phối hợp cácphương pháp dạy học tích cực trong giờ dạy HS thực hành, thảo luận nhóm, GV hướngdẫn, chốt đáp án, khắc sâu những kiến thức quan trọng
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
B Hoạt động hình thành kiến thức mới
I.KIẾN THỨC CƠ BẢN
Trang 11Các phép liên kết Đặc điểm nhận diện
Phép lặp từ ngữ Lặp lại ở câu đứng sau những từ ngữ đã có ở câu trước
Phép liên tưởng (đồng
nghĩa / trái nghĩa)
Sử dụng ở câu đứng sau những từ ngữ đồng nghĩa/ tráinghĩa hoặc cùng trường liên tưởng với từ ngữ đã có ở câutrước
Giải thích là vận dụng tri thức để hiểu vấn đề nghị luận một cách
rõ ràng và giúp người khác hiểu đúng ý của mình
Bác bỏ là chỉ ra ý kiến sai trái của vấn đề trên cơ sở đó đưa ranhận định đúng đắn và bảo vệ ý kiến lập trường đúng đắn củamình
Bình luận là bàn bạc đánh giá vấn đề, sự việc, hiện tượng… đúnghay sai, hay / dở; tốt / xấu, lợi / hại…; để nhận thức đối tượng,cách ứng xử phù hợp và có phương châm hành động đúng
Trang 126 So sánh
So sánh là một thao tác lập luận nhằm đối chiếu hai hay nhiều sựvật, đối tượng hoặc là các mặt của một sự vật để chỉ ra những nétgiống nhau hay khác nhau, từ đó thấy được giá trị của từng sự vậthoặc một sự vật mà mình quan tâm.Hai sự vật cùng loại có nhiều điểm giống nhau thì gọi là so sánhtương đồng, có nhiều điểm đối chọi nhau thì gọi là so sánh tươngphản
II BÀI TẬP VẬN DỤNG
ĐỀ 1
Đọc đoạn trích dưới đây:
Có thể lâu nay chúng ta vẫn nghĩ về từ “hạnh phúc” như một từ sáo rỗng, bởi không thể xác định được một cách cụ thể nó bao hàm điều gì Là thành đạt, giàu có? Là được tôn vinh? Là được hưởng thụ bất kỳ điều gì ta muốn? Là chia sẻ và được chia sẻ? Là đem đến niềm vui cho người khác? Hay chính là sự hài lòng của riêng bản thân mình?
(2) Có thể, chúng ta vẫn nghĩ hạnh phúc là vấn đề “riêng tư” và “cá nhân” Nhưng không
phải vậy Nếu bạn lo buồn hay gặp bất trắc thì ít nhất, thầy cô, cha mẹ, bạn bè đều cảm thấy xót xa, lo lắng cho bạn Còn nếu bạn vui tươi, hạnh phúc thì ít nhất cũng làm cho chừng đó người cảm thấy yên lòng, lạc quan và vui vẻ khi nghĩ về bạn.
(3) Mỗi con người là một mắt xích, dù rất nhỏ nhưng đều gắn kết và ảnh hưởng nhất định
đến người khác Và người khác ấy lại có ảnh hưởng đến những người khác nữa Tôi thích nghĩ về mối quan hệ giữa con người với nhau trong cuộc đời như mạng tinh thể kim cương Mỗi người là một nguyên tử cacbon trong cấu trúc đó, có vai trò như nhau và ảnh hưởng lẫn nhau trong một mối liên kết chặt chẽ Một nguyên tử bị tổn thương sẽ ảnh hưởng đến bốn nguyên tử khác, và cứ thế mà nhân rộng ra Chúng ta cũng có thể vô tình tác động đến cuộc đời một người hoàn toàn xa lạ theo kiểu như vậy.
(Trích Đơn giản chỉ là hạnh phúc, Sách Nếu biết trăm năm là hữu hạn…, Phạm Lữ
Ân, NXB Hội nhà văn, năm 2016, trang 40-41)
Câu 1 Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn lo buồn hay gặp bất trắc, cảm thấy không hạnh phúc? Câu 2 Theo anh/Chị hạnh phúc được hiểu như thế nào trong đoạn trích trên?
Câu 3 Việc tác giả liên tục đặt ra sáu câu hỏi liên tục trong đoạn văn 1 có tác dụng gì?
Câu 4 Anh/Chị có đồng ý rằng: “Mỗi con người là một mắt xích, dù rất nhỏ nhưng đều
gắn kết và ảnh hưởng nhất định đến người khác”không? Vì sao?
Gợi ý:
Trang 131 Nếu bạn lo buồn hay gặp bất trắc thì ít nhất, thầy cô, cha mẹ, bạn bè đều cảm thấyxót xa, lo lắng cho bạn.
2 Hạnh phúc không phải là vấn đề cá nhân, riêng tư mà còn ảnh hưởng, tác động đếnnhiều người khác, từ cha mẹ, thầy cô, bạn bè tới cả những người xa lạ
3 Tác dụng:
– Nhấn mạnh những quan niệm khác nhau về hạnh phúc của con người
– Nhắn nhủ con người phải biết hài hòa hạnh phúc cá nhân và hạnh phúc tập thể để cóhạnh phuc trọn vẹn
4 HS nêu ra quan điểm của mình có thể đồng ý hoặc không đồng ý
– Đồng ý: “Con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội” nên mỗi con người là một mắtxích, dù rất nhỏ nhưng đều gắn kết và ảnh hưởng nhất định đến người khác
– Không đồng ý: HS phải lí giải được quan điểm của mình
ĐỀ 2.
Đọc đoạn trích dưới đây:
Trên thế giới này có quá nhiều sách dạy con người tương tác và giao tiếp, dạy chúng ta
làm thế nào để trở thành một “cao thủ thuyết phục”, chuyên gia đàm phán, nhưng lại không có sách nào dạy chúng ta làm thế nào để đối thoại với chính mình Khi bạn bắt đầu hiểu được tất cả những thứ bên trong của bản thân, bạn sẽ nhận được sự tín nhiệm và yêu mến của người khác một cách rất tự nhiên Nếu như không hiểu được chính mình, bạn sẽ khiến nội tâm bị nhiễu loạn, làm nguy hại đến môi trường giao tiếp với mọi người Sự tương tác giả dối với người khác sẽ là mầm họa lớn nhất khiến cho bạn tự trách mình và trách người, nó cũng là mầm mống tạo ra những giông bão cả phía bên trong và bên ngoài của bạn.
Sự đối nhân xử thế rất quan trọng! Nhưng bạn bắt buộc phải hiểu được chính mình, giao tiếp với chính mình, thì lúc đó bạn mới hiểu và tương tác lành mạnh với người khác Biết được bản thân cần gì, bạn mới biết được người khác cần gì Điều này sẽ giúp ích cho hành trình xuất phát lại từ đầu của sự nghiệp cũng như sự điều chỉnh lại trong gia đình, tất cả đều bắt đầu từ việc bạn buộc phải hiểu được chính mình!
(Lư Tô Vỹ, Con không ngốc, con chỉ thông minh theo một cách khác, NXB Dân Trí,
2017, tr 206 và tr 207)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 Theo tác giả, trên thế giới có quá nhiều loại sách nào và còn thiếu loại sách nào? Câu 2 Vì sao tác giả cho rằng : “Biết được bản thân cần gì, bạn mới biết người khác cần
gì.”?
Trang 14Câu 3 Trong đoạn trích trên, tác giả đề cao việc “ làm thế nào để đối thoại với chính
mình”, vì từ “đối thoại với chính mình” mới hiểu được mình để có cách ứng xử và hànhđộng hợp lí
Theo anh/chị, có thể coi đoạn văn sau (trong tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao) là lời “ đối
thoại với chính mình” của Chí Phèo không? Sau những lời này,Chí Phèo có thực sự “hiểuđược chính mình” không?
Hắn nhìn bát cháo bốc khói mà bâng khuâng [ … ] Thị Nở giục hắn ăn nóng Hắn cầm lấy bát cháo đưa lên mồm Trời ơi cháo mới thơm làm sao! Chỉ khói xông vào mũi cũng đủ làm người nhẹ nhõm Hắn húp một húp và nhận ra rằng : những người suốt đời không ăn cháo hành không biết rằng cháo hành ăn rất ngon Nhưng tại sao mãi đến tận bây giờ hắn mới nếm mùi vị cháo?
Hắn tự hỏi rồi lại tự trả lời : Có ai nấu cho mà ăn đâu? Mà còn ai nấu cho mà ăn nữa!
(Ngữ văn 11, Tập một, NXB Giáo dục,2007, tr.150)
Câu 4 Từ đoạn trích trong phần Đọc hiểu, anh/chị hãy rút ra cho mình thông điệp có ý
nghĩa sâu sắc Bình luận ngắn gọn về thông điệp ấy
3 -Đoạn văn được trích viết về những lời độc thoại nội tâm, cũng là đối thoại với chínhmình của Chí Phèo
-Sau những lời ấy, Chí Phèo bắt đầu tỉnh táo, ý thức sâu sắc về những buồn tủi, cay cựctrong cuộc đời mình
4 -Học sinh có thể tự rút ra cho mình thông điệp ý nghĩa sâu sắc phù hợp và bình luậnngắn gọn về thông điệp ấy Sau đây là một số gợi ý:
+Hãy cố gắng hiểu mình sâu sắc để biết thêm yêu bản thân và mọi người xung quanh
+Đừng sống thờ ơ, vô cảm mà hãy biết cảm thông, yêu thương và thấu hiểu người khác
III BÀI TẬP VỀ NHÀ
Đọc đoạn trích dưới đây:
SỨC MẠNH CỦA TÌNH YÊU THƯƠNG
Trang 15(1) Hãy nói lời yêu thương một cách thật lòng với mọi người xung quanh, đặc biệt là với
người thân Vì tình thương yêu có sức mạnh rất lớn, nó giúp người khác vững tin hơn trong cuộc sống, giúp người khác vượt qua gian khổ, nó cảm hóa và làm thay đổi những người sống chưa tốt… Tình yêu thương đưa ta vượt lên trên những điều tầm thường Tình yêu thương là điều quý giá nhất trên đời mà người với người có thể trao tặng nhau Rất nhiều người hối hận vì chưa kịp nói lời yêu thương với người thân khi người thân của họ còn sống Vì vậy đừng ngại nói lời yêu thương với những người mà ta quý mến họ…
(2) Tất cả mọi người đều cần có tình yêu thương Muốn có tình yêu thương thì trước hết, ta
phải trao tặng tình yêu thương cho thế giới Một đứa trẻ cần rất nhiều tình thương, mà người đời không phải ai cũng có đủ tình thương dành cho chúng Có những đứa trẻ trở nên hư hỏng cũng vì thiếu tình thương Con người ngày nay có rất nhiều thứ, song có hai thứ mà họ không có đó là sự bình an và tình yêu thương Bình an cũng cần thiết như không khí để thở, nước để uống và thức ăn hàng ngày Phải sống sao cho lương tâm của mình không bị cắn rứt.
(Nguyễn Hữu Hiếu, Sức mạnh của tình yêu thương, NXB Trẻ, 2014, tr.92)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 Tình yêu thương có sức mạnh như thế nào?
Câu 2 Anh/chị hiểu như thế nào về câu: “tình yêu thương đưa ta vượt lên trên những điều
tầm thường”?
Câu 3 Nêu tác dụng của phép lặp trong đoạn (1).
Câu 4 Anh/chị có đồng ý với ý kiến: “Tình yêu thương là điều quý giá nhất trên đời mà
người với người có thể trao tặng nhau” không? Vì sao?
Gợi ý:
1 Sức mạnh của tình yêu thương: giúp người khác vững tin hơn trong cuộc sống, giúpngười khác vượt qua gian khổ, nó cảm hóa và làm thay đổi những người sống chưa tốt…
2 Tình yêu thương đưa ta vượt lên trên những điều tầm thường
– Có tình thương, con người sẽ không ích kỷ, đố kị, tranh giành, giẫm đạp lên nhau đểsống
– Con người sẽ sống bao dung, vị tha hơn, nhân ái hơn
Trang 17b Kĩ năng
- Luyện kĩ năng đọc hiểu văn bản và tiếp nhận văn bản bằng việc luyện đề đọc hiểu văn
bản
c Tư duy, thái độ, phẩm chất
- Tư duy tổng hợp, vận dụng linh hoạt những kiến thức đã học về văn bản; chăm chỉ và nỗ
lực làm bài tập
2 Các năng lực cần hình thành cho học sinh
- Năng lực tự học
- Năng lực thẩm mĩ
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực hợp tác, giao tiếp
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực tổng hợp, so sánh
II PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
1 Giáo viên: Giáo án, tài liệu tham khảo, đề đọc hiểu.
2 Học sinh: Vở ghi.
III CÁCH THỨC TIẾN HÀNH
GV tổ chức giờ dạy theo cách kết hợp các phương pháp nêu vấn đề, gợi mở, đàm thoại, kếthợp các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi, thực hành GV phối hợp cácphương pháp dạy học tích cực trong giờ dạy HS thực hành, thảo luận nhóm, GV hướngdẫn, chốt đáp án, khắc sâu những kiến thức quan trọng
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Trang 18Ở tiết trước, chúng ta đã ôn tập một số kiến thức phục vụ cho việc đọc hiểu văn bản Trong bài học hôm nay, chúng ta hãy tiếp tục ôn luyện kiến thức lí thuyết đọc hiểu vàluyện tập một số bài tập đọc hiểu văn bản để thuần thục hơn với kiểu bài tập này.
B Hoạt động hình thành kiến thức mới
7 Yêu cầu nhận diện thể thơ:
Đặc trưng của các thể loại thơ: Lục bát; Song thất lục bát; Thất ngôn; Thơ tự do; Thơ ngũ ngôn, Thơ 8 chữ…
II BÀI TẬP VẬN DỤNG
ĐỀ 1
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
[…] Thay đổi là chuyện đương nhiên, vì thế hãy ngưng than vãn để nhìn nhận mọi chuyện theo hướng tích cực Phần lớn chúng ta đều được nuôi dưỡng để lớn lên là những người biết suy tính cẩn thận Trước khi nói phải nhớ “uốn lưỡi 7 lần” Làm việc gì cũng phải
“nhìn trước ngó sau”, phải “nghĩ cho chín” Nhưng điều gì cũng có hai mặt Chính thói quen suy nghĩ quá nhiều, cẩn thận quá mức đã cướp đi sự tự tin, khiến ta nhìn đâu cũng thấy người xấu, ngồi đâu cũng nghe chuyện xấu Như vậy, khi hoàn cảnh biến chuyển và khó khăn hiện hữu, ta sẽ chỉ thêm sợ hãi và lo lắng bởi chỉ biết suy nghĩ tiêu cực.
Bên cạnh đó, đặc điểm chung của những người thành công là không ngủ quên trên chiến thắng Kể cả khi đã có những chiến tích lớn, họ vẫn không ngừng làm mới mình Tờ báo lừng danh Washington Post có lẽ đã sớm lụn bại trong cuộc cạnh tranh khốc liệt của truyền thông hiện đại nếu ông chủ Jeff Bezos không nhanh chóng cải tổ lại bộ máy “già nua” Ông cho xây hẳn một tòa soạn mới theo mô hình tân tiến nhất, lắp đặt các thiết bị hiện đại để hỗ trợ phân tích số liệu, nhu cầu đọc của độc giả… và đẩy mạnh sản xuất các tác phẩm báo chí mới mẻ bắt kịp xu hướng Hay gần gũi hơn với chúng ta là sự thay đổi không ngừng của Facebook Mặc dù đã có hơn 1 tỷ người dùng toàn cầu, Mark Zuckerberg và các cộng sự vẫn liên tục cập nhật các tính năng mới để tối đa thời gian chúng ta “lang thang” trên mạng xã hội này.
Trang 19Cuộc sống không ngừng biến chuyển, và chúng ta cần phải biết thích ứng linh hoạt trong mọi hoàn cảnh Hãy nhớ rằng, bất cứ ai trên đời cũng phải thay đổi nếu không muốn bị tụt hậu.
(Chàng tí hon, miếng pho mát và bài học về sự thay đổi, VÂN ANH SPIDERUM, theo Trí
thức trẻ 20:55 05/04/2017)
Câu 1 Chỉ ra phương thức biểu đạt chính của văn bản.
Câu 2 Theo tác giả, đặc điểm chung của những người thành công là gì?
Câu 3 Anh chị hiểu như thế nào về ý kiến Trong quá trình đối mặt với những biến động
trong cuộc đời, rào cản lớn nhất của mỗi người suy cho cùng đều là chính mình?
Câu 4 Anh, chị có đồng tình với quan niệm Chính thói quen suy nghĩ quá nhiều, cẩn thận
quá mức đã cướp đi sự tự tin, khiến ta nhìn đâu cũng thấy người xấu, ngồi đâu cũng nghe chuyện xấu? Vì sao?
Gợi ý:
1 Phương thức biểu đạt chính là: Nghị luận
2.Theo tác giả, đặc điểm chung của những người thành công là:
– Không ngủ quên trên chiến thắng
– Không ai có thể giúp bạn thành công ngoại trừ sự tự tin và nỗ lực của chính bạn Bạn hãytin vào suy nghĩ của bản thân và cố gắng nỗ lực không ngừng để đạt được những điềumong muốn, để vượt qua được những khó khăn trong cuộc sống Cuộc sống của bạn là dobạn tự quyết định
4 HS trình bày được suy nghĩ riêng của mình theo hướng làm rõ và khẳng định hoặc phủđịnh ý kiến:
– Nếu lập luận theo hướng khẳng định ý kiến trên là đúng, học sinh cần nhấn mạnh: Cuộcsống vốn dĩ muôn hình vạn trạng, luôn thay đổi Nếu con người suy nghĩ quá nhiều, cẩnthận quá mức, sẽ không theo kịp được xu thế phát triển, khiến con người càng ngày cànglạc hậu, trì trệ, không tự tin vào khả năng của mình khiến ta nhìn đâu cũng thấy người xấu,ngồi đâu cũng nghe chuyện xấu Như vậy, khi hoàn cảnh biến chuyển và khó khăn hiệnhữu, ta sẽ chỉ thêm sợ hãi và lo lắng bởi chỉ biết suy nghĩ tiêu cực Cơ hội chỉ đến một lầnnếu suy nghĩ quá kĩ, không nhanh chóng nắm lấy thì sẽ không bao giờ có được nó
Trang 20– Nếu lập luận theo hướng phủ định ý kiến trên, cần nhấn mạnh:làm việc gì mà không chịusuy nghĩ sẽ dẫn đến những hậu quả khôn lường cho nên làm bất cứ việc gì cũng phải cẩnthận, suy nghĩ kĩ càng, tính toán tỉ mỉ mới không bị rủi ro.
– Nếu lập luận cả theo hướng vừa khẳng định vừa phủ định ý kiến thì cần kết hợp cả hainội dung trên
ĐỀ 2
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
…Tôi nhớ có một câu danh ngôn, đại ý rằng: “Bạn sẽ có được con gà con lông vàng mũm mĩm bằng cách ấp trứng, chứ không phải bằng cách đập vỡ cái trứng ra” Vậy thì đó
là lý do tại sao con sâu phải nằm trong kén đủ ngày rồi mới được hóa thân Cũng như con người phải chín tháng mười ngày mới nên rời lòng mẹ Đó cũng là lý do của ba mươi chín giây đèn đỏ, của mười hai năm miệt mài trên ghế nhà trường, của một mối tình tha thiết còn chưa chịu hé lộ Và của rất nhiều khoảnh khắc chờ đợi trong cuộc đời.
Mọi vật có thời điểm của nó Em đừng cố rút ngắn thời gian Nếu trái chưa chín thì đừng nên hái Nếu nhộng chưa chín thì đừng phá vỡ kén tằm Nếu chưa gặp được một tâm hồn đồng điệu thì đừng trao gửi trái tim Đừng để thế giới này tác động.
Xuân qua hè tới Đông sang thu về.
Đừng nôn nóng khi nhìn thấy những loài cây đã khoe lá khoe hoa Hãy cứ bình tâm Hãy đợi thời điểm của mình, em nhé Hãy tận dụng khoảng lặng này để bồi đắp cho chính mình
và học cách khám phá điều sẽ xảy ra Nếu em biết suy tư, khoảng thời gian chờ đợi không bao giờ là vô nghĩa…
(Trích “Nếu biết trăm năm là hữu hạn”- Phạm Lữ Ân)
Câu 1(0,5 điểm):Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản? Nêu ngắn gọn nội
dung của đoạn trích?
Câu 2 (0,5 điểm): Chỉ ra và nêu hiệu quả của các phép tu từ được sử dụng trong những
câu văn sau: Vậy thì đó là lý do tại sao con sâu phải nằm trong kén đủ ngày rồi mới được
hóa thân Cũng như con người phải chín tháng mười ngày mới nên rời lòng mẹ Đó cũng
là lý do của ba mươi chín giây đèn đỏ, của mười hai năm miệt mài trên ghế nhà trường, của một mối tình tha thiết còn chưa chịu hé lộ Và của rất nhiều khoảnh khắc chờ đợi
Câu 3 (1,0 điểm):Anh/ chị hiểu thế nào về câu nói: Hãy tận dụng khoảng lặng này để bồi
đắp cho chính mình và học cách khám phá điều sẽ xảy ra.
Câu 4 (1,0 điểm):Anh/ chị có đồng tình với ý kiến Mọi vật có thời điểm của nó Em đừng
cố rút ngắn thời giankhông? Vì sao?
Gợi ý:
1 – Phương thức biểu đạt chính là nghị luận
Trang 21– Nội dung chính của đoạn trích: Bàn về ý nghĩa của sự chờ đợi trong cuộc sống của conngười.
2 – Các phép tu từ: điệp từ, điệp ngữ; liệt kê
– Hiệu quả của các phép tu từ trên: nêu những ví dụ sinh động và nhấn mạnh vai trò của sựchờ đợi trong cuộc sống
3 Nội dung, ý nghĩa của câu nói: Mỗi con người cần dành cho mình một khoảng thờigian (tận dụng khoảng lặng) để học tập, hoàn thiện bản thân và tích lũy những kinh nghiệmtrong cuộc sống
4 – HS có thể khẳng định thái độ đồng tình hoặc không đồng tình theo quan điểmriêng của bản thân
– Nêu lí do thuyết phục để khẳng định sự lựa chọn
– Hình thức: đoạn văn 10 dòng, khúc chiết, mạch lạc, có cảm xúc
III BÀI TẬP VỀ NHÀ
Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi từ câu 1 đến câu 3
[…] Tôi nhớ lúc nhỏ tuổi, bố hay phàn nàn em trai và tôi “Hôm nay thời tiết đẹp lắm, sao lại ngồi xem phim hoạt hình cả buổi sáng?” Lúc đó tôi không hiểu tại sao bố lại ghét tivi trong khi tất cả mọi người đều có ít nhất một cái trong nhà Sau này tôi mới hiểu, xem tivi nhiều bạn sẽ hệt như một zombie (xác sống), một phần não mình bị tắt do sóng não chùng xuống.
Chúng ta tự tạo ra cho mình và cho lẫn nhau những chiếc bẫy, tự sa vào đó và tự hỏi tại sao cuộc sống không thoải mái Nhưng điều nực cười là sống lâu trong cái bẫy đó thì lại thành quen, họ đều thấy bình thường Tôi không nghĩ sống theo tiêu chuẩn của người khác
đã thiết kế ra như các chương trình truyền hình, thói quen nạp đường, bia rượu, game, truyền thông xã hội, chạy theo mốt mới… là một cuộc sống ý nghĩa Tôi nghĩ đã đến lúc ta phải sống với sự tỉnh thức nhiều hơn Dành thời gian và sự tập trung cho những gì thực sự quan trọng với cuộc đời mình, như sức khỏe, công việc cần thiết, người thân, việc làm ý nghĩa… Đó là cách từ từ để kéo mình ra khỏi đầm lầy.
Bộ não con người cũng là một loại cơ bắp Vùng vỏ não ở trán trước là chỗ kiểm soát sự tập trung của mình, đó cũng là chỗ bị tấn công bởi tivi, game… Nhưng mình có thể giành lại nó bằng cách chỉ cần dùng nó nhiều hơn, từ bỏ tất cả những thứ thôi miên mình bằng một ý chí mạnh mẽ.
(Nguồn: vnexpress.net, ngày 29/6/2018) Câu 1 (1,0 điểm) Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích.
Câu 2 (1,0 điểm) Theo tác giả, làm thế nào “để kéo mình ra khỏi đầm lầy”?
Trang 22Câu 3 (1,0 điểm) Chỉ ra biện pháp tu từ và hiệu quả nghệ thuật trong câu văn : “Đó là
cách từ từ để kéo mình ra khỏi đầm lầy”.
Gợi ý:
1 Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích: Nghị luận
2 Theo tác giả, “để kéo mình ra khỏi đầm lầy” cần:
+ “phải sống với sự tỉnh thức nhiều hơn”
+ “Dành thời gian và sự tập trung cho những gì thực sự quan trọng với cuộc đời mình, nhưsức khỏe, công việc cần thiết, người thân, việc làm ý nghĩa…”
3 Biện pháp tu từ : Sử dụng hình ảnh ẩn dụ “đầm lầy”
Hiệu quả nghệ thuật:
+ Tăng tính sinh động cho lời văn
+ Tô đậm sức mạnh của lối sống vô nghĩa hoặc cái xấu và sự tăm tối
Trang 23c Tư duy, thái độ, phẩm chất
- Tư duy tổng hợp, vận dụng linh hoạt những kiến thức đã học về văn bản; chăm chỉ và nỗ
lực làm bài tập
2 Các năng lực cần hình thành cho học sinh
- Năng lực tự học
- Năng lực thẩm mĩ
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực hợp tác, giao tiếp
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực tổng hợp, so sánh
II PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
1 Giáo viên: Giáo án, tài liệu tham khảo, đề đọc hiểu.
2 Học sinh: Vở ghi.
III CÁCH THỨC TIẾN HÀNH
GV tổ chức giờ dạy theo cách kết hợp các phương pháp nêu vấn đề, gợi mở, đàm thoại, kếthợp các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi, thực hành GV phối hợp cácphương pháp dạy học tích cực trong giờ dạy HS thực hành, thảo luận nhóm, GV hướngdẫn, chốt đáp án, khắc sâu những kiến thức quan trọng
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức
Trang 24B Hoạt động hình thành kiến thức mới
I.KIẾN THỨC CƠ BẢN
II BÀI TẬP VẬN DỤNG
ĐỀ 1
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
Thế giới hiện đại phát triển quá nhanh khiến cho nhiều người cảm thấy chỉ một khắc chậm chân đã tụt lại phía sau quá xa Lấy việc đó làm động lực để bước tiếp hay chịu thua và bị trói buộc vào cuộc sống nhàm chán, đơn điệu hàng ngày là sự lựa chọn của mỗi người; thế nhưng thế giới vĩnh viễn sẽ không bao giờ thu nhỏ lại, vậy nên tầm nhìn của bạn cần phải to lớn hơn.
Bạn có biết rằng, từ “Sekai” trong tiếng Nhật có nghĩa là “thế giới”; nhưng trong đó bản thân từ “kai” lại vừa có nghĩa là “giải” – “phát triển”; lại có nghĩa là “đáng giá”? Điều
đó có nghĩa là, mỗi cuộc dấn thân, mỗi chuyến phiêu lưu tìm hiểu thế giới này đều là những trải nghiệm cần thiết và quý báu Thay vì dính chặt lấy cuộc sống thường nhật tẻ nhạt và nhàm chán, nhiều bạn trẻ giờ đây đã chọn cách mạnh mẽ thể hiện bản thân mình, trải nghiệm cuộc sống bằng những chuyến đi xa, những cuộc gặp gỡ, kết giao thú vị Có thể nói, đó chính là những người trẻ chọn việc không ngừng phấn đấu và tiến về phía trước, và sẽ là những người thu vào trong tầm mắt phần rộng lớn và tươi đẹp nhất của thế giới này.
Và trên hành trình kiếm tìm sự hoàn hảo cho cái tôi của mình, những khoảng nghỉ ngơi của mỗi người sẽ luôn cần một vọng đài, một điểm nghỉ chân để nghiệm thu và chiêm
Trang 25ngưỡng lại thế giới sau lưng mình Những dãy núi hùng vĩ, thảo nguyên rộng lớn hay mặt biển xanh vô tận; những kỷ niệm ngọt ngào bên những người bạn thân – đó sẽ là thành tựu riêng của chính bản thân mỗi người, là thứ xúc cảm mà bạn chỉ biết mình đã cần nó tới mức nào ngay sau lần trải nghiệm đầu tiên.
Vậy nên hãy luôn khát khao bám đuổi theo cái tôi mới mẻ và bứt phá; mạnh dạn chấp nhận những thử thách của cuộc sống để bước chân ra khỏi vùng an toàn của chính mình, bạn nhé! Bởi cuộc đời chỉ thực sự trở nên hoàn hảo khi tầm nhìn của bạn rộng mở hơn.
( Nguồn lai-dieu-gim)
http://ttvn.vn/nhip-song/mo-rong-doi-mat-truoc-cuoc-doi-rong-lon-ban-se-nhan-1 Nêu tác hại của việc con người bị trói buộc vào cuộc sống nhàm chán, đơn điệu
hàng ngày được nêu trong văn bản?
2 Việc giải thích từ “Sekai” trong tiếng Nhật của văn bản có tác dụng gì?
3 Anh, chị hãy nêu ít nhất hai hình thức trải nghiệm cuộc sống dành cho tuổi trẻ học
đường
4 Anh/ chị có đồng tình với quan điểm: thế giới vĩnh viễn sẽ không bao giờ thu nhỏ
lại, vậy nên tầm nhìn của bạn cần phải to lớn hơn được nêu trong văn bản hay
không? Vì sao?
Gợi ý:
1 Tác hại của việc con người bị trói buộc vào cuộc sống nhàm chán, đơn điệu hàngngày được nêu trong văn bản:
– Bào mòn trái tim của người trong cuộc;
– Bản thân con người đều thấy mệt mỏi về thể xác, suy sụp tinh thần;
– Làm rạn nứt các mối quan hệ trong gia đình, nhà trường, xã hội
2 – Từ “Sekai” trong tiếng Nhật có nghĩa là “thế giới”; nhưng trong đó bản thân từ
“kai” lại vừa có nghĩa là “giải” – “phát triển”; lại có nghĩa là “đáng giá”;
– Tác dụng:
+ Làm rõ đặc điểm của thế giới Thế giới rộng lớn, luôn phát triển không ngừng và đánggiá
+ Khuyến khích tuổi trẻ cần phải biết khám phá thế giới
3 Học sinh có thể nêu 2 trong các hình thức sau:
– Hoạt động câu lạc bộ : Câu lạc bộ là hình thức sinh hoạt ngoại khóa của những nhóm họcsinh cùng sở thích, nhu cầu, năng khiếu,… dưới sự định hướng của những nhà giáo dụcnhằm tạo môi trường giao lưu thân thiện, tích cực giữa các học sinh với nhau và giữa họcsinh với thầy cô giáo, với những người lớn khác
Trang 26– Tổ chức trò chơi: Trò chơi là hình thức tổ chức các hoạt động vui chơi với nội dung kiếnthức thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau, có tác dụng giáo dục “chơi mà học, học mà chơi”.– Tổ chức diễn đàn: tạo điều kiện cho học sinh trực tiếp, chủ động bày tỏ ý kiến của mìnhvới đông đảo bạn bè, nhà trường, thầy cô giáo, cha mẹ và những người lớn khác có liênquan.
– Sân khấu tương tác: là một hình thức nghệ thuật tương tác dựa trên hoạt động diễn kịch,trong đó vở kịch chỉ có phần mở đầu đưa ra tình huống, phần còn lại được sáng tạo bởinhững người tham gia
– Tham quan, dã ngoại: Mục đích của tham quan, dã ngoại là để các em học sinh được đithăm, tìm hiểu và học hỏi kiến thức, tiếp xúc với các di tích lịch sử, văn hóa, công trình,nhà máy… ở xa nơi các em đang sống, học tập, giúp các em có được những kinh nghiệmthực tế, từ đó có thể áp dụng vào cuộc sống của chính các em
-Hoạt động chiến dịch: Việc học sinh tham gia các hoạt động chiến dịch nhằm tăng cường
sự hiểu biết và sự quan tâm của học sinh đối với các vấn đề xã hội như vấn đề môi trường,
an toàn giao thông, an toàn xã hội,… giúp học sinh có ý thức hành động vì cộng đồng; tậpdượt cho học sinh tham gia giải quyết những vấn đề xã hội; phát triển ở học sinh một số kĩnăng cần thiết như kĩ năng hợp tác, kĩ năng thu thập thông tin, kĩ năng đánh giá và kĩ năng
– Không đồng tình hoặc đông tình một phần: Nếu học sinh có lập luận hợp lý,thuyết phục,vẫn linh động cho điểm
ĐỀ 2
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
Bạn ơi, nếu bạn muốn sống một đời mà không phạm chút sai lầm nào, làm gì được nấy, thì
đó hoặc là bạn ảo tưởng, hoặc là bạn hèn nhát trước cuộc đời.
Một người mà lúc nào cũng sợ thất bại, làm gì cũng sợ sai lầm là một người sợ hãi thực tế, trốn tránh thực tế, và suốt đời không bao giờ có thể tự lập được Bạn sợ sặc nước thì bạn không biết bơi; bạn sợ nói sai thì bạn không nói được ngoại ngữ! Một người mà không chịu mất gì thì sẽ không được gì Sai lầm cũng có hai mặt Tuy nó đem lại tổn thất, nhưng nó cũng đem đến bài học cho đời.
(Theo Ngữ văn 7, tập 2, tr.43, Nxb Giáo dục Việt Nam, 2015)
Trang 27Câu 1: Chỉ ra tác hại của việc con người lúc nào cũng sợ thất bại, làm gì cũng sợ sai lầm
được nêu trên đoạn trích
Câu 2: Anh/chị hiểu như thế nào về quan niệm: “Một người mà không chịu mất gì thì sẽ
không được gì”?
Câu 3: Theo anh/chị, sai lầm đem đến những tổn thất và bài học gì cho đời?
Câu 4: Thông điệp nào có ý nghĩa nhất với anh (chị)? Vì sao?
Gợi ý:
1 Tác hại:
– Sợ hãi thực tế
– Trốn tránh thực tế
-Suốt đời không bao giờ có thể tự lập được
2 – Một người mà không chịu mất gì nghĩa là không chấp nhận mất mát về thời gian,công sức, tiền bạc, trí tuệ,
– thì sẽ không được gì nghĩa là không đạt được thành công, không rút ra được những bàihọc kinh nghiệm, không có sức mạnh, bản lĩnh ý chí vươn lên,… và không thể trưởngthành trong cuộc đời
3 Sai lầm đem đến những tổn thất và bài học quý giá trong cuộc đời:
– Sai lầm đem đến những tổn thất về cả vật chất, tinh thần (nỗi buồn, sự chán nản, tuyệtvọng,…)
– Sai lầm cũng đem đến những bài học kinh nghiệm, bài học về ý chí, nghị lực; bài học vềcách đối nhân xử thế, cách sống, cách làm người,
4 Thông điệp có ý nghĩa nhất: Đừng sợ thất bại, sai lầm, đừng sợ mọi thử thách, giankhổ, hãy bản lĩnh, tự tin đối mặt với mọi sóng gió để rèn luyện bản thân,…
III BÀI TẬP VỀ NHÀ
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi từ câu 1 đến câu 4
Khi bị những người mình tin tưởng, thân thiết trở mặt sau lưng, ai cũng cảm thấy tổn thương, thậm chí dằn vặt rằng mình đã làm gì để xứng đáng nhận được điều đó Thế nhưng bạn cần ngưng suy nghĩ như vậy đi, càng không nên căm ghét, mắng chửi đối phương mà hãy cố gắng bỏ qua Dù có tiếp tục trở lại làm bạn hay không thì cũng hãy tha thứ cho họ, tha thứ không phải để tỏ ra cao thượng mà tha thứ để hạnh phúc, an yên hơn, việc oán hận đối phương chỉ càng đào sâu vào vết thương lòng của bạn mà thôi.
Trang 28Cuộc sống không hề phẳng lặng như dòng sông, những kẻ không ưa bạn sẽ trực chờ lúc bạn sơ hở để “đâm bị thóc, chọc bị gạo” khi bạn gặp khó khăn hay sa cơ lỡ vận, khiến bạn buồn, bạn khóc, bạn tổn thương, với mục đích là khiến bạn gục ngã không thể gượng dậy.
Đó lại chính là lúc bạn phải mạnh mẽ hơn bao giờ hết để kẻ xấu có muốn chế nhạo, hả hê cũng không được Nếu họ khiến bạn tổn thương một, hãy cố gắng tìm kiếm niềm vui cho bản thân gấp mười lần vì chỉ có cuộc sống tràn đầy niềm vui, tiếng cười của bạn mới là công cụ trả thù ngọt ngào mà chí mạng nhất đối với những kẻ thù.
(Theo Trí Thức Trẻ )
Câu 1 (0,5 điểm): xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích
Câu 2 (0,5 điểm): “Khi bị những người mình tin tưởng, thân thiết trở mặt sau lưng”, tác giả
khuyên ta nên làm gì?
Câu 3 (1,0 điểm): Vì sao tác giả cho rằng: “Việc oán hận đối phương chỉ càng đào sâu
vào vết thương lòng của bạn mà thôi.”
Câu 4 (1,0 điểm): Với suy nghĩ: “Nếu họ khiến bạn tổn thương một, hãy cố gắng tìm kiếm
niềm vui cho bản thân gấp mười lần” Anh ( chị) có đồng tình không? Vì sao? (học sinh trình bày bằng một đoạn văn 5- 7 dòng)
Gợi ý:
1 Phương thức biểu đạt: phương thức nghị luận/nghị luận
2 – không nên căm ghét, mắng chửi đối phương mà hãy cố gắng bỏ qua
– tha thứ cho họ
3 Tác giả cho rằng: “Việc oán hận đối phương chỉ càng đào sâu vào vết thương lòngcủa bạn mà thôi.”
Vì:
– Nếu bạn oán hận người khác sẽ làm mất đi mối quan hệ
– Nó làm ảnh hưởng đời sống tinh thần của bạn
4 – Quan điểm: đồng tình hoặc không đồng tình
– Giải thích: phù hợp với quan điểm
– Hình thức: đoạn văn hoàn chỉnh
C Hoạt động củng cố, dặn dò
Trang 29- HS cần nắm vững một số kiến thức lí thuyết cơ bản để làm được bài tập đọc hiểu văn bản.
c Tư duy, thái độ, phẩm chất
- Tư duy tổng hợp, vận dụng linh hoạt những kiến thức đã học về văn bản; chăm chỉ và nỗ
lực làm bài tập
2 Các năng lực cần hình thành cho học sinh
- Năng lực tự học
- Năng lực thẩm mĩ
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực hợp tác, giao tiếp
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực tổng hợp, so sánh
Trang 30II PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
1 Giáo viên: Giáo án, tài liệu tham khảo, đề đọc hiểu.
2 Học sinh: Vở ghi.
III CÁCH THỨC TIẾN HÀNH
GV tổ chức giờ dạy theo cách kết hợp các phương pháp nêu vấn đề, gợi mở, đàm thoại, kếthợp các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi, thực hành GV phối hợp cácphương pháp dạy học tích cực trong giờ dạy HS thực hành, thảo luận nhóm, GV hướngdẫn, chốt đáp án, khắc sâu những kiến thức quan trọng
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
B Hoạt động hình thành kiến thức mới
Khi sắp hoàn thành việc tạo lập loài người, Thượng Đế họp mặt tất cả muôn loài và
nói: “Ta còn một món quà tặng đặc biệt dành cho tất cả loài người nhưng ta muốn giấu
họ, ta muốn ban cho họ chỉ khi họ đã sẵn sằng Đó chính là khả năng sáng tạo”.
Trang 31Đại bàng nói: “Hãy trao nó cho ta, ta sẽ đem nó lên mặt trăng”.
Thượng Đế đáp: “Không được, sẽ có một ngày loài người cũng lên đến đó và tìm thấy nó
thôi !”.
Cá hồi nói: “Ta sẽ chôn nó ở đáy đại dương”.
Ngài lắc đầu: “Không đâu, họ cũng sẽ tìm đến đó dễ dàng”.
Trâu nói: “Ta sẽ chôn nó trong đồng bằng mênh mông”.
Thượng Đế vẫn chưa bằng lòng: “Họ sẽ khoan sâu vào lòng đất, dù là ở đâu họ cũng
nhanh chóng tìm ra nó!”.
Mẹ Đất lúc đó mới nhẹ nhàng chỉ ra một chỗ: “Hãy đem khả năng sáng tạo giấu vào bên
trong mỗi con người.”
Và Thượng Đế đồng ý
Thụy Khanh – ( từ intenet)
Câu 1 ( 0,5 điểm): Phương thức biểu đạt chính của văn bản trên?
Câu 2 (0,5 điểm): Tóm lược nội dung chính của câu chuyện?
Câu 3 (1,0 điểm): Vì sao Thượng Đế lại muốn giấu món quà ông trao tặng cho con người
là “ khả năng sáng tạo” đi?
Câu 4 (1,0 điểm): Anh (chị) hiểu như thế nào về ý tưởng của Mẹ Đất “ Hãy đem khả năng
sáng tạo giấu vào bên trong mỗi con người.”
Gợi ý:
1 Phương thức biểu đạt chính là tự sự
2 Truyện kể về cuộc đối thoại giữa Thượng Đế và muôn loài Người muốn tặng choloài người một món quà là khả năng sáng tạo nhưng phân vân không biết đặt nó vào chỗnào Sau vài lời đề nghị, Thượng Đế quyết định giấu khả năng sáng tạo vào bên trong mỗicon người
3 Thượng Đế lại muốn giấu món quà ông trao tặng cho con người là “khả năng sángtạo” đi bởi vì:
– “Khả năng sáng tạo” chỉ là một món quà vô giá khi con người đã “sẵn sàng”
– Đó là lúc con người biết trân trọng, chủ động đón nhận, phát huy, khơi dậy nó…
4 Ý tưởng của Mẹ Đất “ Hãy đem khả năng sáng tạo giấu vào bên trong mỗi conngười” được hiểu là:
– Khả năng sáng tạo luôn ẩn trong mỗi chúng ta Tuy nhiên vì nó ẩn giấu nên mỗi ngườiphải biết tự khơi dậy khả năng đó ở bản thân mình Và đây không phải là việc dễ dàng
Trang 32– Mọi người không nên coi thường người khác vì cho rằng họ không có “khả năng sángtạo” mà trách nhiệm của chúng ta là phải tạo điều kiện để họ có thể bộc lộ sự sáng tạo
ĐỀ 2
Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:
“Cả một thế giới rộng lớn ngoài kia đang chờ bạn, mặc dù con đường tới đó không hiện
ra cho những ai chỉ muốn đi trên các lối mòn quen thuộc và làm những công việc quen thuộc Với những người này thì thế giới cũng chật hẹp giống như những lối mòn quen thuộc của họ và công việc của họ cũng hạn chế như những thói quen của họ vậy Còn với những người tiên phong quyết tâm đi trên những con đường mới và thử làm những cái mới với tinh thần cầu tiến và chấp nhận thử thách, thế giới thật sự là một địa bàn rộng lớn và
có vô số công việc để làm Đó là cách thức mà tôi đã và sẽ tiếp tục sống – đi tìm những công việc mới và dồn tất cả những gì tôi có cho chúng.
Bạn là thanh niên Vậy hãy trở thành người đi tiên phong Đi tiên phong mới là cách sống thực sự Thế giới đang trở nên khá nhỏ để có thể gọi là “Cái làng địa cầu” nhưng vẫn còn rất nhiều nơi để khám phá Hành tinh chúng ta có rất nhiều người đang làm rất nhiều việc vẫn chưa ai từng làm Hãy nghĩ đến cả thế giới và có những dự định to lớn, và đừng sợ thất bại Con đường của những người đi tiên phong là một con đường đơn độc, nhưng bạn phải tự mở đường cho tương lai của chính mình Đó là tất cả những gì gọi là một cuộc sống thực sự”.
(Trích Thế giới quả là rộng lớn và có rất nhiều việc phải làm, Kim Woo Chung – Nguyên
Giám đốc Tập đoàn Deawoo, NXB Văn hóa thông tin, tr.159,160)
Câu 1: Với những người tiên phong quyết tâm đi trên những con đường mới và thử làm
những cái mới, thế giớitrong mắt họ là gì? (0,5 điểm)
Câu 2: Xác định và phân tích giá trị của biện pháp từ từ được sử dụng trong câu: “Với
những người này thì thế giới cũng chật hẹp giống như những lối mòn quen thuộc của họ và công việc của họ cũng hạn chế như những thói quen của họ vậy” (0,75 điểm)
Câu 3: Theo anh/chị, tại sao tác giả lại cho rằng “Con đường của người đi tiên phong là
một con đường đơn độc, nhưng bạn phải tự mở đường cho tương lai của chính mình” ?
(0,75 điểm)
Câu 4: Thông điệp nào trong đoạn trích trên có ý nghĩa nhất đối với anh/chị? (1,0 điểm)
Gợi ý:
Câu 1: Với những người tiên phong quyết tâm đi trên những con đường mới và thử làm
những cái mới, thế giới thật sự là một địa bàn rộng lớn và có vô số công việc để làm.
Câu 2 :– Biện pháp tu từ: so sánh
Trang 33– Giá trị của biện pháp tu từ: Bằng việc so sánh “thế giới cũng chật hẹp như những lối
mòn quen thuộc và công việc của họ cũng hạn chế như những thói quen của họ”, câu văn
trở nên giàu hình ảnh, sinh động hơn
Câu 3: Tác giả cho rằng “Con đường của người đi tiên phong là một con đường đơn độc,
nhưng bạn phải tự mở đường cho tương lai của chính mình”, vì:
– Người đi tiên phong là người tự mình mở ra một con đường mới, một hướng đi mới màtrước đó chưa có ai từng đi, hoàn toàn khác biệt với những hướng đi trong truyền thống
Đó là hướng đi mới nên chưa được kiểm chứng, chính vì vậy có thể không được mọi ngườiđồng tình và ủng hộ
– Nhưng tương lai mỗi người là do chính mình quyết định, vì vậy mỗi người “phải tự mởđường cho tương lai của mình” Dẫu con đường ấy có đơn độc nhưng có thể đưa mỗi ngườiđến thành công trong tương lai
Câu 4: HS có thể lựa chọn thông điệp có ý nghĩa nhất với bản thân nhưng cần đảm bảo các
yêu cầu:
+ Thông điệp phải có trong đoạn trích
+ Nêu được ý nghĩa của thông điệp đó với bản thân
+ Trình bày rõ ràng, mạch lạc
III BÀI TẬP VỀ NHÀ
Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:
Cuộc sống luôn có nhiều áp lực nên không phải lúc nào ta cũng có đủ vững chãi
để làm chủ hết bản thân, nhất là khi có những biến động bất ngờ Trong những lúc tâm tư rối bời hoảng loạn hay chán chường lạc lõng, ta luôn ước ao có một người thân bên cạnh
để được chia sẻ Dù người ấy chẳng giúp ta giải quyết được vấn đề, thậm chí chẳng khuyên được một điều gì bổ ích, nhưng chỉ cần thái độ lắng nghe hết lòng cũng đủ khiến ta vơi đi rất nhiều phiền muộn rồi.Cho nên, được lắng nghe là nhu cầu không thể thiếu của con người.Thế nhưng, điều nghịch lý là ai cũng muốn người khác lắng nghe mình, còn mình lại không chịu lắng nghe ai cả.
(….) Nếu ta thực sự muốn giúp người kia vơi đi những nỗi khổ niềm đau đang đè nặng trong lòng, thì việc trước tiên là ta phải biết lắng nghe họ Cũng như vị thầy thuốc trước khi chẩn mạch kê toa thì phải luôn quan sát thần sắc của bệnh nhân Sau đó, lắng nghe thật kĩ càng những báo cáo hay những lời than thở về bệnh trạng.Khi ta quyết định lắng nghe một người đang khổ, tức là ta đang đóng vai thầy thuốc để chữa trị bệnh cho họ Dù
ta không phải nhà tâm lý trị liệu, nhưng với lòng chân thành và thái độ lắng nghe đúng đắn, chắc chắn ta sẽ giúp được người kia ít nhiều Vì vậy mỗi khi chúng ta chuẩn bị lắng nghe, ta phải hỏi kỹ lại mình đã thật sự vào vai của một người cứu giúp chưa?
Trang 34( Theo Minh Niệm, Hiểu về trái tim, NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2017,tr.160-162)
Câu1.Đoạn văn bản trên sử dụng thao tác lập luận nào?
Câu 2.Theo tác giả, khi chúng ta lắng nghe cần có thái độ như thế nào?
Câu 3 Vì sao tác giả cho rằng: « khi ta quyết định lắng nghe một người đang khổ, tức là ta
đang đóng vai thầy thuốc để chữa trị bệnh cho họ,»?
Câu 4.Theo anh/chị, chúng ta cần lưu ý điều gì khi lắng nghe ai đó?
Gợi ý:
Câu 1 Thao tác lập luận: Bình luận
Câu 2 Theo tác giả, chúng ta “ cần thái độ lắng nghe hết lòng”
Câu 3 – Tác giả cho rằng: « khi ta quyết định lắng nghe một người đang khổ, tức là ta đangđóng vai thầy thuốc để chữa trị bệnh cho họ» vì khi được lắng nghe, người đang khổ sẽcảm thấy được đồng điệu, được cảm thông, được san sẻ Lúc ấy tâm trạng của họ sẽ kháhơn, do đó tác giả cho rằng người lắng nghe đóng vai trò là người thầy thuốc
Câu 4 – Ngừng trò chuyện, hãy lắng nghe, đừng làm phiền, đừng cắt ngang câu chuyệncủa họ
– Cổ vũ người nói để họ được tự nhiên, thoải mái bày tỏ nổi niềm
– Hãy lắng nghe một cách chân thành và cảm thông với điều người khác chia sẻ
Trang 35c Tư duy, thái độ, phẩm chất
- Tư duy tổng hợp, vận dụng linh hoạt những kiến thức đã học về văn bản; chăm chỉ và nỗ
lực làm bài tập
2 Các năng lực cần hình thành cho học sinh
- Năng lực tự học
- Năng lực thẩm mĩ
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực hợp tác, giao tiếp
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực tổng hợp, so sánh
II PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
1 Giáo viên: Giáo án, tài liệu tham khảo, đề đọc hiểu.
2 Học sinh: Vở ghi.
III CÁCH THỨC TIẾN HÀNH
GV tổ chức giờ dạy theo cách kết hợp các phương pháp nêu vấn đề, gợi mở, đàm thoại, kếthợp các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi, thực hành GV phối hợp cácphương pháp dạy học tích cực trong giờ dạy HS thực hành, thảo luận nhóm, GV hướngdẫn, chốt đáp án, khắc sâu những kiến thức quan trọng
Trang 36IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
B Hoạt động hình thành kiến thức mới
I.KIẾN THỨC CƠ BẢN
II BÀI TẬP VẬN DỤNG
ĐỀ 1
Đọc đoạn trích dưới đây:
Có một người đứng dưới mái hiên tránh mưa Nhìn thấy Quan Âm Bồ Tát đang cầm ô đi qua, người này liền nói: “Quan Âm Bồ Tát, xin người hãy phổ độ chúng sinh, cho con đi nhờ một đoạn có được không?”
Quan Âm nói: “Ta đi trong mưa, anh ở dưới mái hiên, với lại dưới mái hiên có ướt đâu, đâu cần ta phải phổ độ.”
Nghe vậy, người kia lập tức chạy ra khỏi mái hiên, đứng dưới mưa và nói: “Bây giờ con
đã ở dưới mưa rồi, người sẽ giúp con chứ?”
Quan Âm nói: “Anh ở dưới mưa, ta cũng ở dưới mưa, ta không ướt vì có ô, anh ướt vì không có ô, vì thế ta không phổ độ cho mình mà là cái ô đang phổ độ cho ta Anh muốn được phổ độ thì không nên tìm ta mà nên tự tìm ô đi!”
Nói xong, Quan Âm Bồ Tát tiếp tục đi.
Trang 37Ngày hôm sau, người ngày gặp việc khó, liền nên chùa cầu Quan Âm Vừa vào chùa đã thấy trước tượng Quan Âm có người đang vái lạy, người này nhìn giống hệt Quan Âm, chẳng khác chút nào.
Người này hỏi: “Người là Quan Âm sao?”
Người kia đáp: “Ta chính là Quan Âm.”
Người này lại hỏi: “Vậy tại sao người lại phải cầu lạy chính mình?”
Quan Âm cười đáp: “Ta cũng đang gặp việc khó, nhưng ta biết cầu cạnh người khác không bằng cậu cạnh chính mình”.
(Trần Quang Cảnh– Câu chuyện cuộc sống)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản?
Câu 2 Trong cuộc hội thoại người đứng dưới mái hiên đã xin Quan Âm Bồ Tát điều gì?
Câu 3 Theo anh (chị) hình ảnh “cơn mưa” và “chiếc ô” có ý nghĩa biểu tượng gì?
Câu 4 Bài học cuộc sống rút ra từ câu chuyện trên?
Gợi ý:
1 Học sinh chỉ ra được phương thức biểu đạt chính: tự sự
2 Người đứng dưới mái hiên đã xin Quan Âm Bồ Tát: : “Quan Âm Bồ Tát, xin ngườihãy phổ độ chúng sinh, cho con đi nhờ một đoạn có được không?”
3 – Hình ảnh “con mưa” biểu tượng: phong ba, bão táp và những khó khăn, bế tắctrong cuộc đời
– Hình ảnh: “chiếc ô”: là thành quả sau những nỗ lực, cố gắng, sự quyết tâm vượt lênnhững khó khăn, thử thách
4 Học sinh tự rút ra bài học cho bản thân và giải thích hợp lí
Trả lời ngắn gọn, tránh lối diễn đạt chung chung hoặc sáo rỗng
– Trong cuộc đời, mỗi người không thể tránh được những lúc khó khăn, những việc khôngnhư ý
– Những lúc như vậy đừng động một tí là tìm đến người khác nhờ vả, không ai có thể luônđứng đằng sau chỉ đợi trời mưa là đưa ô lên cho bạn…
ĐỀ 2
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
Hạnh phúc – đó là mẫu số chung, là mong ước chính đáng nhất của tất cả mọi con người, mọi gia đình, mọi xứ sở…
Trang 38Quan niệm về hạnh phúc không giống nhau ở mỗi người, mỗi nhà, mỗi thế hệ, mỗi thời đại, mỗi xã hội Chẳng hạn, có người xem hạnh phúc là hài lòng với những gì mình có theo chủ thuyết “biết đủ” Cũng có người cho rằng hạnh phúc là khi ta có một sức khỏe tốt, một sự nghiệp như ý, một gia đình ấm cúng và những bạn hữu chí tình Hạnh phúc cũng có khi là những điều giản dị: có một việc yêu thích để làm, có người để yêu thương
và một nơi chốn bình yên để đi về….
Lại có những vĩ nhân gọi tên hạnh phúc theo một cách rất riêng của họ Ví như nhà hiền triết Ấn Độ Mahatma Gandhi bảo rằng: “Hạnh phúc là khi những gì mà bạn nghĩ, những gì mà bạn nói và những gì mà bạn làm hòa quyện với nhau” Điều này giống như thông điệp mà các tín đồ Thiên Chúa giáo tin tưởng: “Bình an dưới thế cho người thiện tâm”, để khẳng định hạnh phúc có từ cái tâm an bình của mỗi người, là sự tĩnh tại trong sâu thẳm tâm hồn… Liệu có thể hạnh phúc chăng nếu nghĩ một đằng, nói một nẻo và làm một kiểu?[…]
Rồi cũng có ý kiến: ranh giới giữa biết đủ, biết hài lòng và thỏa hiệp với bản thân mình là rất mong manh Bởi khi luôn nghĩ rằng “ừ, vậy là được rồi…”, thì chính là lúc mà
ta ngừng nỗ lực, ngừng cống hiến để làm cho cuộc sống bản thân và cộng đồng của mình tiến về phía trước Sẽ rất nhanh, những cái “biết đủ” và sự hài lòng dễ dãi này sẽ làm ta chán ngán Sẽ rất nhanh, hạnh phúc sẽ biến mất khi ta không hiểu được ý nghĩa cuộc đời mình nằm ở nơi đâu…
Vậy hạnh phúc là biết đủ, biết hài lòng hay là biết vượt qua, biết chinh phục hay là gì khác?
(Trích Để chạm vào hạnh phúc – Giản Tư Trung, Thời báo Kinh tế Sài Gòn,
www.thesaigontimes.vn)
Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích trên.
Câu 2 Theo một ý kiến được dẫn trong bài viết, nếu ta không ý thức được ranh giới mong
manh giữa biết đủ, biết hài lòngvà thỏa hiệp với bản thân mình thì sẽ dẫn tới hậu quả gì?
Câu 3 Liệu có thể hạnh phúc chăng nếu nghĩ một đằng, nói một nẻo và làm một kiểu?
Câu 4 Thông điệp nào trong đoạn trích trên có ý nghĩa nhất đối với anh/chị? Vì sao?
Gợi ý:
Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính: nghị luận
Câu 2 Khi ta không ý thức được ranh giới mong manh giữa biết đủ, biết hài lòng với việcthỏa hiệp với bản thân mình sẽ dẫn đến hậu quả:
+ ta sẽ ngừng nỗ lực, ngừng cống hiến để làm cho cuộc sống bản thân và cộng đồng củamình tiến về phía trước
+ ta sẽ rơi vào trạng thái chán ngán
Trang 39+ rất nhanh, hạnh phúc sẽ biến mất
Câu 3 – Nghĩ một đằng, nói một nẻo và làm một kiểu nghĩa là không có sự thống nhấttrong suy nghĩ, lời nói và hành động Điều đó cũng có nghĩa sống giả dối, giả tạo, khôngdám sống thực là chính mình
– Không thể có hạnh phúc nếu lúc nào cũng nghĩ một đằng, nói một nẻo và làm một kiểuvì:
+ Mỗi người có thể có quan niệm khác nhau về hạnh phúc nhưng đích đến cuối cùng đềulà: Hạnh phúc là trạng thái vui sướng của tâm hồn khi đạt được điều mình mong muốn.Trong khi sống giả dối, giả tạo, …,tác hại sẽ khôn lường và không thể mang đến trạng tháicảm xúc ấy
+ Lối sống giả tạo sẽ khiến con người tự đánh mất dần nhân cách, đánh mất niềm tin, sựquý trọng mà mọi người giành cho mình, nó sẽ làm lẫn lộn đạo đức, thực giả bất phân, suyđồi phong hóa xã hội; điều đó khiến tâm hồn không thể có sự tĩnh tại vì con người luônsống trong nơm nớp lo sợ, không thanh thản, không vui vẻ, …cũng có nghĩa không thểchạm được đến hạnh phúc
Câu 3 – HS có thể trình bày theo ý khẳng định hay phủ định, tuy nhiên cần lí giải một cáchthuyết phục
– Có thể tham khảo gợi ý sau:
+ HS khẳng định ý kiến đúng
+ Lí giải
/ Giải thích 2 khái niệm: “Hạnh phúc” là trạng thái cảm xúc gắn với sự vui sướng khi cảmthấy hoàn toàn đạt được điều như ý nguyện; “không hiểu ý nghĩa của cuộc đời mình ”nghĩa là sống mất phương hướng, sống vô nghĩa…
/ Lý giải: khi ta không hiểu được ý nghĩa cuộc đời mình nằm ở nơi đâu, hạnh phúc sẽ biếnmất vì khi mất phương hướng, không tìm được ý nghĩa sống, con người dễ rơi vào trạngthái hoang mang, thất vọng, chán ngán đồng nghĩa với việc sẽ không thể có cảm xúc hạnhphúc gắn với niềm vui sướng …
Câu 4 Thông điệp có ý nghĩa nhất
+ Thí sinh trình bày rõ suy nghĩ của cá nhân về thông điệp từ đoạn văn (Có thể là thôngđiệp về hạnh phúc hoặc thông điệp sống: cần có lúc biết đủ, biết hài lòng nhưng không baogiờ được thỏa hiệp với bản thân….)
+ Thí sinh nêu rõ vì sao thông điệp đó có ý nghĩa nhất với bản thân một cách thuyết phục
III BÀI TẬP VỀ NHÀ
Trang 40Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu:
… Vàng bạc uy quyền không làm ra chân lí
Óc nghĩ suy không thể mượn vay
Bạch Đằng xưa, Cửu Long nay
Tắm gội lòng ta chẳng bao giờ cạn.
Ta tin ở sức mình, vô hạn
Như ta tin ở tuổi 25
Của chúng ta là tuần trăng rằm
Dám khám phá, bay cao, tự tay mình bẻ lái.
Ta tin ở loài người thúc nhanh thời đại
Những sông Thương bên đục, bên trong
Chảy về xuôi, càng đẹp xanh dòng
Lịch sử vẫn một sông Hồng vĩ đại…
(Trích Tuổi 25 của Tố Hữu, sách Tố Hữu Từ ấy và Việt Bắc, NXB văn học, tr332)
Câu 1 (0,5 điểm) Xác định thể thơ của đoạn thơ trên?
Câu 2 (0,5 điểm) Anh/chị hiểu như thế nào về hai câu thơ “Của chúng ta là tuần trăng
rằm; Dám khám phá, bay cao, tự tay mình bẻ lái”?
Câu 3 (1,0 điểm) Chỉ ra các biện pháp tu từ được sử dụng ở khổ thơ thứ 2 Hiệu quả nghệ
thuật của các biện pháp tu từ ấy?
Câu 4 (1,0 điểm) Nhà thơ đã tâm sự gì qua đoạn thơ trên?
Gợi ý:
Câu 1 – Đoạn thơ trên được viết theo thể thơ tự do
Câu 2 – Hai câu thơ nói lên sức mạnh của tuổi trẻ: dám ước mơ và hành động để thực hiệnnhững lí tưởng cao đẹp của mình- sẽ làm chủ tương lai của đất nước…